Textes annotés

VOCABULAIRE COURANT DES EXERCICES

NÉGATIONS
οὐ : ne ... pas (pour l'indicatif) μή : ne ... pas (pour les autres modes)

PARTICULES, CONJONCTIONS ET ADVERBES

ἀλλά : mais νῦν, νυνί : maintenant
ἀμήν : en vérité ὅτε + indicatif, ὅταν + subjonctif : quand
γάρ : car (2e position) ὅτι : que ou parce que
δέ : or, mais (2e position) οὖν : donc (2e position)
εἰ + indicatif, ἐάν + subjonctif : si οὕτως : ainsi
ἰδού : voici πάλιν : de nouveau, encore
ἵνα + subjonctif : pour que τί; : pourquoi?
καθώς : comme τότε : alors
καί : et ou aussi ὡς : comme; lorsque

PRÉPOSITIONS
ἀπό + gén. : (venant) de ἐπί + acc., gén. ou dat. : sur
διά + acc. : à cause de κατά + acc. : selon (et divers autres sens)
διά + gén. : à travers de ou par l'intermé- κατά + gén. : contre
diaire de μετά + acc. : après
εἰς + acc. : dans (avec mouvement) μετά + gén. : avec
ἐκ, ἐξ + gén. : (venant) de πρός + acc. : vers
ἐν + dat. : dans (sans mouvement) σύν + dat. : avec

PRONOMS PERSONNELS
1re pers. sing. ἐγώ acc. (ἐ)με gén. (ἐ)μου dat. (ἐ)μοι
2e pers. sing. σύ acc. σε gén. σου dat. σοι
3e pers. sing. αὐτός, αὐτή, αὐτό
1re pers. plur. ἡμεῖς acc. ἡμᾶς gén. ἡμῶν dat. ἡμῖν
2e pers. plur. ὑμεῖς acc. ὑμᾶς gén. ὑμῶν dat. ὑμῖν
3e pers. plur. αὐτοί, αὐταί, αὐτά

AUTRES PRONOMS - ADJECTIFS

οὗτος, αὕτη, τοῦτο : celui-ci ἄλλος, η, ο : autre
ἐκεῖνος, ἐκείνη, ἐκεῖνο : celui-là

VERBES USUELS
εἰμί : je suis ἰσχύω : être capable de, pouvoir
εἶ : tu es ἐστίν : il est εἰσίν : ils sont καταβαίνω : descendre
ἦν : il était ἦσαν : ils étaient καταλύω : détruire, abolir
ἀκολουθέω + dat. : suivre πίνω : boire
ἀκούω + acc. ou gén. : entendre, écouter πίπτω : tomber
ἀναβαίνω : monter ὑπάγω : s'en aller
ἐγγίζω : approcher ὑπακούω + dat. : obéir
ἐκβάλλω : chasser φέρω : porter

1
 Textes annotés

JEAN 10 (LEÇON 22)

LA VOIX MOYENNE (cf. leçon 23)

A la voix moyenne, les désinences sont passives, mais le sens est actif. Certains
verbes n'existent qu'à la voix moyenne. D'autres utilisent tantôt des formes actives,
tantôt des formes moyennes selon le temps, cf. note 1.
L'AORISTE (cf. leçons 24-25)
L'aoriste indique une action ponctuelle. A l'indicatif, l'aoriste prend un augment et
équivaut au passé simple. A l'impératif, au subjonctif et à l'infinitif, il n'y a généralement
pas de différence de traduction avec le présent. L'aoriste premier a des désinences
propres, cf. note **. L'aoriste second a les mêmes désinences que l'imparfait (à
l'indicatif) et que le présent (aux autres modes), mais sur un autre thème de conjugaison
(ex. : ἐλάμβανον, λαμβάνειν; aoriste 2 : ἔλαβον, λαβεῖν; cf. note 47).
LE SUBJONCTIF
Le subjonctif est caractérisé par un allongement de la désinence, cf. note ***.

1 Ἀμὴν* ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ὁ μὴ εἰσερχόμενος1 διὰ τῆς θύρας εἰς τὴν αὐλὴν2 τῶν
προβάτων ἀλλὰ ἀναβαίνων3 ἀλλαχόθεν4 ἐκεῖνος κλέπτης5 ἐστὶν καὶ λῃστής6· 2 ὁ δὲ
εἰσερχόμενος1 διὰ τῆς θύρας ποιμήν7 ἐστιν τῶν προβάτων. 3 τούτῳ ὁ θυρωρὸς8
ἀνοίγει, καὶ τὰ πρόβατα τῆς φωνῆς αὐτοῦ ἀκούει καὶ τὰ ἴδια πρόβατα φωνεῖ κατ᾿
ὄνομα9 καὶ ἐξάγει10 αὐτά. 4 ὅταν* τὰ ἴδια πάντα11 ἐκβάλῃ***12, ἔμπροσθεν αὐτῶν
πορεύεται13, καὶ τὰ πρόβατα αὐτῷ ἀκολουθεῖ, ὅτι* οἴδασιν14 τὴν φωνὴν αὐτοῦ·
5 ἀλλοτρίῳ15 δὲ οὐ μὴ16 ἀκολουθήσουσιν, ἀλλὰ φεύξονται17 ἀπ᾿ αὐτοῦ, ὅτι* οὐκ
οἴδασιν14 τῶν ἀλλοτρίων15 τὴν φωνήν. 6 Ταύτην τὴν παροιμίαν18 εἶπεν19 αὐτοῖς ὁ
Ἰησοῦς, ἐκεῖνοι δὲ οὐκ ἔγνωσαν20 τίνα21 ἦν ἃ ἐλάλει αὐτοῖς.
7 Εἶπεν19 οὖν πάλιν* ὁ Ἰησοῦς, Ἀμὴν* ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι* ἐγώ εἰμι ἡ θύρα τῶν
προβάτων. 8 πάντες11 ὅσοι22 ἦλθον1 [πρὸ ἐμοῦ] κλέπται5 εἰσὶν καὶ λῃσταί6, ἀλλ᾿ οὐκ

* Cf. Vocabulaire courant 6 ὁ λῃστής : le brigand

** Formes de l'indicatif aoriste premier actif : 7 ὁ ποιμήν, ένος : le berger
1re pers. sing. ἔλυσα 8 ὁ θυρωρός : le portier

3e pers. sing. ἔλυσε(ν) 9 τὸ ὄνομα, ατος : le nom (dat. ὀνόματι)

3e pers. plur. ἔλυσαν 10 ἐξάγω : conduire dehors, faire sortir

Infinitif aoriste premier actif : λῦσαι 11 πᾶς, πᾶσα, πᾶν : tout

***Formes du subjonctif actif : nom. masc. plur. πάντες

présent aoriste 1 aoriste 2 nom. acc. neutre plur. πάντα
1re pers. sing. λύω λύσω λάβω gén. masc. neutre plur. πάντων
3 pers. sing.
e λύῃ λύσῃ λάβῃ 12 ἐκβάλῃ : subj. aor. 2 de ἐκβάλλω

2e pers. plur. λύητε λύσητε λάβητε 13 πορεύομαι : aller (moyen)

3e pers. plur. λύωσιν λύσωσιν λάβωσιν 14 οἴδασιν : 3e pers. plur. de οἶδα : connaître
1 ἔρχομαι : venir (indicatif présent moyen) 15 ἀλλότρίος : étranger

ἐρχόμενος, η, ον : participe présent (moyen) 16 οὐ μὴ : négation renforcée (en général avec le

ἐλεύσο :μαι : indicatif futur (moyen) subjonctif)

ἦλθον : indicatif aoriste 2 (actif) 17 φεύγω : fuir (futur moyen φεύξομαι)

ἀπέρχομαι : s'en aller 18 ἡ παροιμία : la comparaison, la parabole

εἰσέρχομαι : entrer 19 εἶπον : aoriste 2 de λέγω (impér. aor. 2 εἰπέ)

ἐξέρχομαι : sortir 20 ἔγνωσαν : 3e pers. plur. indic. aor. 2 de γινώσκω

2 ἡ αὐλή : la cour, l'enclos 21 τις, τις, τι : un certain, un (indéfini)
3 Participe présent actif nom. masc. sing. τίς, τίς, τί : quel? (interrogatif)
4 ἀλλαχόθεν : par ailleurs nom. acc. neutre plur. τίνα
5 ὁ κλέπτης : le voleur 22 ὅσοι, αι, α : tous ceux qui (relatif)

2
 Textes annotés

ἤκουσαν** αὐτῶν τὰ πρόβατα. 9 ἐγώ εἰμι ἡ θύρα· δι᾿ ἐμοῦ ἐάν* τις21 εἰσέλθῃ23
σωθήσεται24 καὶ εἰσελεύσεται1 καὶ ἐξελεύσεται1 καὶ νομὴν25 εὑρήσει26. 10 ὁ κλέπτης5
οὐκ ἔρχεται1 εἰ μὴ27 ἵνα* κλέψῃ***28 καὶ θύσῃ***29 καὶ ἀπολέσῃ***30· ἐγὼ ἦλθον1 ἵνα*
ζωὴν ἔχωσιν*** καὶ περισσὸν31 ἔχωσιν***.
11 Ἐγώ εἰμι ὁ ποιμὴν7 ὁ καλός· ὁ ποιμὴν ὁ καλὸς τὴν ψυχὴν αὐτοῦ τίθησιν32 ὑπὲρ
τῶν προβάτων· 12 ὁ μισθωτὸς33 καὶ οὐκ ὢν34 ποιμήν7, οὗ οὐκ ἔστιν τὰ πρόβατα ἴδια,
θεωρεῖ τὸν λύκον35 ἐρχόμενον1 καὶ ἀφίησιν36 τὰ πρόβατα καὶ φεύγει17 - καὶ ὁ λύκος35
ἁρπάζει37 αὐτὰ καὶ σκορπίζει38 - 13 ὅτι* μισθωτὸς33 ἐστιν καὶ οὐ μέλει39 αὐτῷ περὶ τῶν
προβάτων.
14 Ἐγώ εἰμι ὁ ποιμὴν7 ὁ καλός καὶ γινώσκω τὰ ἐμὰ καὶ γινώσκουσί40 με τὰ ἐμά, 15
καθὼς* γινώσκει με ὁ πατὴρ41 κἀγὼ γινώσκω τὸν πατέρα41, καὶ τὴν ψυχήν μου τίθημι32
ὑπὲρ τῶν προβάτων. 16 καὶ ἄλλα πρόβατα ἔχω ἃ οὐκ ἔστιν ἐκ τῆς αὐλῆς2 ταύτης·
κἀκεῖνα δεῖ με ἀγαγεῖν42 καὶ τῆς φωνῆς μου ἀκούσουσιν40, καὶ γενήσονται43 μία44
ποίμνη45, εἷς44 ποιμήν7.
17 Διὰ τοῦτό με ὁ πατὴρ41 ἀγαπᾷ46 ὅτι* ἐγὼ τίθημι32 τὴν ψυχήν μου, ἵνα* πάλιν*
λάβω47 αὐτήν. 18 οὐδεὶς44 αἴρει48 αὐτὴν ἀπ᾿ ἐμοῦ, ἀλλ᾿ ἐγὼ τίθημι32 αὐτὴν ἀπ᾿
ἐμαυτοῦ. ἐξουσίαν ἔχω θεῖναι32 αὐτήν, καὶ ἐξουσίαν ἔχω πάλιν* λαβεῖν47 αὐτήν·
ταύτην τὴν ἐντολὴν ἔλαβον47 παρὰ τοῦ πατρός41 μου.
19 Σχίσμα49 πάλιν* ἐγένετο43 ἐν τοῖς Ἰουδαίοις διὰ τοὺς λόγους τούτους.
20 ἔλεγον δὲ πολλοὶ ἐξ αὐτῶν, Δαιμόνιον ἔχει καὶ μαίνεται50· τί* αὐτοῦ ἀκούετε;
21 ἄλλοι ἔλεγον, Ταῦτα τὰ ῥήματα51 οὐκ ἔστιν δαιμονιζομένου52· μὴ δαιμόνιον δύναται
τυφλῶν ὄφθαλμοὺς ἀνοῖξαι**;
22 Ἐγένετο43 τότε* τὰ ἐγκαίνια53 ἐν τοῖς Ἱεροσολύμοις, χειμὼν54 ἦν, 23 καὶ
περιεπάτει ὁ Ἰησοῦς ἐν τῷ ἱερῷ ἐν τῇ στοᾷ55 τοῦ Σολομῶνος. 24 ἐκύκλωσαν**56 οὖν
αὐτὸν οἱ Ἰουδαῖοι καὶ ἔλεγον αὐτῷ, Ἕως πότε57 τὴν ψυχὴν ἡμῶν αἴρεις48; εἰ* σὺ εἶ ὁ

23 εἰσέλθῃ : subj. aor. 2 de εἰσέρχομαι : entrer 42 ἀγαγεῖν : infinitif aor. 2 de ἄγω

24 σῴζω : sauver (futur passif σωθήσομαι) 43 γίνομαι : devenir (moyen)
25 ἡ νομή : le pâturage γενήσομαι : futur moyen
26 εὑρήσω : futur de εὑρίσκω ἐγενόμην : aoriste 2 moyen
27 εἰ μὴ : sinon, si ce n'est 44 εἷς, μία, ἕν : un (numéral; acc. masc. ἕνα)
28 κλέπτω : voler οὐδείς, οὐδεμία, οὐδέν : personne, aucun
29 θύω : sacrifier, tuer 45 ἡ ποίμνη : le troupeau
30 ἀπόλλυμι : perdre, détruire (actif; aor. 1 46 ἀγαπᾷ : 3e pers. sing. indic. prés. de ἀγαπάω :

ἀπώλεσα); périr (moyen; aor. 2 ἀπωλόμην 3e aimer

pers. plur. subj. aor. 2 ἀπόλωνται) 47 ἔλαβον : aoriste 2 de λαμβάνω (subjonctif :
31 περισσόν : en abondance λάβω; infinitif : λαβεῖν)
32 τίθημι : poser; ici, donner 48 αἴρω : enlever, ôter

τίθησιν : 3e pers. sing. indic. prés. 49 τὸ σχίσμα, ατος : la division

θεῖναι : infinitif aoriste 50 μαίνομαι : être fou (moyen)

33 ὁ μισθωτός : le mercenaire 51 τὸ ῥῆμα, ατος : la parole (nom. acc. plur.
34 ὤν : part. prés. nom. masc. sing. de εἰμί ῥήματα)
35 ὁ λύκος : le loup 52 δαιμονιζόμενος : part. prés. de δαιμονίζομαι :
36 ἀφίησιν : 3e pers. sing. indic. prés. actif de être possédé par un démon (moyen)
ἀφίημι : abandonner 53 τὰ ἐγκαίνια : la fête de la Dédicace
37 ἁρπάζω : enlever, ravir 54 ὁ χειμών, ῶνος : l'hiver
38 σκορπίζω : disperser 55 ἡ στοά : le portique
39 μέλει : il importe; μέλει μοι : je me soucie 56 ἐκύκλωσαν : indic. aor. 1 de κυκλόω : entourer
40 Accord selon le sens 57 πότε : quand?
41 ὁ πατήρ, πατρός : le père (acc. sing. πατέρα;

dat. sing. πατρί)

3
 Textes annotés

Χριστός, εἰπὲ19 ἡμῖν παρρησίᾳ58. 25 ἀπεκρίθη59 αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς, Εἶπον19 ὑμῖν καὶ οὐ
πιστεύετε· τὰ ἔργα ἃ ἐγὼ ποιῶ ἐν τῷ ὄνόματι9 τοῦ πατρός41 μου ταῦτα μαρτυρεῖ περὶ
ἐμοῦ· 26 ἀλλὰ ὑμεῖς οὐ πιστεύετε, ὅτι* οὐκ ἐστὲ ἐκ τῶν προβάτων τῶν ἐμῶν. 27 τὰ
πρόβατα τὰ ἐμὰ τῆς φωνῆς μου ἀκούουσιν40, κἀγὼ γινώσκω αὐτά καὶ ἀκολουθοῦσίν40
μοι, 28 κἀγὼ δίδωμι60 αὐτοῖς ζωὴν αἰώνιον καὶ οὐ μὴ19 ἀπόλωνται30 εἰς τὸν αἰῶνα61 καὶ
οὐχ ἁρπάσει37 τις αὐτὰ ἐκ τῆς χειρός62 μου. 29 ὁ πατήρ41 μου ὃ δέδωκέν60 μοι πάντων11
μεῖζόν63 ἐστιν, καὶ οὐδεὶς44 δύναται ἁρπάζειν37 ἐκ τῆς χειρὸς62 τοῦ πατρός. 30 ἐγὼ καὶ ὁ
πατὴρ41 ἕν44 ἐσμεν.
31 Ἐβάστασαν** πάλιν* λίθους οἱ Ἰουδαῖοι ἵνα* λιθάσωσιν***64 αὐτόν.
32 ἀπεκρίθη59 αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς, Πολλὰ65 ἔργα καλὰ ἔδειξα**66 ὑμῖν ἐκ τοῦ πατρός41· διὰ
ποῖον67 αὐτῶν ἔργον ἐμὲ λιθάζετε64; 33 ἀπεκρίθησαν59 αὐτῷ οἱ Ἰουδαῖοι, Περὶ καλοῦ
ἔργου οὐ λιθάζομέν64 σε ἀλλὰ περὶ βλασφημίας68, καὶ ὅτι* σὺ ἄνθρωπος ὢν34 ποιεῖς
σεαυτὸν θεόν. 34 ἀπεκρίθη59 αὐτοῖς [ὁ] Ἰησοῦς, Οὐκ ἔστιν γεγραμμένον69 ἐν τῷ νόμῳ
ὑμῶν ὅτι* Ἐγὼ εἶπα70, Θεοί ἐστε; 35 εἰ* ἐκείνους εἶπεν19 θεοὺς πρὸς οὓς ὁ λόγος τοῦ
θεοῦ ἐγένετο43, καὶ οὐ δύναται λυθῆναι71 ἡ γραφή, 36 ὃν ὁ πατὴρ ἡγίασεν** καὶ
ἀπέστειλεν72 εἰς τὸν κόσμον ὑμεῖς λέγετε ὅτι* Βλασφημεῖς, ὅτι* εἶπον19, Υἱὸς τοῦ θεοῦ
εἰμι; 37 εἰ* οὐ ποιῶ τὰ ἔργα τοῦ πατρός41 μου, μὴ πιστεύετέ μοι· 38 εἰ* δὲ ποιῶ, κἂν73
ἐμοὶ μὴ πιστεύητε, τοῖς ἔργοις πιστεύετε, ἵνα* γνῶτε74 καὶ γινώσκητε*** ὅτι* ἐν ἐμοὶ ὁ
πατὴρ41 κἀγὼ ἐν τῷ πατρί41. 39 Ἐζήτουν [οὖν] αὐτὸν πάλιν* πιάσαι**75, καὶ ἐξῆλθεν1 ἐκ
τῆς χειρὸς62 αὐτῶν.
40 Καὶ ἀπῆλθεν1 πάλιν* πέραν76 τοῦ Ἰορδάνου εἰς τὸν τόπον ὅπου77 ἦν Ἰωάννης
τὸ πρῶτον βαπτίζων3 καὶ ἔμεινεν78 ἐκεῖ. 41 καὶ πολλοὶ65 ἦλθον1 πρὸς αὐτὸν καὶ ἔλεγον
ὅτι Ἰωάννης μὲν σημεῖον ἐποίησεν** οὐδέν44, πάντα11 δὲ ὅσα22 εἶπεν19 Ἰωάννης περὶ
τούτου ἀληθῆ79 ἦν. 42 καὶ πολλοὶ65 ἐπίστευσαν** εἰς αὐτὸν ἐκεῖ80.

58 παρρησίᾳ : ouvertement 66 ἔδειξα : aor. 1 de δείκνυμι : montrer

59 ἀποκρίνομαι : répondre (moyen); indic. aor. 67 ποῖος, ποῖα, ποῖον : quel?
3e pers. sing. ἀπεκρίθη; 3e pers. plur. ἀπεκρί- 68 ἡ βλασφημία : le blasphème

θησαν (formes passives ayant le sens actif) 69 γεγραμμένος : part. parfait passif de γράφω
60 δίδωμι : donner 70 εἶπα = εἶπον (cf. note 19)

δέδωκεν : 3e pers. sing. indic. parfait 71 λυθῆναι : infinitif aoriste passif de λύω
61 εἰς τὸν αἰῶνα : à jamais 72 ἀπέστειλεν : 3e pers. sing. indic. aor. 1 de
62 ἡ χείρ, χειρός : la main ἀποστέλλω : envoyer
63 μεῖζον + gén. : plus grand que. Ce passage au 73 κἂν + subj. : même si

neutre fait problème. Du point de vue gram- 74 γνῶτε : 2e pers. plur. subj. aor. 2 de γινώσκω

matical, il faudrait traduire : Ce que mon Père 75 πιάζω : saisir

m’a donné est plus grand que tout. Mais la 76 πέραν + gén. : de l'autre côté de

construction la plus conforme au contexte 77 ὅπου : là où

serait : Mon Père qui me [les] a données est plus 78 ἔμεινεν : 3e pers. sing. indic. aor. 1 de μένω

grand que tout. Cf. Mt 12/6. 79 ἀληθής, ἀληθής, ἀληθές : vrai (nom. acc.
64 λιθάζω : lapider neutre plur. ἀληθῆ)
65 πολλοί, πολλαί, πολλά : nombreux 80 ἐκεῖ : là

4
 Textes annotés

MATTHIEU 12 (LEÇON 27)

LE SUBJONCTIF
Le subjonctif est caractérisé par un allongement de la désinence. La particule ἄν
donne au subjonctif une valeur éventuelle.
LE PARTICIPE
A l'actif, les participes présent et aoriste sont caractérisés par la désinence -ων,
-οντος. Un participe précédé de l'article équivaut à une proposition relative.

1 Ἐν ἐκείνῳ τῷ καιρῷ ἐπορεύθη1 ὁ Ἰησοῦς τοῖς σάββασιν διὰ τῶν σπορίμων2· οἱ δὲ

μαθηταὶ αὐτοῦ ἐπείνασαν3 καὶ ἤρξαντο τίλλειν4 στάχυας5 καὶ ἐσθίειν. 2 οἱ δὲ
Φαρισαῖοι ἰδόντες*** εἶπαν αὐτῷ, Ἰδοὺ οἱ μαθηταί σου ποιοῦσιν ὃ οὐκ ἔξεστιν ποιεῖν ἐν
σαββάτῳ. 3 ὁ δὲ εἶπεν αὐτοῖς, Οὐκ ἀνέγνωτε τί6 ἐποίησεν Δαυὶδ ὅτε ἐπείνασεν3 καὶ οἱ
μετ᾿ αὐτοῦ7, 4 πῶς8 εἰσῆλθεν εἰς τὸν οἶκον τοῦ θεοῦ καὶ τοὺς ἄρτους τῆς προθέσεως9
ἔφαγον, ὃ οὐκ ἐξὸν10 ἦν αὐτῷ φαγεῖν οὐδὲ τοῖς μετ᾿ αὐτοῦ εἰ μὴ11 τοῖς ἱερεῦσιν12
μόνοις; 5 ἢ13 οὐκ ἀνέγνωτε ἐν τῷ νόμῳ ὅτι τοῖς σάββασιν οἱ ἱερεῖς12 ἐν τῷ ἱερῷ τὸ
σάββατον βεβηλοῦσιν14 καὶ ἀναίτιοί15 εἰσιν; 6 λέγω δὲ ὑμῖν ὅτι τοῦ ἱεροῦ μεῖζόν16 ἐστιν
ὧδε17. 7 εἰ* δὲ ἐγνώκειτε18 τί6 ἐστιν, Ἔλεος19 θέλω καὶ οὐ θυσίαν, οὐκ ἂν20 κατεδικάσατε21
τοὺς ἀναιτίους15. 8 κύριος γάρ ἐστιν τοῦ σαββάτου ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου.
9 Καὶ μεταβὰς22 ἐκεῖθεν23 ἦλθεν εἰς τὴν συναγωγὴν αὐτῶν· 10 καὶ ἰδοὺ ἄνθρωπος
χεῖρα24 ἔχων*** ξηράν25. καὶ ἐπηρώτησαν26 αὐτὸν λέγοντες***, Εἰ27 ἔξεστιν τοῖς

* Cf. Vocabulaire courant 8πῶς : comment

** Formes du subjonctif actif : 9ἡ πρόθεσις, εως : proposition, offrande
présent aoriste 1 aoriste 2 10 ἐξὸν ἦν : temps périphrastique (l. 37), ἐξόν :

1re pers. sing. λύω λύσω λάβω nom. neutre sing. du part. présent de ἔξεστι
3e pers. sing. λύῃ λύσῃ λάβῃ 11 εἰ μὴ : sinon, si ce n’est, sauf

2 pers. plur.
e λύητε λύσητε λάβητε 12 ὁ ἱερεύς, έως : prêtre, nom.-acc. plur. ἱερεῖς,

3e pers. plur. λύωσιν λύσωσιν λάβωσιν dat. plur. ἱερεῦσιν

La particule ἄν donne au subjonctif une valeur 13 ἤ : ou bien

éventuelle. 14 βεβηλόω : profaner (verbe contracte en οω)

*** Formes du participe actif : 15 ἀναίτιος, ον : innocent

présent aoriste 1 aoriste 2 16 μεῖζον : nom.-acc. neutre sing. du comparatif

nom. masc. sing. λύων λύσας λαβών μείζων : plus grand (avec un complément au
nom. neut. sing. λύον λύσαν λαβόν génitif)
gén. masc. sing. λύοντος λύσαντος λαβόντος 17 ὧδε : ici

dat. masc. sing. λύοντι λύσαντι λαβόντι 18 ἐγνώκειτε : 2e pers. plur. du plus-que-parfait de

nom. masc. plur.λύοντες λύσαντες λαβόντες γινώσκω

Un participe précédé de l'article équivaut à une 19 τὸ ἔλεος, ους : miséricorde

proposition relative. 20 L’indicatif aoriste avec ἄν équivaut au condi-

1 ἐπορεύθη : 3e pers. du sing. de l’aor. passif de tionnel passé
πορεύομαι 21 καταδικάζω : condamner; futur passif : κατα-
2 τὰ σπόριμα, ων : champs de blé δικασθήσομαι
3 πεινάω : avoir faim (verbe contracte en αω) 22 μεταβάς : nom. masc. sing. du part. aor. 2 actif
4 τίλλω : arracher de μεταβαίνω : partir
5 ὁ στάχυς, ος : épi, acc. plur. στάχυας 23 ἐκεῖθεν : de là
6 τίς : qui, lequel (accentué, pronom interro- 24 χεῖρα : acc. sing. de ἡ χείρ, χειρός : la main

gatif), nom.-acc. neutre sing. τί : quoi, ce que, 25 ξηρός, ά, όν : sec, paralysé

gén. sing. τίνος, dat. sing. τίνι 26 ἐπερωτάω : interroger (verbe contracte en αω)
7 L’article peut substantiver n’importe quelle expres- 27 εἰ : si, est ici interrogatif : est-ce que

sion : ceux [qui étaient] avec lui

5
 Textes annotés

σάββασιν θεραπεῦσαι; ἵνα* κατηγορήσωσιν28 αὐτοῦ. 11 ὁ δὲ εἶπεν αὐτοῖς, Τίς6 ἔσται ἐξ

ὑμῶν ἄνθρωπος ὃς ἕξει πρόβατον ἕν29 καὶ ἐὰν* ἐμπέσῃ30 τοῦτο τοῖς σάββασιν εἰς
βόθυνον31, οὐχὶ κρατήσει αὐτὸ καὶ ἐγερεῖ; 12 πόσῳ32 οὖν διαφέρει33 ἄνθρωπος
προβάτου. ὥστε ἔξεστιν τοῖς σάββασιν καλῶς34 ποιεῖν. 13 τότε* λέγει τῷ ἀνθρώπῳ,
Ἔκτεινόν35 σου τὴν χεῖρα. καὶ ἐξέτεινεν καὶ ἀπεκατεστάθη36 ὑγιὴς37 ὡς ἡ ἄλλη. 14
ἐξελθόντες*** δὲ οἱ Φαρισαῖοι συμβούλιον38 ἔλαβον κατ᾿ αὐτοῦ ὅπως39 αὐτὸν
ἀπολέσωσιν40.
15 Ὁ δὲ Ἰησοῦς γνοὺς41 ἀνεχώρησεν42 ἐκεῖθεν23. καὶ ἠκολούθησαν αὐτῷ [ὄχλοι]
πολλοί43, καὶ ἐθεράπευσεν αὐτοὺς πάντας44 16 καὶ ἐπετίμησεν45 αὐτοῖς ἵνα* μὴ
φανερὸν46 αὐτὸν ποιήσωσιν**, 17 ἵνα* πληρωθῇ47 τὸ ῥηθὲν48 διὰ Ἠσαΐου τοῦ προφήτου
λέγοντος, 18 Ἰδοὺ ὁ παῖς49 μου ὃν ᾑρέτισα50, ὁ ἀγαπητός μου εἰς ὃν εὐδόκησεν51 ἡ ψυχή
μου· θήσω52 τὸ πνεῦμά53 μου ἐπ᾿ αὐτόν, καὶ κρίσιν54 τοῖς ἔθνεσιν55 ἀπαγγελεῖ. 19 οὐκ
ἐρίσει56 οὐδὲ κραυγάσει57, οὐδὲ ἀκούσει τις58 ἐν ταῖς πλατείαις59 τὴν φωνὴν αὐτοῦ.
20 κάλαμον60 συντετριμμένον61 οὐ κατεάξει62 καὶ λίνον63 τυφόμενον64 οὐ σβέσει65, ἕως ἂν
ἐκβάλῃ** εἰς νῖκος66 τὴν κρίσιν. 21 καὶ τῷ ὀνόματι67 αὐτοῦ ἔθνη ἐλπιοῦσιν68.
22 Τότε* προσηνέχθη69 αὐτῷ δαιμονιζόμενος70 τυφλὸς καὶ κωφός71, καὶ
ἐθεράπευσεν αὐτόν, ὥστε τὸν κωφὸν71 λαλεῖν καὶ βλέπειν. 23 καὶ ἐξίσταντο72
πάντες44 οἱ ὄχλοι καὶ ἔλεγον, Μήτι οὗτός ἐστιν ὁ υἱὸς Δαυίδ; 24 οἱ δὲ Φαρισαῖοι
ἀκούσαντες73 εἶπον, Οὗτος οὐκ ἐκβάλλει τὰ δαιμόνια εἰ μὴ11 ἐν τῷ Βεελζεβοὺλ

28 κατηγορήσωσιν : subj. aor. actif de κατη- 51 εὐδοκέω : prendre plaisir, se complaire

γορέω : accuser 52 θήσω : futur actif de τίθημι : poser, mettre
29 εἷς, μία, ἕν : un (numéral) 53 τὸ πνεῦμα, ατος : esprit, dat. sing. πνεύματι,
30 ἐμπέσῃ : subj. aor. 2 actif de ἐμπίπτω : tomber nom.-acc. plur. πνεύματα
31 ὁ βόθυνος, ου : fosse, trou 54 ἡ κρίσις, εως : jugement, droit, dat. sing.
32 πόσῳ : combien κρίσει
33 διαφέρω : être supérieur (+ gén.) 55 τὸ ἔθνος, ους : nation, plur. τὰ ἔθνη
34 καλῶς : bien (adverbe) 56 ἐρίζω : chercher querelle
35 ἐκτείνω : étendre, nom. masc. sing. du part. aor. 57 κραυγάζω : crier

actif : ἐκτείνας 58 τις, τι, gén. sing. τινος, nom. plur. τινες :
36 ἀπεκατεστάθη : 3e pers. sing. de l’ind. aor. quelqu’un (inaccentué, pronom indéfini)
passif de ἀποκαθίστημι : rétablir, restaurer 59 ἡ πλατεῖα, ας : place
37 ὑγιής, ές : sain, en bonne santé 60 ὁ κάλαμος, ου : roseau
38 τὸ συμβούλιον, ου : conseil 61 συντετριμμένος : part. parfait passif de συν-
39 ὅπως : afin que (+ subj.) τρίβω : écraser
40 ἀπολέσωσιν : subj. aor. actif de ἀπόλλυμι : 62 κατεάξω : futur de κατάγνυμι : briser

faire périr 63 τὸ λίνον, ου : lin, mèche

41 γνούς : nom. masc. sing. du part. aor. 2 actif de 64 τυφόμενος : part. présent passif de τύφω :

γινώσκω enfumer
42 ἀναχωρέω : se retirer 65 σβέσω : futur de σβέννυμι
43 πολλοί, αί, ά : nombreux 66 τὸ νῖκος, ους : victoire
44 πᾶς, πᾶσα, πᾶν : tout, nom. masc. plur. 67 τὸ ὄνομα, ατος : nom

πάντες, acc. masc. plur. πάντας 68 ἐλπιῶ : forme de futur contracte de ἐλπίζω
45 ἐπιτιμάω : réprimander (+ dat., verbe contracte 69 προσηνέχθη : 3e pers. sing. de l’ind. aor. passif

en αω) de προσφέρω (passif indéfini)

46 φανερός, ά, όν : clair, évident, manifeste 70 δαιμονιζόμενος : part. présent passif de δαιμο-
47 πληρωθῇ : 3e pers. du sing. du subj. aor. passif de νίζομαι : être possédé par un démon
πληρόω : remplir, accomplir (verbe contracte 71 κωφός, ή , όν : muet

en οω) 72 ἐξιστάμην : imparfait moyen de ἐξίστημι : être

48 ῥηθὲν : nom.-acc. neutre sing. du part. aor. passif stupéfait
de λέγω 73 ἀκούσαντες : nom. masc. plur. du part. aor. actif
49 ὁ παῖς, παιδός : serviteur de ἀκούω : entendre, d’où entendre dire, ap-
50 αἰρετίζω : élire prendre (une nouvelle)
6
 Textes annotés

ἄρχοντι74 τῶν δαιμονίων. 25 εἰδὼς75 δὲ τὰς ἐνθυμήσεις76 αὐτῶν εἶπεν αὐτοῖς, Πᾶσα44
βασιλεία μερισθεῖσα77 καθ᾿ ἑαυτῆς ἐρημοῦται78 καὶ πᾶσα44 πόλις79 ἢ οἰκία
μερισθεῖσα77 καθ᾿ ἑαυτῆς οὐ σταθήσεται80. 26 καὶ εἰ* ὁ Σατανᾶς τὸν Σατανᾶν
ἐκβάλλει, ἐφ᾿ ἑαυτὸν ἐμερίσθη77· πῶς8 οὖν σταθήσεται80 ἡ βασιλεία αὐτοῦ; 27 καὶ εἰ*
ἐγὼ ἐν Βεελζεβοὺλ ἐκβάλλω τὰ δαιμόνια, οἱ υἱοὶ ὑμῶν ἐν τίνι6 ἐκβάλλουσιν; διὰ
τοῦτο αὐτοὶ κριταὶ ἔσονται ὑμῶν. 28 εἰ* δὲ ἐν πνεύματι53 θεοῦ ἐγὼ ἐκβάλλω τὰ
δαιμόνια, ἄρα ἔφθασεν81 ἐφ᾿ ὑμᾶς ἡ βασιλεία τοῦ θεοῦ. 29 ἢ13 πῶς8 δύναταί τις58
εἰσελθεῖν εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ ἰσχυροῦ καὶ τὰ σκεύη82 αὐτοῦ ἁρπάσαι83, ἐὰν* μὴ
πρῶτον δήσῃ84 τὸν ἰσχυρόν; καὶ τότε* τὴν οἰκίαν αὐτοῦ διαρπάσει83. 30 ὁ μὴ ὢν85
μετ᾿ ἐμοῦ κατ᾿ ἐμοῦ ἐστιν, καὶ ὁ μὴ συνάγων*** μετ᾿ ἐμοῦ σκορπίζει86.
31 Διὰ τοῦτο λέγω ὑμῖν, πᾶσα44 ἁμαρτία καὶ βλασφημία87 ἀφεθήσεται88 τοῖς
ἀνθρώποις, ἡ δὲ τοῦ πνεύματος53 βλασφημία87 οὐκ ἀφεθήσεται88. 32 καὶ ὃς ἐὰν89
εἴπῃ** λόγον κατὰ τοῦ υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου, ἀφεθήσεται88 αὐτῷ· ὃς δ᾿ ἂν εἴπῃ** κατὰ
τοῦ πνεύματος53 τοῦ ἁγίου, οὐκ ἀφεθήσεται88 αὐτῷ οὔτε ἐν τούτῳ τῷ αἰῶνι90 οὔτε ἐν
τῷ μέλλοντι***.
33 Ἢ13 ποιήσατε τὸ δένδρον καλὸν καὶ τὸν καρπὸν αὐτοῦ καλόν, ἢ ποιήσατε τὸ
δένδρον σαπρὸν91 καὶ τὸν καρπὸν αὐτοῦ σαπρόν91· ἐκ γὰρ τοῦ καρποῦ τὸ δένδρον
γινώσκεται. 34 γεννήματα92 ἐχιδνῶν93, πῶς8 δύνασθε ἀγαθὰ λαλεῖν πονηροὶ ὄντες85;
ἐκ γὰρ τοῦ περισσεύματος94 τῆς καρδίας τὸ στόμα95 λαλεῖ. 35 ὁ ἀγαθὸς ἄνθρωπος
ἐκ τοῦ ἀγαθοῦ θησαυροῦ96 ἐκβάλλει ἀγαθά, καὶ ὁ πονηρὸς ἄνθρωπος ἐκ τοῦ
πονηροῦ θησαυροῦ96 ἐκβάλλει πονηρά. 36 λέγω δὲ ὑμῖν ὅτι πᾶν44 ῥῆμα97 ἀργὸν98 ὃ
λαλήσουσιν οἱ ἄνθρωποι ἀποδώσουσιν99 περὶ αὐτοῦ λόγον ἐν ἡμέρᾳ κρίσεως54· 37 ἐκ
γὰρ τῶν λόγων σου δικαιωθήσῃ100, καὶ ἐκ τῶν λόγων σου καταδικασθήσῃ21.
38 Τότε* ἀπεκρίθησαν101 αὐτῷ τινες58 τῶν γραμματέων102 καὶ Φαρισαίων

73 ἀκούσαντες : nom. masc. plur. du part. aor. actif proposition relative)

de ἀκούω : entendre, d’où entendre dire, ap- 86 σκορπίζω : disperser
prendre (une nouvelle) 87 ἡ βλασφημία, ας : blasphème
74 ἄρχοντι : dat. sing de ὁ ἄρχων, οντος : chef 88 ἀφεθήσεται : futur passif de ἀφίημι : par-

(part. présent de ἄρχω : commander, devenu donner

substantif) 89 ἐάν, ici pour ἄν : donne au subj. une valeur
75 εἰδὼς : nom. masc. sing. du part. de οἶδα : savoir, éventuelle
connaître (formes de parfait à sens présent) 90 ὁ αἰών, αἰῶνος : période, ère, monde, dat. sing.
76 ἡ ἐνθύμησις, εως : pensée, nom.-acc. plur. : αἰῶνι
ἐνθυμήσεις 91 σαπρός, ά, όν : mauvais
77 μερίζω : diviser, 3e pers. sing. de l’ind. aor. 92 τὸ γέννημα, ατος : descendance

passif : ἐμερίσθη, nom. fém. sing. du part. aor. 93 ἡ ἔχιδνα, ης : vipère

passif : μερισθεῖσα 94 τὸ περίσσευμα, ατος : abondance, surplus

78 ἐρημοῦται : 3e pers. sing. de l’ind. présent actif de 95 τὸ στόμα, ατος : bouche

ἐρημόω : rendre désert, dévaster (verbe 96 ὁ θησαυρός, οῦ : trésor

contracte en οω) 97 τὸ ῥῆμα, ατος : parole

79 ἡ πόλις, εως : ville 98 ἀργός, ή, ὀν : inefficace, inutile, vain
80 σταθήσεται : futur passif de ἵστημι : tenir 99 ἀποδώσουσιν : futur de ἀποδίδωμι : donner en

debout (sens intransitif) retour, ἀποδίδωμι λόγον : rendre compte

81 φθάνω : atteindre 100 δικαιωθήσῃ : futur passif de δικαιόω : justifier
82 τὸ σκεῦος, ους : vase, au plur. τὰ σκεύη : les (verbe contracte en οω)
affaires, les biens 101 ἀποκρίνομαι a un aor. de forme passive : 3e pers.
83 ἁρπάζω, διαρπάζω : enlever de force, dérober, plur. de l’ind. ἀπεκρίθησαν, nom. masc. sing. du
piller part. ἀποκριθείς
84 δήσῃ : subj. aor. actif de δέω : lier 102 ὁ γραμματεύς, έως : scribe; gén. plur. : γραμ-
85 ὤν : part. présent de εἰμί, nom. masc. plur. ὄντες ματέων
(un participe précédé de l’article équivaut à une
7
 Textes annotés

λέγοντες***, Διδάσκαλε, θέλομεν ἀπὸ σοῦ σημεῖον ἰδεῖν. 39 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς101 εἶπεν

αὐτοῖς, Γενεὰ πονηρὰ καὶ μοιχαλὶς103 σημεῖον ἐπιζητεῖ104, καὶ σημεῖον οὐ δοθήσεται105
αὐτῇ εἰ μὴ11 τὸ σημεῖον Ἰωνᾶ τοῦ προφήτου. 40 ὥσπερ γὰρ ἦν Ἰωνᾶς ἐν τῇ κοιλίᾳ106 τοῦ
κήτους107 τρεῖς108 ἡμέρας καὶ τρεῖς108 νύκτας109, οὕτως* ἔσται ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐν τῇ
καρδίᾳ τῆς γῆς τρεῖς108 ἡμέρας καὶ τρεῖς108 νύκτας109. 41 ἄνδρες110 Νινευῖται111
ἀναστήσονται112 ἐν τῇ κρίσει54 μετὰ τῆς γενεᾶς ταύτης καὶ κατακρινοῦσιν113 αὐτήν, ὅτι
μετενόησαν εἰς τὸ κήρυγμα114 Ἰωνᾶ, καὶ ἰδοὺ πλεῖον115 Ἰωνᾶ ὧδε*. 42 βασίλισσα116
νότου117 ἐγερθήσεται118 ἐν τῇ κρίσει54 μετὰ τῆς γενεᾶς ταύτης καὶ κατακρινεῖ113 αὐτήν,
ὅτι ἦλθεν ἐκ τῶν περάτων119 τῆς γῆς ἀκοῦσαι τὴν σοφίαν Σολομῶνος120 καὶ ἰδοὺ
πλεῖον115 Σολομῶνος ὧδε*.
43 Ὅταν* δὲ τὸ ἀκάθαρτον πνεῦμα53 ἐξέλθῃ** ἀπὸ τοῦ ἀνθρώπου, διέρχεται δι᾿
ἀνύδρων121 τόπων ζητοῦν122 ἀνάπαυσιν123 καὶ οὐχ εὑρίσκει. 44 τότε* λέγει, Εἰς τὸν οἶκόν
μου ἐπιστρέψω124 ὅθεν125 ἐξῆλθον· καὶ ἐλθὸν*** εὑρίσκει σχολάζοντα126 σεσαρωμένον127
καὶ κεκοσμημένον128. 45 τότε* πορεύεται καὶ παραλαμβάνει μεθ᾿ ἑαυτοῦ ἑπτὰ129 ἕτερα
πνεύματα53 πονηρότερα130 ἑαυτοῦ καὶ εἰσελθόντα131 κατοικεῖ ἐκεῖ· καὶ γίνεται τὰ
ἔσχατα τοῦ ἀνθρώπου ἐκείνου χείρονα132 τῶν πρώτων. Οὕτως* ἔσται καὶ τῇ γενεᾷ
ταύτῃ τῇ πονηρᾷ.
46 Ἔτι133 αὐτοῦ λαλοῦντος134 τοῖς ὄχλοις ἰδοὺ ἡ μήτηρ135 καὶ οἱ ἀδελφοὶ αὐτοῦ
εἱστήκεισαν136 ἔξω ζητοῦντες137 αὐτῷ λαλῆσαι. 47 [εἶπεν δέ τις αὐτῷ, Ἰδοὺ ἡ μήτηρ135
σου καὶ οἱ ἀδελφοί σου ἔξω ἑστήκασιν136 ζητοῦντές137 σοι λαλῆσαι.] 48 ὁ δὲ
ἀποκριθεὶς101 εἶπεν τῷ λέγοντι*** αὐτῷ, Τίς6 ἐστιν ἡ μήτηρ135 μου καὶ τίνες6 εἰσὶν οἱ
ἀδελφοί μου; 49 καὶ ἐκτείνας35 τὴν χεῖρα24 αὐτοῦ ἐπὶ τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ εἶπεν, Ἰδοὺ ἡ
μήτηρ135 μου καὶ οἱ ἀδελφοί μου. 50 ὅστις138 γὰρ ἂν ποιήσῃ*** τὸ θέλημα139 τοῦ
πατρός140 μου τοῦ ἐν οὐρανοῖς αὐτός μου ἀδελφὸς καὶ ἀδελφὴ καὶ μήτηρ135 ἐστίν.

103 ἡ μοιχαλίς, ίδος : adultère actif de σχολάζω : être inoccupé (se rapporte à
104 ἐπιζητέω : rechercher, demander οἶκον)
105 δοθήσεται : futur passif de δίδωμι : donner 127 σεσαρωμένον : acc. masc. sing. du part. parfait
106 ἡ κοιλία, ας : ventre passif de σαρόω : balayer
107 τὸ κῆτος, ους : monstre marin (cétacé) 128 κεκοσμημένον : acc. masc. sing. du part. parfait
108 τρεῖς : trois passif de κοσμέω : parer, mettre en ordre
109 ἡ νύξ, νυκτός : nuit, acc. plur. νύκτας 129 ἑπτὰ : sept (invariable)
110 ὁ ἀνήρ, ἀνδρός : homme, nom. plur. ἄνδρες 130 πονηρότερος, α, ον : comparatif de πονη-ρός
111 ὁ Νινευίτης, ου : habitant de Ninive (avec complément au gén.)
112 ἀναστήσονται : futur moyen de ἀνίστημι : se 131 εἰσελθόντα : nom.-acc. neutre plur. du part. aor.

lever (sens intransitif) 2 actif de εἰσέρχομαι

113 κατακρίνω : condamner 132 χείρονα : nom.-acc. neutre plur. du comparatif
114 τὸ κήρυγμα, ατος : prédication χείρων de κακός (avec complément au gén.)
115 πλεῖον : nom.-acc. neutre sing. du comparatif 133 ἔτι : encore

πλείων : plus (avec un complément au génitif) 134 λαλοῦντος : gén. masc. sing. du part. présent
116 ἡ βασίλισσα, ης : reine actif de λαλέω. Avec αὐτοῦ, ce participe forme
117 ὁ νότος, ου : vent du sud, sud un génitif absolu : comme il parlait
118 ἐγερθήσεται : futur passif de ἐγείρω (sens 135 ἡ μήτηρ, μητρός : mère

intransitif) 136 ἑστήκασιν : 3e pers. plur. du parfait actif (sens

119 τὸ πέρας, ατος : extrémité de présent intransitif), εἱστήκεισαν : 3e pers.
120 ὁ Σολομών, ῶνος : Salomon plur. du plus-que-parfait actif (sens d’imparfait
121 ἄνυδρος, ον : aride intransitif) de ἵστημι : se tenir debout
122 ζητοῦν : nom.-acc. neutre sing. du part. présent 137 ζητοῦντες : nom. masc. plur. du part. présent

actif de ζητέω (se rapporte à πνεῦμα) actif de ζητέω

123 ἡ ἀνάπαυσις, εως : repos 138 ὅστις : quiconque (nom. masc. sing.)
124 ἐπιστρέφω : s’en retourner 139 τὸ θέλημα, ατος : la volonté
125 ὅθεν : d’où 140 ὁ πατήρ, πατρός : le père
126 σχολάζοντα : acc. masc. sing. du part. présent

8
 Textes annotés

LUC 15 (LEÇON 30)

ADJECTIFS DE LA 3e CLASSSE
Les pronoms et adjectifs de la 3e classe suivent la 3e déclinaison au masculin et au
neutre, la 1re déclinaison au féminin (cf. leçon 32).
Les participes actifs se déclinent comme des adjectifs de la 3e classe.

1 Ἦσαν δὲ αὐτῷ ἐγγίζοντες** πάντες1 οἱ τελῶναι καὶ οἱ ἁμαρτωλοὶ ἀκούειν

αὐτοῦ. 2 καὶ διεγόγγυζον2 οἵ τε3 Φαρισαῖοι καὶ οἱ γραμματεῖς4 λέγοντες** ὅτι Οὗτος
ἁμαρτωλοὺς προσδέχεται5 καὶ συνεσθίει6 αὐτοῖς.
3 εἶπεν δὲ πρὸς αὐτοὺς τὴν παραβολὴν ταύτην λέγων**, 4 Τίς ἄνθρωπος ἐξ ὑμῶν
ἔχων** ἑκατὸν7 πρόβατα καὶ ἀπολέσας8 ἐξ αὐτῶν ἓν9 οὐ καταλείπει τὰ ἐνενήκοντα10
ἐννέα11 ἐν τῇ ἐρήμῳ καὶ πορεύεται ἐπὶ τὸ ἀπολωλὸς8 ἕως εὕρῃ*** αὐτό; 5 καὶ εὑρὼν**
ἐπιτίθησιν12 ἐπὶ τοὺς ὤμους13 αὐτοῦ χαίρων** 6 καὶ ἐλθὼν** εἰς τὸν οἶκον συγκαλεῖ14
τοὺς φίλους καὶ τοὺς γείτονας15 λέγων** αὐτοῖς, Συγχάρητέ16 μοι, ὅτι εὗρον τὸ
πρόβατόν μου τὸ ἀπολωλός8. 7 λέγω ὑμῖν ὅτι οὕτως* χαρὰ ἐν τῷ οὐρανῷ ἔσται ἐπὶ
ἑνὶ9 ἁμαρτωλῷ μετανοοῦντι** ἢ17 ἐπὶ ἐνενήκοντα10 ἐννέα11 δικαίοις οἵτινες οὐ χρείαν
ἔχουσιν μετανοίας.
8 Ἢ τίς γυνὴ δραχμὰς18 ἔχουσα** δέκα19 ἐὰν* ἀπολέσῃ8 δραχμὴν μίαν9, οὐχὶ
ἅπτει20 λύχνον21 καὶ σαροῖ22 τὴν οἰκίαν καὶ ζητεῖ ἐπιμελῶς23 ἕως οὗ24 εὕρῃ***; 9 καὶ
εὑροῦσα** συγκαλεῖ14 τὰς φίλας καὶ γείτονας15 λέγουσα**, Συγχάρητέ16 μοι, ὅτι εὗρον
τὴν δραχμὴν18 ἣν ἀπώλεσα8. 10 οὕτως*, λέγω ὑμῖν, γίνεται χαρὰ ἐνώπιον τῶν
ἀγγέλων τοῦ θεοῦ ἐπὶ ἑνὶ9 ἁμαρτωλῷ μετανοοῦντι**.

* Cf. Vocabulaire courant 8 ἀπόλλυμι : à l’actif, perdre ; au moyen, périr,

** Exemple d’adjectif de la 3e classe: mourir ; aor. 1 actif, indic. : ἀπώλεσα ; part. :
masc. : πᾶς gén. πάντος ἀπολέσας ; subj. : ἀπολέσω*** ; part. parf. 2 à
fém. : πᾶσαgén. πάσης sens intransitif : ἀπολωλώς, ός : s’étant perdu
neutre : πᾶν gén. πάντος 9 εἷς, μία, ἕν : un (note **) ; οὐδεὶς : personne

Participes actifs: 10 ἐνενήκοντα : quatre-vingt-dix (invariable)

prés. : λύων gén. λύοντος, λύουσα, λῦον 11 ἐννέα : neuf (invariable)

aor. 1 : λύσας gén. λύσαντος, λύσασα, λῦσαν 12 ἐπιτίθησιν : 3e pers. sing. de l’indic. prés. actif de

aor. 2 : λαβών gén. λαβόντος, λαβοῦσα, λαβόν ἐπιτίθημι : poser, placer (sur).
Un participe précédé de l'article équivaut à une 13 ὁ ὦμος, ου : l’épaule

proposition relative. 14 συγκαλέω : convoquer

*** Formes du subjonctif actif: 15 ὁ, ἡ γείτων, ονος : le (la) voisin(e)

présent aoriste 1 aoriste 2 16 συγχαίρω : se réjouir avec (+ dat.), aor. 2 actif :

1 pers. sing. λύω

re λύσω λάβω συνεχάρην (type ἔβην)
3e pers. sing. λύῃ λύσῃ λάβῃ 17 La conjonction ἤ signifie ou bien ; elle peut aussi

1re pers. plur. λύωμεν λύσωμεν λάβωμεν introduire un complément du comparatif. Ici, elle
La particule ἄν donne au subjonctif une valeur suffit à donner à la phrase un sens comparatif
éventuelle. (sémitisme).
1 πᾶς, πᾶσα, πᾶν : tout (note **) 18 ἡ δραχμή, ῆς : la drachme
2 διαγογγύζω : murmurer 19 δέκα : dix (invariable)
3 τε : et (particule de coordination qui suit le mot; 20 ἅπτω : allumer (ne pas confondre avec
elle annonce ici le καί) ἅπτομαι : toucher)
4 ὁ γραμματεύς, έως : scribe, nom. plur. : γραμ- 21 ὁ λύχνος, ου : la lampe

ματεῖς 22 σαροῖ : 3e pers. sing. de l’indic. prés. actif de

5 προσδέχομαι : accueillir σαρόω :balayer
6 συνεσθίω : manger avec (+ dat.) 23 ἐπιμελῶς : avec soin
7 ἑκατόν : cent (invariable) 24 ἕως οὗ : le gén. du relatif οὗ n’ajoute rien au sens

de ἕως
9
 Textes annotés

11 Εἶπεν δέ, Ἄνθρωπός τις εἶχεν δύο25 υἱούς. 12 καὶ εἶπεν ὁ νεώτερος26 αὐτῶν τῷ
πατρί, Πάτερ, δός27 μοι τὸ ἐπιβάλλον**28 μέρος τῆς οὐσίας29. ὁ δὲ διεῖλεν30 αὐτοῖς τὸν
βίον31. 13 καὶ μετ᾿ οὐ πολλὰς32 ἡμέρας συναγαγὼν** πάντα1 ὁ νεώτερος26 υἱὸς
ἀπεδήμησεν33 εἰς χώραν μακράν34 καὶ ἐκεῖ35 διεσκόρπισεν36 τὴν οὐσίαν29 αὐτοῦ ζῶν37
ἀσώτως38. 14 δαπανήσαντος39 δὲ αὐτοῦ πάντα1 ἐγένετο λιμὸς40 ἰσχυρὰ κατὰ41 τὴν
χώραν ἐκείνην, καὶ αὐτὸς ἤρξατο ὑστερεῖσθαι42. 15 καὶ πορευθεὶς43 ἐκολλήθη44 ἑνὶ9
τῶν πολιτῶν45 τῆς χώρας ἐκείνης, καὶ ἔπεμψεν αὐτὸν εἰς τοὺς ἀγροὺς αὐτοῦ βόσκειν46
χοίρους47, 16 καὶ ἐπεθύμει48 χορτασθῆναι49 ἐκ τῶν κερατίων50 ὧν51 ἤσθιον οἱ χοῖροι47,
καὶ οὐδεὶς9 ἐδίδου27 αὐτῷ. 17 εἰς ἑαυτὸν δὲ ἐλθὼν** ἔφη52, Πόσοι53 μίσθιοι54 τοῦ πατρός
μου περισσεύονται ἄρτων, ἐγὼ δὲ λιμῷ40 ὧδε35 ἀπόλλυμαι8. 18 ἀναστὰς55 πορεύσομαι
πρὸς τὸν πατέρα μου καὶ ἐρῶ αὐτῷ, Πάτερ, ἥμαρτον εἰς τὸν οὐρανὸν καὶ ἐνώπιόν σου,
19 οὐκέτι56 εἰμὶ ἄξιος κληθῆναι57 υἱός σου· ποίησόν με ὡς ἕνα9 τῶν μισθίων54 σου. 20
καὶ ἀναστὰς55 ἦλθεν πρὸς τὸν πατέρα ἑαυτοῦ. ἔτι56 δὲ αὐτοῦ μακρὰν34 ἀπέχοντος58
εἶδεν αὐτὸν ὁ πατὴρ αὐτοῦ καὶ ἐσπλαγχνίσθη59 καὶ δραμὼν60 ἐπέπεσεν61 ἐπὶ τὸν
τράχηλον62 αὐτοῦ καὶ κατεφίλησεν63 αὐτόν. 21 εἶπεν δὲ ὁ υἱὸς αὐτῷ, Πάτερ, ἥμαρτον
εἰς τὸν οὐρανὸν καὶ ἐνώπιόν σου, οὐκέτι56 εἰμὶ ἄξιος κληθῆναι57 υἱός σου. 22 εἶπεν δὲ ὁ
πατὴρ πρὸς τοὺς δούλους αὐτοῦ, Ταχὺ64 ἐξενέγκατε65 στολὴν66 τὴν πρώτην καὶ
ἐνδύσατε αὐτόν, καὶ δότε27 δακτύλιον67 εἰς τὴν χεῖρα αὐτοῦ καὶ ὑποδήματα68 εἰς τοὺς
πόδας, 23 καὶ φέρετε τὸν μόσχον τὸν σιτευτόν69, θύσατε70, καὶ φαγόντες**
εὐφρανθῶμεν71, 24 ὅτι οὗτος ὁ υἱός μου νεκρὸς ἦν καὶ ἀνέζησεν37, ἦν ἀπολωλὼς8 καὶ

25 δύο : deux (invariable, sauf dat. δυσίν) 48 ἐπιθυμέω : désirer

26 νεώτερος : comparatif de νέος 49 χορτασθῆναι : inf. aor. passif de χορτάζομαι :
27 δίδωμι :donner ; 3e pers. sing. de l’imparfait être rassasié
actif : ἐδίδου ; aor. actif, indic. : ἔδωκα ; impér. : 50 τὸ κεράτιον, ου : la caroube

δός, δότε ; 51 Attraction du relatif (leçon 18)

28 ἐπιβάλλω : revenir à 52 ἔφη : il dit (imparfait du verbe défectif φημί)
29 ἡ οὐσία, ας : les biens, la fortune 53 πόσοι, αι, α : combien de
30 διεῖλεν : aor. 2 actif de διαιρέω : partager, 54 ὁ μίσθιος, ου : le salarié

répartir 55 ἀναστάς : part. aor. 2 actif de ἀνίστημι : se

31 ὁ βίος, ου : la vie, d’où moyens de vivres, lever
biens 56 ἔτι : encore ; οὐκέτι : ne... plus
32 πολλοί, αί, ά : nombreux, beaucoup de 57 κληθῆναι : inf. aor. passif de καλέω
33 ἀποδημέω : partir en voyage 58 ἀπέχοντος : part. prés. actif de ἀπέχω : être
34 μακρός, ά, όν : long, éloigné ; μακράν : au éloigné ; αὐτοῦ μακρὰν ἀπέχοντος : comme
loin (acc. adverbial) il était loin (génitif absolu, leçon 37)
35 ἐκεῖ : là ; ὧδε : ici 59 ἐσπλαγχνίσθη : 3e pers. sing. de l’indic. aor.
36 διασκορπίζω : dilapider passif de σπλαγχνίζομαι : être pris de pitié
37 ζάω : vivre ; ἀναζάω : revenir à la vie ; part. 60 δραμὼν : part. aor. 2 actif de τρέχω : courir

prés. actif : ζῶν ; aor. : ἔζησα 61 ἐπιπίπτω : tomber sur, se jeter à

38 ἀσώτως : dans la débauche (adv.) 62 ὁ τράχηλος, ου : le cou
39 δαπανήσαντος : part. aor. actif de δαπανάω : 63 καταφιλέω : embrasser

dépenser ; δαπανήσαντος αὐτοῦ : comme il 64 ταχύ : vite

avait dépensé (génitif absolu, leçon 37) 65 ἐκφέρω : emporter, apporter

40 ἡ λιμός, οῦ : la famine 66 ἡ στολή, ῆς : la robe
41 κατά + acc. : ici, dans 67 τὸ δακτύλιον, ου : l’anneau
42 ὑστερέομαι : être dans le besoin 68 τὸ ὑπόδημα, ατος : la sandale
43 πορευθεὶς : part. aor. passif de πορεύομαι 69 ὁ μόσχος ὁ σιτευτός : le veau gras
44 ἐκολλήθη : 3e pers. sing. de l’indic. aor. passif de 70 θύω : sacrifier, abattre

κολλάομαι : s’attacher à 71 εὐφραίνομαι : se réjouir, faire la fête ; aor.

45 ὁ πολίτης, ου : le citoyen passif, subj. : εὐφρανθῶ*** ; inf. : εὐφραν-
46 βόσκω : faire paître θῆναι
47 ὁ χοῖρος, ου : le porc

10
 Textes annotés

εὑρέθη72. καὶ ἤρξαντο εὐφραίνεσθαι71. 25 Ἦν δὲ ὁ υἱὸς αὐτοῦ ὁ πρεσβύτερος73 ἐν

ἀγρῷ· καὶ ὡς ἐρχόμενος74 ἤγγισεν τῇ οἰκίᾳ, ἤκουσεν συμφωνίας75 καὶ χορῶν76, 26 καὶ
προσκαλεσάμενος77 ἕνα9 τῶν παίδων ἐπυνθάνετο78 τί ἂν εἴη79 ταῦτα. 27 ὁ δὲ εἶπεν
αὐτῷ ὅτι Ὁ ἀδελφός σου ἥκει80, καὶ ἔθυσεν70 ὁ πατήρ σου τὸν μόσχον τὸν σιτευτόν69,
ὅτι ὑγιαίνοντα**81 αὐτὸν ἀπέλαβεν82. 28 ὠργίσθη83 δὲ καὶ οὐκ ἤθελεν εἰσελθεῖν, ὁ δὲ
πατὴρ αὐτοῦ ἐξελθὼν** παρεκάλει αὐτόν. 29 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς84 εἶπεν τῷ πατρὶ αὐτοῦ,
Ἰδοὺ τοσαῦτα85 ἔτη δουλεύω86 σοι καὶ οὐδέποτε87 ἐντολήν σου παρῆλθον88, καὶ ἐμοὶ
οὐδέποτε87 ἔδωκας27 ἔριφον89 ἵνα* μετὰ τῶν φίλων μου εὐφρανθῶ71· 30 ὅτε δὲ ὁ υἱός
σου οὗτος ὁ καταφαγών**90 σου τὸν βίον31 μετὰ πορνῶν91 ἦλθεν, ἔθυσας70 αὐτῷ τὸν
σιτευτὸν μόσχον69. 31 ὁ δὲ εἶπεν αὐτῷ, Τέκνον, σὺ πάντοτε87 μετ᾿ ἐμοῦ εἶ, καὶ πάντα1
τὰ ἐμὰ σά ἐστιν· 32 εὐφρανθῆναι71 δὲ καὶ χαρῆναι16 ἔδει, ὅτι ὁ ἀδελφός σου οὗτος
νεκρὸς ἦν καὶ ἔζησεν37, καὶ ἀπολωλὼς8 καὶ εὑρέθη72.

72 εὑρέθη : 3e pers. sing. de l’indic. aor. passif de 80 ἥκω : être là, être arrivé
εὑρίσκω 81 ὑγιαίνω : être en bonne santé
73 πρεσβύτερος : ici, plus âgé (comparatif) 82 ἀπολαμβάνω : recevoir, retrouver
74 ἐρχόμενος : part. prés. moyen de ἔρχομαι 83 ὠργίσθη : 3e pers. sing. de l’indic. aor. passif de
75 ἡ συμφωνία, ας : la musique ὀργίζομαι : être en colère
76 ὁ χορός, οῦ : le choeur de danse 84 ἀποκριθεὶς : part. aor. passif de ἀποκρίνομαι

77 προσκαλεσάμενος : part. aor. moyen de προσ- 85 τοσοῦτοι, τοσαῦται, τοσαῦτα : tant de

καλέομαι : appeler, faire venir 86 δουλεύω : être au service de

78 πυνθάνομαι : s’informer 87 πάντοτε : toujours ; οὐδέποτε : ne... jamais
79 εἴη : 3e pers. sing. de l’optatif de εἰμί (usage rare 88 παρέρχομαι : transgresser

dans une proposition interrogative indirecte, cf. 89 ὁ ἔριφος, ου : le chevreau

leçon 39 ; la particule ἂν donne une valeur 90 κατεσθίω : dévorer

potentielle) 91 ἡ πόρνη, ης : la prostituée

11
 Textes annotés

GALATES 3 (LEÇON 33)

1 Ὦ ἀνόητοι1 Γαλάται, τίς ὑμᾶς ἐβάσκανεν2, οἷς κατ᾿ ὀφθαλμοὺς Ἰησοῦς Χριστὸς
προεγράφη3 ἐσταυρωμένος4 2 τοῦτο μόνον θέλω μαθεῖν ἀφ᾿ ὑμῶν· ἐξ ἔργων νόμου τὸ
πνεῦμα ἐλάβετε ἢ ἐξ ἀκοῆς5 πίστεως; 3 οὕτως ἀνόητοί1 ἐστε; ἐναρξάμενοι6 πνεύματι
νῦν7 σαρκὶ ἐπιτελεῖσθε8; 4 τοσαῦτα9 ἐπάθετε εἰκῇ10, εἴ γε καὶ11 εἰκῇ10. 5 ὁ οὖν
ἐπιχορηγῶν12 ὑμῖν τὸ πνεῦμα καὶ ἐνεργῶν13 δυνάμεις ἐν ὑμῖν, ἐξ ἔργων νόμου ἢ ἐξ
ἀκοῆς5 πίστεως;
6 καθὼς Ἀβραὰμ ἐπίστευσεν τῷ θεῷ, καὶ ἐλογίσθη14 αὐτῷ εἰς δικαιοσύνην·
7 γινώσκετε ἄρα ὅτι οἱ ἐκ πίστεως, οὗτοι υἱοί εἰσιν Ἀβραάμ. 8 προϊδοῦσα15 δὲ ἡ γραφὴ
ὅτι ἐκ πίστεως δικαιοῖ16 τὰ ἔθνη ὁ θεὸς, προευηγγελίσατο17 τῷ Ἀβραὰμ ὅτι
Ἐνευλογηθήσονται18 ἐν σοὶ πάντα τὰ ἔθνη· 9 ὥστε οἱ ἐκ πίστεως εὐλογοῦνται σὺν τῷ
πιστῷ Ἀβραάμ.
10 Ὅσοι19 γὰρ ἐξ ἔργων νόμου εἰσὶν, ὑπὸ κατάραν20 εἰσίν· γέγραπται21 γὰρ ὅτι
Ἐπικατάρατος22 πᾶς ὃς οὐκ ἐμμένει23 πᾶσιν τοῖς γεγραμμένοις24 ἐν τῷ βιβλίῳ τοῦ νόμου
τοῦ ποιῆσαι αὐτά. 11 ὅτι δὲ ἐν νόμῳ οὐδεὶς δικαιοῦται25 παρὰ τῷ θεῷ δῆλον26, ὅτι Ὁ
δίκαιος ἐκ πίστεως ζήσεται27· 12 ὁ δὲ νόμος οὐκ ἔστιν ἐκ πίστεως, ἀλλ᾿ Ὁ ποιήσας αὐτὰ
ζήσεται27 ἐν αὐτοῖς. 13 Χριστὸς ἡμᾶς ἐξηγόρασεν28 ἐκ τῆς κατάρας20 τοῦ νόμου
γενόμενος33 ὑπὲρ ἡμῶν κατάρα20, ὅτι γέγραπται21, Ἐπικατάρατος22 πᾶς ὁ κρεμάμενος29
ἐπὶ ξύλου30, 14 ἵνα31 εἰς τὰ ἔθνη ἡ εὐλογία32 τοῦ Ἀβραὰμ γένηται33 ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ,
ἵνα31 τὴν ἐπαγγελίαν τοῦ πνεύματος λάβωμεν34 διὰ τῆς πίστεως.
15 Ἀδελφοί, κατὰ ἄνθρωπον λέγω· ὅμως34b ἀνθρώπου κεκυρωμένην35 διαθήκην
οὐδεὶς ἀθετεῖ36 ἢ ἐπιδιατάσσεται37. 16 τῷ δὲ Ἀβραὰμ ἐρρέθησαν38 αἱ ἐπαγγελίαι καὶ τῷ

1 ἀνόητος, ος, ον : stupide, insensé 19 ὅσοι, ὅσαι, ὅσα : tous ceux qui (relatif)
2 βασκαίνω : ensorceler, aor. 1 ἐβάσκανα 20 κατάρα, ας : malédiction
3 προεγράφη : 3e pers. sing. indic. aor. 2 passif de 21 γέγραπται : 3e pers. sing. indic. parfait passif de

προγράφω : exposer publiquement γράφω

4 έσταυρωμένος : part. parfait passif de σταυ- 22 ἐπικαράρατος, ος, ον : maudit

ρόω : crucifier 23 ἐμμένω + dat. : persévérer dans

5 άκοή, ῆς : écoute ; prédication 24 γεγραμμένος : part. parfait passif de γράφω
6 ἐναρξάμενος : part. aor. moyen de ἐνάρχομαι : 25 Présent passif de δικαιόω : justifier

commencer 26 δῆλος, η, ον : évident

7 νῦν : maintenant 27 Futur (moyen) de ζάω : vivre
8 ἐπιτελέω : terminer (ici au moyen) 28 ἐξαγοράζω : racheter
9 τοσοῦτος, τοσαύτη, τοσοῦτο : tel, aussi grand 29 κρεμάμενος : part. prés. passif de κρεμάννυμι :
10 εἰκῇ : en vain suspendre
11 εἴ γε καὶ : et encore si 30 ξύλον, ου : bois, arbre
12 ἐπιχορηγῶν : part. prés. actif de ἐπιχορηγέω : 31 ἵνα + subj. : afin que

pourvoir, dispenser 32 εὐλογία, ας : bénédiction

13 ένεργῶν : part. prés. actif de ἐνεργέω : agir ; 33 γενόμενος : part. aor. 2 moyen, γένηται subj.

produire aor. 2 moyen de γίνομαι

14 ἐλογίσθη : 3e pers. sing. indic. aor. passif de 34 Subj. aor. 2 actif de λαμβάνω

λογίζομαι 34b ὅμως : même

15 προϊδοῦσα : fém. du part. aor. 2 actif de προ- 35 κεκυρωμένος : part. parfait passif de κυρόω :

οράω : prévoir valider

16 δικαιοῖ : 3e pers. sing. indic. prés. actif de 36 ἀθετέω : annuler

δικαιόω : justifier 37 ἐπιδιατάσσομαι : ajouter une clause, com-

17 προευαγγελίζομαι : annoncer une bonne pléter
nouvelle à l’avance 38 ἐρρέθησαν : 3e pers. plur. indic. aor. passif de
18 ἐνευλογηθήσομαι : fut. passif de ἐνευλογέω = λέγω
εὐλογέω
12
 Textes annotés

σπέρματι αὐτοῦ. οὐ λέγει, Καὶ τοῖς σπέρμασιν, ὡς ἐπὶ πολλῶν, ἀλλ᾿ ὡς ἐφ᾿ ἑνός, Καὶ
τῷ σπέρματί σου, ὅς ἐστιν Χριστός. 17 τοῦτο δὲ λέγω· διαθήκην προκεκυρωμένην39
ὑπὸ τοῦ θεοῦ ὁ μετὰ τετρακόσια40 καὶ τριάκοντα41 ἔτη γεγονὼς42 νόμος οὐκ ἀκυροῖ43 εἰς
τὸ καταργῆσαι44 τὴν ἐπαγγελίαν. 18 εἰ γὰρ ἐκ νόμου ἡ κληρονομία45, οὐκέτι46 ἐξ
ἐπαγγελίας· τῷ δὲ Ἀβραὰμ δι᾿ ἐπαγγελίας κεχάρισται47 ὁ θεός.
19 Τί οὖν ὁ νόμος; τῶν παραβάσεων48 χάριν49 προσετέθη50, ἄχρις οὗ51 ἔλθῃ52 τὸ
σπέρμα ᾧ ἐπήγγελται53, διαταγεὶς54 δι᾿ ἀγγέλων ἐν χειρὶ μεσίτου55. 20 ὁ δὲ μεσίτης55
ἑνὸς οὐκ ἔστιν, ὁ δὲ θεὸς εἷς ἐστιν. 21 Ὁ οὖν νόμος κατὰ τῶν ἐπαγγελιῶν [τοῦ θεοῦ];
μὴ γένοιτο56. εἰ γὰρ ἐδόθη57 νόμος ὁ δυνάμενος58 ζῳοποιῆσαι59, ὄντως60 ἐκ νόμου ἂν61
ἦν ἡ δικαιοσύνη· 22 ἀλλὰ συνέκλεισεν62 ἡ γραφὴ τὰ πάντα ὑπὸ ἁμαρτίαν, ἵνα ἡ
ἐπαγγελία ἐκ πίστεως Ἰησοῦ Χριστοῦ δοθῇ63 τοῖς πιστεύουσιν64.
23 Πρὸ τοῦ δὲ ἐλθεῖν τὴν πίστιν ὑπὸ νόμον ἐφρουρούμεθα65 συγκλειόμενοι66 εἰς
τὴν μέλλουσαν67 πίστιν ἀποκαλυφθῆναι68, 24 ὥστε ὁ νόμος παιδαγωγὸς69 ἡμῶν
γέγονεν70 εἰς Χριστόν, ἵνα31 ἐκ πίστεως δικαιωθῶμεν71· 25 ἐλθούσης72 δὲ τῆς πίστεως73
οὐκέτι46 ὑπὸ παιδαγωγόν69 ἐσμεν. 26 Πάντες γὰρ υἱοὶ θεοῦ ἐστε διὰ τῆς πίστεως ἐν
Χριστῷ Ἰησοῦ· 27 ὅσοι19 γὰρ εἰς Χριστὸν ἐβαπτίσθητε74, Χριστὸν ἐνεδύσασθε. 28 οὐκ
ἔνι75 Ἰουδαῖος οὐδὲ Ἕλλην, οὐκ ἔνι75 δοῦλος οὐδὲ ἐλεύθερος, οὐκ ἔνι75 ἄρσεν76 καὶ
θῆλυ77· πάντες γὰρ ὑμεῖς εἷς ἐστε ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ. 29 εἰ δὲ ὑμεῖς Χριστοῦ, ἄρα τοῦ
Ἀβραὰμ σπέρμα ἐστέ, κατ᾿ ἐπαγγελίαν κληρονόμοι78.

39 προκεκυρωμένος : part. parfait passif de προ- 60 ὄντως : réellement

κυρόω : valider à l’avance 61 L’imparfait de l’indicatif avec ἄν est l’équivalent
40 τετρακόσιοι, αι, α : quatre cents du conditionnel présent
41 τριάκοντα : trente (indécl.) 62 συγκλείω : enfermer
42 γεγονώς : nom. masc. sing. du part. parfait actif 63 δοθῇ : 3e pers. sing. subj. aor. passif de δίδωμι :

de γίνομαι donner
43 ἀκυροῖ : 3e pers. sing. indic. prés. actif de 64 πιστεύουσιν : dat. masc. plur. du part. prés. actif

ἀκυρόω : invalider de πιστεύω

44 καταργέω : rendre sans effet 65 φρουρέω : tenir sous bonne garde
45 κληρονομία, ας : héritage 66 Part. prés. passif de συγκλείω : enfermer
46 οὐκέτι : ne ... plus 67 μέλλουσα : nom. fém. sing. du part. prés. actif de
47 κεχάρισται : 3e pers. sing. indic. parfait passif de μέλλω
χαρίζομαι : accorder 68 ἀποκαλυφθῆναι : infinitif aor. passif de ἀπο-
48 παράβασις, εως : transgression καλύπτω
49 χάριν + gén. : à cause de, pour (placé après le 69 παιδαγωγός, οῦ : pédagogue (esclave respon-

mot au gén.) sable de la scolarité d’un enfant)

50 προσετέθη : 3e pers. sing. indic. aor. passif de 70 γέγονα : 1re pers. sing. indic. parfait actif de

προστίθημι : ajouter γίνομαι

51 ἄχρις οὗ + subj. : jusqu’à ce que 71 δικαιωθῶμεν : 1re pers. plur. subj. aor. passif de
52 ἔλθῃ : 3e pers. sing. subj. aor. 2 actif de ἔρχομαι δικαιόω : justifier
53 ἐπήγγελται : 3e pers. sing. indic. parfait passif de 72 ἐλθούσης : gén. fém. sing. du part. aor. 2 actif de

ἐπαγγέλλω : promettre ἔρχομαι

54 διαταγείς : nom. masc. sing. du part. aor. 2 passif 73 ἐλθούσης τῆς πίστεως : quand la foi est ve-

de διατάσσω : ordonner nue (génitif absolu)

55 μεσίτης, ου : médiateur 74 ἐβαπτίσθητε : 2e pers. plur. indic. aor. passif de
56 μὴ γένοιτο : absolument pas (optatif de βαπτίζω
γίνομαι) 75 ἔνι = ἔνεστι : il y a
57 ἐδόθη : 3e pers. sing. indic. aor. passif de δίδωμι : 76 ἄρσην, εν, ενος : mâle

donner 77 θῆλυς, εια, υ : femelle

58 Part. prés. moyen de δύναμαι 78 κληρονόμος, ου : héritier
59 ζῳοποιέω : faire vivre

13
 Textes annotés

JACQUES 2 (LEÇON 39)

Pour le vocabulaire, l’utilisation d’un lexique est nécessaire.

1 Ἀδελφοί μου, μὴ ἐν προσωπολημψίαις1 ἔχετε τὴν πίστιν τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ
Χριστοῦ τῆς δόξης. 2 ἐὰν2 γὰρ εἰσέλθῃ εἰς συναγωγὴν ὑμῶν ἀνὴρ χρυσοδακτύλιος3 ἐν
ἐσθῆτι λαμπρᾷ4, εἰσέλθῃ δὲ καὶ πτωχὸς ἐν ῥυπαρᾷ ἐσθῆτι, 3 ἐπιβλέψητε δὲ ἐπὶ τὸν
φοροῦντα τὴν ἐσθῆτα τὴν λαμπρὰν καὶ εἴπητε, Σὺ κάθου5 ὧδε καλῶς, καὶ τῷ πτωχῷ
εἴπητε, Σὺ στῆθι6 ἐκεῖ ἢ κάθου ὑπὸ τὸ ὑποπόδιόν7 μου, 4 οὐ διεκρίθητε8 ἐν ἑαυτοῖς καὶ
ἐγένεσθε κριταὶ διαλογισμῶν πονηρῶν;
5 Ἀκούσατε, ἀδελφοί μου ἀγαπητοί· οὐχ ὁ θεὸς ἐξελέξατο9 τοὺς πτωχοὺς τῷ
κόσμῳ πλουσίους ἐν πίστει καὶ κληρονόμους τῆς βασιλείας ἧς10 ἐπηγγείλατο11 τοῖς
ἀγαπῶσιν12 αὐτόν; 6 ὑμεῖς δὲ ἠτιμάσατε τὸν πτωχόν. οὐχ οἱ πλούσιοι
καταδυναστεύουσιν ὑμῶν καὶ αὐτοὶ ἕλκουσιν ὑμᾶς εἰς κριτήρια; 7 οὐκ αὐτοὶ
βλασφημοῦσιν τὸ καλὸν ὄνομα τὸ ἐπικληθὲν13 ἐφ᾿ ὑμᾶς;
8 εἰ μέντοι νόμον τελεῖτε βασιλικὸν κατὰ τὴν γραφήν, Ἀγαπήσεις14 τὸν πλησίον
σου ὡς σεαυτόν, καλῶς ποιεῖτε· 9 εἰ δὲ προσωπολημπτεῖτε ἁμαρτίαν ἐργάζεσθε
ἐλεγχόμενοι15 ὑπὸ τοῦ νόμου ὡς παραβάται. 10 ὅστις γὰρ ὅλον τὸν νόμον τηρήσῃ16
πταίσῃ δὲ ἐν ἑνί, γέγονεν πάντων ἔνοχος. 11 ὁ γὰρ εἰπών, Μὴ μοιχεύσῃς17, εἶπεν καί,
Μὴ φονεύσῃς· εἰ δὲ οὐ μοιχεύεις φονεύεις δέ, γέγονας παραβάτης νόμου.
12 Οὕτως λαλεῖτε καὶ οὕτως ποιεῖτε ὡς διὰ νόμου ἐλευθερίας μέλλοντες
κρίνεσθαι. 13 ἡ γὰρ κρίσις ἀνέλεος τῷ μὴ ποιήσαντι ἔλεος· κατακαυχᾶται ἔλεος
κρίσεως.
14 Τί τὸ ὄφελος, ἀδελφοί μου, ἐὰν πίστιν λέγῃ τις ἔχειν ἔργα δὲ μὴ ἔχῃ; μὴ
δύναται ἡ πίστις σῶσαι αὐτόν; 15 ἐὰν ἀδελφὸς ἢ ἀδελφὴ γυμνοὶ ὑπάρχωσιν καὶ
λειπόμενοι τῆς ἐφημέρου τροφῆς 16 εἴπῃ δέ τις αὐτοῖς ἐξ ὑμῶν, Ὑπάγετε ἐν εἰρήνῃ,
θερμαίνεσθε καὶ χορτάζεσθε, μὴ δῶτε18 δὲ αὐτοῖς τὰ ἐπιτήδεια τοῦ σώματος, τί τὸ
ὄφελος; 17 οὕτως καὶ ἡ πίστις, ἐὰν μὴ ἔχῃ ἔργα, νεκρά ἐστιν καθ᾿ ἑαυτήν.
18 Ἀλλ᾿ ἐρεῖ τις19, Σὺ πίστιν ἔχεις, κἀγὼ ἔργα ἔχω· δεῖξόν20 μοι τὴν πίστιν σου

1 Le pluriel peut indiquer les manifestations 12 ἀγαπῶσιν : dat masc. plur. du part. présent actif
concrètes d’une notion abstraite de ἀγαπάω : aimer (verbe contracte en αω)
2 Les subjonctifs des v. 2 et 3 dépendent tous de cet 13 ἐπικληθέν : nom.-acc. neutre sing. du part. aor.

ἐάν passif de ἐπικαλέω : invoquer

3 χρυσοδακτύλιος, ον : qui porte un anneau 14 ἀγαπήσεις : futur de ἀγαπάω : aimer

d’or (χρυσός) au doigt (δάκτυλος) 15 Le verbe ἐλέγχω peut indiquer les différentes
4 λαμπρός, ά, όν : brillant ; d’une blancheur phases d'un processus judiciaire : accuser,
éclatante (pour une toge) convaincre d'une faute, condamner
5 κάθου : 2e pers. sing. impératif de κάθημαι : être 16 La particule ἄν est parfois omise dans une relative

assis, s’asseoir au subjonctif

6 στῆθι : 2e pers. sing. impératif aor. 2 de ἵστημι : 17 A l’aoriste, la défense s’exprime par le subjonctif et

se tenir debout (ce verbe est transitif à l’aoriste 1 non par l’impératif
et intransitif à l’aoriste 2) 18 δῶτε : 2e pers. plur. du subj. aor. 2 actif de
7 τὸ ὑποπόδιον, ου : marchepied, repose-pied δίδωμι : donner (ce subj. dépend toujours de
8 διακρίνω : au passif, être partagé, douter ; ici, ἐάν v. 15)
faire des distinctions 19 Il est difficile de savoir où se termine la parole
9 ἐξελεξάμην : aor. moyen de ἐκλέγομαι : choisir rapportée au style direct
10 attraction du relatif (leçon 18) 20 Les temps primitifs du verbe δείκνυμι : montrer,
11 ἐπηγγειλάμην : aor. moyen de έπαγγέλ- se forment normalement sur le radical δεικ- :
λομαι : promettre futur : δείξω, aor. 1 : ἔδειξα

14
 Textes annotés

χωρὶς τῶν ἔργων, κἀγώ σοι δείξω ἐκ τῶν ἔργων μου τὴν πίστιν. 19 σὺ πιστεύεις ὅτι εἷς
ἐστιν ὁ θεός, καλῶς ποιεῖς· καὶ τὰ δαιμόνια πιστεύουσιν καὶ φρίσσουσιν.
20 Θέλεις δὲ γνῶναι, ὦ ἄνθρωπε κενέ, ὅτι ἡ πίστις χωρὶς τῶν ἔργων ἀργή21 ἐστιν;
21 Ἀβραὰμ ὁ πατὴρ ἡμῶν οὐκ ἐξ ἔργων ἐδικαιώθη22 ἀνενέγκας23 Ἰσαὰκ τὸν υἱὸν αὐτοῦ
ἐπὶ τὸ θυσιαστήριον; 22 βλέπεις ὅτι ἡ πίστις συνήργει τοῖς ἔργοις αὐτοῦ καὶ ἐκ τῶν
ἔργων ἡ πίστις ἐτελειώθη24, 23 καὶ ἐπληρώθη25 ἡ γραφὴ ἡ λέγουσα, Ἐπίστευσεν δὲ
Ἀβραὰμ τῷ θεῷ, καὶ ἐλογίσθη αὐτῷ εἰς δικαιοσύνην καὶ φίλος θεοῦ ἐκλήθη. 24 ὁρᾶτε
ὅτι ἐξ ἔργων δικαιοῦται26 ἄνθρωπος καὶ οὐκ ἐκ πίστεως μόνον. 25 ὁμοίως δὲ καὶ Ῥαὰβ
ἡ πόρνη οὐκ ἐξ ἔργων ἐδικαιώθη ὑποδεξαμένη τοὺς ἀγγέλους καὶ ἑτέρᾳ ὁδῷ
ἐκβαλοῦσα; 26 ὥσπερ γὰρ τὸ σῶμα χωρὶς πνεύματος27 νεκρόν ἐστιν, οὕτως καὶ ἡ
πίστις χωρὶς ἔργων νεκρά ἐστιν.

21 ἀργός, ή, όν : inactif ; paresseux ; inutile (ἀ- 25 ἐπληρώθην : aor. passif de πληρόω : remplir ;
privatif, ἔργον) accomplir
22 ἐδικαιώθην : aor. passif de δικαιόω : justifier 26 δικαιοῦται : 3e pers. sing. de l’indic. présent actif

(verbe contracte en οω) de δικαιόω : justifier

23 ἀνήνεγκα : aor. actif de ἀναφέρω : offrir (un 27 Rappelez-vous que ce mot peut signifier souffle

sacrifice)
24 ἐτελειώθην : aor. passif de τελειόω : rendre

parfait ; mener à bien, accomplir ; achever

15