Saltar ao contido

Idaho

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.
Idaho
 Nome curto
ID (en) dende 1963
Idaho (en) Editar o valor en Wikidata
 Nome orixinal
    Idaho (en) Editar o valor en Wikidata
 Nome oficial
    State of Idaho (en) Editar o valor en Wikidata
 Alcume
    Gem State (en) Editar o valor en Wikidata
 Xentilicio
Idahoan (en)
Idahano (eo) Editar o valor en Wikidata
Imaxe
 Instancia de
 Parte de
 Lema
 Himno
Here We Have Idaho (en) Traducir (1931 - ) Editar o valor en Wikidata
Características
 Lingua oficial
 Economía
 Demografía
Implicados
 Xefe do goberno
Cargo: governador de Idaho (pt) Traducir Editar o valor en Wikidata
Brad Little (2019 - ) Editar o valor en Wikidata
 Órgano lexislativo
 Órgano executivo
 Máxima autoridade xudicial
Datas
 Fundación / creación
3 de xullo de 1890 Editar o valor en Wikidata
Historia
 Historia
 Premios e distincións
Lagun Onari (en) Traducir (2005) Editar o valor en Wikidata
Localización
 Situado en
 Xeografía
 Continente
 Capital
 OpenStreetMap
Mapa
 Mapas
Mapa de localización
 Coordenadas
Cifras e dimensións
 Poboación
325.594 (1910) censo
431.866 (1920) censo
445.032 (1930) censo
524.873 (1940) censo
588.637 (1950) censo
667.191 (1960) censo
712.567 (1970) censo
943.935 (1980) censo
1.006.749 (1990) censo
1.293.953 (2000) censo
1.567.582 (2010) censo dos Estados Unidos de 2010, censo
1.654.930 (2015) balance demográfico
1.839.106 (2020) censo Editar o valor en Wikidata
 Número de fogares
   649.299 (2020) Editar o valor en Wikidata
 Superficie
   216.699 km² Editar o valor en Wikidata
 Altitude
   1.524 m Editar o valor en Wikidata
 Punto máis alto
   3.857 m Pico Borah (pt) Traducir Editar o valor en Wikidata
 Punto máis baixo
   227 m Lewiston (pt) Traducir Editar o valor en Wikidata
 Porcentaxe área de auga
   1,11 % Editar o valor en Wikidata
 Temperatura mínima rexistrada
   −60 °F Editar o valor en Wikidata
 Temperatura máxima rexistrada
   118 °F Editar o valor en Wikidata
Fontes e ligazóns
OpenStreetMap162116 Editar o valor en Wikidata
VIAF148929220 Editar o valor en Wikidata
ISNI0000000404316432 Editar o valor en Wikidata
TasteAtlasidaho Editar o valor en Wikidata
Freebase/m/03s5t Editar o valor en Wikidata
MeSHD007061 Editar o valor en Wikidata
 Páxina WEB
Enciclopedia Galega Universal: 136486 BNE: XX5078975
Wikidata G:Commons C:Commons

Idaho é un estado localizado no noroeste dos Estados Unidos, con capital en Boise. Ten unha superficie de 216.632 km² e, de acordo co United States Census Bureau, no 2020 tiña unha poboación de 1 839 106 habitantes. É o 43º estados dos Estados Unidos, admitido o 3 de xullo de 1890, aínda que en 1863 xa fora creado o Territorio de Idaho.

Xeografía

[editar | editar a fonte]
Montañas Owyhee.

Idaho fai fronteira con seis estados e cunha provincia do Canadá. Ó oeste están os estados de Washington e Oregón, Nevada e Utah están ó sur, e Montana e Wyoming ó leste. Idaho tamén fai fronteira coa provincia de Columbia Británica ó norte. A paisaxe é ondulada con algunhas das mellores preservadas áreas naturais dos Estados Unidos. O estado sitúase xunto ás Montañas Rochosas, con abundancia de recursos naturais e paisaxes. Hai montañas cubertas de neve, ríos rápidos, vastos lagos e profundos canóns. As augas do río Snake atravesan o Hells Canyon, o máis profundo canón dos Estados Unidos. As fervenzas de Shoshone Falls ten unha altura superior á do Niágara.

Os ríos principais do estado son o Snake River, o Clark Fork-Pend Oreille, o Clearwater e o Salmon River. O porto de Lewiston, na confluencia dos ríos Clearwater e Snake é o porto máis distante do océano Pacífico no noroeste dos Estados Unidos.

A montaña máis alta do estado é o Pico de Borah, con 3.859 metros de altitude, ó norte da cidade de Mackay. O punto máis baixo (227 metros) está en Lewiston, onde o río Clearwater encontra o río Snake e continúa no estado de Washington.

Idaho ten moita variación no seu clima. A pesar de situarse a fronteira occidental do estado a unha distancia de 480 km do océano Pacífico, a influencia marítima aínda é sentida no estado, especialmente no inverno, cando a cobertura de nubes, a humidade e a precipitación atinxen o seu punto máximo. Esta influencia ten un efecto moderado no inverno, cando as temperaturas non son tan baixas como sería esperado nun estado tan ó norte e co altitude tan elevadas. A influencia marítima é menos intensa ó sur, onde os patróns de precipitacións son en xeral invertidos, con veráns chuviosos e invernos secos, e as diferenzas de temperatura estacionais son menos acentuadas, indicando un clima continental.

O clima en Idaho pode ser quente, a pesar de que os períodos con temperaturas superiores ós 37º C de máxima son raros. Os días máis quentes son temperados pola relativamente baixa humidade e noites frías durante o verán, pois para a maior parte do estado as diferenzas entre as temperaturas diúrnas e nocturnas son maiores no verán. Os invernos poden ser moi fríos, pero extensos períodos de temperaturas baixo cero tamén son raros.

Economía

[editar | editar a fonte]
Capitolio estatal en Boise, Idaho.

O produto interior bruto do estado o 2004 foi de 43,6 mil millóns de dólares americanos. A renda per cápita nese ano foi de 26.881,00 dólares.

É un importante estado agrícola, producindo o terzo das patacas que crecen nos Estados Unidos.

Importantes industrias en Idaho son o procesamento de alimentos, madeira e derivados, máquinas, produtos químicos, produtos de papel, electrónicos, prata e outras minerías, e turismo. O Laboratorio Nacional de Idaho (INL), un laboratorio gobernamental para investigación en enerxía nuclear tamén ten un importante papel na economía do estado. Hai tamén 3 fábricas de cervexa da empresa Anheuser-Busch, que fornecen o malte a outras cervexarías do país.

Hoxe, a principal industria en Idaho é o sector de ciencia e tecnoloxía. Representa máis de 25% da renda total do estado, e máis de 70% das exportacións, en dólares. A economía industrial do Idaho vén crecendo, e os produtos de alta tecnoloxía lideran este crecemento. Desde o fin dos anos 1970, a cidade de Boise emerxeu como un centro de manufactura de semicondutores. A cidade é sede da Micron Technology Inc., a única manufactura estadounidense de chips DRAM. A Hewlett-Packard opera unha planta industrial en Boise, suroeste de Idaho, dende os anos 1970, que produce impresoras láser. . A empresa Dell opera unha unidade de orientación por teléfono ós consumidores en Twin Falls. Outra importante compañía de tecnoloxía no estado é a AMI Semicondutor, cuxa sede fica na cidade de Pocatello. Finalmente, a Coldwater Creek, grande empresa de comercio de roupa para muller, ten a súa sede en Sandpoint.

O imposto sobre o comercio é de 6%, e aplicase ao comercio, alugueiro ou financiamento de bens tanxíbeis e algúns servizos. Os alimentos son taxados, pero os medicamentos non. As acomodacións en hoteis, moteis e cámpings son taxados a unha porcentaxe máis alta (7% a 11%).