Jump to content

Andorra

Prinsaght Andorra
Principat d'Andorra (Catalaanish)
BrattaghArmys
Jarroo-raa: Virtus Unita Fortior (Ladjyn)
“Ta'n grayse unnaneysit ny s'troshey”
Arrane ashoonagh: “El Gran Carlemany” (Catalaanish)
“Çhalse Mooar Urrymagh”
Preeu-valleyAndorra la Vella
42°30′26″N 1°31′20″E / 42.507222222222°N 1.5222222222222°E / 42.507222222222; 1.5222222222222
Çhengey oikoilCatalaanish[1]
Possanyn kynneeagh
46.2% Andorree
26.4% Spaainee
12.8% Portiugee
ReiltysCo-lhiass-reeaght vunraghtoil daa-arcagh pharlamaidagh unnaneagh
• Co-phrinseEmmanuel Macron
• Co-phrinseJosep-Lluís Serrano Pentinat
• Ard-vinishterXavier Espot Zamora
Çhionnal slattyssaghArd-choonseil Andorra
Neuchrogheydys
• Veih Crooin Aragón8 Mean Fouyir 1278
• Veih Reeriaght y Rank12 Jerrey Fouyir 1652
• Veih Impiraght y Rank1814
• Bunraght roie2 Toshiaght Arree 1993
Eaghtyr
• Yn clane468 km2 
181 mi ker[2]
Earroo yn phobble
• Ooley-pobble 2026▲89,752[3]
• Coontey-pobble 2023▲85,101[4]
• Glooaght191.8/km2 
496.7/mi ker
LTS (CCC)Ooley 2026
• Yn claneIncrease $6.932 billoon[5] (168oo)
• Yn dooinneyIncrease $75,988[5] (23oo)
LTS (ennymagh)Ooley 2022
• Yn claneArdjaghey $3.352 billoon[6]
• Yn dooinney$41,085 
Gini (2023)Ardjaghey 40 (anchorrymid veanagh)[7]
ALD (2022)Ardjaghey 0.884 (feer ard)[8]
ArgidEuro (€) (EUR)[a]
Cryss hraa+1 (CET)
• Sourey (THHL)+2 (CEST)
Coad çhellvane+376
Coad ISO 3166AD
TLD yn eddyr-voggyl.ad[b]
www.govern.ad/

Ta Andorra, ny Prinsaght Andorra (Catalaanish: Principat d'Andorra), ny çheer thallooinit 'syn Oarpey Heear, soit ayns ny Sleityn Pyreanagh eddyr y Rank as y Spaainey. T'ee ny çheer vaghtal nish er son y turryssid as e staydys myr kemmyrk cheesh.

Skeeraghyn

[reagh | reagh y bun]
Andorra la VellaCanilloEncampEscaldes-EngordanyLa MassanaOrdinoSant Julià de LòriaYn RankYn Spaainey
Caslys çheerey Andorra lesh ny shiaght skeeraghyn taishbynit

Ta Andorra rheynnit ayns shiaght skeeraghyn:


Çheeroaylleeaght

[reagh | reagh y bun]

Rere y soiaghey eck ayns ny Sleityn Pyreanagh my hiar, ta Andorra jeant seose er y chooid smoo jeh sleityn as ad 1,966 m er mean-yrjid. She Coma Pedrosa y fer jeu s'yrjey as eh 2,946 m er yrjid. T'ad rheynnit liorish tree glionteeyn ayns cummey Y ta çheet ry-cheilley ayns un awin, yn awin Valira. Ta Andorra 468 km² er eaghtyr. Ta speyr tempreilagh gollrish speyr ny Frank as ny Spaainey ayns Andorra, agh ta ny smoo sniaghtey 'sy Gheuree rere yrjid ny çheerey.

Deyn-oaylleeaght

[reagh | reagh y bun]

Ta ny h-Andorree nyn mynlagh ayns nyn jeer hene oc; ta 51.7% jeh ny cummaltee jeant seose jeh Spaainee, Portiugee, Frangee, Goaldee as Iddaalee. Rere Oik Coontey-pobble SUA, ta'n jerkallys-vea oc (83.5 bleeaney) nane jeh ny jerkallysyn s'odjey er feie ny cruinney.

Çhengaghyn

[reagh | reagh y bun]

She Catalaanish çhengey oikoil ny çheerey. Ta Andorra nane jeh kiare steatyn nagh vel Cochruinnagh Crauelagh Mynlughtyn Ashoonagh Choonseil ny h-Oarpey fo-screeuit eck, lesh y Rank, Monaco, as y Turkee.

Noteyn

[reagh | reagh y bun]
  1. ↑ Roish 1 Jerrey Geuree 2002, va'n peseta Spaainagh as y franc Frangagh ymmydit de facto ayns Andorra; Haink noataghyn banc as cooinaghyn stiagh ayns nyn ynnyd er y date shen.[9] Va dineryn Andoragh ymmydit keayrtyn lurg 1982.
  2. ↑ Ta .cat ymmydit myrgeddin, myrane lesh çheeraghyn Catalaanagh elley.

Imraaghyn

[reagh | reagh y bun]
  1. ↑ "Constitution of the Principality of Andorra" (PDF) (ayns Baarle). Yn Ard-choonseil. art. 2.1. Feddynit er 7 Jerrey Souree 2026. Catalan is the official language of the State.
  2. ↑ "The World Factbook". The World Factbook. Er ny hashtey veih y lhieggan bunneydagh er 7 Jerrey Geuree 2019.
  3. ↑ "Population estimates". Departament d'Estadística. 16 Jerrey Souree 2026. Feddynit er 18 Jerrey Souree 2026.
  4. ↑ "Departament d'Estadística". Departament d'Estadística.
  5. 1 2 "Andorra". IMF DataMapper. Yn Tashtey Argidoil Eddyrashoonagh. World Economic Outlook (April 2026). Feddynit er 21 Jerrey Souree 2026.
  6. ↑ "data.worldbank.org". World Bank. Feddynit er 26 Luanistyn 2023.
  7. ↑ "www.estadistica.ad".
  8. ↑ "Human Development Report". Human Development Report. 2024.
  9. ↑ "Monetary Agreement between the European Union and the Principality of Andorra". EUR-Lex. Yn Unnaneys Oarpagh. Feddynit er 21 Jerrey Souree 2026.
Çheeraghyn Cataloanagh

Yn Chataloan (Yn Chataloan Hwoaie · Yn Chataloan Yiass) · Valencia · Ny h-Ellanyn Balearagh · Andorra · La Franja · L'Alguer · El Carxe

42°33′N 1°35′E / 42.550°N 1.583°E / 42.550; 1.583