Corrige Ext B 2000
Corrige Ext B 2000
MgλD kDV
Q.A.1. C1 = − et C 2 = −
24ηr 86,4ηr
8
Q.A.4. F3 = − Mg sin(α) avec tg (α) = . Cela donne α = 4,57° . L’application numérique
100
donne F3 = −46897,9 N .
F3D
C3 = l’application numérique donne C3 = −127 Nm .
24ηr
Q.A.5. CT = −(142,9 + 0.0376V) la courbe est représentée sur le document réponse REP.A1.
Q.A.7. L’énergie cinétique des masses en translation sur l’arbre d’une roue motrice s’écrit :
1M 2 1 Ω D MD2
v = J M Ω R 2 mais v = R d’ou l’on tire que J M = .
2 12 2 2 48
Le moment d’inertie des masses, en translation et en rotation, ramenées sur l’arbre d’une roue
motrice s’écrit :
MD 2
J RC = J ROUE +
48
Puissance instantanée pour la mise en mouvement des masses sur l’arbre d’une roue motrice :
dΩ R
J RC ΩR
dt
CORRECTION -2-
Puissance instantanée pour la mise en mouvement des masses sur l’arbre d’un moteur :
dΩ
JC Ω
dt
dΩ R
J RC ΩR
Pour le démarrage le rendement du réducteur s’écrit η= dt
dΩ
JC Ω
dt
Ω dΩ J dΩ
mais Ω R = en remplaçant on obtient la relation ηJ C Ω = RC Ω d’ou on tire la
r dt r 2 dt
J MD 2 J ROUE
relation J C = RC2 donc J C = +
ηr 48ηr 2 ηr 2
MD 2 J ROUE
Q.A.8. J T = J + 2
+ 2
L’application numérique donne J T = 4,39 kg.m 2
48ηr ηr
dΩ
Q.A.9. C(V) + C1 + C 2 = J T
dt
2 r 2 r dV kD
mais Ω = V donc C(V) = JT + C1 + V.
3,6 D 3,6 D dt 86,4ηr
2 r kD dV
On pose M 0 = J T et k 0 = donc C(V) = M 0 + C1 + k 0 V .
3,6 D 86,4ηr dt
L’application numérique donne M 0 = 46,9 et k 0 = 0,0376 .
(C0 + C1 ) −
t
C0 + C1 M 0 dV M
= + V d’ou V( t ) = 1 − e avec τ = 0 .
τ
k0 k 0 dt k0 k0
On note t1 le temps pour atteindre V0 = 25 km / h . A l’aide de l’expression précédente on
obtient t1 = 7,63 s .
tD VF
A B VF − V1 V − V2
∫ dt = ∫ (V − V1 ) + V − V2 dV ce qui donne t D = A ln + B ln F + t1 d’ou
t1 V0
V0 − V1 V0 − V2
le résultat t D = 27,88 s .
Q.A.11. γ = 0,597 m / s 2
R
jL 0ωs ⋅ + jL t ωs
Vs Vs Vs g
Q.A.14. Is = + ce qui donne =
jL 0ωs R Is R
+ jL t ωs + jωs (L t + L 0 )
g g
donc :
π L ω (L + L 0 )ωs
• ϕs = + arctan t s ⋅ g − arctan t ⋅ g .
2 R R
f
Q.A.16. N r = s ⋅ 60 ⋅ (1 − g )
p
• N r = 2613tr / mn pour C em = 90 Nm
• N r = 2667 tr / mn pour Cem = −90 Nm
Q.B.2. En faisant apparaître le point O dans les équations précédentes, nous obtenons :
2 1 1
v AN = + 3 v AO − 3 v BO − 3 v CO
1 2 1
v BN = − v AO + v BO − v CO
3 3 3
1 1 2
v CN = − 3 v AO − 3 v BO + 3 v CO
Q.B.3. En introduisant de nouveau le point O dans l'une des équations nous obtenons :
1
v NO = (vAO + v BO + vCO )
3
π−αi
Q.B.4. Sachant que v xi = 2 ∫ v xi (θ) ⋅ sin(nθ) ⋅ dθ , nous obtenons :
n π
αi
4U
⋅ cos((2p +1) ⋅ α i )
( )
2U v xi 2p+1 =
v xi n = ⋅ cos(n ⋅ α i ) ⋅ 1 − (− 1)
n donc (2p +1) ⋅ π p ∈N
n⋅π
v xi = 0
2p
∞
4U
• v xi (θ) = ∑ (2p + 1)⋅ π ⋅ cos((2p + 1)⋅ αi )⋅ sin((2p + 1)⋅ θ)
p=0
• ϕ xi 2p+1 = 0
Ou :
( )
∞
2U
• v xi (θ) = ∑ ⋅ 1 − (− 1)n ⋅ cos(n ⋅ α i )⋅ sin (n ⋅ θ)
n =1
n ⋅ π
• ϕ xi n = 0
CORRECTION -6-
B.I.2 La commande pleine onde (option électronique et électrotechnique)
Q.B.6.
∞
( )
2U a ∞
v AO (θ) = ∑ ⋅ sin ((2p + 1)⋅ θ) U
(2p + 1) ⋅ π
v
AO (θ ) = ∑ n ⋅aπ ⋅ 1 − (− 1)n ⋅ sin (n ⋅ θ)
p=0 n =1
( )
ou v (θ ) = ∞ U a ⋅ 1 − (− 1)n ⋅ sin (n ⋅ (θ − 2π / 3))
∞
2U a
v BO (θ ) = ∑ ⋅ sin ((2p + 1)⋅ (θ − 2π / 3)) BO ∑ n⋅π
p=0
(2p + 1)⋅ π n =1
( )
∞ ∞
2U a v (θ ) = Ua
v (θ ) = ∑ (2p + 1)⋅ π ⋅ sin ((2p + 1) ⋅ (θ − 4 π / 3)) CO ∑ ⋅ 1 − (− 1)n ⋅ sin (n ⋅ (θ − 4π / 3))
CO n ⋅ π
p=0 n =1
donc :
∞
2U 2 1 1
v AN (θ) = ∑ (2p +1a) ⋅ π ⋅ 3 sin((2p +1) ⋅ θ) − 3 sin((2p +1) ⋅ (θ − 2π / 3)) − 3 sin((2p +1) ⋅ (θ − 4π / 3))
p=0
ou
( )
∞
Ua 2 1 1
v AN (θ) = ∑ ⋅ 1 − (− 1)n ⋅ sin (n ⋅ θ) − sin (n ⋅ (θ − 2π / 3)) − sin (n ⋅ (θ − 4π / 3))
n =1
n⋅π 3 3 3
ou
soit :
∞
4U a
v AN (θ) = ∑ ⋅ sin ((2p + 1)⋅ θ)⋅ (1 + cos((2p + 1)⋅ π / 3))
p=0
3 ⋅ (2p + 1) ⋅ π
∞
4U
v
BN (θ ) = ∑ 3 ⋅ (2p +a1)⋅ π ⋅ sin ((2p + 1)⋅ (θ − 2π / 3))⋅ (1 + cos((2p + 1)⋅ π / 3))
p=0
∞
4U a
v CN (θ ) = ∑ ⋅ sin ((2p + 1)⋅ (θ − 4π / 3))⋅ (1 + cos((2p + 1)⋅ π / 3))
p=0
3 ⋅ (2p + 1)⋅ π
ou
CORRECTION -7-
( )
∞
2 U
v AN (θ) = ∑ ⋅ a ⋅ 1 − (− 1) ⋅ (1 + cos(n ⋅ π / 3))⋅ sin (n ⋅ θ)
n
n =1
3 n ⋅ π
( )
∞
2 U
v
BN (θ ) = ∑ 3 ⋅ n ⋅aπ ⋅ 1 − (− 1)n ⋅ (1 + cos(n ⋅ π / 3))⋅ sin (n ⋅ (θ − 2π / 3))
n =1
( )
∞
v (θ) = 2 Ua
CN ∑ ⋅ ⋅ 1 − (− 1)n ⋅ (1 + cos(n ⋅ π / 3))⋅ sin (n ⋅ (θ − 4π / 3))
3 n⋅π
n =1
Q.B.7.
4U a
v xN 2p +1 ⋅ (1 + cos((2p + 1)⋅ π / 3))
3 ⋅ (2p + 1)⋅ π
=
v xN1 2U a
π
soit :
v xN 2p +1 2
= ⋅ (1 + cos((2p + 1)⋅ π / 3))
v xN1 3 ⋅ (2p + 1)
ou
v xN n
v xN1
=
1
3⋅ n
( )
⋅ 1 − (− 1)n ⋅ (1 + cos(n ⋅ π / 3))
Q.B.9. Le point neutre de la machine asynchrone n'étant pas connecté à l'alimentation, la somme
des courants circulant dans chacune des phases est nulle. Ce qui implique que la somme de
chacune des composantes fréquentielles est égale à zéro. Or pour tous les harmoniques de
rang 3 et multiple de 3, les courants dans chacun des enroulements de la machine sont en
phase. La nullité de la somme des 3 courants et le fait que les courants soient en phase et de
même amplitude implique la nullité des composantes harmoniques de rang 3 et multiple de 3.
Q.B.12.
( )
∞
2U a
v AO (θ) = ∑ ⋅ 1 − (− 1)n ⋅ (cos(n ⋅ α1 ) − cos(n ⋅ α 2 ) + cos(n ⋅ α 3 ) − cos(n ⋅ α 4 ) − 1 / 2 )⋅ sin (n ⋅ θ)
n =1
n ⋅ π
( )
∞
2U a
v BO (θ ) = ∑ ⋅ 1 − (− 1)n ⋅ (cos(n ⋅ α1 ) − cos(n ⋅ α 2 ) + cos(n ⋅ α 3 ) − cos(n ⋅ α 4 ) − 1 / 2 )⋅ sin (n ⋅ (θ − 2π / 3))
n =1
n⋅π
( )
∞
v (θ ) = 2U a
CO ∑ ⋅ 1 − (− 1)n ⋅ (cos(n ⋅ α1 ) − cos(n ⋅ α 2 ) + cos(n ⋅ α 3 ) − cos(n ⋅ α 4 ) − 1 / 2 )⋅ sin (n ⋅ (θ − 4π / 3))
n⋅π
n =1
CORRECTION -8-
Q.B.13.
( )
∞
2 2U a
v AN (θ ) = ∑ ⋅ ⋅ 1 − (− 1)n ⋅ (cos(n ⋅ α1 ) − cos(n ⋅ α 2 ) + cos(n ⋅ α 3 ) − cos(n ⋅ α 4 ) − 1 / 2) ⋅ (1 + cos(n ⋅ π / 3)) ⋅ sin (n ⋅ θ)
n =1 3 n ⋅ π
( )
∞
2 2U a
v BN (θ ) = ∑ ⋅ ⋅ 1 − (− 1)n ⋅ (cos(n ⋅ α1 ) − cos(n ⋅ α 2 ) + cos(n ⋅ α 3 ) − cos(n ⋅ α 4 ) − 1 / 2) ⋅ (1 + cos(n ⋅ π / 3)) ⋅ sin (n ⋅ (θ − 2π / 3))
n =1
3 n ⋅ π
( )
∞
v (θ ) = 2 2U
CN ∑ 3 ⋅ n ⋅ πa ⋅ 1 − (− 1)n ⋅ (cos(n ⋅ α1 ) − cos(n ⋅ α 2 ) + cos(n ⋅ α 3 ) − cos(n ⋅ α 4 ) − 1 / 2)⋅ (1 + cos(n ⋅ π / 3))⋅ sin(n ⋅ (θ − 4π / 3))
n =1
Q.B.14.
4U a
v xN1 = π ⋅ (cos(α1 ) − cos(α 2 ) + cos(α 3 ) − cos(α 4 ) − 1 / 2)
0 = cos(5α ) − cos(5α ) + cos(5α ) − cos(5α ) − 1 / 2
1 2 3 4
0 = cos(7α1 ) − cos(7α 2 ) + cos(7α 3 ) − cos(7α 4 ) − 1 / 2
0 = cos(11α1 ) − cos(11α 2 ) + cos(11α 3 ) − cos(11α 4 ) − 1 / 2
Q.B.17.
v xN n
2 2U a
3
⋅
n ⋅ π
( )
⋅ 1 − (− 1)n ⋅ (cos (n ⋅ α1 ) − cos (n ⋅ α 2 ) + cos (n ⋅ α 3 ) − cos (n ⋅ α 4 ) − 1 / 2 ) ⋅ (1 + cos (n ⋅ π / 3))
=
v xN 1 4U a
⋅ (cos (α1 ) − cos (α 2 ) + cos (α 3 ) − cos (α 4 ) − 1 / 2 )
π
soit :
v xN n 3
1
⋅ n
( )
⋅ 1 − (− 1)n ⋅ (cos(n ⋅ α1 ) − cos(n ⋅ α 2 ) + cos(n ⋅ α 3 ) − cos(n ⋅ α 4 ) − 1 / 2 ) ⋅ (1 + cos(n ⋅ π / 3))
=
v xN1 (cos(α1 ) − cos(α 2 ) + cos(α 3 ) − cos(α 4 ) − 1 / 2)
Q.B.20.
3
v α (t ) = ⋅ v max ⋅ cos(ωt )
2
v (t ) = 3 ⋅ v
β max ⋅ sin (ωt )
2
implique α i =
( )
6 / 2 ⋅ cos(γ ) − 2 / 2 ⋅ sin(γ ) ⋅ V2 ref
et α i+1 =
2 ⋅ sin(γ ) ⋅ V2 ref
Ua Ua
et donc :
6 / 2 ⋅ Vα ref − 2 / 2 ⋅ Vβ ref
• αi =
Ua
2 ⋅ Vβ ref
• αi +1 =
Ua
Q.B.31.
3
0.5 ⋅ U a ⋅ ⋅ cos(ωt − π / 12 )
r 2
v 2ref =
3
0.5 ⋅ U a ⋅ ⋅ sin (ωt − π / 12)
2
Q.B.36.
Modulation Vectorielle Modulation par instants de
commutation prédéfinis
Avantages Utilisable dans le cas de tensions de Fréquence de fonctionnement des
référence non sinusoïdales interrupteurs faible par rapport à la
Ne nécessite pas la mémorisation fréquence du signal de référence
d'informations Pas de calculs à réaliser. Une simple
lecture de données en mémoire suffit
Inconvénients Fréquence de fonctionnement des Le signal de référence est nécessairement
interrupteurs élevée par rapport à la sinusoïdal
fréquence du signal de référence Nécessite une taille mémoire importante
Nécessite la réalisation d'un calcul à pour stocker les séquences de fermeture
chaque période d'échantillonnage des interrupteurs correspondantes à
(Microprocesseur rapide) chacune des amplitudes possibles
La modulation étant asynchrone, il y a
possibilité d'existence d'une
composante continue de tension
v vs
Q.B.37. v s = Vs ⋅ e jωt , ψ = s et i = ce qui donne :
s jω s R
+ jL t ω
g1
3 V2 1
Γ= ⋅p⋅ s 2 ⋅
2 Ltω R g ⋅L ω
+ 1 t
g1 ⋅ L t ω R
Q.B.40. AN : g1 = 1,13636 ⋅10−2 , g13 = 0,923951 donne Γ = 89,4 − 2,82 cos(12ωt ) − 24,3 sin (12ωt )
Q.B.43. Le gain des transistors bipolaires de forte puissance est faible. Le courant de Base
permettant d'obtenir la saturation est donc très important. Afin de limiter le courant que doit
fournir la commande, un certain nombre de transistors bipolaires (ici 3) sont placés en
cascade. Le gain global de ce transistor Darlington est égal au produit des gains de chacun des
transistors.
Q.B.45. Les diodes B01 et B02 permettent l'évacuation des charges stockées dans les bases du
deuxième et du troisième transistor bipolaire.
CORRECTION - 12 -
B.II.1 Fonctionnement d'une des cellules de commutation de l'onduleur (option électronique et
électrotechnique)
Q.B.46. Voir document réponse REP.B.17
Q.B.47. Le fonctionnement à basse vitesse pour lequel la fréquence des tensions de référence
est inférieure à 20Hz permet, tout en conservant une fréquence de commutation des
interrupteurs compatible avec la technologie des composants et la puissance commutée
(<1kHz), d'utiliser la commande par Modulation vectorielle. Le rapport de la fréquence
d'échantillonnage à la fréquence des signaux de référence est alors de 50, le signal obtenu est
donc, comme nous l'avons déjà décrit, de bonne qualité (le premier harmonique non nul est à
une fréquence de 920Hz). Au delà de cette fréquence de 20Hz se pose le problème de la
fréquence de commutation des interrupteurs. Le choix de la modulation par instants de
commutations prédéfinis permet alors d'obtenir des signaux de bonne qualité tout en
conservant une fréquence de commutation relativement faible (pour une fréquence de 88Hz
les transistors commutent 8 fois par période soit une fréquence moyenne de 704Hz).
Q.B.50.
( )
∞ U
v AO (θ ) = ∑ a ⋅ 1 − (− 1) ⋅ (cos(n ⋅ α1 ) − cos(n ⋅ α 2 ) + cos(n ⋅ α 3 ) − cos(n ⋅ α 4 )) ⋅ sin (n ⋅ θ)
n
n =1
n⋅π
( )
∞ U
v BO (θ) = ∑ ⋅ 1 − (− 1)n ⋅ (cos(n ⋅ α1 ) − cos(n ⋅ α 2 ) + cos(n ⋅ α 3 ) − cos(n ⋅ α 4 )) ⋅ sin (n ⋅ (θ − 2π / 3))
a
n =1
n ⋅ π
( )
∞ U
v (θ) =
CO ∑ n ⋅aπ ⋅ 1 − (− 1)n ⋅ (cos(n ⋅ α1 ) − cos(n ⋅ α 2 ) + cos(n ⋅ α 3 ) − cos(n ⋅ α 4 ))⋅ sin (n ⋅ (θ − 4π / 3))
n =1
Q.B.51.
( )
∞
2 U
v AN (θ) = ∑ ⋅ a ⋅ 1 − (− 1) ⋅ (cos(n ⋅ α1 ) − cos(n ⋅ α 2 ) + cos(n ⋅ α 3 ) − cos(n ⋅ α 4 )) ⋅ (1 + cos(n ⋅ π / 3)) ⋅ sin (n ⋅ θ)
n
n =1 3 n ⋅ π
( )
∞
2 Ua
v BN (θ) = ∑ ⋅ ⋅ 1 − (− 1)n ⋅ (cos(n ⋅ α1 ) − cos(n ⋅ α 2 ) + cos(n ⋅ α 3 ) − cos(n ⋅ α 4 )) ⋅ (1 + cos(n ⋅ π / 3)) ⋅ sin (n ⋅ (θ − 2π / 3))
n =1 3 n ⋅ π
( )
∞
v (θ) = 2 Ua
CN ∑ ⋅ ⋅ 1 − (− 1)n ⋅ (cos(n ⋅ α1 ) − cos(n ⋅ α 2 ) + cos(n ⋅ α 3 ) − cos(n ⋅ α 4 )) ⋅ (1 + cos(n ⋅ π / 3)) ⋅ sin (n ⋅ (θ − 4π / 3))
3 n ⋅ π
n =1
Q.B.52.
2 Ua
v xN1 = π ⋅ (cos(α1 ) − cos(α 2 ) + cos(α 3 ) − cos(α 4 ))
0 = cos(5α1 ) − cos(5α 2 ) + cos(5α 3 ) − cos(5α 4 )
0 = cos(7α1 ) − cos(7α 2 ) + cos(7α 3 ) − cos(7α 4 )
0 = cos(11α1 ) − cos(11α 2 ) + cos(11α 3 ) − cos(11α 4 )
CORRECTION - 13 -
Q.B.53. v xN1 = 0.5 ⋅ U a et ces valeurs permettent d'annuler les harmoniques 5, 7 et 11.
Q.B.54.
2U
v
Quadruple : xN1
=
π
( ( 1) ( 2 ))
a ⋅ cos α − cos α
Double : v xN = 2 U a ⋅ cos(α1 )
0 = cos(5α1 ) − cos(5α 2 )
1 π
Q.B.55.
v xN n
2 Ua
3
⋅
n ⋅ π
( )
⋅ 1 − (− 1)n ⋅ (cos (n ⋅ α1 ) − cos (n ⋅ α 2 ) + cos (n ⋅ α 3 ) − cos (n ⋅ α 4 )) ⋅ (1 + cos (n ⋅ π / 3))
=
v xN 1 2U a
⋅ (cos (α1 ) − cos (α 2 ) + cos (α 3 ) − cos (α 4 ))
π
soit :
v xN n 3
1
⋅ n
( )
⋅ 1 − (− 1)n ⋅ (cos(n ⋅ α1 ) − cos(n ⋅ α 2 ) + cos(n ⋅ α 3 ) − cos(n ⋅ α 4 )) ⋅ (1 + cos(n ⋅ π / 3))
=
v xN1 (cos(α1 ) − cos(α 2 ) + cos(α 3 ) − cos(α 4 ))
C MOTORISATION DU TRAMWAY
2 N S IS C = ∞ 1 π
Q.C.3. ε = ∑ sin (2C + 1) cos((2C + 1)α )
π C = 0 (2C + 1) 2
2 N S I S hπ
Ah = sin avec h = 2C + 1
hπ 2
µ0
Q.C.4. B= ε donc
e
µ 0 2 NSIS C = ∞ 1 π
B= ∑ sin (2C + 1) cos((2C + 1)α )
e π C = 0 (2C + 1) 2
Q.C.5. NSIS = ε a − ε b
µ0
Q.C.6. Φ a = B a Sa avec B a = ε a et Sa = RLπδ ce qui donne
e
µ0
Φa = RLπδε a
e
µ0
Φ b = B b S b avec B b = − ε b et S b = RLπ(2 − δ ) ce qui donne
e
µ0
Φb = − RLπ(2 − δ )ε b
e
2−δ δ
Q.C.8. εa = N S IS et ε b = − N S IS
2 2
Q.C.14. On a la même forme d’onde pour ε avec un bobinage à pas raccourci et avec un
bobinage à pas diamétral.
2 N S IS hπ 3pβ pβ pβ 3pβ
εh = sin cos h α + + cos h α + + cos h α − + cos h α −
4hπ 2 2 2 2 2
3hpβ hpβ hpβ 3hpβ
2 NSIS hπ j 2 j −j −j
εh = sin e +e 2 +e 2 e 2 cos(hα )
4hπ 2
NSIS hπ 3hpβ hpβ
εh = sin cos + cos cos(hα ) de cette relation on déduit l’expression de
hπ 2 2 2
Bh.
NSIS hπ 3hpβ hpβ
Bh = sin cos + cos
hπ 2 2 2
1 3hpβ hpβ
Q.C.15. K Sh = cos + cos
2 2 2
L’application numérique donne :
K S1 = 0,957
K S3 = 0,653
K S5 = 0,205
CORRECTION - 16 -
Q.C.17. (
ℜ Ie − jα =) 2
3
[i1 cos(α ) + i 2 cos(α − 2π / 3) + i 3 cos(α + 2π / 3)] cela permet d’écrire que
3
2
( )
k E ℜ Ie − jα = ε
ε=
3
2
(
k E ℜ I 2e j(ωSt − ϕ )e − jα )
3
ε= k E I 2 cos(ωS t − ϕ − α )
2
Le vecteur complexe courant est confondu avec le vecteur de Fresnel du courant dans
l’enroulement 1.
ε est une force magnétomotrice tournante dans le sens direct à la vitesse angulaire de ωS rad/s.
Q.C.19. i α + jiβ =
2
3
( )
i1 + ai 2 + a 2i3 en développant on obtient
2 1 1 2 3 3
iα = i1 − i 2 − i3 et iβ = i2 − i 3 d’ou l’expression matricielle
3 2 2 3 2 2
1 1 i
1 − − 1
i
α 2 2 2 i
i = 3
3 2
β 3 0 − i
2 2 3
Q.C.23. p=
3
2
( ) (
3
ℜ V dq ⋅ Idq* = vdi d + v qi q
2
) donc p =
3
2
[ ][ ]
vdq t i dq mais
dΨ
Q.C.24. V = RI +
dt
V dq e jϕ = R Idq e jϕ +
(
d Ψ dq e jϕ ) en développant on obtient
dt
dq dq d Ψ dq dϕ
V = RI + + j Ψ dq d’où on tire les expressions de vd et de vq
dt dt
dΨd dϕ
v d = Ri d + − Ψq
dt dt
dΨq dϕ
v q = Ri q + + Ψd
dt dt
CORRECTION - 18 -
dq dq
d ΨSdq
VS = R S IS + + jωS ΨSdq
Q.C.26. dt
dq dq
ΨS = LS IS + M I R dq
dΨSd
vSd = R SiSd + − ωSΨSq
dt
Q.C.27.
dΨSq
vSq = R SiSq + + ωSΨSd
dt
ΨSd = LSiSd + Mi Rd
ΨSq = LSiSq + Mi Rq
dq d ΨR dq
0 = R R IR + + jωR ΨR dq
Q.C.28. dt
dq dq
ΨR = LR IR + M ISdq
dΨRd
0 = R R i Rd + − ω R ΨRq
dt
Q.C.29.
dΨRq
0 = R R i Rq + + ωR ΨRd
dt
ΨRd = L R i Rd + MiSd
ΨRq = L R i Rq + MiSq
Q.C.30.
dWJ 3
dt 2
( 3
= R S iSd 2 + iSq 2 + R R i Rd 2 + i Rq 2
2
) ( )
dWMAG 3 d ΨS
dq dq
dq * 3 d ΨR
= ℜ ⋅ IS + ℜ ⋅ I R dq *
dt 2 dt 2 dt
en développant on obtient :
dWMAG 3 dΨSd dΨSq dΨRd dΨRq
= iSd + iSq + i Rd + i Rq
dt 2 dt dt dt dt
dWMECA 3
dt 2
(3
)
= ℜ jωS ΨS dq ⋅ IS dq * + ℜ jωR ΨR dq ⋅ I R dq *
2
( )
en développant on obtient :
dWMECA 3
dt
[ (
= ωS ΨSdiSq − ΨSqiSd + ωR ΨRdi Rq − ΨRqi Rd
2
) ( )]
CORRECTION - 19 -
ΨSdiSq = LSiSdiSq + Mi Rd iSq
Q.C.31.
ΨSqiSd = LSiSqiSd + Mi Rq iSd
dWMECA dθ dθ ω
Q.C.33. = C EM mais = donc
dt dt dt p
ΨRd − MiSd ΨRq − MiSq
C EM =
3
2
(
p ΨRqi Rd − ΨRd i Rq ) mais i Rd =
LR
et i Rq =
LR
en remplaçant dans l’expression du couple on obtient
C EM =
3 M
p
2 LR
(
ΨRd iSq − ΨRq iSd )
CORRECTION - 20 -
Q.C.35.
Par identification on obtient : Application numérique :
M LS = 27,71 mH
L FS = LS −
u R R = 1,119 mΩ
L R − uM L R = 0,2251 mH
L= 2
u M = 2,391 mH
M
L0 = σ = 0,08346
u
R
R = 2R
u
IS LFS
RS
R0 L0 ΨR
VS jωS
u
R 0 jL 0 ωS
L’impédance complexe du circuit s’écrit : Z = R S + jL FSωS +
R 0 + jL 0 ωS
Q.C.37. Lorsque la rame de tramway roule à vitesse constante on est en régime établi.
Comme on a choisi de faire tourner le repère dq à la vitesse angulaire de ωS radians par
seconde les grandeurs électriques des enroulements fictifs statoriques et rotoriques sont
constantes en régime établi. Les expressions statoriques et rotoriques deviennent :
Au stator :
vSd = R SiSd − LSωSiSq − MωSi Rq
vsq = R SiSq + LSωSiSd
Au rotor :
i Rd = 0 et ΨRd = MiSd
Les expressions (5) et (6) restent identiques.
iSd 2 + iSq 2
IS =
3
Pour iSd = 38,1 A et iSq = 88,7 A on obtient IS = 55,34 A
v Sd 2 + vSq 2
VS = et U S = VS 3
3
L’application numérique donne :
VS = 346,2 Volts et U S = 599,7 Volts avec f S = 86,79 Hz
Q.C.40. A partir de la courbe de la figure C.9. on obtient pour une vitesse de 30 Km/h un
couple électromagnétique de 141,6 Nm. A partir de la on calcule la nouvelle valeur de iSd. On
obtient :
i Sq = 88 A ; i Sd = 31,7 A ; pΩ = 640,76 rd / s ; ωR = 13,8 rd / s et ωS = 654,26 rd / s
A l’aide de ces valeurs on obtient :
vSd = −127,29 Volts et vSq = 591,39 Volts
D’ou les valeurs suivantes :
VS = 349,25 Volts ; US = 604,9 Volts avec fS = 104,17 Hz
R R M i Sq
ωR = ⋅
L R ΨRd
D’ou l’expression de l’estimateur de la pulsation ωR :
1 i Sq
ωR ^ = ⋅
τR i M ^
Q.C.43. A l’aide des expressions (3), (4) et (6) on obtient les relations suivantes :
di M
i Sd = i M + τ R
dt
M di M
i Rd =− ⋅
R R dt
M
i Rq = − i Sq
LR
En remplaçant les expressions précédentes dans (1) et (2) on obtient :
di d 2i M
v Sd + σLS ωSi Sq = R S i M + (τ R + τS ) M + στS τ R
dt dt 2
di di Sq
v Sq − LS ωS i M + στ R M = R S i Sq + στS
dt dt
en identifiant on obtient :
e d = σLS ωSi Sq
di
e q = − LS ωS i M + στ R M
dt
Q.C.44.
A = τ R + τS
B = στS τ R
C = στS
On obtient les fonctions de transfert suivantes :
1
H M (s) =
(
0,1866 1 + 0,348 ⋅ s + 2,47 ⋅10 − 3 ⋅ s 2 )
1
H Q (s) =
(
0,1866 1 + 12,35 ⋅10 − 3 ⋅ s )
Q.C.45.
CORRECTION - 24 -
uSq vSq
+
-
eq^
uSd vSd
+-
ed ^
-LS σLS
+ σ τR d/dt
+
ωS iM^ iSq
Q.C.46.
iM* 1
+ CORRECTEUR
− 0,1866(1+00,348s2+2,47.10-3s2)
CEM
0,05079
iSq* 1
+ CORRECTEUR
− 0,1866(1+12,35.10-3s)
CORRECTION - 25 -
DOCUMENT RÉPONSE REP.A.1
A COMPLÉTER AVEC SOIN ET EN UTILISANT DES COULEURS
180
170
160 Q.A.6
150
-CT
140
130
120
110
100
90
80
70
60
50
40
30
20
29 km/h
C (Nm)
10
0
-10 0 10 20 30 40 50 60 70
-20
-30 Q.A.2
-40
-50
-60
-70
-80
-90
-100
-110
-120
-130
-140
-150
-160 Q.A.5
-170
-180
V (km/h)
CORRECTION - 26 -
DOCUMENT RÉPONSE REP.A. 2
A COMPLÉTER AVEC SOIN ET EN UTILISANT DES COULEURS
Γ Ω
Ω
CORRECTION - 27 -
DOCUMENT RÉPONSE REP.B.1
A COMPLÉTER AVEC SOIN ET EN UTILISANT DES COULEURS
1
CA
0
0 π/ 2 π 3 π/ 2 2π
1
CB
0
0 π/ 2 π 3 π/ 2 2π
1
CC
0
0 π/ 2 π 3 π/ 2 2π
vAO
Ua
0
0 π/ 2 π 3 π/ 2 2π
-Ua
v BO
Ua
0
0 π/ 2 π 3 π/ 2 2π
-Ua
v CO
Ua
0
0 π/ 2 π 3 π/ 2 2π
-Ua
CORRECTION - 28 -
DOCUMENT RÉPONSE REP.B. 2
A COMPLÉTER AVEC SOIN ET EN UTILISANT DES COULEURS
1
CA
0
0 π/ 2 π 3 π/ 2 2π
1
CB
0
0 π/ 2 π 3 π/ 2 2π
1
CC
0
0 π/ 2 π 3 π/ 2 2π
v AB
Ua
0
0 π/ 2 π 3 π/ 2 2π
-Ua
v BC
Ua
0
0 π/ 2 π 3 π/ 2 2π
-Ua
v CA
Ua
0
0 π/ 2 π 3 π/ 2 2π
-Ua
CORRECTION - 29 -
DOCUMENT RÉPONSE REP.B. 3
A COMPLÉTER AVEC SOIN ET EN UTILISANT DES COULEURS
1
CA
0
0 π/ 2 π 3 π/ 2 2π
1
CB
0
0 π/ 2 π 3 π/ 2 2π
1
CC
0
0 π/ 2 π 3 π/ 2 2π
2 / 3 ⋅ Ua 1/ 3 ⋅ Ua
vAN
Ua
0
0 π/ 2 π 3 π/ 2 2π
-Ua
v BN
Ua
0
0 π/ 2 π 3 π/ 2 2π
-Ua
v CN
Ua
0
0 π/ 2 π 3 π/ 2 2π
-Ua
CORRECTION - 30 -
DOCUMENT RÉPONSE REP.B. 4
A COMPLÉTER AVEC SOIN ET EN UTILISANT DES COULEURS
1
VxNn
VxN1
0,2
0,14
0,09
0,077
0,059 0,053
0,043 0,04
0
0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27
f
n= n
f1
CORRECTION - 31 -
DOCUMENT RÉPONSE REP.B. 5
A COMPLÉTER AVEC SOIN ET EN UTILISANT DES COULEURS
CA
1
0
0 π/ 2 π 3 π/ 2 2π
vAO
Ua
0
0 π/ 2 π 3 π/ 2 2π
-Ua
v x1
Ua
0
0 π/ 2 π 3 π/2 2π
= -Ua
α1
v x2
Ua
0
0 π/ 2 π 3 π/ 2 2π
+ -Ua
α2
v x3
Ua
0
0 π/ 2 π 3 π/ 2 2π
+ -Ua
α3
v x4
Ua
0
0 π/ 2 π 3 π/ 2 2π
+ -Ua
α4
v x0
Ua
0
0 π/ 2 π 3 π/ 2 2π
+ -Ua
CORRECTION - 32 -
DOCUMENT RÉPONSE REP.B. 6
A COMPLÉTER AVEC SOIN ET EN UTILISANT DES COULEURS
1
VxNn
VxN1
0,38
0,28
0,07
0,02 0,04
0
0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27
f
n= n
f1
CORRECTION - 33 -
DOCUMENT RÉPONSE REP.B. 7
A COMPLÉTER AVEC SOIN ET EN UTILISANT DES COULEURS
CA CB CC v A0 v B0 v C0 v AN v BN v CN
Ua Ua Ua 0 0 0
0 0 0 − − −
2 2 2
Ua Ua Ua Ua Ua 2U a
0 0 1 − − + − − +
2 2 2 3 3 3
Ua Ua Ua Ua 2U a Ua
0 1 0 − + − − + −
2 2 2 3 3 3
Ua Ua Ua 2U a Ua Ua
0 1 1 − + + − + +
2 2 2 3 3 3
Ua Ua Ua 2U a Ua Ua
1 0 0 + − − + − −
2 2 2 3 3 3
Ua Ua Ua Ua 2U a Ua
1 0 1 + − + + − +
2 2 2 3 3 3
Ua Ua Ua Ua Ua 2U a
1 1 0 + + − + + −
2 2 2 3 3 3
Ua Ua Ua 0 0 0
1 1 1 + + +
2 2 2
CORRECTION - 34 -
DOCUMENT RÉPONSE REP.B. 8
A COMPLÉTER AVEC SOIN ET EN UTILISANT DES COULEURS
vβ
vmax
3 / 2 ⋅ Vmax
-vmax vmax vα
-vmax
CORRECTION - 35 -
DOCUMENT RÉPONSE REP.B. 9
A COMPLÉTER AVEC SOIN ET EN UTILISANT DES COULEURS
CB CC vα vβ Nom du
vecteur
r
0 0 0 0 0 V0
1 1 r
0 0 1 − ⋅ Ua − ⋅ Ua V5
6 2
1 1 r
0 1 0 − ⋅ Ua + ⋅ Ua V3
6 2
2 r
0 1 1 − ⋅ Ua 0 V4
3
2 r
1 0 0 + ⋅ Ua 0 V1
3
1 1 r
1 0 1 + ⋅ Ua − ⋅ Ua V6
6 2
1 1 r
1 1 0 + ⋅ Ua + ⋅ Ua V2
6 2
r
1 1 1 0 0 V7
CORRECTION - 36 -
DOCUMENT RÉPONSE REP.B. 10
A COMPLÉTER AVEC SOIN ET EN UTILISANT DES COULEURS
vβ
Ua
CA CB CC CA CB CC
0 1 0 1 1 0
r r
V3 V2
II
CA CB CC
III CA CB CC
0 0 0
I CA CB CC
0 1 1
r r 1 0 0
V4 r r V1
V0 V7
-Ua CA CB CC
Ua vα
IV 1 1 1
VI
r
V r
V5 V6
CA CB CC CA CB CC
0 0 1 1 0 1
-Ua
CORRECTION - 37 -
DOCUMENT RÉPONSE REP.B. 11
A COMPLÉTER AVEC SOIN ET EN UTILISANT DES COULEURS
SECTEUR I
6 / 2 ⋅ v α ref − 2 /2 ⋅ v βref
αi =
Ua
0 ⋅ v α ref + 2 ⋅ v βref
α i+1 =
Ua
SECTEUR II
− 6 /2 ⋅ v α ref + 2 / 2 ⋅ v βref
α i+1 =
Ua
SECTEUR III
0 ⋅ v α ref + 2 ⋅ v βref
αi =
Ua
− 6 / 2 ⋅ v α ref − 2 /2 ⋅ v βref
α i+1 =
Ua
CORRECTION - 38 -
DOCUMENT RÉPONSE REP.B. 12
A COMPLÉTER AVEC SOIN ET EN UTILISANT DES COULEURS
SECTEUR IV
− 6 / 2 ⋅ v α ref + 2 /2 ⋅ v βref
αi =
Ua
0 ⋅ v α ref − 2 ⋅ v βref
α i+1 =
Ua
SECTEUR V
6 /2 ⋅ v α ref − 2 / 2 ⋅ v βref
α i+1 =
Ua
SECTEUR VI
0 ⋅ v α ref − 2 ⋅ v βref
αi =
Ua
SECTEUR ___
r r r r r r r r
V0 V1 V2 V7 V7 V2 V1 V0
6 / 2 ⋅ v α ref − 2 /2 ⋅ v βref
1 T1 = ⋅ Te
CA Ua
0
1 0 ⋅ v α ref + 2 ⋅ v βref
CB T2 = ⋅ Te
0 Ua
1 T −T −T
CC T0 = e 1 2
0 4
t T0 T1/2 T2/2 T0 T0 T2/2 T1/2 T0 t+Te
SECTEUR ___
r r r r r r r r
V0 V3 V2 V7 V7 V2 V3 V0
6 /2 ⋅ v α ref + 2 / 2 ⋅ v βref
1 T2 = ⋅ Te
CA Ua
0
1
− 6 /2 ⋅ v α ref + 2 / 2 ⋅ v βref
CB T3 = ⋅ Te
0 Ua
T − T2 − T3
T0 = e
1
CC
0 4
t T0 T3/2 T2/2 T0 T0 T2/2 T3/2 T0 t+Te
SECTEUR ___
r r r r r r r r
V0 V3 V4 V7 V7 V4 V3 V0
0 ⋅ v α ref + 2 ⋅ v βref
1 T3 = ⋅ Te
CA Ua
0
1
− 6 / 2 ⋅ v α ref − 2 /2 ⋅ v βref
CB T4 = ⋅ Te
0 Ua
T − T3 − T4
T0 = e
1
CC
0 4
t T0 T3/2 T4/2 T0 T0 T4/2 T3/2 T0 t+Te
CORRECTION - 40 -
DOCUMENT RÉPONSE REP.B. 14
A COMPLÉTER AVEC SOIN ET EN UTILISANT DES COULEURS
SECTEUR ___
r r r r r r r r
V0 V5 V4 V7 V7 V4 V5 V0
− 6 / 2 ⋅ v αref + 2 /2 ⋅ v βref
1 T4 = ⋅ Te
CA Ua
0
1
CB 0 ⋅ v α ref − 2 ⋅ v βref
0 T5 = ⋅ Te
1
Ua
CC T − T4 − T5
0
T0 = e
4
t T0 T5/2 T4/2 T0 T0 T4/2 T5/2 T0 t+Te
SECTEUR ___
r r r r r r r r
V0 V5 V6 V7 V7 V6 V5 V0
− 6 /2 ⋅ v α ref − 2 / 2 ⋅ v βref
1 T5 = ⋅ Te
CA Ua
0
6 /2 ⋅ v α ref − 2 / 2 ⋅ v βref
CB
1
T6 = ⋅ Te
0 Ua
T −T −T
T0 = e 5 6
1
CC
0 4
t T0 T5/2 T6/2 T0 T0 T6/2 T5/2 T0 t+Te
SECTEUR ___
r r r r r r r r
V0 V1 V6 V7 V7 V6 V1 V0
0 ⋅ v α ref − 2 ⋅ v βref
1 T6 = ⋅ Te
CA Ua
0
1 6 / 2 ⋅ v α ref + 2 /2 ⋅ v βref
CB T1 = ⋅ Te
0 Ua
1 T − T6 − T1
CC T0 = e
0 4
t T0 T1/2 T6/2 T0 T0 T6/2 T1/2 T0 t+Te
CORRECTION - 41 -
DOCUMENT RÉPONSE REP.B. 15
A COMPLÉTER AVEC SOIN ET EN UTILISANT DES COULEURS
Si vβref > 3 ⋅ vα ref alors calcul des temps sinon calcul des temps
du secteur 2 du secteur 1
Sinon
Si vβref > − 3 ⋅ vα ref alors calcul des temps sinon calcul des temps
du secteur 2 du secteur 3
Fin Si
Sinon
Si vβref < − 3 ⋅ vα ref alors calcul des temps sinon calcul des temps
du secteur 5 du secteur 6
Sinon
Si vβref < 3 ⋅ vα ref alors calcul des temps sinon calcul des temps
du secteur 5 du secteur 4
Fin Si
Fin Si
CORRECTION - 42 -
DOCUMENT RÉPONSE REP.B. 16
A COMPLÉTER AVEC SOIN ET EN UTILISANT DES COULEURS
7T / 12 − 0,59 ⋅ U a − 0,16 ⋅ U a IV
2T / 3 − 0,43 ⋅ U a − 0,43 ⋅ U a IV
3T / 4 − 0,16 ⋅ U a − 0,59 ⋅ U a V
5T / 6 0,16 ⋅ U a − 0,59 ⋅ U a V
T 0,59 ⋅ U a − 0,16 ⋅ U a VI
CORRECTION - 43 -
DOCUMENT RÉPONSE REP.B. 17
A COMPLÉTER AVEC SOIN ET EN UTILISANT DES COULEURS
iX > 0
MC X = 01 MC X = 11 MC X = 10
iX iX iX
Ua X Ua X Ua X
O O O
v XO = − U a / 2 v XO = 0 v XO = U a / 2
iX < 0
MC X = 01 MC X = 11 MC X = 10
iX iX iX
Ua X Ua X Ua X
O O O
v XO = − U a / 2 v XO = 0 v XO = U a / 2
CORRECTION - 44 -
DOCUMENT RÉPONSE REP.B. 18
A COMPLÉTER AVEC SOIN ET EN UTILISANT DES COULEURS
MCA
1
MCAb 0
0
1
MCAb 1
0
0 π/ 2 π 3 π/ 2 2π
vAO
Ua
0
0 π/ 2 π 3 π/ 2 2π
-Ua
v x1
Ua
0
0 π/ 2 π 3 π/ 2 2π
= -Ua
α1
v x2
Ua
0
0 π/ 2 π 3 π/ 2 2π
+ -Ua
α2
v x3
Ua
0
0 π/ 2 π 3 π/ 2 2π
+ -Ua
α3
v x4
Ua
0
0 π/ 2 π 3 π/ 2 2π
+ -Ua
α4
CORRECTION - 45 -
DOCUMENT RÉPONSE REP.B. 19
1
VxN n
VxN1
0,21
0,11 0,1
0,03
0
0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27
f
n= n
f1
CORRECTION - 46 -
DOCUMENT RÉPONSE REP.C.1
A COMPLÉTER AVEC SOIN ET EN UTILISANT DES COULEURS
Question Q.C.2.
ε
(N S I S )/2
α
π 2π
-(N S I S )/2
Question Q.C.9.
1,16 Ns Is/2
ε
(N S I S )/2
5π/12 2π−5π/12
α
π 2π
-(N S I S )/2
0,83 Ns Is/2
Question Q.C.13.
ε
(N S I S )/2 Ns Is/4
α
π 2π
-(N S I S )/2
CORRECTION - 47 -
DOCUMENT RÉPONSE REP.C. 2
A COMPLÉTER AVEC SOIN ET EN UTILISANT DES COULEURS
Question Q.C.11.
Enroulement avec sections à pas diamétral.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 1 2
départ
pas po la ire
Question Q.C.12.
5
Enroulement avec sections à pas raccourci δ = .
6
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 1 2
dép art
pas po la ire