<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>

<!-- EN-Revision: 8859c8b96cd9e80652813f7bcf561432a5e9f934 Maintainer: nilgun Status: ready -->

<sect1 xml:id="language.types.array">

<title>array</title>

<para>

PHP'de bir dizi aslında sıralı bir eşlemdir. Bir eşlem, değerleri

anahtarlarla ilişkilendiren bir veri türüdür. Bu veri türü farklı kullanım

amaçları için en iyilenebilir; bir dizi, bir yöneysel liste, bir isim-değer

çiftleri tablosu, bir sözlük, bir nesne listesi, yığıt, kuyruk ve daha bir

sürü başka şey olarak ele alınabilir. Dizilerin değerleri, ağaçlar, diziler

ve hatta çok boyutlu diziler bile olabilir.

</para>

<para>

Tüm bu veri yapılarının açıklanması bu kılavuzun amacını aşar. Fakat, en

azından her biri için birer örnek verilebilir. Bu konuda daha fazla bilgi

edinmek için bu konuyla ilgili olarak yayımlanmış eserleri inceleyiniz.

</para>

<sect2 xml:id="language.types.array.syntax">

<title>Sözdizimi</title>

<sect3 xml:id="language.types.array.syntax.array-func">

<title>Bir dizinin <function>array</function> ile belirtilmesi</title>

<para>

Bir dizi <function>array</function> işlevi kullanılarak belirtilebilir.

Bağımsız değişken olarak, birbirlerinden virgüllerle ayrılmış çok sayıda

<literal><replaceable>anahtar</replaceable> =&gt;

<replaceable>değer</replaceable></literal> çifti alabilir.

</para>

<synopsis>

array(

<optional><replaceable>anahtar</replaceable> =&gt; </optional><replaceable>değer</replaceable>,

<optional><replaceable>anahtar2</replaceable> =&gt; </optional><replaceable>değer2</replaceable>,

<optional><replaceable>anahtar3</replaceable> =&gt; </optional><replaceable>değer3</replaceable>,

...

)</synopsis>

<!-- Do not fix the whitespace for the synopsis end element. A limitation of PhD prevents proper trimming -->

<para>

Son dizi elemanından sonraki virgül seçimliktir ve konmayabilir.

Bu genellikle tek satırlık dizilerde yapılır. Yani,

<literal>array(1, 2, )</literal> yerine

<literal>array(1, 2)</literal> yazmak tercih edilir. Diğer taraftan,

çok satırlı dizilerde yeni elemanların sona eklenmesini

kolaylaştırdığından sondaki virgülün konulması tercih edilir.

</para>

<note>

<para>

<literal>array()</literal> yerine <literal>[]</literal> kullanılan

kısa bir dizi sözdizimi de vardır.

</para>

</note>

<example>

<title>- Basit bir dizi</title>

<programlisting role="php">

<![CDATA[

<?php

$array = array(

"foo" => "bar",

"bar" => "foo",

);

// Kısa dizi sözdizimi kullanımı

$array = [

"foo" => "bar",

"bar" => "foo",

];

?>

]]>

</programlisting>

</example>

<para xml:id="language.types.array.key-casts">

Bir <replaceable>anahtar</replaceable> ya <type>int</type> ya da

<type>string</type> türünde olabilir. Bir <replaceable>değer</replaceable>

ise herhangi bir türde olabilir.

</para>

<para>

Ek olarak <replaceable>anahtar</replaceable> için şu tür çarpıtmaları oluşur:

<itemizedlist>

<listitem>

<simpara>

Geçerli onluk tamsayı içeren bir <type>string</type> <literal>+</literal>

imi ile başlamadıkça <type>int</type> türüne çarpıtılır. Yani,

<literal>"8"</literal> anahtarı aslında <literal>8</literal> olarak

saklanır. Diğer yandan, <literal>"08"</literal> geçerli bir onluk

tamsayı olmadığından tür çarpıtmasına uğramaz.

</simpara>

</listitem>

<listitem>

<simpara>

<type>Float</type> türler ondalık kısmı kırpılarak <type>int</type>

türüne çarpıtılır. Yani, <literal>8.7</literal> anahtarı aslında

<literal>8</literal> olarak saklanır.

</simpara>

</listitem>

<listitem>

<simpara>

<type>Bool</type> türler <type>int</type> türüne çarpıtılır. Yani

&true; anahtarı <literal>1</literal>,

&false; anahtarı da <literal>0</literal> olarak saklanır.

</simpara>

</listitem>

<listitem>

<simpara>

<type>Null</type> türler boş dizeye çarpıtılır.

Yani <literal>null</literal> aslında <literal>""</literal> olarak saklanır.

</simpara>

</listitem>

<listitem>

<simpara>

<type>Array</type> ve <type>object</type> türler anahtar olarak

kullanıla<emphasis>MAZ</emphasis>. Bunu yapmak <literal>Illegal offset

type</literal> uyarısına sebep olur.

</simpara>

</listitem>

</itemizedlist>

</para>

<para>

Dizi bildiriminde çok sayıda eleman aynı anahtarı kullanıyorsa, diğerleri

birbirlerinin üzerine yazıyormuşçasına sadece son eleman kullanılır.

</para>

<example>

<title>- Tür Çarpıtma ve Üzerine Yazma örneği</title>

<programlisting role="php">

<![CDATA[

<?php

$array = array(

1 => "a",

"1" => "b",

1.5 => "c",

true => "d",

);

var_dump($array);

?>

]]>

</programlisting>

&example.outputs;

<screen>

<![CDATA[

array(1) {

[1]=>

string(1) "d"

}

]]>

</screen>

<para>

Yukarıdaki örnekte tüm anahtarlar <literal>1</literal>'e çarpıtıldığından

her yeni eleman değeri bir öncekinin üzerie yazılır ve dizide sadece son

atanan değer kalır.

</para>

</example>

<para>

PHP indisli ve ilişkisel diziler arasında bir ayrım yapmadığından

<type>int</type> ve <type>string</type> türündeki anahtarlar aynı anda

bulunabilir.

</para>

<example>

<title>- Karışık <type>int</type> ve <type>string</type> anahtarlar</title>

<programlisting role="php">

<![CDATA[

<?php

dizi = array(

"foo" => "bar",

"bar" => "foo",

100 => -100,

-100 => 100,

);

var_dump($dizi);

]]>

</programlisting>

&example.outputs;

<screen>

<![CDATA[

array(4) {

["foo"]=>

string(3) "bar"

["bar"]=>

string(3) "foo"

[100]=>

int(-100)

[-100]=>

int(100)

}

]]>

</screen>

</example>

<para>

<replaceable>anahtar</replaceable> belirtmek isteğe bağlıdır. Bir anahtar

belirtmeksizin bir değer atanıyorsa bu değer, mevcut <type>int</type>

anahtarların en büyüğüne bir eklenerek elde edilen <type>int</type>

anahtarlı elemana atanır.

</para>

<example>

<title>- Anahtarsız indisli diziler</title>

<programlisting role="php">

<![CDATA[

<?php

$dizi = array("foo", "bar", "hello", "world");

var_dump($dizi);

?>

]]>

</programlisting>

&example.outputs;

<screen>

<![CDATA[

array(4) {

[0]=>

string(3) "foo"

[1]=>

string(3) "bar"

[2]=>

string(5) "hello"

[3]=>

string(5) "world"

}

]]>

</screen>

</example>

<para>

Bazı değerlere anahtar belirtirken bazılarına belirtmemek mümkündür.

</para>

<example>

<title>- Tüm elemanlar için birer anahtar belirtilmeyebilir</title>

<programlisting role="php">

<![CDATA[

<?php

$dizi = array(

"a",

"b",

6 => "c",

"d",

);

var_dump($dizi);

?>

]]>

</programlisting>

&example.outputs;

<screen>

<![CDATA[

array(4) {

[0]=>

string(1) "a"

[1]=>

string(1) "b"

[6]=>

string(1) "c"

[7]=>

string(1) "d"

}

]]>

</screen>

<para>

Gördüğünüz gibi son değer <literal>"d"</literal>, <literal>7</literal>

anahtarına atanmıştı. Bunun sebebi önceki en büyük tamsayılı indisin

<literal>6</literal> olmasıdır.

</para>

</example>

<example>

<title>- Karmaşık Tür Çarpıtma ve Geçersizleştirme örneği</title>

<para>

Bu örnekte anahtarlar üzerinde tür çarpıtmanın ve öğelerin üzerine

yazılmasının tüm çeşitleri gösterilmiştir.

</para>

<programlisting role="php">

<![CDATA[

<?php

$array = array(

1 => 'a',

'1' => 'b', // "a" değeri "b" ile geçersiz olur

1.5 => 'c', // "b" değeri "c" ile geçersiz olur

-1 => 'd',

'01' => 'e', // tamsayı dizesi olmadığından korunur

'1.5' => 'f', // tamsayı dizesi olmadığından korunur

true => 'g', // "c" değeri "g" ile geçersiz olur

false => 'h',

'' => 'i',

null => 'j', // "i" değeri "j" ile geçersiz olur

'k', // 2 anahtarına "k" değeri atanır, çünkü önceki en büyük tamsayı: 1

2 => 'l', // "k" değeri "l" ile geçersiz olur

);

var_dump($array);

?>

]]>

</programlisting>

&example.outputs;

<screen>

<![CDATA[

array(7) {

[1]=>

string(1) "g"

[-1]=>

string(1) "d"

["01"]=>

string(1) "e"

["1.5"]=>

string(1) "f"

[0]=>

string(1) "h"

[""]=>

string(1) "j"

[2]=>

string(1) "l"

}

]]>

</screen>

</example>

</sect3>

<sect3 xml:id="language.types.array.syntax.accessing">

<title>Köşeli ayraç sözdizimi ile belirtilen dizilere erişim</title>

<para>

Dizi elemanlarına <literal>array[anahtar]</literal> sözdizimi

kullanılarak erişilir.

</para>

<example>

<title>- Dizi elemenlarına erişim</title>

<programlisting role="php">

<![CDATA[

<?php

$dizi = array(

"foo" => "bar",

42 => 24,

"çok" => array(

"boyutlu" => array(

"dizi" => "foo"

)

)

);

var_dump($dizi["foo"]);

var_dump($dizi[42]);

var_dump($dizi["çok"]["boyutlu"]["dizi"]);

?>

]]>

</programlisting>

&example.outputs;

<screen>

<![CDATA[

string(3) "bar"

int(24)

string(3) "foo"

]]>

</screen>

</example>

<note>

<para>

PHP 8.0.0 öncesinde, dizilere erişmek için köşeli ayraçların yerine kaşlı

ayraçlar da kullanılabilirdi (yani, yukarıdaki örnekte

<literal>$dizi[42]</literal> ve <literal>$dizi{42}</literal> aynı şeyi

yapar). Dizilere erişirken köşeli ayraçların yerine kaşlı ayraç kullanımı

PHP 7.4.0 itibariyle önerilmemekte olup PHP 8.0.0 ve sonrasında

desteklenmemektedir.

</para>

</note>

<example>

<title>- Dizi başvurusu</title>

<programlisting role="php">

<![CDATA[

<?php

function getArray() {

return array(1, 2, 3);

}

$ikinciEleman = getArray()[1];

?>

]]>

</programlisting>

</example>

<note>

<para>

Atanmamış bir dizi elemanına erişme çabası, atanmamış bir değişkene erişme

çabasıyla aynı sonucu verir:

<constant>E_WARNING</constant> seviyesinde

(PHP 8.0.0 öncesinde <constant>E_NOTICE</constant> seviyesinde) bir

hata çıktılanır ve sonuç &null; olur.

</para>

</note>

<note>

<para>

<type>string</type> türünde olmayan bir sayıl değeri başka bir diziye atama

işlemi sessiz bir &null; atamasıyla sonuçlanır.

PHP 7.4.0 öncesinde, bir hata iletisi çıktılanmazdı.

PHP 7.4.0 ve sonrasında, bir <constant>E_NOTICE</constant> çıktılanırken,

PHP 8.0.0 ve sonrasında, bir <constant>E_WARNING</constant> çıktılanır.

</para>

</note>

</sect3>

<sect3 xml:id="language.types.array.syntax.modifying">

<title>Köşeli ayraçlarla atama ve değişiklik yapmak</title>

<para>

Mevcut bir dizi, doğrudan değer atamak suretiyle değiştirilebilir.

</para>

<para>

Bu işlem, diziye köşeli ayraçlar arasında belirtilen bir anahtar

kullanılarak değer atamak biçeminde yapılır. Diziye yeni bir değer atamak

için köşeli ayraçlar boş olarak (<literal>[]</literal>) belirtilebilir.

</para>

<synopsis>

$dizi[<replaceable>anahtar</replaceable>] = <replaceable>değer</replaceable>;

$dizi[] = <replaceable>değer</replaceable>;

// <replaceable>anahtar</replaceable> sadece <type>int</type> veya <type>string</type> türünde olabilir.

// <replaceable>değer</replaceable> herhangi bir türde olabilir.</synopsis>

<para>

<varname>$dizi</varname> mevcut değilse, değer olarak &null; veya &false;

atanmışsa dizi oluşturulur. Yani bu işlem yeni bir dizi oluşturmak için

kullanılabilir. Ancak bunun yapılması önerilmez. Çünkü

<varname>$dizi</varname> bir dize değer içeriyor olabileceğinden bu

değer yerinde kalır ve <literal>[]</literal> aslında bir

<link linkend="language.types.string.substr">dize erişim işleci</link>

haline gelir. Bir değişkeni doğrudan atamayla ilkendirmek daha iyidir.

</para>

<note>

<simpara>

PHP 7.1.0 ve sonrasında, boş indis işlecini bir dizeye uygulamak ölümcül

hataya sebep olur. Evvelce, dize sessizce bir diziye dönüştürülürdü.

</simpara>

</note>

<note>

<simpara>

PHP 8.1.0 itibariyle, &false; değerden yeni bir dizi oluşturulması

önerilmemektedir. &null; ve tanımsız değerlerden yeni bir dizi

oluşturulması ise hala mümkündür.

</simpara>

</note>

<para>

Anahtar kullanarak bir elemana yeni bir değer atamak bu elemanın değerinin

değiştirilmesi demektir. Belli bir anahtar/değer çiftini silmek için

<function>unset</function> işlevini kullanın.

</para>

<informalexample>

<programlisting role="php">

<![CDATA[

<?php

$dizi = array(5 => 1, 12 => 2);

$dizi[] = 56; // Betiğin bu noktasında bu atama

// $dizi[13] = 56; ile aynıdır

$dizi["x"] = 42; // "x" anahtarlı yeni bir eleman atar

unset($dizi[5]); // Elemanı diziden siler

unset($dizi); // Dizinin tamamını siler

?>

]]>

</programlisting>

</informalexample>

<note>

<para>

Yukarıda değinildiği gibi, bir diziye yeni değeri bir anahtar

belirtmeden atamak, mevcut en büyük <type>int</type> indisine bir

eklenerek elde edilen anahtar (en azından <literal>0</literal> değil)

kullanılarak gerçekleşir. Dizide henüz bir <type>int</type> indis

yoksa anahtar olarak <literal>0</literal> (sıfır) kullanılır.

</para>

<para>

Dikkat ederseniz, dizinin mevcut olması halinde, yeni bir değer atamak

için en büyük tamsayı indisli anahtar kullanmaya gerek yoktur. Buna

sadece dizi yeniden indislenmişse gerek olabilir. Aşağıdaki örnek

anlatımı pekiştirecektir:

</para>

<informalexample>

<programlisting role="php">

<![CDATA[

<?php

// Basit bir dizi oluşturalım.

$dizi = array(1, 2, 3, 4, 5);

print_r($dizi);

// Şimdi bütün elemanları silelim ama dizi kalsın:

foreach ($dizi as $i => $value) {

unset($dizi[$i]);

}

print_r($dizi);

// Bir eleman ekleyelim (dikkat: yeni anahtar 0 değil 5 olacak!)

$dizi[] = 6;

print_r($dizi);

// Yeniden indisleyelim:

$dizi = array_values($dizi);

$dizi[] = 7;

print_r($dizi);

?>

]]>

</programlisting>

&example.outputs;

<screen>

<![CDATA[

Array

(

[0] => 1

[1] => 2

[2] => 3

[3] => 4

[4] => 5

)

Array

(

)

Array

(

[5] => 6

)

Array

(

[0] => 6

[1] => 7

)

]]>

</screen>

</informalexample>

</note>

</sect3>

<sect3 xml:id="language.types.array.syntax.destructuring">

<title>Dizilerin Yeniden Yapılandırılması</title>

<para>

Diziler, <literal>[]</literal> (PHP 7.1.0 ve sonrası) veya

<function>list</function> dil yapıları kullanılarak yeniden

yapılandırılabilir. Bu dil yapıları bir dizinin içindeki farklı

değişkenleri yeniden yapılandırmakta da kullanılabilir.

</para>

<informalexample>

<programlisting role="php">

<![CDATA[

<?php

$source_array = ['foo', 'bar', 'baz'];

[$foo, $bar, $baz] = $source_array;

echo $foo; // "foo" basar

echo $bar; // "bar" basar

echo $baz; // "baz" basar

?>

]]>

</programlisting>

</informalexample>

<para>

Dizilerin yeniden yapılandırmasında çok boyutlu bir dizi, &foreach;

kullanılarak yinelemeli olarak yeniden yapılandırılabilir.

</para>

<informalexample>

<programlisting role="php">

<![CDATA[

<?php

$source_array = [

[1, 'John'],

[2, 'Jane'],

];

foreach ($source_array as [$id, $name]) {

// $id ve $name ile ilgili yinelemeler

}

?>

]]>

</programlisting>

</informalexample>

<para>

Bir değişken sağlanmamış dizi elemanları yok sayılır. Yeniden

yapılandırma daima <literal>0</literal>. indisten başlar.

</para>

<informalexample>

<programlisting role="php">

<![CDATA[

<?php

$source_array = ['foo', 'bar', 'baz'];

// 2. indisteki elemana $baz ile atama

[, , $baz] = $source_array;

echo $baz; // "baz" basar

?>

]]>

</programlisting>

</informalexample>

<para>

PHP 7.1.0 ve sonrasında, ilişkisel diziler de yeniden

yapılandırılabilmektedir. Ayrıca, sayısal indisli dizilerde indisler

doğrudan belirtilebildiğinden doğru elemanın daha kolay belirlenebilmesini

de sağlar.

</para>

<informalexample>

<programlisting role="php">

<![CDATA[

<?php

$source_array = ['foo' => 1, 'bar' => 2, 'baz' => 3];

// 'baz' indisli elemana $üç değişkenini atamak

['baz' => $üç] = $source_array;

echo $üç; // 3 basar

$source_array = ['foo', 'bar', 'baz'];

// 2. indisteki elemana $baz değişkenini atamak

[2 => $baz] = $source_array;

echo $baz; // "baz" basar

?>

]]>

</programlisting>

</informalexample>

<para>

Dizi yeniden yapılandırması iki değişkeni kolayca takaslamak için de

kullanılabilir.

</para>

<informalexample>

<programlisting role="php">

<![CDATA[

<?php

$a = 1;

$b = 2;

[$b, $a] = [$a, $b];

echo $a; // 2 basar

echo $b; // 1 basar

?>

]]>

</programlisting>

</informalexample>

<note>

<para>

Atamalarda çoğaltma işleci (<literal>...</literal>) desteklenmemektedir.

</para>

</note>

<note>

<para>

Tanımlanmamış bir dizi anahtarına erişmeye çalışmak, diğer tanımsız

değişkenlere erişmekle aynıdır:

<constant>E_WARNING</constant> seviyesinde

(PHP 8.0.0 öncesinde <constant>E_NOTICE</constant> seviyesinde) bir

hata çıktılanır ve sonuç &null; olur.

</para>

</note>

</sect3>

</sect2><!-- end syntax -->

<sect2 xml:id="language.types.array.useful-funcs">

<title>Kullanışlı işlevler</title>

<para>

Dizilerle çalışmak için kullanılabilecek işlevlerin tamamını <link

linkend="ref.array">Dizi İşlevleri</link> bölümünde bulabilirsiniz.

</para>

<note>

<para>

<function>unset</function> işlevi bir diziden anahtar silmeyi mümkün

kılar. Ama bu silme işlemi dizinin yeniden indislenmesiyle sonuçlanmaz.

Eğer silme işleminin gerçekten "sil ve kaydır" yapmasını istiyorsanız,

anahtarı sildikten sonra <function>array_values</function> işlevini

kullanarak diziyi yeniden indislemelisiniz.

</para>

<informalexample>

<programlisting role="php">

<![CDATA[

<?php

$a = array(1 => 'bir', 2 => 'iki', 3 => 'üç');

unset($a[2]);

/* Bu silme işlemi dizi şöyle tanımlanmış gibi sonuçlanacaktır:

$a = array(1 => 'bir', 3 => 'üç');

böyle DEĞİL:

$a = array(1 => 'bir', 2 =>'üç');

*/

$b = array_values($a);

// $b artık array(0 => 'bir', 1 =>'üç') olmuştur

?>

]]>

</programlisting>

</informalexample>

</note>

<para>

&foreach; denetim yapısı özellikle diziler için tasarlanmıştır. Diziler

üzerinde hareket edilmesini kolaylaştırır.

</para>

</sect2>

<sect2 xml:id="language.types.array.donts">

<title>Diziler ne yapar, ne yapmaz?</title>

<sect3 xml:id="language.types.array.foo-bar">

<title><literal>$foo[bar]</literal> niye yanlıştır?</title>

<para>

Bir dize sayıllı indis daima tırnak içinde kullanılır. Örneğin,

<literal>$foo[bar]</literal> yanlışken <literal>$foo['bar']</literal>

doğrudur. Ama, neden? Eski betiklerde şu sözdizimine sıkça rastlanır:

</para>

<informalexample>

<programlisting role="php">

<![CDATA[

<?php

$foo[bar] = 'düşman';

echo $foo[bar];

// ve saire

?>

]]>

</programlisting>

</informalexample>

<para>

Bu yanlıştır, ama çalışır. Bunun sebebi, bu kodun bir dizeden ziyade

tanımsız bir sabit (<literal>bar</literal>) belirtiyor olmasıdır. PHP

ilerde şans eseri ismi aynı zamanda değeri olan bir sabit tanımlayabilir.

PHP otomatik olarak bir <emphasis>çıplak dize</emphasis>yi (tırnak

içine alınmamış bir dizeyi), bu çıplak dizeyi içeren bir dizeye

dönüştüreceğinden bu çalışır. Örneğin, <literal>bar</literal> isminde

tanımlanmış bir sabit yoksa, PHP <literal>bar</literal> sabitine

<literal>'bar'</literal> dizesini yerleştirecek ve bunu kullanacaktır.

</para>

<warning>

<simpara>

Son çare olarak, tanımlanmamış bir sabitin çıplak bir dize olarak işleme

sokulması <constant>E_NOTICE</constant> seviyesinde bir hata

çıktılanmasına sebep olur. Bu, PHP 7.2.0'dan itibaren kullanımdan

kaldırılmış olup <constant>E_WARNING</constant> seviyesinde bir hataya

sebep olur. PHP 8.0.0 ve sonrasında, bu durumda, bir

<classname>Error</classname> istisnası yavrulanmaktadır.

</simpara>

</warning>

<note>

<simpara>

Bu, "anahtarlar daima tırnak içine alınır" demek değildir. <link

linkend="language.constants">sabitleri</link> ve <link

linkend="language.variables">değişkenleri</link> tek tırnak içine

almayın, çünkü o zaman yorumlanmazlar.

</simpara>

<informalexample>

<programlisting role="php">

<![CDATA[

<?php

error_reporting(E_ALL);

ini_set('display_errors', true);

ini_set('html_errors', false);

// Basit bir dizi:

$dizi = array(1, 2);

$sayaç = count($dizi);

for ($i = 0; $i < $sayaç; $i++) {

echo "\n$i indisi inceleniyor: \n";

echo "Kötü: " . $dizi['$i'] . "\n";

echo "İyi: " . $dizi[$i] . "\n";

echo "Kötü: {$dizi['$i']}\n";

echo "İyi: {$dizi[$i]}\n";

}

?>

]]>

</programlisting>

</informalexample>

&example.outputs;

<screen>

<![CDATA[

0 indisi inceleniyor:

Notice: Undefined index: $i in /dosya/yolu/betik.php on line 10

Kötü:

İyi: 1

Notice: Undefined index: $i in /dosya/yolu/betik.php on line 12

Kötü:

İyi: 1

1 indisi inceleniyor:

Notice: Undefined index: $i in /dosya/yolu/betik.php on line 10

Kötü:

İyi: 2

Notice: Undefined index: $i in /dosya/yolu/betik.php on line 12

Kötü:

İyi: 2

]]>

</screen>

</note>

<para>

Bu davranışla ilgili diğer örnekler:

</para>

<informalexample>

<programlisting role="php">

<![CDATA[

<?php

// Tüm hataları görelim

error_reporting(E_ALL);

$dizi = array('meyve' => 'elma', 'sebze' => 'havuç');

// Doğru

print $dizi['meyve']; // elma

print $dizi['sebze']; // havuç

// Yanlış. Bu çalışır, fakat meyve tanımlanmamış bir sabit

// olmadığından E_NOTICE seviyesinde bir PHP hatası oluşur

//

// Notice: Use of undefined constant meyve - assumed 'meyve'...

print $dizi[meyve]; // elma

// Bu, neler olup bittiğini gösteren bir sabit tanımlar;

// 'sebze' değeri meyve sabitine atanır.

define('meyve', 'sebze');

// Şimdi farkı görelim

print $dizi['meyve']; // elma

print $dizi[meyve]; // havuç

// Bir dize içinde olduğundan bu da doğrudur.

// Dizge içinde kalan sabitler, sabit olarak ele alınmazlar;

// dolayısıyla burada bir E_NOTICE oluşmaz.

print "Turfanda $dizi[meyve]"; // Turfanda elma

// Bir istisna: Dizge içinde kaşlı ayraç içine alınmış

// sabitler, sabit olarak ele alınırlar.

print "Turfanda {$dizi[meyve]}"; // Turfanda havuç

print "Turfanda {$dizi['meyve']}"; // Turfanda elma

// Bu çalışmaz ve şöyle bir çözümleme hatasıyla sonuçlanır:

// Parse error: parse error, expecting T_STRING' or T_VARIABLE' or T_NUM_STRING'

// Bu, dizeler içindeki süper küresellere de uygulanır.

print "Turfanda $dizi['meyve']";

print "Turfanda $_GET['foo']";

// Ard arda eklemek de bir seçenektir

print "Turfanda " . $dizi['meyve']; // Turfanda elma

?>

]]>

</programlisting>

</informalexample>

<para>

<link linkend="ini.error-reporting">error_reporting</link> yönergesine

<constant>E_NOTICE</constant> seviyesinden hataları gösterecek bir atama

yapılırsa (örneğin, <constant>E_ALL</constant> atanarak), böyle

kullanımlar hemen görünür duruma gelir. <link

linkend="ini.error-reporting">error_reporting</link> yönergesinin

öntanımlı değeriyle <constant>E_NOTICE</constant> seviyesinden hatalar

gösterilmez.

</para>

<para>

<link linkend="language.types.array.syntax">Sözdizimi</link> bölümünde

değinildiği gibi, köşeli ayraçlar ('<literal>[</literal>' ve

'<literal>]</literal>') içinde belirtilenlerin birer ifade olması

gerekir. Yani, aşağıdaki gibi bir kod çalışacaktır:

</para>

<informalexample>

<programlisting role="php">

<![CDATA[

<?php

echo $dizi[birişlev($bar)];

?>

]]>

</programlisting>

</informalexample>

<para>

Bu, bir işlevin dönüş değerinin dizi indisi olarak kullanımına bir

örnektir. PHP kendi sabitlerini de tanır:

</para>

<informalexample>

<programlisting role="php">

<![CDATA[

<?php

$error_descriptions[E_ERROR] = "Ölümcül bir hata oluştu";

$error_descriptions[E_WARNING] = "PHP bir uyarı verdi";

$error_descriptions[E_NOTICE] = "Bu sadece bilgilendirici bir uyarı";

?>

]]>

</programlisting>

</informalexample>

<para>

<constant>E_ERROR</constant> sabitinin de ilk örnekteki

<literal>bar</literal> kadar geçerli bir betimleyici oluşuna dikkat

ediniz. Fakat, <constant>E_ERROR</constant> eşittir <literal>1</literal>,

vb. olduğundan aşağıdaki örnek de aynı işi yapar:

</para>

<informalexample>

<programlisting role="php">

<![CDATA[

<?php

$error_descriptions[1] = "Ölümcül bir hata oluştu";

$error_descriptions[2] = "PHP bir uyarı verdi";

$error_descriptions[8] = "Bu sadece bilgilendirici bir uyarı";

?>

]]>

</programlisting>

</informalexample>

<!-- do not delete (fixed tag inconsistency!) -->

<para></para>

<sect4 xml:id="language.types.array.foo-bar.why">

<title>O halde bunun nesi kötü?</title>

<para>

Bilinmeyen bir gelecekte PHP ekibi başkalarının kodlarıyla çelişen bir

sabit, bir anahtar sözcük veya bir değişken eklemek isteyebilir.

Örneğin, <code>empty</code> ve <code>default</code> birer <link

linkend="reserved">anahtar sözcük</link> olduklarından bu amaçla

kullanılmaları yanlıştır.

</para>

<note>

<simpara>

Yinelemek gerekirse, çift tırnak imleri arasına alınmış bir dize, dizi

indisini tırnak içine almadığından geçerlidir; yani,

<literal>"$foo[bar]"</literal> geçeridir. Yukarıdaki örnekleri bu gözle

tekrar inceleyin ve ayrıca <link

linkend="language.types.string.parsing">dizelerin içinde değişken

çözümleme</link> bölümüne de bakın.

</simpara>

</note>

</sect4>

</sect3>

</sect2>

<sect2 xml:id="language.types.array.casting">

<title>Diziye dönüşüm</title>

<para>

<type>int</type>, <type>float</type>, <type>string</type>,

<type>bool</type> veya <type>resource</type> türünde bir değeri

<type>array</type> türünde bir değere dönüştürme işlemi, sıfır indisli bir

elemana bu değerin atanması ile sonuçlanır. Başka bir deyişle,

<literal>(array) $sayılDeğer</literal> ile

<literal>array($sayılDeğer)</literal> arasında bir fark yoktur.

</para>

<para>

Bir <type>object</type> türü <type>array</type> türüne dönüştürme işlemi,

elemanları nesnenin üyeleri olan bir dizi ile sonuçlanır. Anahtarlar, bir

kaç istisnai durum dışında üyelerin isimleridir: Tamsayı özellikler

erişilebilir değildir; <literal>private</literal> değişkenlerin önüne sınıf

isimleri getirilir; <literal>public</literal> değişkenlerin önünde bir

'*' olur. Diğer taraftan, başlarına birşeyler eklenmiş böyle değişkenlerin

değerleri &null; olur.

<link linkend="language.oop5.properties.typed-properties">Veri türüne sahip

özellikler</link> ilklendirilmemişse sessizce yok sayılır.

</para>

<informalexample>