Kendrick Lamar
Rapálaí agus cumadóir amhrán Meiriceánach is ea Kendrick Lamar Duckworth (a rugadh ar an 17 Meitheamh 1987), ar a dtugtar Kendrick Lamar go coitianta. Tá a chuid ceoil fréamhaithe i dtraidisiún hip hap an chósta thiar, agus pléann a chuid liricí go minic leis an gciníochas, leis an bpolaitíocht agus le saol na Meiriceánach Afracach. Meastar go bhfuil sé ar dhuine de na scríbhneoirí liricí is fearr dá ghlúin.[1] Sa bhliain 2018 ba é an chéad cheoltóir é lasmuigh den cheol clasaiceach agus den snagcheol ar bronnadh Duais Pulitzer don Cheol air.[2]
Rugadh agus tógadh é in Compton, California, agus thosaigh sé ag rapáil faoin ainm stáitse K.Dot agus é ar an meánscoil. Is lena dhara halbam, good kid, m.A.A.d city (2012), a bhain sé cáil amach, agus ba é To Pimp a Butterfly (2015) — albam a chumasc hip hap le snagcheol, le func agus le hanamcheol — a chéad albam a chuaigh go barr chairt Billboard 200. Thug an t-achrann a bhí aige leis an rapálaí Drake, agus an t-albam GNX (2024), ceithre shingil uimhir a haon dó ar chairt Billboard Hot 100.
Tá seacht ngradam Grammy is fiche buaite aige — níos mó ná aon rapálaí eile — chomh maith le dhá Ghradam Primetime Emmy.[3] Sa bhliain 2025 bhí sé i gceannas ar sheó leath ama an Super Bowl, an seó leath ama ba mhó lucht féachana riamh.

Tús a shaoil
[cuir in eagar | athraigh foinse]Rugadh Kendrick Lamar Duckworth in Compton, California, ar an 17 Meitheamh 1987. Ba é an chéad leanbh é ag Kenneth "Kenny" Duckworth agus ag Paula Oliver, gruagaire. Ba as Chicago a thuismitheoirí, agus bhog siad go Compton in 1984.[4] Ainmníodh é as an amhránaí Eddie Kendricks ón ngrúpa The Temptations. Bhí an teaghlach bocht: bhí siad ag brath ar leas sóisialach, agus bhí tréimhsí ann nuair a bhí siad gan dídean.
Nuair a bhí sé cúig bliana d'aois, chonaic sé déagóir á mharú i lámhach ó charr taobh amuigh den árasán ina raibh siad ina gcónaí. Nuair a bhí sé ocht mbliana d'aois, chonaic sé Tupac Shakur agus Dr. Dre ag déanamh físeáin don amhrán "California Love" i margadh in Compton, agus ón lá sin amach theastaigh uaidh a bheith ina rapálaí.[1]
Ar scoil bhí sé ciúin agus bhí stad ina chuid cainte, ach d'éirigh go hiontach leis ina chuid staidéir. Sa seachtú rang chuir a mhúinteoir Béarla an fhilíocht in aithne dó, agus thosaigh sé ag scríobh liricí ina chuid leabhar nótaí. Agus é ina dhéagóir, tarraingíodh isteach i saol na ndronga in Compton é, cé nár bhall d'aon drong é; d'éirigh sé as an saol sin nuair a labhair a athair go dáiríre leis. Baisteadh é agus é sé bliana déag d'aois, tar éis do chara leis bás a fháil. Chríochnaigh sé an mheánscoil sa bhliain 2005 le marcanna arda i ngach ábhar, ach in ionad dul ar an ollscoil dhírigh sé ar an gceol.
Gairm
[cuir in eagar | athraigh foinse]Na blianta tosaigh (2003–2010)
[cuir in eagar | athraigh foinse]D'eisigh sé a chéad chnuastéip agus é ina dhéagóir. Thaitin sí le hAnthony "Top Dawg" Tiffith, a bhí tar éis lipéad ceoil neamhspleách, Top Dawg Entertainment (TDE), a bhunú, agus shínigh Lamar conradh leis an lipéad in 2005.[1] In éineacht le Jay Rock, Ab-Soul agus Schoolboy Q, rapálaithe eile de chuid TDE, bhunaigh sé an grúpa Black Hippy. Sa bhliain 2009 d'éirigh sé as an ainm K.Dot agus thosaigh sé ag úsáid a chéad dá ainm féin, gan an sloinne Duckworth. D'eisigh sé an chnuastéip Overly Dedicated in 2010, agus is tríthi a chuir Dr. Dre suim ann.
Section.80 agus good kid, m.A.A.d city (2011–2013)
[cuir in eagar | athraigh foinse]D'eisigh sé a chéad albam, Section.80, ar an 2 Iúil 2011. An bhliain chéanna, ag ceolchoirm in iarthar Los Angeles, d'fhógair Snoop Dogg, Dr. Dre agus The Game gurbh é "rí nua an Chósta Thiar" é.[1]
In 2012 shínigh sé conradh le lipéad Dr. Dre, Aftermath Entertainment, agus le hInterscope Records, cé gur fhan TDE mar phríomhlipéad aige. Tháinig a dhara halbam, good kid, m.A.A.d city, amach ar an 22 Deireadh Fómhair 2012. Insíonn an t-albam scéal a óige in Compton, agus chuaigh sé isteach i gcairt Billboard 200 ag uimhir a dó, leis na singlí "Swimming Pools (Drank)" agus "Poetic Justice".[1] Is é an t-albam stiúideo hip hap is faide a chaith ar an gcairt sin riamh é. Ainmníodh Lamar do sheacht ngradam Grammy sa bhliain 2014, Albam na Bliana ina measc, ach níor bhuaigh sé aon cheann acu.
To Pimp a Butterfly (2014–2016)
[cuir in eagar | athraigh foinse]
Tháinig To Pimp a Butterfly amach ar an 15 Márta 2015. Chumasc sé hip hap le snagcheol, le func agus le hanamcheol — seánraí a d'fhás i measc na Meiriceánach Afracach — agus phléigh sé an ciníochas, an dúlagar agus an cháil. Ba é a chéad albam é a chuaigh go barr chairt Billboard 200 sna Stáit Aontaithe agus chairt na n-albam sa Ríocht Aontaithe. Bhris sé taifead ar Spotify: seinneadh é níos mó ná 9.6 milliún uair sa chéad seachtain. Baineadh úsáid as an amhrán "Alright" mar amhrán agóide ag léirsithe Black Lives Matter, agus dúirt an tUachtarán Obama gurbh é "How Much a Dollar Cost" an t-amhrán ab fhearr leis in 2015.[1]
An bhliain chéanna fuair sé a chéad singil uimhir a haon ar chairt Billboard Hot 100, le leagan nua d'amhrán Taylor Swift, "Bad Blood". Ainmníodh é d'aon ghradam Grammy déag sa bhliain 2016 — an líon is mó a bhí ag aon rapálaí riamh in oíche amháin — agus bhuaigh sé cúig cinn acu, an tAlbam Rap is Fearr ina measc. I mí an Mhárta 2016 d'eisigh sé untitled unmastered., cnuasach d'ocht n-amhrán neamhchríochnaithe ó sheisiúin To Pimp a Butterfly, agus chuaigh sé sin freisin go barr chairt Billboard 200.
DAMN. agus Duais Pulitzer (2017–2019)
[cuir in eagar | athraigh foinse]
Tháinig DAMN. amach ar an 14 Aibreán 2017. Bhí blas níos mó den phopcheol agus den R&B air ná mar a bhí ar To Pimp a Butterfly. Ba é an singil "HUMBLE." an chéad amhrán dá chuid mar phríomhcheoltóir a chuaigh go barr chairt Billboard Hot 100, agus ba é DAMN. an t-albam ba rathúla dá chuid ó thaobh díolachán de. Bhuaigh sé cúig ghradam Grammy in 2018, an tAlbam Rap is Fearr ina measc.
Ar an 16 Aibreán 2018 bronnadh Duais Pulitzer don Cheol ar DAMN. — an chéad uair riamh a bronnadh an duais ar shaothar ceoil nach raibh ina cheol clasaiceach ná ina shnagcheol. Dúirt na moltóirí gur thug an t-albam léargas ar a chasta atá saol na Meiriceánach Afracach sa lá atá inniu ann.[2]
Sa bhliain 2018 freisin, bhí sé i gceannas ar albam ceoil an scannáin Black Panther, Black Panther: The Album; chan sé ar gach rian air agus léirigh sé cuid acu. Ainmníodh an t-amhrán "All the Stars", a rinne sé le SZA, don Oscar don Amhrán Bunaidh is Fearr.[1]
Mr. Morale & the Big Steppers (2020–2023)
[cuir in eagar | athraigh foinse]I mí an Mhárta 2020 bhunaigh sé féin agus Dave Free, cara leis ón meánscoil, an comhlacht cruthaitheach PGLang. Ar an 13 Feabhra 2022 bhí sé ar dhuine de na ceoltóirí i seó leath ama Super Bowl LVI, in éineacht le Dr. Dre, Snoop Dogg, Eminem, 50 Cent agus Mary J. Blige; bhuaigh an seó Gradam Primetime Emmy.[5]
Tháinig a chúigiú halbam, Mr. Morale & the Big Steppers, amach ar an 13 Bealtaine 2022. Albam dúbailte a bhí ann, ina labhair sé go hoscailte faoina shaol pearsanta agus faoin teiripe a fuair sé. Ba é an t-albam deireanach é a d'eisigh sé le TDE, agus bhuaigh sé an Grammy don Albam Rap is Fearr in 2023.[1] Ba í an chamchuairt a lean é, an Big Steppers Tour (2022–2024), an chamchuairt rap ba mhó a thuill airgead riamh go dtí sin.
An t-achrann le Drake agus GNX (2024–2025)
[cuir in eagar | athraigh foinse]Bhí aighneas idir Lamar agus an rapálaí Ceanadach Drake le blianta, ach mhéadaigh sé go mór i mí an Mhárta 2024 nuair a cháin Lamar Drake agus J. Cole ar an amhrán "Like That" le Future agus Metro Boomin. Idir mí Aibreáin agus mí na Bealtaine 2024 d'eisigh an bheirt acu sraith amhrán ina raibh siad ag ionsaí a chéile, agus tháinig líomhaintí troma chun cinn ar an dá thaobh. Ba é "Not Like Us" an ceann ba cháiliúla acu: chuaigh sé díreach go barr chairt Billboard Hot 100, agus sa bhliain 2025 bhuaigh sé cúig ghradam Grammy, ina measc Amhrán na Bliana agus Taifead na Bliana.[6] Chuir Drake an dlí ar a lipéad ceoil féin, Universal Music Group, mar gheall ar an amhrán, ach chaith breitheamh an cás amach.[1]
Ar an 22 Samhain 2024 d'eisigh Lamar an t-albam GNX gan aon fhógra roimh ré. Ómós do Los Angeles, a cheantar dúchais, atá ann. Chuaigh dhá shingil uaidh, "Squabble Up" agus "Luther" (le SZA), go barr chairt Billboard Hot 100; chaith "Luther" trí seachtaine déag ag barr na cairte, an tréimhse is faide d'aon amhrán dá chuid.[7]
Ar an 9 Feabhra 2025 bhí Lamar i gceannas ar sheó leath ama Super Bowl LIX, in éineacht le SZA, Samuel L. Jackson agus Serena Williams. Bhreathnaigh 133.5 milliún duine air — an lucht féachana ba mhó riamh do sheó leath ama an Super Bowl, níos mó fiú ná seó Michael Jackson in 1993.[8] Bhuaigh sé Gradam Primetime Emmy don stiúradh ceoil ar an seó.[9]
I mí Aibreáin 2025 thosaigh sé féin agus SZA ar an Grand National Tour. Thuill cuid Mheiriceá Thuaidh den chamchuairt 256.4 milliún dollar ó thrí cheolchoirm is fiche — an méid is mó a thuill camchuairt ag beirt phríomhcheoltóirí riamh.[10]
Gradaim Grammy 2026
[cuir in eagar | athraigh foinse]Ag searmanas na nGradam Grammy ar an 1 Feabhra 2026 bhuaigh sé cúig ghradam eile, ina measc Taifead na Bliana do "Luther" — an dara bliain as a chéile a bhuaigh sé an gradam sin — agus an tAlbam Rap is Fearr do GNX. Thug sin seacht ngradam Grammy is fiche dó ar fad, dhá cheann níos mó ná Jay-Z: an líon is mó a bhuaigh aon rapálaí riamh.[3]
Stíl agus téamaí
[cuir in eagar | athraigh foinse]Is é Tupac Shakur an tionchar is mó a bhí ar Lamar, dar leis féin; luann sé freisin Dr. Dre, Snoop Dogg, Eminem, Lil Wayne, Marvin Gaye agus Miles Davis i measc a chuid tionchar. Is minic a bhíonn scéal nó coincheap leanúnach taobh thiar dá chuid albam, agus athraíonn sé a ghuth chun carachtair éagsúla a léiriú. Pléann a chuid liricí go minic leis an éagothroime chiníoch, le brúidiúlacht na bpóilíní agus le cumhachtú na ndaoine gorma, agus is minic a thráchtann sé ar a chreideamh Críostaí.
Saol pearsanta
[cuir in eagar | athraigh foinse]Is duine príobháideach é Lamar: is annamh a labhraíonn sé go poiblí faoina shaol pearsanta, agus seachnaíonn sé na meáin shóisialta den chuid is mó.
I mí Aibreáin 2015 d'fhógair sé go raibh sé geallta le Whitney Alford, a leannán ón meánscoil. Rugadh iníon dóibh ar an 26 Iúil 2019, agus d'fhógair siad ar chlúdach an albaim Mr. Morale & the Big Steppers (2022) go raibh mac acu freisin.
Is staonaire é agus ní úsáideann sé drugaí. Is col ceathracha leis iad an rapálaí Baby Keem agus an t-iarimreoir cispheile Nick Young.
Gradaim agus oidhreacht
[cuir in eagar | athraigh foinse]Chomh maith lena sheacht ngradam Grammy is fiche, lena dhá Ghradam Primetime Emmy agus le Duais Pulitzer, tá gradam Brit, cúig ghradam American Music Award agus seacht ngradam BET Hip Hop Award is tríocha buaite aige; níor bhuaigh aon cheoltóir eile oiread sin de ghradaim BET Hip Hop riamh. Chuir an iris Time ar a liosta de na 100 duine ba mhó tionchar ar domhan é sa bhliain 2016.
Tá trí cinn dá chuid albam — good kid, m.A.A.d city, To Pimp a Butterfly agus DAMN. — ar liosta na hirise Rolling Stone de na 500 albam is fearr riamh. Bhí To Pimp a Butterfly ar cheann de na saothair a spreag an t-albam deireanach a rinne David Bowie, Blackstar (2016).
Dioscliosta
[cuir in eagar | athraigh foinse]Albaim stiúideo
- Section.80 (2011)
- good kid, m.A.A.d city (2012)
- To Pimp a Butterfly (2015)
- DAMN. (2017)
- Mr. Morale & the Big Steppers (2022)
- GNX (2024)
Féach freisin
[cuir in eagar | athraigh foinse]Tagairtí
[cuir in eagar | athraigh foinse]- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 "Kendrick Lamar". Encyclopædia Britannica (2026-10-14). Dáta rochtana: 2026-10-20.
- 1 2 "Kendrick Lamar – The 2018 Pulitzer Prize Winner in Music". The Pulitzer Prizes. Dáta rochtana: 2026-10-20.
- 1 2 McKinley Franklin (2026-02-01). "Kendrick Lamar Shatters Jay-Z's Record as Rapper With Most Grammy Awards". The Hollywood Reporter. Dáta rochtana: 2026-10-20.
- ↑ Gavin Edwards (2015-01-09). "Billboard Cover: Kendrick Lamar on Ferguson, Leaving Iggy Azalea Alone and Why 'We're in the Last Days'". Billboard. Dáta rochtana: 2026-10-20.
- ↑ Ryan Gajewski (2022-09-03). "Super Bowl Halftime Show Wins Live Variety Emmy for First Time as Hip-Hop Breaks Through in Category". The Hollywood Reporter. Dáta rochtana: 2026-10-20.
- ↑ "2025 GRAMMYs: See The Full Winners & Nominees List". Recording Academy. Dáta rochtana: 2026-10-20.
- ↑ Gary Trust (2025-05-19). "Kendrick Lamar & SZA's 'Luther' Rules Billboard Hot 100 for 13th Week". Billboard. Dáta rochtana: 2026-10-20.
- ↑ Joseph Zucker. "Kendrick Lamar's NFL Super Bowl 59 Halftime Show Draws Record 133.5M Viewers". Bleacher Report. Dáta rochtana: 2026-10-20.
- ↑ "Creative Arts Emmys 2025 Winners List". Deadline (2025-09). Dáta rochtana: 2026-10-20.
- ↑ Eric Frankenberg (2025-06-27). "Kendrick Lamar & SZA's Grand National Tour Just Broke an All-Time Record". Billboard. Dáta rochtana: 2026-10-20.