Saltar ao contido

Especie

Este é un dos 1000 artigos que toda Wikipedia debería ter
Na Galipedia, a Wikipedia en galego.

Especie
Representación esquemática
Imaxe
Fotomontaxe
 Instancia de
 Subclase de
 Parte de
 Composto por
 Causado por
Características
 Aspecto de
 Caracterizado por
Implicados
 Usado por
Fontes e ligazóns
Freebase/m/06zf0 Editar o valor en Wikidata
OpenAlexC2993056352 Editar o valor en Wikidata
Enciclopedia Galega Universal: 122191
Wikidata C:Commons

En bioloxía, a especie (do latín species) é a unidade básica da clasificación dos seres vivos e un dos rangos taxonómicos.[1] É tamén a unidade coa que se mide a biodiversidade. A definición máis coñecida di que unha especie é un grupo de individuos que poden reproducirse entre si e deixar descendencia fértil.[2] Porén, non existe unha única definición aceptada por todos os científicos: segundo o grupo de organismos e o obxectivo do estudo, empréganse criterios baseados na forma, no ADN, no comportamento ou no nicho ecolóxico.[3]

Cada especie recibe un nome científico de dúas partes, o nome do xénero e o epíteto específico, segundo o sistema de nomenclatura binomial establecido por Linneo na década de 1750.[4] Así, Boa constrictor é unha das especies do xénero Boa. Non se sabe cantas especies hai na Terra. En 2024 había máis de 2,1 millóns de especies descritas e nomeadas.[3] Un estudo de 2011 estimou en arredor de 8,7 millóns as especies de eucariotas (os organismos con células con núcleo). Para os procariotas, como as bacterias, o mesmo estudo só calculou un límite mínimo.[5]

Características

[editar | editar a fonte]

Unha especie componse de individuos que, ademais dos caracteres xenéricos, teñen en común outros caracteres polos cales se asemellan entre si e poden ser distinguidos dos individuos das demais especies. De acordo con John Ray, que introduciu o concepto, sería o conxunto de individuos que se poden reproducir entre si e producir descendencia fértil, o que daría un criterio claro e limitante.

Esta definición é adecuada en moitos casos, pero a miúdo é difícil comprobar se dúas poboacións poden cruzarse e dar descendentes fértiles. Por exemplo, moitos organismos non se poden manter no laboratorio o tempo suficiente. Ademais, o criterio non serve para os organismos que non se reproducen sexualmente, como as bacterias, nin para os organismos extintos, coñecidos só polos seus fósiles. Por iso, na actualidade adoitan aplicarse tamén técnicas moleculares, como as baseadas na semellanza do ADN.[3]

Desde o punto de vista estritamente sistemático ou da taxonomía, a especie é o rango comprendido entre o xénero (ou o subxénero, se existise) e a variedade (ou, no seu caso, a subespecie).

Conceptos de especie

[editar | editar a fonte]

Os biólogos e os taxonomistas propuxeron moitas definicións de especie, que van desde a morfoloxía ata a xenética. Moitas delas se parecen ou se solapan, de maneira que non é fácil contalas. O que as une, segundo o biólogo Kevin de Queiroz, é que todas tratan a especie como unha liñaxe de poboacións que evoluciona de maneira independente. As diferenzas aparecen en que propiedades, adquiridas durante a divergencia das liñaxes, se escollen como criterio secundario: o illamento reprodutivo, a posibilidade de diagnose ou a monofilia.[6]

Concepto biolóxico

[editar | editar a fonte]
O biólogo Ernst Mayr, defensor do concepto biolóxico de especie.

O concepto biolóxico define as especies como as poboacións cuxos membros se cruzan, ou poden cruzarse, na natureza, e non polo seu aspecto. A aparencia axuda a identificar as especies, pero non as define.[2] As aves norteamericanas Sturnella neglecta e Sturnella magna son case idénticas na aparencia e comparten territorio, pero os seus cantos distintos impiden que se crucen, polo que son especies distintas. Dentro dunha mesma especie o aspecto tamén pode variar moito: as «flores» da hortensia poden ser rosas ou azuis, e basta cambiar o pH do solo e a cantidade de aluminio que absorbe a planta para que cambien de cor.[2] Do mesmo xeito, hai organismos de aspecto moi diferente que pertencen á mesma especie, como as formigas Pheidole barbata, que teñen formas moi diferentes porque cumpren funcións distintas na mesma colonia.[2]

Este concepto tamén ten problemas. Por unha banda, non se pode aplicar a organismos que se reproducen de maneira asexual. Por outra, hai especies que ás veces forman híbridos. Tampouco está claro que significa «poder cruzarse»: se unha estrada separa dous grupos de ras e impide que se crucen, non parece razoable consideralos especies distintas, pero é difícil dicir a que distancia hai que trazar a liña.[2] Por exemplo, os cervos sika e os corzos considéranse especies separadas porque non poden ter crías xuntos.[3] Por todo isto, o concepto biolóxico perdeu favor entre moitos científicos, pola dificultade de poñelo a proba.[3] Aínda así, segue sendo o máis empregado para a comunicación co público en xeral.[7] A elección do concepto de especie adoita reflectir o foco de investigación de cada científico, que ten que comprometerse cun deles.[7]

Conceptos baseados na forma

[editar | editar a fonte]

Os primeiros taxonomistas, como Linneo, non tiñan máis opción que describir o que viían. Esta idea chamouse máis tarde concepto tipolóxico ou morfolóxico. Segundo el, os individuos dunha especie comparten certas propiedades fixas, e as especies así recoñecidas denomínanse morfoespecies. Aínda hoxe se usa en guías de campo e na paleontoloxía, porque ao estudar fósiles só se poden comparar as formas.[3] Ten un límite claro: individuos con aspecto diferente poden pertencer á mesma especie, e os complexos de especies, grupos de especies tan semellantes que custa distinguilas só pola aparencia, obrigan a recorrer ao ADN.[3]

Todos os adultos do Cyanistes caeruleus teñen a mesma cor, o que permite recoñecer a morfoespecie.

O concepto fenético é unha variante do anterior: define a especie como un conxunto de organismos con aspecto semellante entre si e distinto do doutros conxuntos.[7]

Conceptos baseados no recoñecemento

[editar | editar a fonte]

Segundo o concepto de recoñecemento, unha especie é un conxunto de organismos que se identifican entre si como posibles parellas. Se dous grupos de ras estiveran separados por un obstáculo pero se recoñecerían como parellas, serían a mesma especie para este concepto, aínda que non se cruzasen na práctica.[7]

Concepto filoxenético

[editar | editar a fonte]
Esquema do concepto filoxenético ou cladístico de especie.

Para o concepto filoxenético ou cladístico, unha especie é unha «punta» da filoxenia, é dicir, o conxunto máis pequeno de organismos que comparten un devanceiro e que se poden distinguir doutros conxuntos semellantes.[7] Non fai ningunha afirmación sobre o illamento reprodutivo, polo que tamén se pode aplicar a liñaxes asexuais e é útil en paleontoloxía. Segundo este criterio, unha especie en anel é unha única especie que abarca moita variación de formas.[7]

Concepto xenético

[editar | editar a fonte]

O concepto xenético recorre ao ADN para definir as especies. Permite separar especies moi parecidas, pero só se poden identificar mediante probas xenéticas. Iso reduce a súa utilidade para o traballo de campo e faino imposible de aplicar aos fósiles. Por iso moitos taxonomistas prefiren combinar os datos xenéticos coas semellanzas e diferenzas nos caracteres que se poden observar.[3]

Cronoespecies

[editar | editar a fonte]
Unha liñaxe que cambia co tempo pode dividirse en varias cronoespecies.

As cronoespecies son etapas dunha mesma liñaxe evolutiva que existiron en momentos diferentes. Son un problema para o concepto biolóxico: non ten sentido preguntar se un trilobite que viviu hai 300 millóns de anos se tería cruzado co seu devanceiro de hai 310 millóns. Os paleontólogos recorren a elas porque a reprodución dos fósiles non se pode examinar, e entón hai que decidir en que punto dunha liñaxe que cambia gradualmente se pasa a unha especie nova.[2]

Determinación dos límites

[editar | editar a fonte]

Delimitar unha especie non sempre é sinxelo. As especies son o resultado dun proceso evolutivo en curso, polo que os límites entre poboacións próximas poden ser pouco claros, e os distintos criterios poden dar resultados diferentes para o mesmo grupo.[3] Se as especies fosen inmutables, poderíase definir facilmente cada unha delas como o conxunto de individuos (que foron, que son e que, de non extinguírense, serán) de caracteres cualitativamente idénticos. Unha entidade así determinada non é realmente unha especie, senón o que se chama unha liña pura ou un clon.

A tradición aristotélica establecía que os xéneros se dividen en especies, pero que a especie, á súa vez, pode converterse en xénero con respecto ás subdivisións secundarias.

Segundo de Queiroz, durante medio século mesturouse a pregunta de que é unha especie coa de como se delimitan as especies na práctica, o que prolongou a controversia sobre ambas as cuestións.[6] Os distintos conceptos indican en que consiste ser unha especie. Os criterios de delimitación son as probas que serven para decidir que unha poboación xa se converteu en especie distinta.[6] Na práctica, os investigadores usan unha ou varias liñas de evidencia para convencer aos demais de que atoparon unha especie nova, e non só unha variación dentro dun grupo xa coñecido.[3] Segundo o conservador do Museo de Historia Natural de Londres Rupert Collins, é mellor ver a especie como «o resultado dun proceso en curso» e non como unha calidade que se poida definir sen máis.[3]

Hibridación

[editar | editar a fonte]

A hibridación pon en cuestión a idea de especie como grupo illado reprodutivamente. Os híbridos entre especies adoitan ser estériles, como a mula, filla dun burro e dunha égua.[8] Por esa razón os animais híbridos como a mula non se consideran unha especie, aínda que o cabalo e o burro poidan ter crías xuntos.[3] Pero algúns híbridos son fértiles. Os ligres e os tigóns, híbridos de león e tigre, ás veces o son. Se os seus territorios se solapasen o suficiente, os trazos que os distinguen poderían acabar desaparecendo, aínda que case todo o mundo os recoñece como especies distintas.[3] Máis do 10 % das especies de aves producen híbridos fértiles, e entre as plantas isto é aínda máis frecuente, polo que alí é máis difícil saber onde comeza e remata cada especie.[3]

Certos híbridos fértiles que se reproducen sen perder os seus caracteres poden dar orixe a especies novas. Moitas plantas cultivadas importantes proceden de cruzamentos deste tipo.[8]

Especies en anel

[editar | editar a fonte]
Esquema dunha especie en anel.

Unha especie en anel é unha especie cuxa distribución xeográfica forma un anel que se solapa nos extremos. O exemplo clásico é a salamandra Ensatina eschscholtzii de California: as numerosas subespecies distínguense por pequenas diferenzas morfolóxicas e xenéticas ao longo do seu territorio. Cada unha cruza coas súas veciñas, agás onde se solapan os extremos do anel, no sur de California, onde E. klauberi e E. eschscholtzii non se cruzan. Aí xorde a pregunta de en que punto se produciu a especiación.[2][9]

Nomenclatura

[editar | editar a fonte]

Na clasificación biolóxica, o nome científico de cada especie compóñese de dúas palabras latinizadas, o nome do xénero e o epíteto específico, que poden proceder de moitas orixes distintas. O sistema chámase binomial e foi establecido por Linneo na década de 1750. Despois diso, a descrición de novas especies orixinou unha proliferación de nomes binomiais.[4] Aínda que se cre que os nomes científicos son fixos e universais, as investigacións sobre as relacións entre os organismos e sobre a historia dos nomes, e os desacordos entre os científicos sobre a validez dalgúns, fan que algunhas especies ben coñecidas teñan varios nomes. As normas internacionais van dando aos poucos estabilidade á taxonomía de moitos grupos.[4]

Especiación

[editar | editar a fonte]

A especiación é o proceso polo cal se forman novas especies. Consiste na división dunha única liñaxe evolutiva en dúas ou máis liñaxes xeneticamente independentes.[10] Nas especies con núcleo celular, ocorren dous procesos: a separación dun fondo xenético en dous ou máis, e a diversificación das características físicas observables da poboación.[10]

Especiación alopátrica

[editar | editar a fonte]

É a forma máis frecuente de especiación nos organismos de reprodución sexual.[10] Ocorre cando as poboacións dunha mesma especie quedan separadas por unha barreira xeográfica, como unha cordilleira, un río, un deserto ou o mar. Co tempo, as poboacións illadas adáptanse ao seu propio ambiente ou cambian por deriva xenética e acaban sendo tan diferentes que non se poden cruzar.[3][10] A barreira non ten por que ser completa: abonda con que o fluxo de xenes entre os grupos se reduza moito.[11] Un dos exemplos máis coñecidos son as especies de pinzóns das illas Galápagos, que se formaron por actividade volcánica nos últimos millóns de anos. Charles Darwin comprobou que animais como os pinzóns, os sinsontes e as tartarugas xigantes non eran iguais aos seus parentes doutras illas ou do continente. Estas observacións contribuíron ao seu pensamento sobre a evolución e a selección natural.[3]

Especiación simpátrica

[editar | editar a fonte]

Na especiación simpátrica, o illamento reprodutivo aparece dentro dunha única poboación, sen separación xeográfica. É unha alternativa controvertida á alopátrica, porque é difícil explicar como diverxen xeneticamente individuos que seguen en contacto, e os exemplos moitas veces discútense.[10] Un dos casos mellor probados é o da mosca Rhagoletis pomonella. Esta mosca poñía os ovos nos froitos do espiñeiro silvestre (Crataegus) ata que un grupo pasou a poñelos nas mazás cultivadas que crecían na mesma zona, e a súa descendencia acostumouse a elas.[10] Outro caso son os cíclidos do lago Niassa, nos que se formaron moitas especies nun medio ecoloxicamente uniforme.[10]

A especiación simpátrica pode ter varias causas:[3]

  • O illamento mecánico, cando dúas poboacións non se poden reproducir porque a súa forma ou tamaño cambiou. É frecuente en invertebrados, e nalgunhas moscas e nas bolboretas nocturnas a forma dos órganos reprodutores é ás veces o único modo de identificar a especie.
  • O illamento temporal, cando as poboacións se reproducen en épocas diferentes. Por exemplo, as especies de coral do xénero Acropora desovan en momentos distintos.
  • O illamento de comportamento, cando cambian os cantos ou as danzas de cortexo e unha poboación xa non recoñece as da outra.

Segundo o organismo, un ou varios destes procesos poden levar dende centos ata millóns de anos a converter unha poboación nunha especie nova.[3]

Outra vía rápida é a poliploidía. Un individuo pode quedar con máis conxuntos de cromosomas do normal por un erro grave na división celular, e así formar descendentes tetraploides que xa non se poden cruzar coa poboación orixinal.[12]

Barreiras reprodutivas

[editar | editar a fonte]

Os científicos clasifican en dous grupos os mecanismos que impiden que unhas especies se crucen. As barreiras precigóticas impiden que a reprodución se produza. As poscigóticas actúan despois da fecundación, por exemplo, cando os híbridos non son viables ou son estériles.[12]

John Ray.

A palabra especie alude a tres conceptos distintos aínda que relacionados: o rango especie, que é o nivel máis básico da taxonomía de Linneo; os taxons especie, que son un grupo de organismos descritos e asignados á categoría especie, e as especies biolóxicas, que son entes capaces de evolucionar. Respecto a isto, cómpre dicir que a idea de «evolución» xa se atopaba na antigüidade clásica. Así, Anaximandro afirma que as primeiras criaturas xurdirían da auga para pasar á terra, mentres que Empédocles asegura que eran partes separadas que, nun momento dado, chegaron a xuntarse, o que lembra a teoría da simbioxénese.[13][14] Cicero escolleu o vocábulo latino species («aspecto característico, forma») para traducir a expresión grega ἰδέα, idéa («aspecto, aparencia, forma»), relacionada con εἶδος, eîdos («vista, visión, aspecto»), vocábulo platónico cargado de connotacións dialécticas e lóxicas.

Non obstante, para o biólogo Ernst Mayr, foi Platón «o grande antiheroe do evolucionismo» a causa da súa crenza no mundo das Ideas.[15] Aristóteles, en cambio, mantívose nunha posición ambigua: achegou o que el consideraba probas dunha xeración espontánea pero falou dunha «causa final» de toda especie,[16] a súa entelequia, e rexeitou explicitamente a idea de Empédocles de que as criaturas viventes se orixinaran por casualidade.[17] Zenón de Citio, segundo Cicero, seguiu esta liña.

Dos datos que achega Lucrecio, extráese que Epicuro se anticiparía á lei da selección natural.[18] O degradacionista Agostiño de Hipona di, en cambio, que o libro da Xénese debe interpretarse e que non se ten que supor que Deus crease as especies que se ven agora coas súas imperfeccións. Este feito e o proceso contra Galileo foron clave, séculos máis tarde, na rápida aceptación pola Igrexa católica da teoría da evolución. Durante a Idade Media, nunha época de indeterminación fomentada pola inestabilidade política, confundíronse con frecuencia os vocábulos «especie» e «xénero». Isto podería xustificarse a partir do texto da Vulgata:

Creavitque Deus cete grandia, et omnem animam viventem atque motabilem, quam produxerant aquae in species suas, et omne volatile secundum genus suum [...]. Producat terra animam viventem in genere suo, jumenta, et reptilia, et bestias terrae secundum species suas [...]. Et fecit Deus bestias terrae juxta species suas, et jumenta, et omne reptile terrae in genere suo.
Xénese 1:21, 24, 25

Deixouse aberta a posibilidade de que houbese especies e xéneros non creados por Deus ou non descubertos polos europeos. O nominalismo tivo os seus alicerces no século XIV con William de Ockham. Esta doutrina sinalaba que non existía ningunha entidade entre o vocábulo e os individuos aos que este se referían, é dicir, só existían os individuos. Segundo esta doutrina, as especies son froito da nosa razón e o concepto de especie empréganse só co fin de agrupalos pola súa semellanza e darlles un nome. En poucas palabras, o nominalismo non recoñece as especies como entidades reais.

Retrato de Carl von Linné, quen estableceu os fundamentos da nomenclatura binomial para a clasificación das especies.

Linneo e John Ray, pola súa banda, afianzaron a idea do carácter discreto e da posesión de atributos obxectivos das especies que permitían a súa delimitación, é dicir, a realidade das especies. A partir da publicación da Orixe das especies por Charles Darwin en 1859, comezouse a considerar a especie como un agregado de poboacións morfoloxicamente variables e con capacidade de evolucionar. O concepto aristotélico-linneano foi substituído gradualmente por unha concepción evolutiva baseada na selección natural e no illamento reprodutivo.

John Ray definiu a especie como un grupo de individuos semellantes, con antepasados comúns. Igualmente, expresou que «unha especie nunca nace da semente doutra especie».

A mediados do século XX formuláronse dúas posturas respecto das especies: o realismo evolutivo e o nominalismo. Os últimos mantiveron que na natureza só existen os organismos individuais, e segundo os taxonomistas evolutivos as especies son entidades reais da natureza e constitúen unidades de evolución. A partir da década de 1980 afianzouse a postura realista con respecto ás especies biolóxicas, xunto co enfoque filoxenético da clasificación.[19]

De acordo con Häuser (1987), os atributos xerais do concepto de especie deben ser: universalidade, aplicabilidade práctica e criterio decisivo.[20] A maioría dos biólogos que se ocupan da sistemática de plantas e animais empregan o CBE xunto coa descrición da morfoespecie.[21]

Cantas especies hai

[editar | editar a fonte]

Non existe unha cifra exacta. Antes de 2011, os expertos en taxonomía propoñían cifras de entre 3 e 100 millóns de especies. Nese ano, un estudo que aplicou un método estatístico á clasificación taxonómica estimou que na Terra hai arredor de 8,7 millóns de especies de eucariotas, cunha marxe de erro de 1,3 millóns. Daquela había catalogadas preto de 1,2 millóns, de modo que ao redor do 86 % das especies terrestres e o 91 % das mariñas aínda estaban por describir.[5] En 2024 había máis de 2,1 millóns de especies descritas e nomeadas, pero o número real é probablemente moito maior.[3]

Hai varias razóns: moitas zonas da Terra, como as selvas tropicais, os desertos ou as profundidades mariñas, están pouco exploradas, e os microorganismos son difíciles de contar. As especies de bacterias son difíciles de definir e mudan tan rápido que aparecen novas continuamente, polo que as estimacións van dende poucos millóns ata billóns.[3]

Importancia práctica

[editar | editar a fonte]

Aínda que o concepto de especie non sexa perfecto, é unha ferramenta útil para os científicos e para a conservación. As leis sobre seguridade alimentaria, bioseguridade e conservación dependen de identificar especies.[3] Identificar ben a especie pode tamén ser vital: a estrela de anís chinesa úsase como especia, pero o seu parente xaponés é tóxico.[3]

Outras definicións de especie

[editar | editar a fonte]

Existen multitude de definicións de especie:

Linneo: «Contamos tantas especies cantas formas distintas foron creadas no principio» (Linneo, Phylosophya botanica, traducida por Palau, páxina 83).
Cuvier: «Especie é o conxunto dos individuos descendentes un doutro ou de pais comúns e dos que se lles parecen tanto coma aqueles entre si»
de Candolle: «Especie é a colección de todos os individuos que se parecen máis entre si que a outros; que por fecundación recíproca poden dar individuos fértiles, e que se reproducen por xeración, de tal xeito que, por analoxía, se lles pode supoñer a todos procedentes orixinariamente dun só individuo».
Le Dantec: «Especie é o conxunto de todos os individuos cualitativamente idénticos que non presentan entre si, nos seus elementos vivos, máis que diferenzas cuantitativas».
Laumonier: «Todos os individuos fecundos entre si e que teñen descendentes tamén indefinidamente fecundos»
  1. ↑ Definicións no Dicionario da Real Academia Galega e no Portal das Palabras para especie.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 "Biological species concept". Understanding Evolution, Universidade de California en Berkeley (en inglés). Consultado o 2 de novembro de 2026.
  3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 Ashworth, James (17 de setembro de 2024). "What is a species, and how many species are there?". Natural History Museum (en inglés). Consultado o 2 de novembro de 2026.
  4. 1 2 3 "nomenclature". Britannica Kids (en inglés). Consultado o 2 de novembro de 2026.
  5. 1 2 Mora, Camilo; Tittensor, Derek P.; Adl, Sina; Simpson, Alastair G. B.; Worm, Boris (2011). "How Many Species Are There on Earth and in the Ocean?". PLOS Biology (en inglés) 9 (8): e1001127. doi:10.1371/journal.pbio.1001127.
  6. 1 2 3 de Queiroz, Kevin (2007). "Species Concepts and Species Delimitation". Systematic Biology (en inglés) 56 (6): 879–886. doi:10.1080/10635150701701083.
  7. 1 2 3 4 5 6 "Other species concepts". Understanding Evolution, Universidade de California en Berkeley (en inglés). Consultado o 2 de novembro de 2026.
  8. 1 2 Henjum, Paul. "hybrid". Britannica Kids (en inglés). Consultado o 2 de novembro de 2026.
  9. ↑ "A closer look at a classic ring species". Understanding Evolution, Universidade de California en Berkeley (en inglés). Consultado o 2 de novembro de 2026.
  10. 1 2 3 4 5 6 7 Gittleman, John L. "speciation". Britannica Kids (en inglés). Consultado o 2 de novembro de 2026.
  11. ↑ "Allopatric speciation". Understanding Evolution, Universidade de California en Berkeley (en inglés). Consultado o 2 de novembro de 2026.
  12. 1 2 18.2 Formation of New Species. Biology 2e (en inglés) (OpenStax). Consultado o 2 de novembro de 2026.
  13. ↑ Kirk, Geoffrey; Raven, John; Schofield, John (1984). The Presocratic Philosophers: A Critical History with a Selection of Texts (3.ª ed.). Chicago: The University of Chicago Press. pp. 100–142. ISBN 0-521-27455-9.
  14. ↑ Kirk, Geoffrey; Raven, John; Schofield, John (1984). The Presocratic Philosophers: A Critical History with a Selection of Texts (3.ª ed.). Chicago: The University of Chicago Press. pp. 280–321. ISBN 0-521-27455-9.
  15. ↑ Mayr 1982, p. 304
  16. ↑ Boylan, Michael. "Aristotle: Biology". Internet Encyclopedia of Philosophy. Consultado o 25 de setembro de 2011.
  17. ↑ Hardie, R. P.; Gaye, R. K. "Physics by Aristotle". Arquivado dende o orixinal o 06 de xaneiro de 2011. Consultado o 15 de xullo de 2008.
  18. ↑ Cicero. De Natura Deorum, 2.22. Loeb Classical Library. Harvard University Press, 1956, p. 179.
  19. ↑ Crisci, J. V. 1981. «La especie: realidad y conceptos». SYMPOSIA, VI Jornadas Argentinas de Zoología, La Plata. Pp. 21-32. Reeditado en: Llorente Bousquets, J. e I. Luna Vega (eds.) Taxonomía biológica. Fondo de Cultura Económica, Universidad Nacional Autónoma de México. Pp. 207-225. 1994. (en castelán)
  20. ↑ Häuser, C. L. (1987). "The elebate about the biological species concept; A review" 25 (4): 241–257. Arquivado dende o orixinal o 01 de maio de 2008. Consultado o 01 de xullo de 2018.
  21. ↑ King 1993

Véxase tamén

[editar | editar a fonte]

Ligazóns externas

[editar | editar a fonte]