Novela
| Novela | |||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||||||||
| |||||||||||||||
| |||||||||||||||
| Wikidata C:Commons | |||||||||||||||


A novela[1] é un xénero literario narrativo, xeralmente en prosa e dunha extensión que pode ser considerable, onde se explican uns feitos de ficción que expón relacións, accións e condutas humanas a partir duns personaxes, unha ambientación, un narrador e un punto de vista. Poden aparecer descricións e diálogos para embelecer, aclarar ou facer máis amena a acción. O xénero como tal xorde na Idade Moderna. A novela distínguese polo seu carácter aberto e a súa capacidade para conter elementos diversos nun relato complexo. Este carácter aberto ofrece ao autor unha gran liberdade para integrar personaxes, introducir historias cruzadas ou subordinadas unhas a outras, presentar feitos nunha orde distinta a aquel no que se produciron ou incluír no relato textos de distinta natureza: cartas, documentos administrativos, lendas, poemas, etc. Todo iso dá á novela maior complexidade que a que presentan os demais subxéneros narrativos. Ata onde debe chegar a extensión é obxecto de disputa, como o é a complexidade que debe ofrecer a trama ficticia que a sustenta. Dentro do seu amplo marco, o xénero abrangue unha gran variedade de tipos e estilos, como a novela picaresca, a epistolar, a gótica, a histórica ou a fantástica.[2] A súa historia non se limita a Europa: o Genji monogatari, escrito en Xapón a comezos do século XI, considérase con frecuencia a primeira novela do mundo,[3] e Don Quixote (1605 e 1615) é tido por un prototipo da novela moderna.[4] En lingua galega, a primeira novela contemporánea é Maxina ou a filla espúrea, publicada por entregas en 1880.[5]
Etimoloxía
[editar | editar a fonte]Como no castelán e no portugués, o termo novela galego procede do italiano novella, onde a palabra refería cada un dos relatos breves contidos en obras tales coma o Decameron (1353). Tanto o antigo francés novelle (mod. nouvelle) coma o italiano novella proceden do nominativo plural latino novella refeito como singular. No latín a forma singular, novellus derivaba de novus 'novo'. O inglés novel foi importado a través do francés antigo, con desprazamento acentual (de forma aguda para grave).
A evolución semántica no galego, castelán, catalán e inglés é semellante. Comeza facendo referencia a contos ou relatos de curta extensión para acabar referindo un xénero de ficción no que se integran obras narrativas de extensión considerable. Este sentido actual da palabra correspóndese co do francés roman, portugués romance e italiano romanzo. Dada a necesidade de diferenciar os dous xéneros literarios hoxe téndese a falar de novela longa, a novela por antonomasia, e de novela curta.
Características
[editar | editar a fonte]As bases dunha novela son as seguintes:
- Narra feitos, reais ou ficticios pero cribles.
- Predomina a narración aínda que inclúe: descrición, diálogo, monólogo interior ou epístola.
- Describe moito o ambiente onde se desenvolve a narrativa.
- A novela escríbese en forma de prosa.
- Coida a estética das palabras.
- O desenvolvemento dos personaxes é máis profundo que nun conto ou nun relato.
- Unha narrativa extensa: as novelas teñen, xeralmente, entre 60 000 e 200 000 palabras, ou de 300 a 1300 páxinas ou máis.
Aquí radica a diferenza co conto e o relato. Existe unha zona difusa entre conto e novela que non é posible separar en forma tallante. Ás veces utilízase o termo nouvelle ou novela curta para designar os textos que parecen demasiado curtos para ser novela e demasiado longos para ser conto; pero isto non significa que haxa un terceiro xénero (pola contra, duplicaría o problema porque entón habería dous límites para definir en lugar dun).
Resumindo, unha novela é toda obra literaria en prosa de carácter ficticio no que domina a narración tecida a partir de personaxes e accións enmarcados nun relato máis ou menos complexo. En toda novela hai unha trama ou asunto principal que pode ter varias subtramas e uns protagonistas que evolucionan ó longo da historia que se narra. Alén do predominio da narración como forma do discurso, a interacción entre os personaxes e o medio en que actúan constrúese a base de descricións e diálogos.
A orixe
[editar | editar a fonte]As orixes da novela áchanse na riquísima literatura oriental e tardohelenística (do século II d.C.), aínda que algúns estudosos consideran que é un desenvolvemento do xénero épico. A tradición de obras épicas -producidas normalmente en verso- na cultura occidental retrotráese a Ilíada e Odisea de Homero na literatura grega e á Eneida de Virxilio na romana. Os antecedentes máis antigos localízanse tamén no Oriente Próximo. A Epopea de Gilgamesh que refire lendas sumerias é do século VII a.C.
En todo caso, as características determinantes do xénero novelístico na literatura occidental aparecen con antelación á propia aparición da palabra e constitúen o resultado dunha combinación de varios xéneros e tradicións literarias. Ademais da épica, a ficción grega e latina en prosa amosa tanto unha vea crítica e satírica (o caso do Satiricón de Petronio) como unha vea heroica e amatoria (o caso de Dafnis e Cloe de Longo). A tradición medieval do conto de xénese oral, que terían o correlato escrito e literario na novela (curta) serían o terceiro esteo da tradición novelística moderna que comezaría propiamente a partir do realismo da novela picaresca de feitío popular e da fantasía das novelas de cabalarías, herdeiras dos romances, épicas e narracións cabaleirescas medievais.
Evolución histórica
[editar | editar a fonte]Antigüidade e Idade Media
[editar | editar a fonte]Na Roma antiga, o Satiricón de Petronio (século I) e O asno de ouro de Apuleio (século II) reúnen moitos dos trazos que distinguen a novela da épica: están escritos en prosa, os feitos que contan non son heroicos, a acción ocorre en rúas e tabernas e non son os deuses quen a move.[2] Segundo esta explicación, a primeira prosa de ficción europea naceu da necesidade de atopar, nun período de decadencia romana, unha forma literaria que fose antiépica tanto no contido como na linguaxe.[2]
Na Idade Media, o romance cabaleiresco devolveu á literatura unha visión épica do ser humano, agora como heroe cristián, e deixou o seu nome ao xénero noutras linguas: roman en francés, romanzo en italiano.[2] O termo novela, pola súa banda, procede da novella italiana, un tipo de relato breve como os do Decameron de Boccaccio, no século XIV.[2]
Xapón e China
[editar | editar a fonte]
O Genji monogatari foi escrito por unha dama da corte xaponesa, Murasaki Shikibu, e probablemente rematado arredor do ano 1010.[3] Naquel momento as obras en xaponés, a lingua literaria que usaban as mulleres, non se tomaban tan en serio como as escritas en chinés, e a prosa non se consideraba igual á poesía.[3] A obra ten 54 capítulos e incorpora uns 800 waka, poemas cortesáns que se presentan como escritos polo protagonista. Describe a cultura da aristocracia do Xapón da época Heian (as súas diversións, a súa roupa, a vida cotiá e o seu código moral) e, a medida que avanza, o seu ton faise máis escuro, reflexo da idea budista de que o mundo é pasaxeiro.[3] Como Don Quixote, presenta elementos familiares para quen le novelas hoxe, como o uso da ironía e unha narración que explora os pensamentos e os sentimentos do personaxe principal.[2]
Na China, o Hongloumeng, obra do século XVIII atribuída a Cao Xueqin, considérase xeralmente a maior das novelas chinesas e unha das maiores da literatura universal.[6] Apareceu primeiro en manuscrito en Pequín, e a versión completa de 120 capítulos publicouse en 1791, case trinta anos despois da morte do autor; aínda hai dúbidas sobre quen escribiu os últimos corenta capítulos.[6] Mestura realismo e fantasía, vida cotiá e feitos sobrenaturais, e conta o declive da familia Jia a través dunha sucesión de episodios máis que dunha trama fortemente construída. Ten 30 personaxes principais e máis de 400 secundarios, e o foco principal é o mozo Baoyu.[6]
A novela moderna en Europa
[editar | editar a fonte]
O xénero alcanzou a súa primeira gran floración en España a comezos do século XVII con Don Quixote, de Miguel de Cervantes, unha obra cómica e anticabaleiresca.[2] Publicouse en dúas partes, en 1605 e 1615, e naceu como parodia dos romances de cabalarías: conta, de xeito realista, o que lle sucede a un fidalgo maduro que, tolo de tanto ler libros de cabalarías, sae a buscar aventuras co seu escudeiro Sancho Panza.[4] Traduciuse axiña (a primeira tradución ao inglés é de 1612), tivo un éxito constante e segue a ser un dos clásicos máis lidos da literatura occidental.[4]

A novela picaresca, con protagonistas pícaros, avanza a base de incidentes que se suceden por azar: así sucede en Gil Blas (1715), de Alain-René Lesage, ou en Tom Jones (1749), de Henry Fielding.[2] En Inglaterra, Robinson Crusoe (1719), de Daniel Defoe, foi un éxito popular, con varias edicións nos meses seguintes ao seu lanzamento e traducións rápidas ao continente.[7] Defoe inspirouse probablemente en parte na experiencia do mariñeiro escocés Alexander Selkirk, que pediu que o deixasen nunha illa deshabitada en 1704 e permaneceu nela ata 1709, pero combinou a tradición da autobiografía espiritual puritana coa literatura de viaxes e de aventuras.[7] O libro orixinou unha serie de imitacións, chamadas «robinsonadas».[7]

Pamela (1740), de Samuel Richardson, está escrita en forma epistolar e conta a historia dunha criada de quince anos á que o fillo da súa defunta señora tenta seducir.[8] Con frecuencia preséntase como a primeira novela inglesa, aínda que a validez desta afirmación depende da definición que se dea de novela; en todo caso, Richardson foi innovador ao concentrarse nunha única acción.[8] A novela epistolar ten a vantaxe de deixar que os personaxes conten a historia coas súas propias palabras.[2]
Século XIX
[editar | editar a fonte]En Frankenstein (1818), de Mary Shelley, combínanse a historia de terror gótica e a ciencia ficción.[9] O século XIX viu tamén nacer en Francia a novela chamada realista, que escolleu mostrar que na vida non hai xustiza e que o malvado e o parvo poden saír gañando.[2] Madame Bovary, de Gustave Flaubert, publicouse por entregas na Revue de Paris en 1856 e en dous volumes ao ano seguinte; transformou unha historia corrente de adulterio nunha obra duradeira e, para algúns, abriu unha nova época de realismo na literatura.[10]
Moitos novelistas deste século usaron o xénero para chamar a atención sobre problemas sociais. Charles Dickens criticou os abusos das escolas en Nicholas Nickleby (1839), a situación dos asilos para pobres en Oliver Twist (1838) e os abusos da Chancery inglesa en Bleak House (1853), mentres que Uncle Tom's Cabin (1852), de Harriet Beecher Stowe, atacou a escravitude nos Estados Unidos.[2] Guerra e paz, de Lev Tolstoi, cítase como o gran exemplo de estudo panorámico dunha sociedade enteira, a da Rusia de comezos do século XIX.[2]
Século XX e actualidade
[editar | editar a fonte]No século XX, os novelistas experimentaron coa forma. Ulises (Ulysses), de James Joyce, publicouse en París en 1922 despois de aparecer por entregas nunha revista entre 1918 e 1920. Está vagamente baseada na Odisea de Homero, pero ocorre nun só día, o 16 de xuño de 1904, en Dublín, e segue en 18 capítulos a Leopold Bloom, á súa muller Molly e ao aspirante a escritor Stephen Dedalus.[11] Joyce empregou, entre outros procedementos, o monólogo interior ou «fluxo de conciencia», que presenta os pensamentos e sentimentos dun personaxe sen edición aparente.[2] En Virginia Woolf, a conciencia dos personaxes proporciona ás veces todo o material da ficción, e Á busca do tempo perdido (1913-1927), de Marcel Proust, é un exemplo de roman-fleuve ou novela río.[2]
Despois da Segunda Guerra Mundial, os autores do nouveau roman francés quitaron protagonismo ao personaxe humano e deron máis importancia aos obxectos e aos procesos, e a brevidade pasou a valorarse en moitas obras, como as de Samuel Beckett ou as ficcións de Jorge Luis Borges.[2] En América Latina, Cien años de soledad (1967), de Gabriel García Márquez, é o gran exemplo do realismo máxico: conta a historia de sete xeracións da familia Buendía, desde a fundación de Macondo, e abrangue cen anos da turbulenta historia latinoamericana.[12] En África, Things Fall Apart (1958), primeira novela de Chinua Achebe, escrita en inglés, narra a desintegración dunha comunidade igbo coa chegada de misioneiros e do goberno colonial na década de 1890 e axudou a crear o renacemento literario nixeriano dos anos 1960.[13]
Finalidade
[editar | editar a fonte]Dependendo do obxecto da narración, pode ter dous fins moi específicos:
- Difundir as vivencias, inquedanzas e ideas do autor coa finalidade de influír dalgunha maneira na sociedade á que vai dirixida.
- Difundir costumes, formas de vida e as aspiracións dun grupo social determinado.
Forma expresiva
[editar | editar a fonte]Algunhas formas de expresión que poden aparecer nunha novela son:
- A narración: é a predominante na novela, podendo ser:
- Narración en primeira persoa: cando o personaxe narra a súa propia historia (o protagonista é o narrador).
- Narración en terceira persoa: o narrador conta o relato (narrador omnisciente).
- A descrición: é a exposición dos aspectos físicos e psicolóxicos dos personaxes.
- O diálogo: utilizada para que os personaxes se comuniquen entre si. Reflicte a linguaxe propia de quen falan de acordo á súa idade, sexo, educación, nivel social e grao emotivo.
- O monólogo (conversa interior): consistente en mostrar o que o personaxe pensa e non di. Son meditacións silenciosas do personaxe.
- A epístola: forma de expresión pouco utilizada, e que consiste en narrar os acontecementos a través dunha ou varias cartas que se escriben os personaxes entre si.
Tipoloxías
[editar | editar a fonte]A novela é o reino da liberdade de contido e de forma: xénero proteico e aberto, tamén o máis cultivado e metamorfoseado con problemas de límite con outras formas verbais e non verbais: ensaio, reportaxe, cine, colaxe,...
Proteica na multiplicidade de formas e puntos de vista que presenta ó longo da historia, a novela amósase inesgotable tanto nas súas posibilidades narratolóxicas coma na súa capacidade de suxestión e interpretación do mundo.
Clasificar este xénero supón ademais da necesaria amplitude de miras, encarar a diversidade de criterios de clasificación empregados polas distintas tipoloxías propostas:
- Polo ton que mantén a obra, fálase de:
- Pola forma:
- Segundo o público ó que chegue e o modo de distribución fálase de:
- Atendendo ó contido, as novelas poden ser:
- de aventuras: Nela predomina o interese pola acción. Relata sucesos extraordinarios, accións perigosas, e emocionantes, xeralmente nun escenario insólito ou exótico.
- bizantina: narra viaxes nas que se suceden aventuras complicadas, separacións e encontros de personaxes, recoñecementos casuais, cun ton de sucesos extraordinarios.
- costumista: describe as formas de vida cotiá dun grupo social: costumes, personaxes típicos...
- histórica: reflicte máis ou menos fielmente o ambiente, os caracteres, os acontecementos dunha época histórica, mesturando a ficción con acontecementos históricos.
- pastoril: de forma convencional e artificiosa, reflicte a vida, idealizada e irreal, duns pastores, que pasan as súas horas nunha paisaxe tópica.
- picaresca: con forma autobiográfica, un narrador protagonista de orixe dubidosa relata a súa vida de adversidades, nun desexo continuo de saír da miseria.
- social: diminúe no posible a descrición de vidas individuais, substituíndoas por unha colectividade. A súa actitude é crítica, con afán de denunciar situacións, ambientes e modos de vida dun grupo.
- de cabalarías: a que conta xestas dos cabaleiros andantes.
- de ciencia ficción: a que, inspirándose nos progresos da técnica, narra cousas extraordinarias do futuro.
- policial: a que se basea nun crime e no seu esclarecemento.
- Novela negra: un subxénero da novela policial.
Hai que engadir a esta lista outras tipoloxías que toman como criterio o estilo da obra e entón fálase de novela realista, naturalista, existencial etc. ou os argumentos:psicolóxica, de tese,...
Elementos da novela
[editar | editar a fonte]Argumento
[editar | editar a fonte]A novela avanza grazas ao argumento ou trama, que moitas veces parte dunha idea moi sinxela. Segundo Britannica, A Christmas Carol (1843) de Dickens pode resumirse en «un misántropo que se reforma grazas a certas visitas máxicas na noite de Nadal», e Orgullo e prexuízo (1813) de Jane Austen en «unha parella destinada a casar ten que vencer primeiro as barreiras do orgullo e do prexuízo».[2] O traballo do novelista consiste en desenvolver esa idea con enxeño, porque se espera que a trama dunha novela sexa algo distinta da doutra e hai moi poucas situacións humanas básicas das que botar man.[2]
Hai, con todo, novelas nas que o argumento pesa pouco. Na novela picaresca o movemento depende dunha sucesión de incidentes fortuítos, e en Virginia Woolf a conciencia dos personaxes pode proporcionar toda a materia da ficción.[2] A literatura máis seria tende a preferir tramas baseadas en situacións psicolóxicas, cuxos puntos álxidos son novos estados de conciencia, sobre todo o coñecemento de si mesmo.[2]
Personaxes
[editar | editar a fonte]O novelista afeccionado ao argumento preocúpase pola trama; o mellor novelista interésase sobre todo polas complexidades da personalidade humana.[2] Os personaxes poden ser caricaturas, como moitos de Dickens e de Evelyn Waugh, ou entidades complexas e imprevisibles, como as de Tolstoi, Dostoievski ou Henry James.[2] Os autores do nouveau roman, como Alain Robbe-Grillet e Nathalie Sarraute, puxeron en dúbida a propia idea de identidade humana.[2] Os personaxes máis estimados adoitan ser os que parecen ter vida máis aló das páxinas do libro que os contén.[2]
Ambiente
[editar | editar a fonte]O comportamento dos personaxes depende tanto do ambiente como da forza persoal que lles dá o autor.[2] En Émile Zola, Richard Wright ou Barbara Kingsolver a contorna ten unha importancia decisiva, porque consideraban que determina o carácter.[2] A localización pode chegar a ter un peso comparable ao dos personaxes: Wessex nas novelas de Thomas Hardy ou os páramos de Yorkshire en Cumes Torboentos de Emily Brontë, e hai novelas rexionais, como o ciclo de Yoknapatawpha de William Faulkner, ambientado nun condado imaxinario do Misisipi.[2] Outros autores crean por completo o espazo da súa ficción, como J. R. R. Tolkien en O Señor dos Aneis (1954-1955), con un mundo alternativo.[2]
Narrador e punto de vista
[editar | editar a fonte]Onde hai unha historia, hai alguén que a conta. Tradicionalmente o narrador da épica e da novela facía de intermediario entre os personaxes e o lector e adoitaba ter un coñecemento total dos feitos, o que podía reducir os personaxes a monicreques; moitas innovacións técnicas buscaron, por iso, a obxectividade do drama, na que os personaxes parecen decidir o seu destino sen que o autor os guíe.[2] O método epistolar, usado por Richardson en Pamela (1740) e por Alice Walker en The Color Purple (1982), deixa que os personaxes conten a historia coas súas propias palabras, aínda que sempre queda a sospeita dun «editor» que ordena as cartas.[2] Se o narrador é á vez personaxe da historia, só pode relatar o que el mesmo viviu, e por iso se recorre ás veces a relatos secundarios dentro do principal, un recurso empregado con éxito por Joseph Conrad.[2]
Ford Madox Ford, en The Good Soldier (1915), usou un narrador que non entende a historia que conta, é dicir, o «observador pouco fiable», e o lector, que entende máis ca el, ten a ilusión de recibir a historia directamente.[2] Cervantes en Don Quixote e Vladimir Nabokov en Lolita (1955) coinciden no recurso do editor ficticio que presenta un manuscrito do que renuncia a ser responsable.[2]
Extensión
[editar | editar a fonte]Teoricamente ningunha novela pode ser demasiado longa, pero se é demasiado curta deixa de ser novela. Cando unha ficción é tan longa como un libro enteiro, e non só unha parte dun libro, considérase que acadou a condición de novela; unha novela relativamente breve pode chamarse novella en inglés, e a que é longa en exceso para un só volume chámase roman-fleuve (novela río).[2] Moitas das novelas máis valoradas no mundo son extensas, como Don Quixote, Os irmáns Karamázov, Guerra e paz, David Copperfield ou Á busca do tempo perdido.[2] A lonxitude é necesaria cando se quere representar algo máis ca un personaxe, por exemplo unha sociedade enteira ou un período histórico, como en Guerra e paz.[2] Pero a lonxitude e os temas importantes non garanten a calidade: o perigo da novela longa é a difusión, que pode derivar en escritura frouxa e sentimentalismo.[2]
Algunhas institucións fixan límites en número de palabras. Nas regras dos premios Nebula, adoptadas en 2009 pola asociación estadounidense de escritores de ciencia ficción e fantasía (SFWA), considérase novela a obra de 40 000 palabras ou máis, novela curta ou novella a que ten entre 17 500 e menos de 40 000, novelette entre 7 500 e menos de 17 500, e conto o que ten menos de 7 500.[14] Estes valores son convencións de cada premio ou editorial e varían segundo a fonte.
Funcións da novela
[editar | editar a fonte]Aínda que non se espera que as novelas sexan didácticas, mesmo as obras de ficción máis «puras» transmiten en maior ou menor medida unha filosofía da vida.[2] As novelas de Jane Austen, pensadas sobre todo como entretemento superior, suxiren unha existencia ordenada na que o decoro dunha familia rural inglesa só se ve alterado por problemas de diñeiro, amores que saen mal ao principio e a intromisión da estupidez egoísta.[2] A literatura realista, de orixe francesa, escolleu o outro lado da moeda, e en Thomas Hardy hai un pesimismo que presenta o universo como case imposiblemente malévolo.[2] Autores católicos como François Mauriac, Graham Greene ou Flannery O'Connor ven a vida como misteriosa e chea de mal e inxustiza, e despois da Segunda Guerra Mundial a ficción europea e americana adoita partir de que existe o mal, sexa teolóxico ou ao xeito dos existencialistas franceses como Jean-Paul Sartre.[2]
Outra función clásica é o entretemento e a evasión. Dar risa e soños foi durante séculos unha ocupación literaria lexítima, e obras de entretemento como The Thirty-nine Steps de John Buchan ou The Maltese Falcon de Dashiell Hammett están ben escritas aínda que divirtan.[2] Finalmente, a novela pode servir a fins de denuncia social ou de propaganda. A de Dickens ou a de Stowe, xa citadas, quixeron mover o lector a corrixir inxustizas; o risco é que, cando o mal se corrixe, a novela perde valor, de modo que canto máis éxito ten unha novela propagandística, máis breve tende a ser a súa vida.[2]
A novela en galego
[editar | editar a fonte]Os comezos
[editar | editar a fonte]O Rexurdimento alcanzou a súa plenitude en 1863 coa publicación dos Cantares gallegos de Rosalía de Castro, pero non houbo romances en galego ata 1880, cando a revista La Ilustración Gallega y Asturiana publicou por entregas Maxina ou a filla espúrea, de Marcial Valladares Núñez.[15] A mesma fonte atribúe esa demora, en parte, ao prestixio da poesía como sinal de excelencia dunha lingua culta e a que a única tradición literaria dos escritores do século XIX era a lírica popular e oral.[15] Valladares (1821-1903) escribira Maxina en 1870, pouco despois de rematar a primeira versión do seu Diccionario gallego-castellano.[5] A revista estaba dirixida por Manuel Murguía e a obra segue os trazos do folletín: conta a desgraciada historia de Otilia de Sancti-Petri, unha moza da burguesía compostelá que é violada nun baile de máscaras e queda embarazada dunha nena á que chamará Maxina, e a trama, ambientada nas paisaxes da Ulla, remata coa descuberta da orixe da protagonista e da inocencia de Otilia.[5] Segundo a Enciclopedia Galega Universal, non se volveu publicar ata 1970, ano en que o Día das Letras Galegas se lle dedicou ao autor, e nela os diálogos alternan entre o galego, para os labregos, e o castelán, para os personaxes máis urbanos.[16]
Xeración Nós e Otero Pedrayo
[editar | editar a fonte]A obra de Ramón Otero Pedrayo marca un fito fundamental na historia da narrativa galega.[15] Os seus primeiros textos apareceron en coleccións de novela, onde ensaiou as formas e os contidos que despois desenvolveu nos romances, desde a crónica da fidalguía como clase social fracasada ata a novela de introspección psicolóxica e o fluxo de conciencia, como en Escrito na néboa (1927).[15] Arredor de si, editada en 1930 pola editorial Nós, que dirixía Ánxel Casal, está considerada unha descrición do que a Xeración Nós significou para Galicia: segue a Adrián Solovio, un idealista inadaptado, nunha viaxe por Madrid e por Europa que se converte en busca da identidade propia, do país e do autor.[17] A mesma fonte describe un relato de ritmo pousado, con alternancia de capítulos dentro e fóra de Galicia, no que a acción é sobre todo interior.[15]
A posguerra
[editar | editar a fonte]A narrativa de posguerra inaugurouna Ricardo Carballo Calero con A xente da Barreira (1951), unha novela que enlaza coa temática de Otero Pedrayo e se encadra no neorrealismo.[15] Foi un tempo marcado polo proxecto Galaxia, fundado en 1950, e dentro dese clima situouse Álvaro Cunqueiro, a primeira de cuxas novelas en galego, Merlín e familia, supuxo unha importante renovación do panorama narrativo e foi escrita, segundo declarou o propio autor, por suxestión dos seus amigos do círculo de Galaxia.[18] Cunqueiro usaba elementos marabillosos dentro dun discurso realista, o que o mantivo á marxe doutras correntes que concibían o texto como reflexo fiel da realidade.[18] Eduardo Blanco-Amor, que levaba tempo escribindo en castelán, publicou A esmorga en 1959 na Arxentina, onde vivía, por causa da censura franquista; completan a súa obra narrativa en galego un volume de relatos, Os biosbardos (1962), e Xente ao lonxe (1972).[15]
Nova narrativa e actualidade
[editar | editar a fonte]Arredor de 1960 un grupo de escritores novos formou o movemento coñecido como Nova Narrativa Galega, que incorporou á novela galega técnicas da tradición europea e leccións de autores ata entón descoñecidos, como o nouveau roman, Kafka, Joyce ou Faulkner, e trouxo á narrativa contemporánea un pulo claro de modernidade.[18] Formaron parte do movemento Xosé Luís Méndez Ferrín, Carlos Casares, Camilo González Suárez-Llanos, María Xosé Queizán e Xohana Torres, entre outros.[18] Segundo a Enciclopedia Historia Literatura Galega, 1980 foi un ano crucial: a confirmación de Edicións Xerais de Galicia, fundada en novembro de 1979, apoiou a creación de novos valores desde unha perspectiva empresarial, e entre as obras que a fonte cita están Cara a Times Square de Camilo Gonsar, Ilustrísima de Carlos Casares ou Crónica de nós de Méndez Ferrín.[19]
Notas
[editar | editar a fonte]- ↑ Definicións no Dicionario da Real Academia Galega e no Portal das Palabras para novela.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 Encyclopædia Britannica (ed.). "Novel" (en inglés). Consultado o 16 de novembro de 2026.
- 1 2 3 4 Encyclopædia Britannica (ed.). "The Tale of Genji" (en inglés). Consultado o 16 de novembro de 2026.
- 1 2 3 Encyclopædia Britannica (ed.). "Don Quixote" (en inglés). Consultado o 16 de novembro de 2026.
- 1 2 3 Real Academia Galega, ed. (7 de setembro de 2021). "Unha nova edición da primeira novela contemporánea en galego reproduce o manuscrito de Marcial Valladares conservado na RAG". Consultado o 16 de novembro de 2026.
- 1 2 3 Encyclopædia Britannica (ed.). "Dream of the Red Chamber" (en inglés). Consultado o 16 de novembro de 2026.
- 1 2 3 Encyclopædia Britannica (ed.). "Robinson Crusoe" (en inglés). Consultado o 16 de novembro de 2026.
- 1 2 Encyclopædia Britannica (ed.). "Pamela" (en inglés). Consultado o 16 de novembro de 2026.
- ↑ Encyclopædia Britannica (ed.). "Frankenstein" (en inglés). Consultado o 16 de novembro de 2026.
- ↑ Encyclopædia Britannica (ed.). "Madame Bovary" (en inglés). Consultado o 16 de novembro de 2026.
- ↑ Zürich James Joyce Foundation (ed.). "Ulysses (1922)" (en inglés). Consultado o 16 de novembro de 2026.
- ↑ Encyclopædia Britannica (ed.). "One Hundred Years of Solitude" (en inglés). Consultado o 16 de novembro de 2026.
- ↑ Encyclopædia Britannica (ed.). "Things Fall Apart" (en inglés). Consultado o 16 de novembro de 2026.
- ↑ Science Fiction and Fantasy Writers Association, ed. (15 de novembro de 2009). "Nebula Nomination Period has opened" (en inglés). Consultado o 16 de novembro de 2026.
- 1 2 3 4 5 6 7 Laura Tato Fontaíña, Universidade da Coruña (2004) (ed.). "A narrativa galega contemporánea" (PDF). Consultado o 16 de novembro de 2026.
- ↑ Enciclopedia Galega Universal (ed.). "Maxina ou a filla espúrea". Consultado o 16 de novembro de 2026.
- ↑ Enciclopedia Galega Universal (ed.). "Arredor de". Consultado o 16 de novembro de 2026.
- 1 2 3 4 Enciclopedia Historia Literatura Galega, Asociación de Escritores en Lingua Galega (ed.). "A Narrativa Galega de Posguerra. 1956-1975". Consultado o 16 de novembro de 2026.
- ↑ Enciclopedia Historia Literatura Galega, Asociación de Escritores en Lingua Galega (ed.). "1980, Ano Crucial". Consultado o 16 de novembro de 2026.
Véxase tamén
[editar | editar a fonte]| Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría: Novela |
| A Galifontes posúe textos orixinais acerca de: novelas en lingua galega |
| O Galilibros ten un manual sobre: Novela |