Pegi ngagai isi

Papiamento

Ari Wikipedia
Papiamento
Papiamento (Aruba)
Papiamentu (Curaçao and Bonaire)
Dikena baDutch Caribbean
Penyampau orang
ke bejaku
350,000 (2025)[1]
Pumpun jaku
Portuguese Creole
Latin (Papiamento orthography)
Status rasmi
Jaku rasmi ba
 Aruba
 Bonaire
 Curaçao[lower-alpha 1]
DiaturPapiamento Academy Foundation
Kod jaku
ISO 639-2pap
ISO 639-3pap
Linguasphere51-AAC-be
Location map of Aruba, Bonaire, and Curaçao, where Papiamento is spoken

Papiamento[3] tauka Papiamentu (Belanda: Papiaments [ˌpaːpijaːˈmɛnts]) nya jaku kriol bepelasarka jaku Portugis ke dikena ba Karibia Belanda. Jaku tu jaku ke pemadu mayuh dikena ba Aruba, Bonaire, enggau Curaçao (Pulau-pulau ABC).[4]

Jaku nya, disepil Papiamento di Aruba enggau Papiamentu di Bonaire enggau Curaçao, mayuh bepelasarka jaku Portugis baka ke dikena ba kurun ke-15 enggau ke-16, lalu udah mayuh dipengaruhka jaku Belanda enggau Sepanyol Venezuela. Ketegal leksikal ti sebaka entara jaku Portugis enggau jaku Sepanyol, tusah deka nentuka penatai sekeda leka jaku ti bendar. Taja pan bisi teori ti bebida pasal asal iya, tang tebal agi pakar jaku diatu pechaya jaku Papiamento tu pansut ari jaku kreol ti bepelasarka jaku Portugis ba tebing tasik Afrika Barat,[5] laban iya ngembuan mayuh pekara ti sebaka enggau jaku Kriol Cape Verde enggau jaku Kriol Guinea-Bissau.[6][7][8]

Chunto

[edit | edit bunsu]

Sampi Apai Kami

[edit | edit bunsu]

Sampi Apai Kami dalam rejista Papiamento ti dikena Gerija Katolik dalam liturgi, enti dibanding enggau jaku Sepanyol, Portugis, enggau jaku Iban:[9]

Papiamento Sepanyol Portugis Iban
  • Nos Tata,
  • cu ta na shelo,
  • bo Nomber sea santifica,
  • laga bo Reino bini na nos.
  • Bo boluntad sea hasi na terra como na shelo.
  • Duna nos awe nos pan di cada dia
  • y pordona nos nos debe,
  • mescos cu nos ta pordona nos debedornan.
  • Y no laga nos cai den tentacion,
  • ma libra nos di malo.
  • Amèn.
  • Padre nuestro,
  • que estás en el cielo.
  • Santificado sea tu nombre.
  • Venga tu reino.
  • Hágase tu voluntad en la tierra como en el cielo.
  • Danos hoy nuestro pan de cada día.
  • Perdona nuestras ofensas,
  • como también nosotros perdonamos a los que nos ofenden.
  • No nos dejes caer en tentación
  • y líbranos del mal.
  • Amén.
  • Pai nosso,
  • que estais nos céus
  • Santificado seja o vosso nome.
  • Venha a nós o vosso Reino;
  • seja feita a vossa vontade, assim na terra como no céu.
  • O pão nosso de cada dia nos dai hoje.
  • Perdoai as nossas ofensas,
  • assim como perdoamos a quem nos tem ofendido.
  • E não nos deixeis cair em tentação,
  • mas livrai-nos do mal.
  • Amén.
  • Apai kami,
  • ti bisi di Serega,
  • kudus meh nama Nuan.
  • Kenatai meh perintah Nuan.
  • Nyadi meh peneka Nuan di dunya baka di serega.
  • Berika kami sehari tu numbaska pemakai kami,
  • lalu ampun penyalah kami,
  • baka kami ngampun orang ke besalah ngelaban kami.
  • Lalu anang mai kami ngagai penguji,
  • tang lepaska kami ari penyai.
  • Amin.
  1. Papiamento can be used in relations with the Dutch government.[2]

Kereban sanding

[edit | edit bunsu]
  1. Papiamento ba Ethnologue (25th ed., 2022) Closed access icon
  2. "Invoeringswet openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba" (in Belanda). wetten.nl. Retrieved 1 January 2011.
  3. Wells 2008.
  4. "Language and education in The Caribbean Netherlands".
  5. Quint, Nicolas (September 8, 2011). "From West Africa to the Antilles, Dynamic Portuguese Creoles". Sorosoro (in Inggeris). Retrieved 2022-03-19.
  6. Jacobs, Bart (2009-11-09). "The Upper Guinea origins of Papiamentu: Linguistic and historical evidence". Diachronica (in Inggeris). 26 (3): 319–379. doi:10.1075/dia.26.3.02jac. ISSN 0176-4225.
  7. Romero, Simon (5 July 2010). "Willemstad Journal: A Language Thrives in Its Caribbean Home". The New York Times.
  8. Lang 2000.
  9. Ortega Fernández, José G. (c. 2016). Ritual di selebrashonnan liturgiko pa e aña di miserikordia (PDF) (in Papiamento). Komishon Liturgiko Diosesano di Obispado di Willemstad.