SECONDE
Progression annuelle
1/ Nombres réels et inégalités
2/ Vecteurs du plan
3/ Nombres entiers, arithmétique
4/ Algorithmique et programmation I/
5/ Calcul littéral et application
6/ Fonctions numériques I/
7/ Statistiques
8/ Fonctions numériques II/
9/ Géométrie repérée
10/ Algorithmique et programmation II/
11/ Probabilités
12/ Fonctions numériques III/
13/ Droites du plan, systèmes d’équations
14/ Géométrie plane
15/ Echantillonnage
Seconde : progression 1/1 M. HOARAU
TABLE DES MATIÈRES
1 Nombres réels et inégalités. 3
I. Ensemble des nombres réels. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4
1. Droite des réels : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4
2. Intervalles : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4
3. Réunion, intersection d’intervalles : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4
4. R
Sous ensembles de : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5
II. Inégalités. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5
1. Définition : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5
2. Inégalités et sommes : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5
3. Inégalités et produits : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6
4. Résolutions d’inéquations : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6
III. Valeur absolue, distance entre deux réels. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6
1. Définition : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6
2. Distance entre deux réels : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7
3. Propriété : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7
IV. Ensemble des décimaux. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7
1. Définition : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7
2. Propriétés : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8
V. Ensemble des rationnels. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8
1. Définition : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8
2. Les irrationnels : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8
VI. Calculs avec les puissances, les racines carrées. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9
1. Les puissances : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9
2. Les racines carrées : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9
2 Nombres entiers, arithmétique. 11
I. Z
Multiples et diviseurs dans . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12
1. Ensembles N Z
et . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12
2. Multiples et diviseurs dans Z . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12
3. Nombres premiers. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12
II. Nombres pairs, nombres impairs. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13
1. Définition. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13
2. Parité et sommes d’entiers. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13
3. Parité d’un carré. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13
75
3 Calcul littéral et application. 15
I. Développer, factoriser une expression algébrique. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16
1. Définition. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16
2. Règles de distributivité. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16
3. Identités remarquables. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16
II. Ecritures fractionnaires. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17
1. Définition. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17
2. Règles de calcul. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17
III. Résolution d’équations. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17
1. Equation produit nul. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17
2. Equation quotient nul. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17
IV. Comparer deux quantités. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18
1. Définition. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18
2. Méthodes de comparaison. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18
3. Propriété. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18
4 Fonctions numériques (partie 1). 19
I. Fonctions, courbes représentatives. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20
1. Vocabulaire. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20
2. Courbe représentative d’une fonction : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20
3. Fonction paire, fonction impaire. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21
II. Signe d’une fonction. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21
1. Définition. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21
2. Tableau de signe. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21
III. Résolution graphique d’équations, d’inéquations. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22
1. Résolution d’équations. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22
2. Résolution d’inéquations. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22
IV. Résolution algébrique d’équations, d’inéquations. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23
1. Résolution d’équations. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23
2. Résolution d’équations. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23
5 Fonctions numériques (partie 2). 25
I. Sens de variation. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 26
1. Exemple : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 26
2. Définition : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 26
II. Cas des fonctions affines. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 26
1. Définition : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 26
2. Sens de variation des fonctions affines : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27
3. Taux d’accroissement : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27
4. Signe d’une fonction affine : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27
III. Maximum, minimum d’une fonction. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28
1. Exemple : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28
2. Définition. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28
6 Fonctions numériques (partie 3). 29
I. Fonction carré x 7→ x2 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30
1. Sens de variation : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30
2. Courbe représentative : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30
1
II. Fonction inverse x 7→ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30
x
1. Sens de variation : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30
2. Courbe représentative : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31
III. Fonction cube x 7→ x3 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31
M. Hoarau 76/79 2de : mathématiques
1. Sens de variation : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31
2. Courbe représentative
√: . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31
IV. Fonction racine carrée x 7→ x. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31
1. Sens de variation : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31
2. Courbe représentative : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32
V. Comparaison de x, x2 et x3 pour x > 0. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32
7 Géométrie plane. 33
I. Calculs de longueurs. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34
1. Théorème de Pythagore et réciproque. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34
2. Théorème de Thales et réciproque. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34
II. Calcules de mesures d’angles. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34
1. Relations trigonométriques. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34
2. Propriétés diverses. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35
3. Cercles et angles. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35
III. Droites remarquables du triangles. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36
1. Médiatrices. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36
2. Autres droites remarquables. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36
IV. Projeté orthogonal. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36
1. Définition. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36
2. Propriété. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37
V. Quadrilatères particuliers. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37
8 Vecteurs du plan. 39
I. Notion de vecteur. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 40
1. Translation de vecteur AB : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 40
2. Définition : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 40
II. Somme de vecteurs. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 40
1. Définition : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 40
2. Opposé d’un vecteur : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 41
III. Multiplication d’un vecteur par un réel. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 41
1. Définition : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 41
2. Régles de calcul : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 41
3. Vecteurs colinéaires : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 42
IV. Coordonnées d’un vecteur. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 42
1. Repère du plan : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 42
2. Coordonnées d’un vecteur : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 42
3. Vecteurs colinéaires : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43
9 Géométrie repérée. 45
I. Milieu d’un segment, distance AB. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46
1. Coordonnées du milieu d’un segment : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46
2. Distance entre deux points : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46
II. Déterminant de deux vecteurs. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 47
1. Définition : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 47
2. Condition de colinéarité : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 47
3. Applications : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 47
10 Droites du plan, systèmes d’équations. 49
I. Equation cartésienne de droite. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50
1. Vecteur directeur : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50
2. Equation cartésienne de droite. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50
3. Droites parallèles. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50
M. Hoarau 77/79 2de : mathématiques
II. Equation réduite de droite. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 51
1. Droite parallèle à l’axe des ordonnées : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 51
2. Droite non parallèle à l’axe des ordonnées : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 51
3. Calcul du coefficient directeur : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 52
III. Système de deux équations à deux inconnues. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 52
1. Définition. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 52
2. Interprétation graphique. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 52
3. Résolution numérique : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 53
11 Statistiques. 55
I. Pourcentages et proportions. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 56
1. Notion de proportion : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 56
2. Passer au pourcentages : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 56
3. Proportion de proportion : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 56
II. Pourcentages instantanés. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 56
1. Exemple : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 56
2. Définition : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 57
III. Evolutions. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 57
1. Variation absolue, variation relative : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 57
2. Evolutions et coefficients multiplicateurs : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 57
3. Du coefficient multiplicateur au pourcentage : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 58
4. Evolutions successives : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 58
5. Evolution réciproque : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 58
IV. Statistiques descriptives. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 58
1. Moyenne et écart type : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 59
2. Médiane et écart interquartile : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 60
12 Probabilités. 61
I. Introduction, vocabulaire. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 62
1. Expérience aléatoire : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 62
2. Vocabulaire : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 62
3. Evénement contraire : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 62
4. Evénement « A et B » : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 62
5. Evénement « A ou B » : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 63
II. Probabilité d’un événement. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 63
1. Probabilité d’un événement élémentaire : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 63
2. Probabilté d’un événement : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 63
3. Equiprobabilité : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 63
4. Propriétés : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 64
13 Echantillonnage. 65
I. Fluctuation d’échantillonnage. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 66
1. Définition : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 66
2. Loi des grands nombres : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 66
II. Estimation d’une probabilité. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 66
1. Principe : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 66
2. Précision de l’estimation : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 67
14 Algorithmique et programmation (partie 1). 69
I. Présentation. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 70
II. Les variables. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 70
1. Définition. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 70
2. Affectation. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 70
M. Hoarau 78/79 2de : mathématiques
III. Les fonctions. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 71
1. Définition. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 71
2. Exemple. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 71
IV. Structure conditionnelle. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 71
1. Définition. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 71
2. Exemple. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 72
15 Algorithmique et programmation (partie 2). 73
I. Boucle For. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 74
II. Boucle While. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 74
M. Hoarau 79/79 2de : mathématiques