<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>

<!-- EN-Revision: f908fff129bcd8ec1605658e06457cb04e5b2b51 Maintainer: nilgun Status: ready -->

<sect1 xml:id="language.types.declarations">

<title>Tür bildirimleri</title>

<para>

Tür bildirimleri işlev bağımsız değişkenlerine, dönüş değerlerine ve

PHP 7.4.0 ve sonrasında sınıf özelliklerine eklenebilir. Çağrı sırasında

değerin belirtilen türde olmasını gerektirir, aksi takdirde

<classname>TypeError</classname> oluşur.

</para>

<para>

<type>resource</type> türü dışında PHP'nin desteklediği her tür, kullanıcı

bildirimi olarak kullanılabilir. Bu sayfa, farklı türlerin

kullanılabilirliğine ilişkin bir değişiklik günlüğü ve bunların tür

bildirimlerinde kullanımına ilişkin belgeleri içerir.

</para>

<note>

<para>

Bir sınıf, bir arayüz yöntemini gerçeklediğinde veya bir üst sınıf

tarafından zaten tanımlanmış bir yöntemi yeniden gerçeklediğinde,

gerçeklediği tanımla uyumlu olması gerekir. Bir yöntem,

<link linkend="language.oop5.variance">özgüllük</link> kurallarına

uyuyorsa uyumludur.

</para>

</note>

<sect2 role="changelog">

&reftitle.changelog;

<informaltable>

<tgroup cols="2">

<thead>

<row>

<entry>&Version;</entry>

<entry>&Description;</entry>

</row>

</thead>

<tbody>

<row>

<entry>8.3.0</entry>

<entry>

Sınıf, arayüz, nitelik ve sayılama sabit türleri için destek eklendi.

</entry>

</row>

<row>

<entry>8.2.0</entry>

<entry>

<acronym>DNF</acronym> türleri desteklenmeye başlandı.

</entry>

</row>

<row>

<entry>8.2.0</entry>

<entry>

<type>true</type> kendisi tür olanlardan biri olarak eklendi.

</entry>

</row>

<row>

<entry>8.2.0</entry>

<entry>

<type>null</type> ve <type>false</type> tek başlarına kullanılabilir oldu.

</entry>

</row>

<row>

<entry>8.1.0</entry>

<entry>

Kesişim türleri desteklenmeye başlandı.

</entry>

</row>

<row>

<entry>8.1.0</entry>

<entry>

<type>void</type> dönüş türünde bir işlevden dönen değere başvuru

artık önerilmiyor.

</entry>

</row>

<row>

<entry>8.1.0</entry>

<entry>

<type>never</type> dönüş türü desteklenmeye başlandı.

</entry>

</row>

<row>

<entry>8.0.0</entry>

<entry>

<type>mixed</type> türü desteklenmeye başlandı.

</entry>

</row>

<row>

<entry>8.0.0</entry>

<entry>

<type>static</type> dönüş türü desteklenmeye başlandı.

</entry>

</row>

<row>

<entry>8.0.0</entry>

<entry>

Birleşik türler desteklenmeye başlandı.

</entry>

</row>

<row>

<entry>7.4.0</entry>

<entry>

Sınıf özellik türü bildirim desteği eklendi.

</entry>

</row>

<row>

<entry>7.2.0</entry>

<entry>

<type>object</type> türü desteklenmeye başlandı.

</entry>

</row>

<row>

<entry>7.1.0</entry>

<entry>

<type>iterable</type> türü desteklenmeye başlandı.

</entry>

</row>

<row>

<entry>7.1.0</entry>

<entry>

<type>void</type> türü desteklenmeye başlandı.

</entry>

</row>

<row>

<entry>7.1.0</entry>

<entry>

Null olabilen türler desteklenmeye başlandı.

</entry>

</row>

</tbody>

</tgroup>

</informaltable>

</sect2>

<sect2 xml:id="language.types.declarations.base">

<title>Temel türlerle ilgili kullanım bilgileri</title>

<simpara>

Temel türler, bu bölümde açıklanan bazı küçük yetersizlikler dışında

basit şekilde davranır.

</simpara>

<sect3 xml:id="language.types.declarations.base.scalar">

<title>Sayıl türler</title>

<warning>

<para>

Sayıl türler (<type>bool</type>, <type>int</type>, <type>float</type>,

<type>string</type>) için takma adlar desteklenmemekte, bunlar bir sınıf

veya arayüz adı olarak ele alınmaktadır. Örneğin, tür bildirimi olarak

<literal>boolean</literal>, değerin <type>bool</type> türünden ziyade

<literal>boolean</literal> isimli sınıfın veya arayüzün bir örneği

olmasını gerektirir:

</para>

<informalexample>

<programlisting role="php">

<![CDATA[

<?php

function test(boolean $param) {}

test(true);

?>

]]>

</programlisting>

&example.outputs.8;

<screen>

<![CDATA[

Warning: "boolean" will be interpreted as a class name. Did you mean "bool"? Write "\boolean" to suppress this warning in /in/9YrUX on line 2

Fatal error: Uncaught TypeError: test(): Argument #1 ($param) must be of type boolean, bool given, called in - on line 3 and defined in -:2

Stack trace:

#0 -(3): test(true)

#1 {main}

thrown in - on line 2

]]>

</screen>

</informalexample>

</warning>

</sect3>

<sect3 xml:id="language.types.declarations.void">

<title>void</title>

<note>

<para>

<type>void</type> dönüş türünde bir işlevden dönen değere başvuru

çelişki sebebiyle PHP 8.1.0 ve sonrasında önerilmemektedir. Evvelce

böyle bir çağrı şöyle bir <constant>E_NOTICE</constant> çıktılıyordu:

<computeroutput>Only variable references should be returned by reference</computeroutput>

(Yalnızca değişkene atıflar atıf olarak döndürülebilir).

<informalexample>

<programlisting role="php">

<![CDATA[

<?php

function &test(): void {}

?>

]]>

</programlisting>

</informalexample>

</para>

</note>

</sect3>

<sect3 xml:id="language.types.declarations.base.function">

<title>Çağrılabilir türler</title>

<para>

Bu türler sınıf özelliği türü olarak kullanılamaz.

</para>

<note>

<simpara>

İşlev bildirimi olarak belirtilemez.

</simpara>

</note>

</sect3>

<sect3 xml:id="language.types.declarations.references">

<title>Atıf olarak aktarılan bağımsız değişkenlerde tür bildirimi</title>

<simpara>

Atıf olarak aktarılan bir bağımsız değişkende tür bildirimi yapılmışsa

değişkenin türü işlev dönerken değil, <emphasis>yalnızca</emphasis>

çağrının başında işlev girdisi olarak sınanır. Yani işlev atıf yapılan

değişkenin türünü değiştirebilir.

</simpara>

<example>

<title>- Atıf olarak aktarılan tür bildirimli bağımsız değişkenler</title>

<programlisting role="php">

<![CDATA[

<?php

function array_baz(array &$param)

{

$param = 1;

}

$var = [];

array_baz($var);

var_dump($var);

array_baz($var);

?>

]]>

</programlisting>

&example.outputs.similar;

<screen>

<![CDATA[

int(1)

Fatal error: Uncaught TypeError: array_baz(): Argument #1 ($param) must be of type array, int given, called in - on line 9 and defined in -:2

Stack trace:

#0 -(9): array_baz(1)

#1 {main}

thrown in - on line 2

]]>

</screen>

</example>

</sect3>

</sect2>

<sect2 xml:id="language.types.declarations.composite">

<title>Birleşik türlerle ilgili kullanım bilgileri</title>

<para>

Birleşik tür bildirimleri ile ilgili birkaç kısıtlama vardır ve basit

hataları önlemek için derleme sırasında gereksiz fazlalık denetimi

yapılır.

</para>

<caution>

<simpara>

PHP 8.2.0 öncesinde ve <acronym>DNF</acronym> türler desteklenmeye

başlandığında kesişim türlerini bileşik türlerle birleştirmek mümkün

değildi.

</simpara>

</caution>

<sect3 xml:id="language.types.declarations.composite.union">

<title>Bileşik türler</title>

<warning>

<simpara>

&false; ve &true; tekil türlerini aynı bileşik tür altında bildirmek

mümkün değildir. Bunun yerine <type>bool</type> kullanılabilir.

</simpara>

</warning>

<caution>

<simpara>

PHP 8.2.0 öncesinde, &false; ve <type>null</type>

tek başlarına kullanılamadığından yalnızca bu türlerden ibaret bir

bileşik türe izin verilmezdi. İzin verilmeyen tür bildirimleri:

&false;, <literal>false|null</literal> ve

<literal>?false</literal>.

</simpara>

</caution>

<sect4 xml:id="language.types.declarations.nullable">

<title>Null olabilen türde sözdizimsel nane</title>

<para>

Temel tür bildirimlerinden yalnızca biri, türün önüne bir soru imi

(<literal>?</literal>) konularak null olabilir olarak imlenebilir.

Bu bakımdan <literal>?T</literal> ve <literal>T|null</literal> aynıdır.

</para>

<note>

<simpara>

Bu sözdizimi PHP 7.1.0 ve sonrasında desteklenmekte olup

genelleştirilmiş bileşik tür desteğinden önce desteklenmekteydi.

</simpara>

</note>

<note>

<para>

<literal>null</literal> öntanımlı değer yapılarak null olabilir

bağımsız değişkenler elde etmek de mümkündür. Bir alt sınıfta öntanımlı

değer değiştirilirse, tür bildirimine <type>null</type> türün

eklenmesini gerektireceğinden ve dolayısıyla tür uyumluluğunu

bozacağından bu önerilmez.

</para>

<example>

<title>- Bağımsız değişkenlerin null olabilmesinin eski yolu</title>

<programlisting role="php">

<![CDATA[

<?php

class C {}

function f(C $c = null) {

var_dump($c);

}

f(new C);

f(null);

?>

]]>

</programlisting>

&example.outputs;

<screen>

<![CDATA[

object(C)#1 (0) {

}

NULL

]]>

</screen>

</example>

</note>

</sect4>

</sect3>

<sect3 xml:id="language.types.declarations.composite.redundant">

<title>Yinelenen ve gereksiz türler</title>

<para>

Birleşik tür bildirimlerindeki basit hataları yakalamak için, sınıf

yüklemeden algılanabilen gereksiz türler, derleme zamanı hatasına neden

olur. Bunlar:

<itemizedlist>

<listitem>

<simpara>

Adla çözümlenen her tür bir bildirimde yalnızca bir kez var olabilir.

<literal>int|string|INT</literal> ve

<literal>Countable&amp;Traversable&amp;COUNTABLE</literal>

gibi türler hataya neden olur.

</simpara>

</listitem>

<listitem>

<simpara>

<type>mixed</type> kullanımı hataya yol açar.

</simpara>

</listitem>

<listitem>

<simpara>Birleşik türler için:</simpara>

<itemizedlist>

<listitem>

<simpara>

<type>bool</type> türün yanına, <type>false</type> veya

<type>true</type> eklenemez.

</simpara>

</listitem>

<listitem>

<simpara>

<type>object</type> türün yanına, sınıf türleri eklenemez.

</simpara>

</listitem>

<listitem>

<simpara>

<type>iterable</type> türün yanına, <type>array</type>

ve <classname>Traversable</classname> eklenemez.

</simpara>

</listitem>

</itemizedlist>

</listitem>

<listitem>

<simpara>Kesişim türleri için:</simpara>

<itemizedlist>

<listitem>

<simpara>

Sınıf türünde olmayan türlerin kullanımı hataya yol açar.

</simpara>

</listitem>

<listitem>

<simpara>

<type>self</type>, <type>parent</type> veya

<type>static</type> kullanımı hataya yol açar.

</simpara>

</listitem>

</itemizedlist>

</listitem>

<listitem>

<simpara><acronym>DNF</acronym> türleri için:</simpara>

<itemizedlist>

<listitem>

<simpara>

Genel bir türün yanına kısıtlayıcı bir türü eklemek gereksizdir.

</simpara>

</listitem>

<listitem>

<simpara>

İki eşdeğer kesişim türü kullanımı.

</simpara>

</listitem>

</itemizedlist>

</listitem>

</itemizedlist>

</para>

<note>

<simpara>

Bu, türün "en az" olasılığını garanti etmez çünkü bunu yapmak,

kullanılan tüm sınıf türlerinin yüklenmesini gerektirir.

</simpara>

</note>

<para>

Örneğin, <literal>A</literal> ve <literal>B</literal> sınıf takma

adlarıysa, <literal>A or B</literal>'ye indirgenebilse bile

<literal>A|B</literal> uygun bir bileşik tür olarak kalır.

Benzer şekilde, <code>B extends A {}</code> ise, yalnızca A'ya

indirgenebilse bile <literal>A|B</literal> uygun bir bileşik türdür.

<informalexample>

<programlisting role="php">

<![CDATA[

<?php

function foo(): int|INT {} // izin verilmez

function foo(): bool|false {} // izin verilmez

function foo(): int&Traversable {} // izin verilmez

function foo(): self&Traversable {} // izin verilmez

use A as B;

function foo(): A|B {} // izin verilmez ("use" ad çözünürlüğünün parçasıdır)

function foo(): A&B {} // izin verilmez ("use" ad çözünürlüğünün parçasıdır)

class_alias('X', 'Y');

function foo(): X|Y {} // izin verilir (gereksizlik yalnızca çalışma anında saptanabilir)

function foo(): X&Y {} // izin verilir (gereksizlik yalnızca çalışma anında saptanabilir)

?>

]]>

</programlisting>

</informalexample>

</para>

</sect3>

</sect2>

<sect2 xml:id="language.types.declarations.examples">

&reftitle.examples;

<example>

<title>- Temel sınıf türü bildirimi</title>

<programlisting role="php">

<![CDATA[

<?php

class C {}

class D extends C {}

// C'yi genişletmiyor.

class E {}

function f(C $c) {

echo get_class($c)."\n";

}

f(new C);

f(new D);

f(new E);

?>

]]>

</programlisting>

&example.outputs.8;

<screen>

<![CDATA[

C

D

Fatal error: Uncaught TypeError: f(): Argument #1 ($c) must be of type C, E given, called in /in/gLonb on line 14 and defined in /in/gLonb:8

Stack trace:

#0 -(14): f(Object(E))

#1 {main}

thrown in - on line 8

]]>

</screen>

</example>

<example>

<title>- Temel arayüz türü bildirimi</title>

<programlisting role="php">

<![CDATA[

<?php

interface I { public function f(); }

class C implements I { public function f() {} }

// I'yi gerçeklemiyor.

class E {}

function f(I $i) {

echo get_class($i)."\n";

}

f(new C);

f(new E);

?>

]]>

</programlisting>

&example.outputs.8;

<screen>

<![CDATA[

C

Fatal error: Uncaught TypeError: f(): Argument #1 ($i) must be of type I, E given, called in - on line 13 and defined in -:8

Stack trace:

#0 -(13): f(Object(E))

#1 {main}

thrown in - on line 8

]]>

</screen>

</example>

<example>

<title>- Temel dönüş türü bildirimi</title>

<programlisting role="php">

<![CDATA[

<?php

function sum($a, $b): float {

return $a + $b;

}

// dikkat: float dönecek

var_dump(sum(1, 2));

?>

]]>

</programlisting>

&example.outputs;

<screen>

<![CDATA[

float(3)

]]>

</screen>

</example>

<example>

<title>- Bir nesne döndürmek</title>

<programlisting role="php">

<![CDATA[

<?php

class C {}

function getC(): C {

return new C;

}

var_dump(getC());

?>

]]>

</programlisting>

&example.outputs;

<screen>

<![CDATA[

object(C)#1 (0) {

}

]]>

</screen>

</example>

<example>

<title>- Null olabilen bağımsız değişken bildirimi</title>

<programlisting role="php">

<![CDATA[

<?php

class C {}

function f(?C $c) {

var_dump($c);

}

f(new C);

f(null);

?>

]]>

</programlisting>

&example.outputs;

<screen>

<![CDATA[

object(C)#1 (0) {

}

NULL

]]>

</screen>

</example>

<example>

<title>- Null olabilen dönüş türü bildirimi</title>

<programlisting role="php">

<![CDATA[

<?php

function get_item(): ?string {

if (isset($_GET['item'])) {

return $_GET['item'];

} else {

return null;

}

}

?>

]]>

</programlisting>

</example>

</sect2>

<!-- TODO Move this into its own declare page -->

<sect2 xml:id="language.types.declarations.strict">

<title>Katı kodlama</title>

<para>

PHP öntanımlı olarak, yanlış türdeki değerleri mümkün olduğunca beklenen

sayıl türe zorlar. Örneğin, bir dizge aktarılması gereken bir bağımsız

değişkene tamsayı bir değer aktarılırsa, işlev <type>int</type> değil

<type>string</type> türünde bir değişken alır.

</para>

<para>

Katı kipi her dosya için ayrı ayrı etkinleştirmek mümkündür. Katı kipte,

yalnızca tür bildirimine tam olarak karşılık gelen değer kabul edilir,

aksi takdirde bir <classname>TypeError</classname> oluşur. Bu kuralın tek

istisnası, <type>float</type> tür bildirimine rağmen <type>int</type>

türünde değer aktarmaktır.

</para>

<warning>

<simpara>

Dahili işlevler içinden yapılan işlev çağrıları,

<literal>strict_types</literal> bildiriminden etkilenmez.

</simpara>

</warning>

<para>

Katı kipi etkinleştirmek için, <literal>strict_types</literal> bildirimi

&declare; deyiminde kullanılır:

</para>

<note>

<para>

Katı kodlama, katı kodlamanın etkinleştirildiği dosya içindeki işlev

tanımlarına değil, işlev çağrılarına uygulanır. Katı kodlama etkin

olmayan bir dosyadan, katı kodlamanın etkinleştirildiği dosya içinde

tanımlanmış bir işleve çağrı yapılırsa, çağrıyı yapanın tercihine

(zorlayıcı kodlama) saygı gösterilecek ve değer zorlanacaktır.

</para>

</note>

<note>

<para>

Katı kodlama yalnızca sayıl tür bildirimleri için tanımlanmıştır.

</para>

</note>

<example>

<title>- Bağımsız değişken değerlerinde katı kodlama</title>

<programlisting role="php">

<![CDATA[

<?php

declare(strict_types=1);

function sum(int $a, int $b) {

return $a + $b;

}

var_dump(sum(1, 2));

var_dump(sum(1.5, 2.5));

?>

]]>

</programlisting>

&example.outputs.8;

<screen>

<![CDATA[

int(3)

Fatal error: Uncaught TypeError: sum(): Argument #1 ($a) must be of type int, float given, called in - on line 9 and defined in -:4

Stack trace:

#0 -(9): sum(1.5, 2.5)

#1 {main}

thrown in - on line 4

]]>

</screen>

</example>

<example>

<title>- Bağımsız değişken değerlerinde zorlayıcı kodlama</title>

<programlisting role="php">

<![CDATA[

<?php

function sum(int $a, int $b) {

return $a + $b;

}

var_dump(sum(1, 2));

// Değerler tamsayıya zorlanır. Çıktıya dikkat!

var_dump(sum(1.5, 2.5));

?>

]]>

</programlisting>

&example.outputs;

<screen>

<![CDATA[

int(3)

int(3)

]]>

</screen>

</example>

<example>

<title>- Dönüş değerlerinde katı kodlama</title>

<programlisting role="php">

<![CDATA[

<?php

declare(strict_types=1);

function sum($a, $b): int {

return $a + $b;

}

var_dump(sum(1, 2));

var_dump(sum(1, 2.5));

?>

]]>

</programlisting>

&example.outputs;

<screen>

<![CDATA[

int(3)

Fatal error: Uncaught TypeError: sum(): Return value must be of type int, float returned in -:5

Stack trace:

#0 -(9): sum(1, 2.5)

#1 {main}

thrown in - on line 5

]]>

</screen>

</example>

<example>

<title>- Sınıf özellik türü bildirimi</title>

<programlisting role="php">

<![CDATA[

<?php

class User {

public static string $foo = 'foo';

public int $id;

public string $username;

public function __construct(int $id, string $username) {

$this->id = $id;

$this->username = $username;

}

}

?>

]]>

</programlisting>

</example>

</sect2>

</sect1>

<!-- Keep this comment at the end of the file

Local variables:

mode: sgml

sgml-omittag:t

sgml-shorttag:t

sgml-minimize-attributes:nil

sgml-always-quote-attributes:t

sgml-indent-step:1

sgml-indent-data:t

indent-tabs-mode:nil

sgml-parent-document:nil

sgml-default-dtd-file:"~/.phpdoc/manual.ced"

sgml-exposed-tags:nil

sgml-local-catalogs:nil

sgml-local-ecat-files:nil

End:

vim600: syn=xml fen fdm=syntax fdl=2 si

vim: et tw=78 syn=sgml

vi: ts=1 sw=1

-->