3ème Sciences Chapitre :Trigonometrie [Link].
tn
Exercice 1:
Une seule réponse est correcte, trouver la :
11
1) cos est égal a :
3
1 1 11
a. b. - c.
2 2 2
2)Pour tout réel x , cos(x)+cos(-x) est égal a
a. 0 b. 2cos(x) c. 1
3
2)Pour tout réel x , sin( x ) est égal a
2
a. –sin(x) b. 1+sin(x) c. cos(x)
3) sin(a) est égal a :
5
a. cos(a ) b. cos(a ) c. sin( a)
2 2 2
4) 1 sin( x) est égal a :
x x x
a. sin( x ) b. (1 sin( )) 2 c. (cos( ) sin( ))2
2 2 2 2
Exercice 2:
Exprimer en fonction de cos x ou sin x les nombres suivants :
3
a) cos(3 + x) ; b) sin(– x – ) ; ; c) sin
x ;
2
7 9
d) cos x e) sin (11 – x) ; f) cos x
2 6
g) cos ( – x) + cos(x – 3) ; h) sin (– x) – sin ( + x) ;
i) sin (– x) – cos (– x) ; j) sin ( + x) + cos ( – x) ;
Exercice 3:
Simplifer les expressions suivantes :
A cos3 x sin3 x (cos x sin x)(cos x sin x 1)
B cos4 x(3 2cos2 x) sin 4 x(3 2sin 2 x)
C cos6 x sin 6 x cos4 x sin 4 x 5cos2 [Link] 2 x
1
Exercice 4:
Etablir les égalités suivantes :
a) cos4x – sin4x = cos 2x.
3
b) cos6x + sin6x = 1 sin 2 x
2
4
c) cos 3x=4cos3x -3cos x
1
d) cos4x + sin4x + sin2 2x = 1.
2
; (x différent de + k et k
2 tan x
e) tan 2x = , k Z).
1 tan ² x 2 4 2
(cos x + sin x) 1 sin 2 x = cos3x + sin3x.
1
f)
2
g) cos2x sin2x = 1 cos 4 x
8
Exercice 5:
1) Démontrer que :
a) cos + cos 3 + cos 5 + cos 7 = 0.
8 8 8 8
b) cos²
+ cos² 3 + cos² 5
+ cos² 7 = 2.
8 8 8 8
Exercice 6:
Calculer :
19 7 27 9
[Link] + cos ( ) + cos + cos
6 3 2 4
23 29 31 37
[Link]² ( ) + cos² + cos² + cos² ( )
12 12 12 12
2 3 9
c. cos2 + cos2 + cos2 + cos2
10 5 5 10
Exercice 7:
4 4
1)Montrer que pour tout réel a, on a : cos (a ) cos (a ) cos a
3 3
Soient
2 2
A cos 2 x cos 2 ( x ) cos 2 ( x )
3 3
2 2
B sin 2 x sin 2 ( x ) sin 2 ( x )
3 3
[Link] A+B
[Link] A-B
3
[Link] deduire que : A B
2
2
Exercice 8:
Montrer que pour tout réel x , sin 4 x sin x(8cos3 x 4cos x)
2)Déduire que 8cos3 4cos 1 0
5 5
3)a. Vérifier que 8x3 4 x 1 (2 x 1)(4 x 2 2 x 1) puis résoudre dans IR l’équation 8x3 4 x 1 0
1 5
[Link] déduire que cos
5 4
Exercice 9:
On suppose que x est différent de k avec k élément de Z.
2
a) Démontrer que sin 2 x cos 2 x 1
sin x cos x cos x
sin 3x cos 3x
b) Démontrer que est une constante.
sin x cos x
Exercice 10:
Soit P = cos x cos 2x cos 4x, où x désigne un réel.
1
a) Démontrer que : P sin x = (sin 2x)(cos 2x)(cos 4x) = 1 sin 8x.
2 8
2 4 1
b) En remplaçant x par , démontrer que : cos cos cos =
7 7 7 7 8
Exercice 11:
1 2 cos 2x cos 4x
Soit la fonction f définie par : f ( x )
1 2 cos 2x cos 4x
1/ a- Montrer que pour tout x IR ; 1-2cos2x+cos4x = 2cos2x(cos2x-1)
b- Déterminer le domaine de définition de f.
1
2/ a- Montrer que pour tout x Df : f ( x ) .
tan 2 x
1
2 1
b- En déduire que : π
tan
8
π
sin( x )
3/ a- montrer que pou tout x IR : cos x ( 2 1) sin x 8
π
sin( )
8
3
Correction
Exercice1
11
1) La mesure principale de est
3 3
11 1
cos cos( )
3 3 2
2)Pour tout réel x , cos(x)+cos(-x) = cos(x)+cos(x)= 2cos(x)
3
3) La mesure principale de est
2 2
3
Pour tout réel x , sin( x ) sin( x ) cos( x)
2 2
4) sin(a) = sin(a) cos(a ) cos((a )) cos(a )
2 2 2
x x x x x x x x
5) 1 sin( x) cos 2 ( ) sin 2 ( ) sin( x) cos 2 ( ) sin 2 ( ) 2cos( ) *sin( ) (cos( ) sin( ))2
2 2 2 2 2 2 2 2
1
Exercice2
a) cos(3 + x) = cos( + x) =-cos(x);
b) sin(– x – ) =-sin( x+)=sin(x)
3
c) La mesure principale de est
2 2
3
sin( x) sin( x) sin( x) cos( x)
2 2 2
7
d) La mesure principale de est
2 2
7
cos( x) cos( x) cos( x) sin( x)
2 2 2
e) La mesure principale de 11 est
sin(11 x) sin( x) sin( x) ;
9
f) La mesure principale de est
6 2
9
cos( x ) cos( x ) sin( x)
6 2
g) cos ( – x) + cos(x – 3) = -cos ( x) -cos(x)=-2 cos(x )
; h) sin (– x) – sin ( + x) =-sin(x)+sin(x)=0
i) sin (– x) – cos (– x) =-sin(x)-cos(x)
4
j) sin ( + x) + cos ( – x) =-sin(x)-cos(x);
Exercice 3
A/Utiliser : a3 b3 (a b)(a 2 ab b2 )
A cos3 x sin3 x (cos x sin x)(cos x sin x 1)
(cos x sin x)(cos2 x cos x sin x sin 2 x) (cos x sin x)(cos x sin x 1)
(cos x sin x)(cos2 x cos x sin x sin 2 x cos x sin x 1)
(cos x sin x)(cos 2 x sin 2 x cos x sin x cos x sin x 1)
1
(cos x sin x)(1 1) 0
B cos4 x(3 2cos2 x) sin 4 x(3 2sin 2 x)
cos4 x(3 2(1 sin 2 x)) sin 4 x(3 2(1 cos2 x))
cos4 x(1 2sin 2 x)) sin 4 x(1 2cos2 x))
cos4 x 2cos4 x sin 2 x sin 4 x 2sin 4 x cos2 x
cos4 x 2cos2 x sin 2 x(cos2 x sin 2 x) sin 4 x
cos4 x 2cos2 x sin 2 x sin 4 x
(cos2 x sin 2 x)2 1
C/ Utiliser : a b (a b)(a ab b )
3 3 2 2
C cos6 x sin 6 x cos 4 x sin 4 x 5cos 2 [Link] 2 x
cos 2 x sin 2 x cos x cos x * sin x sin x cos
4 2 2 4 4
x sin 4 x 5cos2 [Link] 2 x
cos4 x cos2 x * sin 2 x sin 4 x cos 4 x sin 4 x 5cos 2 [Link] 2 x
2cos4 x 2sin 4 x 4cos2 [Link] 2 x
2(cos4 x sin 4 x 2cos2 [Link] 2 x) 2(cos2 x sin 2 x)2 2
Exercice 4
a) cos4x – sin4x = (cos2x – sin2x) (cos2x +sin2x )= cos2x – sin2x =cos 2x.
b) cos6x + sin6x = (cos2x + sin2x)( cos4x - cos2x * sin2x +sin4x) =
cos4x - cos2x * sin2x +sin4x =
2
cos2 x sin 2 x 2 cos 2 x * sin 2 x cos 2 x * sin 2 x
cos 4 x + sin 4 x
3
= (cos2x + sin2x)2 -3 cos2x * sin2x=1-3 cos2x * sin2x= 1 sin 2x
2
4
1 1 2
cosx * sinx= sin 2 x donc cos2x * sin2x= sin 2 x
2 4
5
c)cos3x cos(2 x x) cos 2 x cos x sin 2 x sin x (2cos 2 x 1)cos x 2sin x cos x sin x
2cos3 x cos x 2sin 2 x cos x 2cos3 x cos x 2(1 cos2 x)cos x
4cos3 x 3cos x
1 1
d) cos x sin x sin 2x cos x sin x 4cos 2 x sin 2 x cos 4 x sin 4 x 2cos2 x sin 2 x
4 4 2 4 4
2 2
(cos2 x sin 2 x)2 1
; (x différent de + k et k , k Z).
2 tan x
e) tan 2x =
1 tan ² x 2 4 2
2sin x cos x 2sin x
sin 2 x 2sin x cos x 2
cos x 2 tan x
tan 2 x cos x2
cos 2 x cos x sin x cos x sin x
2 2 2 2
sin x 1 tan 2 x
1
cos 2 x cos 2 x
1
f) cos x sin x (1 sin 2 x) cos x sin x (cos x sin x cos x sin x) cos x sin x
2 2 3 3
2
1 2 1 1 (cos 4 x 1) 1 2 (cos 4 x 1) 1 cos 4 x
2
g) cos x sin x=
2
sin 2 x (1 cos 2 2 x) (1 ) ( )
4 4 4 2 4 2 8
cos 4 x 1
cos 4 x 2cos 2 2 x 1 cos 2 2 x
2
Exercice 5
a)
7
cos =- cos
8 8
3 5
cos =-cos
8 8
3 5 7 7 5 5 7
cos + cos + cos + cos =- cos - cos + cos + cos =0
8 8 8 8 8 8 8 8
b)
5
cos2 =sin2
8 8
3 7
cos2 =sin2
8 8
3 5 7 5 7 5 7
cos² + cos² + cos² + cos² = sin² + sin² + cos² + cos² =2
8 8 8 8 8 8 8 8
Exercice 6
19 7 27 9
[Link] + cos ( ) + cos + cos
6 3 2 4
6
19 5
sin sin sin
6 6 6
7
cos( ) cos( ) cos( )
3 3 3
27
cos cos cos
2 2 2
9
cos cos
4 4
19 7 27 9
sin cos( ) cos( ) cos( ) sin cos cos cos
6 3 2 4 6 3 2 4
1 1 2 2
0
2 2 2 2
23 29 31 37
[Link]² ( ) + cos² + cos² + cos² ( )
12 12 12 12
23 5
cos2 ( ) cos 2 sin 2
12 12 12
29 5
cos 2 ( ) cos 2
12 12
31 7
cos 2 ( ) cos 2
12 12
37 7
cos2 ( ) cos 2 (3 ) cos 2 sin 2
12 12 12 12
23 29 31 37 5 5 7 7
cos² ( ) + cos² + cos² + cos² ( ) = sin 2 cos2 cos2 sin 2 2
12 12 12 12 12 12 12 12
2 3 9 2
c. cos2 + cos2 + cos2 + cos2 = 2cos2 +2 cos2 =2cos2 +2 sin2 =2
10 5 5 10 10 5 10 10
Exercice7
4 4 4 4 4 4
1) cos (a ) cos (a ) cos a cos sin a sin cos a cos sin a sin
3 3 3 3 3 3
4 2
2cos a cos 2cos a cos( ) cos a
3 3
2 2
2.a A cos2 x cos 2 ( x ) cos 2 ( x )
3 3
2 2
B sin 2 x sin 2 ( x ) sin 2 ( x )
3 3
7
2 2 2 2
A B cos 2 x cos 2 ( x ) cos 2 ( x ) + sin 2 x sin 2 ( x ) sin 2 ( x )
3 3 3 3
2 2 2 2
cos 2 x sin 2 x cos 2 ( x ) sin 2 ( x ) cos 2 ( x ) sin 2 ( x ) 111 3
1 3 3 3 3
1 1
2 2 2 2
A B cos 2 x cos 2 ( x ) cos 2 ( x ) (sin 2 x sin 2 ( x ) sin 2 ( x ))
3 3 3 3
2 2 2 2
cos 2 x sin 2 x cos 2 ( x ) sin 2 ( x ) cos 2 ( x ) sin 2 ( x )
cos 2 x 3 3 3 3
4 4
cos(2 x ) cos(2 x )
3 3
4 4
cos 2 x cos(2 x ) cos(2 x )0
3 3
cos 2 x
C/
3
A=
A B=3 2A=3 2
A-B=0 A=B B= 3
2
Exercice 8
1/ sin 4 x 2 sin 2 x cos 2 x 4sin x cos x(2cos 2 x 1) sin x(8cos 3 x 4cos x)
2sin x cos x 2cos 2 x 1
4
sin
4 4 5 8cos3 4cos 1
2/ sin sin( ) sin par suite
5 5 5 5 5
sin
5
donc 8cos
3
4cos 1 0
5 5
3)a. (2 x 1)(4 x2 2 x 1) 8x3 4 x 2 2 x 4 x 2 2 x 1 8x3 4 x 1
1
2 x 1 0 x 2
8x3 4 x 1 0 signifie ou ou
2 2
4 x 2 x 1 0 4 x 2 x 1 0
2 20 1 5 2 20 1 5
4 x2 2 x 1 0 ; 20 ; x ' , x ''
8 4 8 4
8
1 5
[Link] 0 donc 0 cos 1 alors cos
5 2 5 5 4
Exercice 9
sin 2 x cos 2 x sin 2 x cos x cos 2 x sin x sin(2 x x) sin( x) 1
a)
sin x cos x sin x cos x sin x cos x sin x cos x cos x
sin 3x cos3x sin 3x cos x cos3x sin x sin(3x x) sin(2 x) 2sin x cos x
b) 2
sin x cos x sin x cos x sin x cos x sin x cos x sin x cos x
Exercice 10
1 11 1
a) sinx cos x cos 2x cos 4x= sin 2 x cos 2 x cos 4 x sin 4 x cos 4 x sin 8 x
1 2 1 22 1 8
sin 2 x sin 4 x sin 8 x
2 2 2
8
b) sin cos cos 2 cos 4 = sin
1
7 7 8 7 7 7
8 8 8
cos cos 2 cos 4 = sin
1
or sin sin donc -sin
7 7 7 7 7 7 8 7
donc cos cos 2 cos 4 =
1
7 7 7 8