GOVERNMENT OF KARNATAKA

DEPARTMENT OF SCHOOL EDUCATION (PRE-UNIVERSITY)

REVISED QUESTION BANK (2024-25)

SUBJECT – HINDI (03)

FIRST YEAR PUC

 QUESTION BANK
COMMITTEE MEMBERS
HINDI-(03)

Sl. Name College Address with Code Role

No
1 Dr. SANTOSH KUMAR Government PU College, 18TH Cross, Co-Ordinator
MISRA Malleshwaram,
Bengaluru-560012, AN0014
2 Dr. REYANA PARVIN Government P U College, New Fort, Member
Chamarajpet,
Bengaluru-
560018 AS0113

3 Dr. ANANTHARAM Government P U College, Member

NAYAK Hiriadka, /KPS Hiriadka,
Udupi-576113
SU0025

4 Dr. MADHAVI SANJAY Jyoti P U College Camp Member

BAGI Belagavi-590001
DDOO34

5 PANDURANG N. Government Chintamanrao P.U. Member

KAMAT College, Shahapur,
Belagavi- 590003
DD0024
 1

mÉëjÉqÉ xÉÉåmÉÉlÉ-aɱ pÉÉaÉ

1. oÉÄQåû bÉU MüÐ oÉåOûÏ
mÉëåqÉcÉÇS

I. ÌlÉqlÉÍsÉÎZÉiÉ mÉëzlÉÉåÇ Måü xÉWûÏ ÌuÉMüsmÉÉåÇ MüÉå cÉÑlÉMüU ÍsÉÎZÉL:

1. PûÉMÑüU oÉålÉÏqÉÉkÉuÉ ÍxÉÇWû Måü CiÉlÉå oÉåOåû jÉå-

i) SÉå ii) iÉÏlÉ iii) LMü iv) cÉÉU
2. oÉålÉÏqÉÉkÉuÉ ÍxÉÇWû AmÉlÉÏ AÉkÉÏ xÉå AÍkÉMü xÉÇmÉÌ¨É ClWåÇû pÉåÇOû Måü ÃmÉ qÉåÇ Så cÉÑMåü jÉå-
i) xÉUMüÉU MüÉå ii) sÉÉåaÉÉåÇ MüÉå iii) uÉMüÐsÉÉåÇ MüÉå iv) eÉqÉÏÇSÉU MüÉå
3. PûÉMÑüU xÉÉWûoÉ Måü oÉÄQåû oÉåOåû MüÉ lÉÉqÉ rÉWû jÉÉ-
i) sÉÉsÉÌoÉWûÉUÏ ÍxÉÇWû ii) sÉÉsÉÍxÉÇWû iii) ´ÉÏlÉÉjÉ iv) ´ÉÏMÇüPû ÍxÉÇWû
4. ´ÉÏMÇüPû CxÉ ÌSlÉ bÉU AÉrÉÉ MüUiÉå jÉå-
i) xÉÉåqÉuÉÉU MüÉå ii) zÉÌlÉuÉÉU MüÉå iii) UÌuÉuÉÉU MüÉå iv) oÉ×WûxmÉÌiÉuÉÉU MüÉå
5. AÉlÉÇSÏ Måü ÌmÉiÉÉ MüÉ lÉÉqÉ rÉWû Wæû-
i) UÉqÉÍxÉÇWû ii) ESrÉÍxÉÇWû iii) pÉÔmÉÍxÉÇWû iv) ÃmÉÍxÉÇWû
6. ‘oÉÄQåû bÉU MüÐ oÉåOûÏ’ MüWûÉlÉÏ qÉåÇ jÉÉsÉÏ EPûÉMüU CxÉlÉå mÉsÉOû SÏ-
i) ´ÉÏMÇüPû lÉå ii) sÉÉsÉÌoÉWûÉUÏ lÉå iii) AÉlÉÇSÏ lÉå iv) oÉålÉÏqÉÉkÉuÉ ÍxÉÇWû lÉå
7. ‘oÉÄQåû bÉU MüÐ oÉåOûÏ’ MüWûÉlÉÏ qÉåÇ aÉÉæUÏmÉÑU aÉÉðuÉ Måü eÉqÉÏÇSÉU rÉå jÉå-
i) oÉålÉÏqÉÉkÉuÉ ÍxÉÇWû ii) sÉÉsÉÌoÉWûÉUÏ iii) pÉÔmÉÍxÉÇWû iv) UÉqÉÍxÉÇWû
8. ‘oÉÄQåû bÉU MüÐ oÉåOûÏ’ MüWûÉlÉÏ Måü LMü xÉÇSpÉï qÉåÇ CxÉMüÐ AÉÆZÉåÇ sÉÉsÉ WûÉå aÉrÉÏÇ-
i) ´ÉÏMÇüPû MüÐ ii) sÉÉsÉÌoÉWûÉUÏ MüÐå iii) AÉlÉÇSÏ MüÐå iv) oÉålÉÏqÉÉkÉuÉÍxÉÇWû MüÐ
9. oÉålÉÏqÉÉkÉuÉÍxÉÇWû Måü AlÉÑxÉÉU ÌoÉaÉÄQûiÉÉ WÒûAÉ MüÉqÉ MüÉælÉ oÉlÉÉ sÉåiÉÏ WæÇû?
i) aÉUÏoÉ bÉU MüÐ oÉåÌOûrÉÉð ii) oÉÄQåû bÉU MüÐ oÉåÌOûrÉÉð
iii) AmÉlÉå bÉU MüÐ oÉåÌOûrÉÉð iv) NûÉåOåû bÉU MüÐ oÉåÌOûrÉÉð
10. ‘oÉÄQåû bÉU MüÐ oÉåOûÏ’ MüWûÉlÉÏ Måü sÉåZÉMü WæÇû-
i) eÉrÉcÉÇS ii) mÉëåqÉcÉÇS iii) rÉzÉmÉÉsÉ iv) ÌuÉuÉåMüÐ UÉrÉ
11. ´ÉÏMÇüPû lÉå CxÉMüÐ ÌQûaÉëÏ mÉëÉmiÉ MüÐ jÉÏ-
i) oÉÏ.L ii) LqÉ.L iii) LqÉ.MüÊqÉ iv) oÉÏ.MüÊqÉ
12. oÉålÉÏqÉÉkÉuÉ ÍxÉÇWû CxÉ aÉÉðuÉ Måü eÉqÉÏÇSÉU jÉå-
i) aÉÉæUÏmÉÑU ii) eÉqÉlÉÉmÉÑU iii) aÉÇaÉÉmÉÑU iv) xÉÉålÉmÉÑU
 2

13. ´ÉÏMÇüPû MüÉ ÌuÉuÉÉWû CxÉxÉå WÒûAÉ-

i) xÉÑlÉÏiÉÏ ii) AÉlÉÇSÏ iii) xÉÑlÉÇSÉ iv) qÉWûÉlÉÇSÉ
14. AÉlÉÇSÏ Måü xuÉpÉÉuÉ qÉåÇ rÉWû mÉÉrÉÉ eÉÉiÉÉ Wæû-
i) DwrÉÉï ii) ²åwÉ iii) SrÉÉ iv) bÉqÉÇQû
15. “oÉÑήqÉÉlÉ sÉÉåaÉ ClÉ oÉÉiÉÉåÇ mÉU krÉÉlÉ lÉWûÏÇ SåiÉå|” CxÉ uÉYiÉurÉ qÉåÇ ‘oÉÑήqÉÉlÉ’ ÌMüxÉå MüWûÉ
aÉrÉÉ Wæû?
i) ´ÉÏMÇüPû MüÉå ii) sÉÉsÉÌoÉWûÉUÏ MüÉå iii) AÉlÉÇSÏ MüÉå iv) pÉÔmÉÍxÉÇWû MüÉå
16. ‘MüWûiÉå WæÇû, CxÉ SUuÉÉÄeÉå mÉU WûÉjÉÏ fÉÔqÉiÉÉ jÉÉ, AoÉ ExÉMüÐ eÉaÉWû LMü oÉÔÄRûÏ pÉæÇxÉ jÉÏ|’
CxÉ MüjÉlÉ qÉåÇ rÉWû SzÉÉïrÉÉ aÉrÉÉ Wæû-
i) oÉSsÉiÉÏ WÒûD qÉÉlÉÍxÉMü SzÉÉ ii) ÌoÉaÉÄQûÏ WÒûD AÉÍjÉïMü SzÉÉ
iii) mÉzÉÑAÉåÇ Måü mÉëÌiÉ SrÉÉ iv) mÉzÉÑ-mÉÉsÉlÉ Måü mÉëÌiÉ EixÉÉWû
17. ‘oÉÄQåû bÉU MüÐ oÉåOûÏ’ MüWûÉlÉÏ qÉåÇ ´ÉÏMÇüPû Måü MüqÉUå xÉå zÉÉqÉ-xÉoÉåUå ZÉUsÉ MüÐ kuÉÌlÉ MüÉ
xÉÑlÉÉD SålÉÉ CxÉ oÉÉiÉ MüÐ AÉåU xÉÇMåüiÉ MüUiÉÉ Wæû-
i) cÉlSlÉ ÍbÉxÉlÉÉ ii) AÉrÉÑuÉåïÌSMü AÉæwÉÍkÉ iÉærÉÉU MüUlÉÉ
iii) qÉxÉÉsÉÉ iÉærÉÉU MüUlÉÉ iv) oÉÉSÉqÉ ÍbÉxÉlÉÉ
18. ´ÉÏMÇüPû oÉÄQåû EixÉÉWû xÉå CxÉ irÉÉåWûÉU qÉåÇ xÉÎqqÉÍsÉiÉ WûÉåiÉå jÉå-
i) SÏmÉÉuÉsÉÏ ii) UÉqÉlÉuÉqÉÏ Iii) UÉqÉsÉÏsÉÉ iv) oÉÑ® mÉÔÍhÉïqÉÉ
19. pÉÔmÉÍxÉÇWû MüÐ xÉÉiÉ xÉÇiÉÉlÉ qÉåÇ AÉlÉÇSÏ MüÉ xjÉÉlÉ jÉÉ-
i) xÉÉiÉuÉÉð ii) SÕxÉUÉ iii) mÉÉðcÉuÉÉð iv) cÉÉæjÉÉ
20. mÉëåqÉcÉÇS Måü AlÉÑxÉÉU aÉ×WûxjÉÏ cÉsÉÉlÉå Måü qÉÉqÉsÉå qÉåÇ ÌMüTüÉrÉiÉ ÌMüxÉå lÉWûÏÇ AÉiÉÏ?
i) ÍzÉͤÉiÉ qÉÌWûsÉÉAÉåÇ MüÉå ii) oÉÄQåû bÉU MüÐ oÉåÌOûrÉÉåÇ MüÉå
iii) NûÉåOåû bÉU MüÐ oÉåÌOûrÉÉåÇ MüÉå iv) SåWûÉiÉÏ Îx§ÉrÉÉåÇ MüÉå
21. ‘oÉÄQåû bÉU MüÐ oÉåOûÏ’ MüWûÉlÉÏ Måü AlÉÑxÉÉU LåxÉÏ xÉÇiÉÉlÉ MüÉå MüSÉÍcÉiÉ qÉÉiÉÉ-ÌmÉiÉÉ pÉÏ AÍkÉMü
cÉÉWûiÉå WæÇû-
i) WûÉålÉWûÉU ii) MüqÉÉF iii) xÉÑlSU iv) WðûxÉqÉÑZÉ
22. sÉÉsÉÌoÉWûÉUÏ Måü CxÉ urÉuÉWûÉU qÉåÇ ´ÉÏMÇüPû MüÉå ‘AlrÉÉrÉ AÉæU WûPû MüÉ mÉëMüÉåmÉ’ ÌSZÉiÉÉ Wæû-
i) AÉlÉÇSÏ xÉå ÍcÉÌÄQûrÉÉ mÉMüÉlÉå Måü ÍsÉL MüWûlÉÉ
ii) AmÉlÉå zÉUÏU aÉPûlÉ mÉU krÉÉlÉ SålÉÉ
iii) mÉÄRûÉD Måü mÉëÌiÉ ExÉMüÐ ÂÍcÉ lÉ WûÉålÉÉ
iv) AÉlÉÇSÏ MüÐ AÉåU ZÉÄQûÉF Så qÉÉUlÉÉ
23. ‘oÉWÕû-oÉåÌOûrÉÉåÇ MüÉ rÉWû xuÉpÉÉuÉ AcNûÉ lÉWûÏÇ|’ CxÉ MüjÉlÉ qÉåÇ oÉålÉÏqÉÉkÉuÉ ÍxÉÇWû CxÉ xuÉpÉÉuÉ
MüÐ iÉUTü CÇÌaÉiÉ MüUiÉå WæÇû-
 3

i) qÉæMåü MüÉ bÉqÉÇQû MüUlÉÉ ii) AmÉlÉå ÃmÉ MüÉ bÉqÉÇQû MüUlÉÉ
iii) qÉSÉåïÇ Måü qÉÑðWû sÉaÉlÉÉ iv) bÉU Måü MüÉqÉ Måü mÉëÌiÉ AÉsÉxÉ ÌSZÉÉlÉÉ
24. sÉÉsÉÌoÉWûÉUÏ Måü ÍsÉL qÉÑaÉSU MüÐ eÉÉåÄQûÏ CxÉlÉå oÉlÉuÉÉ SÏ jÉÏ-
i) AÉlÉÇSÏ lÉå ii) ´ÉÏMÇüPû lÉå iii) SÉåxiÉ lÉå iv) mɦÉÏ lÉå
25. “ÎeÉxÉMåü aÉÑqÉÉlÉ mÉU pÉÔsÉÏ WÒûD WûÉå, ExÉå pÉÏ SåZÉÔðaÉÉ AÉæU iÉÑqWåÇû pÉÏ|” CxÉ uÉÉYrÉ Måü
AlÉÑxÉÉU sÉÉsÉÌoÉWûÉUÏ ÌMüxÉMåü mÉëÌiÉ ¢üÉåkÉ urÉ£ü MüU UWûÉ Wæû?
i) mÉÄQûÉåÍxÉlÉ ii) AmÉlÉÏ mɦÉÏ iii) AÉlÉÇSÏ iv) lÉÉæMüUÉlÉÏ
26. “AoÉ qÉåUÉ qÉÑðWû lÉWûÏÇ SåZÉlÉÉ cÉÉWûiÉå, CxÉÍsÉL AoÉ qÉæÇ eÉÉiÉÉ WÕðû|” CxÉ uÉÉYrÉ Måü uÉ£üÉ WæÇû-
i) ´ÉÏMÇüPû ii) sÉÉsÉÌoÉWûÉUÏ iii) pÉÔmÉÍxÉÇWû iv) oÉålÉÏqÉÉkÉuÉ ÍxÉÇWû
27. “qÉÑfÉxÉå eÉÉå MÑüNû AmÉUÉkÉ WÒûAÉ ExÉå ¤ÉqÉÉ MüUlÉÉ|” CxÉ uÉÉYrÉ qÉåÇ ¤ÉqÉÉ qÉÉðaÉlÉå uÉÉsÉÉ
urÉÌ£ü Wæû-
i) AÉlÉÇSÏ ii) ´ÉÏMÇüPû iii) sÉÉsÉÌoÉWûÉUÏ iv) oÉålÉÏqÉÉkÉuÉ ÍxÉÇWû
28. ‘oÉÄQåû bÉU MüÐ oÉåOûÏ’ MüWûÉlÉÏ Måü AlÉÑxÉÉU Îx§ÉrÉÉåÇ xÉå CxÉMüÐ ÌlÉÇSÉ lÉWûÏÇ xÉWûÏ eÉÉiÉÏ-
i) qÉæMåü MüÐ ii) mÉÌiÉ MüÐ iii) xÉxÉÑUÉsÉ MüÐ iv) oÉWûlÉ MüÐ
29. ´ÉÏMÇüPû LåxÉå mÉËUuÉÉU Måü EmÉÉxÉMü jÉå-
i) oÉÇOåû WÒûL mÉËUuÉÉU ii) xÉÎqqÉÍsÉiÉ mÉËUuÉÉU iii) oÉÄQåû mÉËUuÉÉU iv) NûÉåOåû mÉËUuÉÉU
30. ´ÉÏMÇüPû, Îx§ÉrÉÉåÇ Måü CxÉ xuÉpÉÉuÉ MüÉå eÉÉÌiÉ AÉæU SåzÉ Måü ÍsÉL WûÉÌlÉMüÉUMü qÉÉlÉiÉå WæÇû-
i) MÑüOÒûqoÉ qÉåÇ ÍqÉsÉ-eÉÑsÉ MüU UWûlÉå MüÐ AÂÍcÉ ii) xuÉÉuÉsÉqoÉÏ oÉlÉå UWûlÉå MüÐ ÂÍcÉ
iii) ÍzÉͤÉiÉ oÉlÉlÉå MüÐ sÉÉsÉxÉÉ iv) xÉÑlSU ÌSZÉlÉå MüÐ CcNûÉ

II. ÌlÉqlÉÍsÉÎZÉiÉ mÉëzlÉÉåÇ Måü E¨ÉU ÍsÉÎZÉL:

1. oÉålÉÏqÉÉkÉuÉ ÍxÉÇWû Måü mÉËUuÉÉU MüÉ xÉÇͤÉmiÉ mÉËUcÉrÉ SÏÎeÉL|
2. AÉlÉÇSÏ lÉå AmÉlÉå xÉxÉÑUÉsÉ qÉåÇ YrÉÉ UÇaÉ-RÇûaÉ SåZÉÉ?
3. sÉÉsÉÌoÉWûÉUÏ AÉlÉÇSÏ mÉU YrÉÉåÇ ÌoÉaÉÄQû mÉÄQûÉ?
4. AÉlÉÇSÏ ÌoÉaÉÄQûiÉÉ WÒûAÉ MüÉqÉ MæüxÉå oÉlÉÉ sÉåiÉÏ Wæû?
5. AÉlÉÇSÏ MüÉ cÉËU§É-ÍcɧÉhÉ MüÐÎeÉL|
6. ´ÉÏMÇüP ûÍxÉÇWû Måü xuÉpÉÉuÉ mÉU mÉëMüÉzÉ QûÉÍsÉL|
7. pÉÔmÉÍxÉÇWû MüÉ mÉËUcÉrÉ SÏÎeÉL|
8. AÉlÉÇSÏ Måü orÉÉWû MüÉ ËUziÉÉ ´ÉÏMÇüPû ÍxÉÇWû Måü xÉÉjÉ MæüxÉå eÉÑÄQûÉ?
9. sÉÉsÉÌoÉWûÉUÏ MüÉ cÉËU§É-ÍcɧÉhÉ MüÐÎeÉL|
10. oÉålÉÏqÉÉkÉuÉ ÍxÉÇWû ´ÉÏMÇüPû ÍxÉÇWû MüÉ aÉÑxxÉÉ zÉÉÇiÉ MüUlÉå MüÉ mÉërÉÉxÉ ÌMüxÉ mÉëMüÉU MüUiÉå WæÇû?
11. aÉÉæUÏmÉÑU aÉÉðuÉ uÉÉsÉå oÉålÉÏqÉÉkÉuÉ ÍxÉÇWû Måü mÉËUuÉÉU Måü oÉÉUå qÉåÇ YrÉÉ xÉÉåcÉiÉå jÉå?
 4

III. xÉxÉÇSpÉï xmɹÏMüUhÉ MüÐÎeÉL:

1. ApÉÏ mÉUxÉÉåÇ bÉÏ AÉrÉÉ Wæû| CiÉlÉÉ eÉsSÏ EPû aÉrÉÉ|
2. x§ÉÏ aÉÉÍsÉrÉÉð xÉWû sÉåiÉÏ WæÇ, qÉÉU pÉÏ xÉWû sÉåiÉÏ WæÇû| mÉU qÉæMåü MüÐ ÌlÉÇSÉ ElÉxÉå lÉWûÏÇ xÉWûÏ
eÉÉiÉÏ|
3. mÉU iÉÑqÉlÉå AÉeÉMüsÉ bÉU qÉåÇ rÉWû YrÉÉ EmÉSìuÉ qÉcÉÉ UZÉÉ Wæû?
4. ExÉxÉå eÉÉå MÑüNû pÉÔsÉ WÒûD, ExÉå iÉÑqÉ oÉÄQåû WûÉåMüU ¤ÉqÉÉ MüUÉå|
5. oÉÄQåû bÉU MüÐ oÉåÌOûrÉÉð LåxÉÏ WûÏ WûÉåiÉÏ WæÇû| ÌoÉaÉÄQûiÉÉ WÒûAÉ MüÉqÉ oÉlÉÉ sÉåiÉÏ WæÇû|
6 qÉæMåü Måü xÉÉqÉlÉå WûqÉ sÉÉåaÉÉåÇ MüÉå MÑüNû xÉqÉfÉiÉÏ WûÏ lÉWûÏÇ|
7. sÉÉsÉÌoÉWûÉUÏ MüÉå qÉæÇ AoÉ AmÉlÉÉ pÉÉD lÉWûÏÇ xÉqÉfÉiÉÉ|
8. qÉÑfÉxÉå eÉÉå MÑüNû AmÉUÉkÉ WÒûAÉ, ExÉå ¤ÉqÉÉ MüUlÉÉ|
***
2. rÉÑuÉÉAÉåÇ xÉå
xuÉÉqÉÏ ÌuÉuÉåMüÉlÉÇS
I. ÌlÉqlÉÍsÉÎZÉiÉ mÉëzlÉÉåÇ Måü xÉWûÏ ÌuÉMüsmÉÉåÇ MüÉå cÉÑlÉMüU ÍsÉÎZÉL:

1. xuÉÉqÉÏ ÌuÉuÉåMüÉlÉÇS eÉÏ MüÉ ÌuɵÉÉxÉ ClÉ mÉU Wæû-

i) lÉD mÉÏÄRûÏ Måü lÉuÉrÉÑuÉMüÉåÇ mÉU ii) oÉÑÄeÉÑaÉÉåïÇ mÉU iii) oÉŠÉåÇ mÉU iv) mÉÄRåû-ÍsÉZÉå rÉÑuÉMüÉåÇ mÉU
2. xuÉÉqÉÏ ÌuÉuÉåMüÉlÉÇS eÉÏ Måü AlÉÑxÉÉU pÉÉUiÉ Måü UÉ·íÏrÉ AÉSzÉï rÉå WæÇû-
i) ´É®É AÉæU pÉÌ£ü ii) kÉqÉï AÉæU Mü¨ÉïurÉ iii) irÉÉaÉ AÉæU xÉåuÉÉ iv) ÍzɤÉÉ AÉæU lÉÏÌiÉ
3. xuÉÉqÉÏ ÌuÉuÉåMüÉlÉÇS eÉÏ Måü AlÉÑxÉÉU xÉoÉMüÐ AmÉå¤ÉÉ E¨ÉqÉ ÃmÉ xÉå MüÉrÉï MüUlÉå uÉÉsÉÉ urÉÌ£ü
Wæû-
i) zÉÌ£üzÉÉsÉÏ ii) xuÉÉjÉÏï iii) ÌlÉÈxuÉÉjÉÏï iv) SÕUSzÉÏï
4. ‘rÉÑuÉÉAÉåÇ xÉå’ mÉÉPû Måü AlÉÑxÉÉU CxÉ zÉÌ£ü Måü xÉÉqÉlÉå xÉoÉ zÉÌ£ürÉÉð SoÉ eÉÉLÆaÉÏ-
i) CcNûÉ ii) ¥ÉÉlÉ iii) mÉëåqÉ iv) xɨÉÉ
5. AxÉÇpÉuÉ MüÉå xÉÇpÉuÉ oÉlÉÉlÉåuÉÉsÉÏ cÉÏÄeÉ rÉWû Wæû-
i) ÌuɵÉÉxÉ ii) mÉëåqÉ iii) ¤ÉqÉiÉÉ iv) xÉqÉmÉïhÉ
6. xuÉÉqÉÏ ÌuÉuÉåMüÉlÉÇS eÉÏ Måü AlÉÑxÉÉU lÉÉÎxiÉMü uÉWû Wæû eÉÉå-
i) pÉaÉuÉÉlÉ qÉåÇ ÌuɵÉÉxÉ lÉWûÏÇ UZÉiÉÉ ii) eÉÉå AmÉlÉå AÉmÉ qÉåÇ ÌuɵÉÉxÉ lÉWûÏÇ UZÉiÉÉ
iii) eÉÉå xÉŠÉD qÉåÇ ÌuɵÉÉxÉ lÉWûÏÇ UZÉiÉÉ iv) eÉÉå mÉËU´ÉqÉ qÉåÇ ÌuɵÉÉxÉ lÉWûÏÇ UZÉiÉÉ
7. ‘rÉÑuÉÉAÉåÇ xÉå’ mÉÉPû Måü AlÉÑxÉÉU MüqÉeÉÉåUÏ CxÉMåü xÉqÉÉlÉ Wæû-
i) WûÉU Måü ii) qÉ×irÉÑ Måü iii) lÉUMü Måü iv) MüÉrÉUiÉÉ Måü
8. xuÉÉqÉÏ ÌuÉuÉåMüÉlÉÇS eÉÏ iÉÂhÉÉåÇ MüÉå xÉoÉxÉå mÉWûsÉå rÉWû oÉlÉlÉå MüÉ xÉÑfÉÉuÉ SåiÉå WæÇû-
 5

i) WûÉålÉWûÉU ii) xÉÑlSU iii) zÉÌ£üqÉÉlÉ iv) qÉeÉoÉÔiÉ

9. xuÉÉqÉÏ ÌuÉuÉåMüÉlÉÇS eÉÏ Måü AlÉÑxÉÉU mÉëirÉåMü AÉiqÉÉ rÉWû Wæû-
i) mÉUqÉÉiqÉÉ ii) qÉWåûµÉU iii) AÉlÉÇSqÉrÉ iv) AurÉ£ü oÉë¼
10. xuÉÉqÉÏ ÌuÉuÉåMüÉlÉÇS eÉÏ Måü AlÉÑxÉÉU rÉÑuÉMüÉåÇ MüÉå CxÉMüÐ iÉUWû xÉWûlÉzÉÏsÉ WûÉålÉÉ cÉÉÌWûL-
i) eÉlÉlÉÏ ii) mÉ×juÉÏ qÉÉiÉÉ iii) aÉÉåqÉÉiÉÉü iv) aÉÇaÉÉ qÉÉiÉÉ
11. ‘rÉÑuÉÉAÉåÇ xÉå’ mÉÉPû qÉåÇ CxÉMåü mÉÑlÉÂijÉÉlÉ Måü oÉÉUå qÉåÇ MüWûÉ aÉrÉÉ Wæû-
i) pÉÉUiÉuÉwÉï Måü ii) qÉÇÌSUÉåÇ Måü iii) ÍzɤÉÉsÉrÉÉåÇ Måü iv) kÉqÉÉåïÇ Måü
12. ‘rÉÑuÉÉAÉåÇ xÉå’ mÉÉPû Måü sÉåZÉMü WæÇû-
i) xuÉÉqÉÏ SrÉÉlÉÇS ii) xuÉÉqÉÏ ÌuÉuÉåMüÉlÉÇS iii) xuÉÉqÉÏ mÉUqÉÉlÉÇS iv) xuÉÉqÉÏ AÉiqÉÉlÉÇS
13. xuÉÉqÉÏ ÌuÉuÉåMüÉlÉÇS eÉÏ MüÉ qÉÉlÉlÉÉ Wæû- mÉëirÉåMü urÉÌ£ü MüÉå CxÉMåü ²ÉUÉ EmÉrÉÑ£ü oÉlÉÉrÉÉ eÉÉ
xÉMüiÉÉ Wæû-
i) mÉëÍzɤÉhÉ xÉå ii) ÌlÉrÉqÉÉåÇ xÉå iii) ÍzɤÉÉü xÉå Iv) mÉËU´ÉqÉ xÉå
14. xuÉÉqÉÏ ÌuÉuÉåMüÉlÉÇS eÉÏ Måü AlÉÑxÉÉU pÉrÉ CxÉMüÉ MüÉUhÉ oÉlÉiÉÉ Wæû-
i) A¥ÉÉlÉ MüÉ ii) mÉiÉlÉ MüÉ iii) EijÉÉlÉ MüÉ iv) MüÉrÉUiÉÉ MüÉ
15. ‘rÉÑuÉÉAÉåÇ xÉå’ mÉÉPû Måü AlÉÑxÉÉU WûqÉÉUå xuÉpÉÉuÉ qÉåÇ CxÉMüÉ ApÉÉuÉ Wæû-
i) xÉÇrÉqÉ MüÉ ii) xÉÉqÉÇeÉxrÉ MüÉ iii) xÉÇaÉPûlÉ MüÉ iv) xÉÑkÉÉU MüÉ
16. xuÉÉqÉÏ ÌuÉuÉåMüÉlÉÇS eÉÏ MüÉ ÌuÉcÉÉU Wæû ÌMü pÉÉUiÉ MüÉ mÉÑlÉÂijÉÉlÉ CxÉ zÉÌ£ü xÉå WûÉåaÉÉ-
i) AÉiqÉÉ MüÐ zÉÌ£ü xÉå ii) zÉÉUÏËUMü zÉÌ£ü xÉåü
iii) AÉzÉÏuÉïcÉlÉÉåÇ MüÐ zÉÌ£ü xÉåü iv) kÉÉÍqÉïMü zÉÌ£ü xÉå
17. AqÉåËUMüÉ MüÐ kÉÉÍqÉïMü qÉWûÉxÉpÉÉ qÉåÇ pÉÉaÉ sÉålÉÉ, xuÉÉqÉÏ ÌuÉuÉåMüÉlÉÇS eÉÏ Måü ÍsÉL rÉWû jÉÉ-
i) mÉUqÉ xÉÉæpÉÉarÉ ii) xuÉSåzÉ-ÌWûiÉæwÉÏ WûÉålÉå MüÐ mÉWûsÉÏ xÉÏÄRûÏ
iii) ÌuÉSåzÉ eÉÉlÉå MüÉ mÉWûsÉÉ AuÉxÉU iv) AmÉlÉå ¥ÉÉlÉ MüÉå mÉëSÍzÉïiÉ MüUlÉå MüÉ AuÉxÉU
18. xuÉÉqÉÏ ÌuÉuÉåMüÉlÉÇS eÉÏ Måü AlÉÑxÉÉU AmÉlÉå pÉÉarÉ MüÉ ÌlÉqÉÉïiÉÉ rÉWû Wæû-
i) DµÉU ii) qÉÉð-oÉÉmÉ iii) ÍzɤÉMü iv) urÉÌ£ü xuÉrÉÇ
19. xuÉÉqÉÏ ÌuÉuÉåMüÉlÉÇS eÉÏ lÉå AmÉlÉÉ xÉÇmÉÔhÉï eÉÏuÉlÉ CxÉMåü ÍsÉL xÉqÉÌmÉïiÉ MüU ÌSrÉÉ Wæû-
i) pÉÉUiÉ MüÐ xuÉiÉǧÉiÉÉ MüÐ mÉëÉÎmiÉ Måü ÍsÉL
ii)AmÉlÉå AÉSzÉï MüÉå MüÉrÉÉïÎluÉiÉ MüUlÉå Måü ÍsÉL
iii) sÉÉåaÉÉåÇ MüÉå kÉÉÍqÉïMü mÉÉPû mÉÄRûÉlÉå Måü ÍsÉL
iv) ÌuÉSåzÉ pÉëqÉhÉ MüUlÉå Måü ÍsÉL
20. “qÉæÇ AmÉlÉå xÉÉqÉlÉå rÉWû xÉeÉÏuÉ SØzrÉ AuÉzrÉ SåZÉ UWûÉ WÕðû ÌMü WûqÉÉUÏ rÉWû uÉ×® qÉÉiÉÉ mÉÑlÉÈ
LMü oÉÉU eÉÉaÉëiÉ WûÉåMüU AmÉlÉå ÍxÉÇWûÉxÉlÉ mÉU lÉuÉrÉÉæuÉlÉmÉÔhÉï AÉæU mÉÔuÉï MüÐ AmÉå¤ÉÉ AÍkÉMü
qÉÌWûqÉÉÎluÉiÉ WûÉåMüU ÌuÉUÉeÉÏ Wæû” CxÉ MüjÉlÉ qÉåÇ ‘uÉ×® qÉÉiÉÉ’ ÌMüxÉå MüWûÉ aÉrÉÉ Wæû?
i) mÉ×juÉÏ MüÉå Ii) lÉæÌiÉMüiÉÉ MüÉå iii) mÉëM×üÌiÉ qÉÉiÉÉ MüÉå iv) pÉÉUiÉ SåzÉ MüÉå
21. xuÉÉqÉÏ ÌuÉuÉåMüÉlÉÇS eÉÏ Måü AlÉÑxÉÉU pÉÏiÉU MüÐ zÉÌ£ü LåxÉå eÉÉaÉ EPûiÉÏ Wæû-
i) xuÉrÉÇ Måü oÉÉUå qÉåÇ xÉÉåcÉlÉå xÉå ii) SÕxÉUÉåÇ Måü oÉÉUå qÉåÇ xÉÉåcÉlÉå xÉå
 6

iii) mÉÔeÉÉ-mÉÉPû MüUlÉå xÉå iv) kÉqÉï-aÉëÇjÉ mÉÄRûlÉå xÉå

22. xuÉÉqÉÏ ÌuÉuÉåMüÉlÉÇS eÉÏ Måü AlÉÑxÉÉU qÉlÉÑwrÉ MüoÉ oÉÑ® oÉlÉ eÉÉiÉÉ Wæû?
i) eÉoÉ mÉÔhÉï ÃmÉ xÉå ÌlÉÈxuÉÉjÉï WûÉåaÉÉ ii) eÉoÉ ZÉÔoÉ kÉlÉ MüqÉÉLaÉÉ
iii) eÉoÉ uÉlÉ qÉåÇ eÉÉMüU iÉmÉ MüUåaÉÉ iv) eÉoÉ kÉÉÍqÉïMü Ì¢ürÉÉAÉåÇ qÉåÇ urÉxiÉ UWåûaÉÉ
23. eÉÉå pÉÔZÉå AÉæU AÍzÉͤÉiÉÉåÇ MüÐ iÉUTü krÉÉlÉ lÉWûÏÇ SåiÉÉ ExÉå xuÉÉqÉÏ ÌuÉuÉåMüÉlÉÇS eÉÏ rÉWû
xÉqÉfÉiÉå WæÇû-
i) SåzÉSìÉåWûÏ ii) xÉqÉÉeÉSìÉåWûÏ iii) ÌuɵÉÉxÉbÉÉiÉMü iv) xuÉÉjÉÏï
24. xuÉÉqÉÏ ÌuÉuÉåMüÉlÉÇS eÉÏ Måü AlÉÑxÉÉU qÉUiÉå SqÉ iÉMü WûqÉÉUå qÉlÉ qÉåÇ ClÉMåü mÉëÌiÉ xÉWûÉlÉÑpÉÔÌiÉ
WûÉålÉÏ cÉÉÌWûL-
i) AmÉlÉå SÉåxiÉÉåÇ Måü mÉëÌiÉ ii) aÉUÏoÉÉåÇ AÉæU mÉSSÍsÉiÉÉåÇ Måü mÉëÌiÉ
iii) mÉËUuÉÉU Måü mÉëÌiÉ iv) Îx§ÉrÉÉåÇ Måü mÉëÌiÉ
25. ‘rÉÑuÉÉAÉåÇ xÉå’ mÉÉPû Måü AlÉÑxÉÉU eÉÉå pÉÔZÉå AÉæU AxÉprÉ sÉÉåaÉÉåÇ Måü ÍsÉL MÑüNû lÉWûÏÇ MüUiÉå uÉå
CxÉMåü mÉÉ§É WæÇû-
i) bÉ×hÉÉ Måü ii) EmÉå¤ÉÉ Måü iii) ¢üÉåkÉ Måü iv) xÉWûÉlÉÑpÉÔÌiÉ Måü
26. xuÉÉqÉÏ ÌuÉuÉåMüÉlÉÇS eÉÏ rÉÑuÉMüÉåÇ MüÉå ‘jÉÉiÉÏ’ Måü iÉÉæU mÉU rÉWû AÌmÉïiÉ MüUiÉå WæÇû-
i) AmÉlÉÏ AÎeÉïiÉ MüÐ aÉD xÉÇmÉÌ¨É ii) AmÉlÉÉ xÉÇmÉÔhÉï xÉÉÌWûirÉ
iii) aÉUÏoÉÉåÇ, pÉÔZÉÉåÇ AÉæU EimÉÏÌÄQûiÉÉåÇ Måü ÍsÉL xÉWûÉlÉÑpÉÔÌiÉ iv) AmÉlÉÉ xÉÇmÉÔhÉï ¥ÉÉlÉ
27. xuÉÉqÉÏ ÌuÉuÉåMüÉlÉÇS eÉÏ Måü AlÉÑxÉÉU oÉsÉ AÉæU xÉWûÉrÉiÉÉ rÉWûÉð xÉå mÉëÉmiÉ WûÉåiÉÏ Wæû-
i) AmÉlÉå pÉÏiÉU xÉå ii) ÍqɧÉÉåÇ xÉå Iii) mÉËUuÉÉU xÉå iv) xÉÉWûxÉÏ mÉÑÂwÉÉåÇ xÉå
28. xuÉÉqÉÏ ÌuÉuÉåMüÉlÉÇS eÉÏ Måü AlÉÑxÉÉU ‘eÉÉÌiÉ’ MüÐ mÉËUpÉÉwÉÉ YrÉÉ Wæû?
i) mÉÔeÉÉ-mÉÉPû MüÐ aÉÌiÉ-ÌuÉÍkÉ ii) urÉÌ£ürÉÉåÇ MüÐ xÉqÉ̹
iii) lÉÏÌiÉ-ÌlÉrÉqÉÉåÇ MüÉ xÉqÉluÉrÉ iv) ÌlÉÌSï¹ qÉÉlrÉiÉÉAÉåÇ MüÉ xuÉÃmÉ
29. SÒÌlÉrÉÉ iÉpÉÏ mÉÌuÉ§É AÉæU AcNûÏ WûÉå xÉMüiÉÏ Wæû eÉoÉ-
i) xuÉrÉÇ AqÉÏU WûÉåÇ ii) sÉÉåaÉÉåÇ MüÉå mÉÌuÉ§É AÉæU AcNåû WûÉålÉå MüÉ xÉÑfÉÉuÉ SÉå
iii) WûqÉ xuÉrÉÇ AcNãû AÉæU mÉÌuÉ§É WûÉåÇ iv) AmÉÌuÉ§É AÉæU oÉÑUå sÉÉåaÉÉåÇ MüÉå SÇÌQûiÉ MüUÉå
30. xuÉÉqÉÏ ÌuÉuÉåMüÉlÉÇS eÉÏ Måü AlÉÑxÉÉU ‘xÉÇaÉPûlÉ’ MüÉ UWûxrÉ rÉWû Wæû-
i) xÉqÉfÉÉæiÉÉ MüUlÉå MüÉ mÉërÉÉxÉ ii) lÉåiÉÉÌaÉUÏ MüUlÉå MüÉ mÉërÉÉxÉ
iii) eÉÉåU-eÉoÉSïxiÉÏ MüUMå xÉÇaÉÌPûiÉ UZÉlÉå MüÉ mÉërÉÉxÉ iv) EmÉSåzÉ SålÉå MüÉ mÉërÉÉxÉ

II. ÌlÉqlÉÍsÉÎZÉiÉ mÉëzlÉÉåÇ Måü E¨ÉU ÍsÉÎZÉL:

1. pÉÉUiÉuÉwÉï MüÉ mÉÑlÉÂijÉÉlÉ MæüxÉå WûÉåaÉÉ?
2. irÉÉaÉ AÉæU xÉåuÉÉ Måü oÉÉUå qÉåÇ xuÉÉqÉÏ ÌuÉuÉåMüÉlÉÇS eÉÏ Måü YrÉÉ ÌuÉcÉÉU WæÇû?
3. xuÉSåzÉ-pÉÌ£ü Måü oÉÉUå qÉåÇ xuÉÉqÉÏ ÌuÉuÉåMüÉlÉÇS eÉÏ MüÉ AÉSzÉï YrÉÉ Wæû?
4. xÉuÉï kÉqÉï xÉÌWûwhÉÑiÉÉ Måü oÉÉUå qÉåÇ xuÉÉqÉÏ ÌuÉuÉåMülÉÇS eÉÏ Måü ÌuÉcÉÉU ÍsÉÎZÉL|
5. ÍzɤÉÉ Måü oÉÉUå qÉåÇ xuÉÉqÉÏ ÌuÉuÉåMüÉlÉÇS eÉÏ YrÉÉ MüWûiÉå WæÇû?
 7

6. ‘rÉÑuÉÉAÉåÇ xÉå’ mÉÉPû Måü AÉkÉÉU mÉU pÉÉUiÉ qÉÉiÉÉ MüÐ qÉWûÉlÉiÉÉ Måü oÉÉUå qÉåÇ ÍsÉÎZÉL|
7. ‘UÉ·í ÌlÉqÉÉïhÉ’ qÉåÇ xuÉÉqÉÏ ÌuÉuÉåMüÉlÉÇS eÉÏ Måü rÉÉåaÉSÉlÉ mÉU mÉëMüÉzÉ QûÉÍsÉL|
8. rÉÑuÉÉAÉåÇ MüÉå zÉÌ£üzÉÉsÉÏ oÉlÉlÉå MüÐ mÉëåUhÉÉ SåiÉå WÒûL xuÉÉqÉÏ ÌuÉuÉåMüÉlÉÇS eÉÏ YrÉÉ MüWûiÉå WæÇû?
9. xuÉÉqÉÏ ÌuÉuÉåMüÉlÉÇS eÉÏ Måü AlÉÑxÉÉU xuÉSåzÉ-pÉÌ£ü MüÐ mÉëjÉqÉ xÉÏÄRûÏ mÉU mÉæU UZÉlÉå Måü YrÉÉ
sɤÉhÉ WæÇû?

III. xÉxÉÇSpÉï xmɹÏMüUhÉ MüÐÎeÉL:

1. ‘rÉWû rÉÉS UZÉÉå ÌMü iÉÑqÉ xuÉrÉÇ AmÉlÉå pÉÉarÉ MüÉ ÌlÉqÉÉïiÉÉ WûÉå|’
2. EPûÉå, eÉÉaÉÉå AÉæU iÉoÉ iÉMü ÂMüÉå lÉWûÏÇ, eÉoÉ iÉMü sɤrÉ mÉëÉmiÉ lÉ WûÉå eÉÉL|’
3.‘pÉrÉ xÉå WûÏ SÒÈZÉ WûÉåiÉÉ Wæû, rÉWû qÉ×irÉÑ MüÉ MüÉUhÉ Wæû iÉjÉÉ CxÉÏ Måü MüÉUhÉ xÉÉUÏ oÉÑUÉD iÉjÉÉ
mÉÉmÉ WûÉåiÉÉ Wæû|’
4. ‘RûÉåÇaÉÏ oÉlÉlÉå MüÐ AmÉå¤ÉÉ xmɹ ÃmÉ xÉå lÉÉÎxiÉMü oÉlÉlÉÉ AcNûÉ Wæû|’
5. ‘qÉæÇ iÉÑqÉ xÉoÉxÉå rÉWûÏ cÉÉWûiÉÉ WÕðû ÌMü iÉÑqÉ AÉiqÉmÉëÌiɸÉ, SsÉoÉÇSÏ AÉæU DwrÉÉï MüÉå xÉSÉ Måü ÍsÉL
NûÉåÄQû SÉå|’
6. ‘zÉÌ£ü WûÏ eÉÏuÉlÉ AÉæU MüqÉeÉÉåUÏ WûÏ qÉ×irÉÑ Wæû|’
7. ‘lÉåiÉÉ oÉlÉlÉå MüÐ CxÉ ¢ÔüUiÉÉ lÉå oÉÄQåû-oÉÄQåû eÉWûÉeÉÉåÇ MüÉå CxÉ eÉÏuÉlÉ ÃmÉÏ xÉqÉÑSì qÉåÇ QÒûoÉÉå ÌSrÉÉ
Wæû|’
***
3. ÌlÉlSÉ UxÉ
WûËUzÉÇMüU mÉUxÉÉD

I. ÌlÉqlÉÍsÉÎZÉiÉ mÉëzlÉÉåÇ Måü xÉWûÏ ÌuÉMüsmÉÉåÇ MüÉå cÉÑlÉMüU ÍsÉÎZÉL:

1. ÍqÉ§É ‘Mü’ MüÐ pÉÑeÉÉAÉåÇ qÉåÇ eÉMüÄQåû WûËUzÉÇMüU mÉUxÉÉD eÉÏ MüÉå CxÉMüÐ rÉÉS AÉ UWûÏ jÉÏ-
i) AeÉaÉU MüÐ eÉMüÄQû qÉåÇ TÇüxÉå ÌWûUlÉ MüÐ
ii) kÉ×iÉUÉ·í MüÐ pÉÑeÉÉAÉåÇ qÉåÇ eÉMüÄQåû pÉÏqÉ Måü mÉÑiÉsÉå MüÐ
iii) AmÉlÉÏ qÉÉð MüÐ oÉÉWûÉåÇ qÉåÇ eÉMüÄQåû oÉŠå MüÐ
iv) WûÉjÉÏ MüÐ xÉÔðÄQû qÉåÇ eÉMüÄQåû mÉëÉhÉÏ MüÐ
2. ‘ÌlÉlSÉ UxÉ’ mÉÉPû qÉåÇ ÍcȨ́ÉiÉ ‘Mü’ ‘aÉ’ Måü xÉÉjÉ oÉæPûMüU rÉWû MüUiÉÉ UWûÉ-
i) ÌlÉlSÉ ii) aÉmÉzÉmÉ iii) ÌuÉcÉÉU-ÌuÉqÉzÉï iv) fÉaÉÄQûÉ
3. WûËUzÉÇMüU mÉUxÉÉD eÉÏ MüÉ ÍqÉ§É CxÉ qÉåÇ mÉÔUÉ Wæû-
i) cÉÉsÉoÉÉeÉÏ qÉåÇ ii) kÉÉåZÉÉ-kÉÄQûÏ qÉåÇ iii) AÍpÉlÉrÉ qÉåÇ iv) qÉÄeÉÉMü MüUlÉå qÉåÇ
4. ‘ÌlÉlSÉ UxÉ’ mÉÉPû Måü AlÉÑxÉÉU MÑüNû sÉÉåaÉ AÉSiÉlÉ rÉWû oÉÉåsÉiÉå WæÇû-
i) fÉÔPû ii) xÉcÉ iii) qÉÏPûÉ iv) MüÄQÑûAÉ
 8

5. WûËUzÉÇMüU mÉUxÉÉD eÉÏ MüÉ ÍqÉ§É ‘Mü’ CxÉ mÉëMüÉU MüÉ ÍqÉjrÉÉuÉÉSÏ Wæû-
i) AxÉWûeÉ-AxuÉÉpÉÉÌuÉMü ii) ÌlÉSÉåïwÉ, xÉWûeÉ-xuÉÉpÉÉÌuÉMü
iii) DwrÉÉïsÉÑ AÉæU ²åwÉÏ iv) ¢üÉåkÉÏ AÉæU bÉqÉÇQûÏ
6. ‘ÌlÉlSÉ UxÉ’ mÉÉPû qÉåÇ ‘Mü’ lÉå sÉåZÉMü xÉå CxÉMüÐ ÌlÉlSÉ MüÐ-
i) AmÉlÉå xÉxÉÑUÉsÉ MüÐ ii) AmÉlÉå ÌMüxÉÏ zɧÉÑ MüÐ
iii) AmÉlÉå ÍqÉ§É ‘aÉ’ MüÐ Iv) aÉÉðuÉ Måü sÉÉåaÉÉåÇ MüÐ
7. WûËUzÉÇMüU mÉUxÉÉD eÉÏ Måü ÍqÉ§É ‘Mü’ Måü mÉÉxÉ ClÉMüÉ ‘MåüOûsÉÉaÉ’ Wæû-
i) ÍcɧÉÉåÇ MüÉ ii) SÉåwÉÉåÇ MüÉ iii) lÉÉqÉÉåÇ MüÉ iv) qÉMüÉlÉ Måü lÉYzÉÉåÇ MüÉ
8. ‘qÉæÇ AmÉlÉå ÌuÉUÉåÍkÉrÉÉåÇ Måü lÉÉqÉ sÉåiÉÉ aÉrÉÉ AÉæU uÉWû ElWåÇû ÌlÉlSÉ MüÐ iÉsÉuÉÉU xÉå MüÉOûiÉÉ
cÉsÉÉ|’ CxÉ uÉÉYrÉ qÉåÇ ‘ÌlÉlSÉ MüÐ iÉsÉuÉÉU xÉå MüÉOûlÉå’ MüÉ AjÉï Wæû-
i) ÌMüxÉÏ MüÐ WûirÉÉ MüUlÉÉ ii) ÌMüxÉÏ Måü cÉËU§É mÉU AÉbÉÉiÉ MüUlÉÉ
iii) ÌuÉUÉåÍkÉrÉÉåÇ MüÉå UÉxiÉå xÉå WûOûÉlÉÉ iv) ÌMüxÉÏ MüÉ eÉÏuÉlÉ lɹ MüUlÉÉ
9. ‘SÒzqÉlÉÉåÇ MüÉå UhɤÉå§É qÉåÇ LMü Måü oÉÉS LMü MüOûMüU ÌaÉUiÉå WÒûL SåZÉMüU rÉÉå®É MüÉå LåxÉÉ WûÏ
xÉÑZÉ WûÉåiÉÉ WûÉåaÉÉ!’ CxÉ MüjÉlÉ qÉåÇ sÉåZÉMü WûËUzÉÇMüU mÉUxÉÉD eÉÏ ÌMüxÉ xÉÑZÉ MüÐ oÉÉiÉ MüUiÉå
WæÇû-
i) AmÉlÉÏ mÉëzÉÇxÉÉ xÉÑlÉMüU ÍqÉsÉlÉå uÉÉsÉÉ xÉÑZÉ
ii) SÒzqÉlÉ MüÉå lɹ WûÉåiÉå WÒûL SåZÉlÉå MüÉ xÉÑZÉ
iii) SÒzqÉlÉÉåÇ MüÐ ÌlÉlSÉ xÉÑlÉlÉå MüÉ xÉÑZÉ
iv) SÒzqÉlÉ MüÉå AmÉlÉå xÉå SÕU WûÉåiÉå WÒûL SåZÉlÉå MüÉ xÉÑZÉ
10. ‘ÌlÉÇSÉ UxÉ’ mÉÉPû Måü AlÉÑxÉÉU pÉåS MüoÉ xmɹ WûÉåiÉÉ Wæû?
i) UÉÌ§É Måü AÇkÉMüÉU qÉåÇ ii) ÌSlÉ Måü EeÉÉsÉå qÉåÇ iii) eÉÉaÉUhÉ qÉåÇ iv) xÉÑmiÉÉuÉxjÉÉ qÉåÇ
11. ‘ÌlÉÇSÉ UxÉ’ mÉÉPû Måü sÉåZÉMü Måü qÉlÉ qÉåÇ CxÉMåü mÉëÌiÉ qÉæsÉ lÉWûÏÇ UWûÉ-
i) AÉiqÉÏrÉ ÍqÉ§É Måü mÉëÌiÉ ii) ÌlÉÇSMü ÍqÉ§É ‘Mü’ Måü mÉëÌiÉ
iii) ÍqÉ§É ‘aÉ’ Måü mÉëÌiÉ iv) ËUziÉåSÉU Måü mÉëÌiÉ
12. ‘ÌlÉÇSÉ UxÉ’ mÉÉPû Måü AlÉÑxÉÉU ÌlÉÇSMüÉåÇ MüÐ eÉæxÉÏ LMüÉaÉëiÉÉ ClÉqÉåÇ SÒsÉïpÉ Wæû-
i) pÉ£üÉåÇ qÉåÇ ii) xÉÇiÉÉåÇ qÉåÇ iii) iÉmÉÎxuÉrÉÉåÇ qÉåÇ iv) ÍcÉÇiÉMüÉåÇ qÉåÇ
13. xÉÇiÉÉåÇ lÉå ÌlÉlSMüÉåÇ MüÉå rÉWûÉð UZÉlÉå MüÐ xÉsÉÉWû SÏ Wæû-
i) AmÉlÉå xÉå SÕU ii) aÉÉðuÉ xÉå oÉÉWûU
iii) AÉÆaÉlÉ qÉåÇ MÑüOûÏ oÉlÉÉMüU AmÉlÉå mÉÉxÉ iv) eÉÇaÉsÉ qÉåÇ
14. ‘ÌlÉlSÉ UxÉ’ mÉÉPû Måü AlÉÑxÉÉU ClÉ ÌlÉlSMüÉåÇ MüÉ ÌMüxÉÏ xÉå oÉæU-²åwÉ lÉWûÏÇ WûÉåiÉÉ-
i) ÍqÉzÉlÉUÏ ÌlÉlSMü ii) xÉÇbÉ Måü ÌlÉlSMü iii) MüqÉeÉÉåU ÌlÉlSMü iv) DwrÉÉï xÉå mÉëåËUiÉ ÌlÉlSMü
15. ‘ÌlÉÇSÉ UxÉ’ mÉÉPû Måü AlÉÑxÉÉU ÍqÉzÉlÉUÏ ÌlÉlSMü cÉÉæoÉÏxÉÉåÇ bÉÇOåû ÌlÉlSÉ MüUlÉå qÉåÇ CxÉ pÉÉuÉ xÉå
sÉaÉå UWûiÉå WæÇû-
i) MÑüÎixÉiÉ pÉÉuÉ xÉå ii) mÉÌuÉ§É pÉÉuÉ xÉå iii) AÉlÉÇS xÉå iv) ESÉxÉ pÉÉuÉ xÉå
 9

16. ÍqÉzÉlÉUÏ ÌlÉlSMüÉåÇ MüÐ ÌlÉÍsÉïmiÉiÉÉ AÉæU ÌlÉwmɤÉiÉÉ CxÉÏ xÉå qÉÉsÉÔqÉ WûÉåiÉÏ Wæû ÌMü uÉå mÉëxÉÇaÉ
AÉlÉå mÉU ClÉMüÐ mÉaÉÄQûÏ pÉÏ AÉlÉÇS xÉå ENûÉsÉiÉå WæÇû-
i) ÍqÉ§É MüÐ ii) SÒzqÉlÉ MüÐ iii) mÉËUuÉÉU MüÐ iv) AmÉlÉå AÉmÉ MüÐ
17. ‘ÌlÉÇSÉ UxÉ’ mÉÉPû Måü AlÉÑxÉÉU ÍqÉzÉlÉUÏ ÌlÉlSMüÉåÇ Måü ÍsÉL ‘ÌlÉlSÉ’ rÉWû WûÉåiÉÏ Wæû-
i) mÉUåzÉÉlÉÏ ii) zÉÌ£ü iii) OûÊÌlÉMü iv) ÄeÉWûU
18. ‘ÌlÉlSÉ UxÉ’ mÉÉPû Måü AlÉÑxÉÉU ÌlÉlSMüÉåÇ Måü xÉÇbÉ Måü xÉSxrÉ rÉå sÉÉåaÉ WûÉåiÉå WæÇû-
i) eÉÉå ÌlÉlSÉ xÉå AÉlÉÇS sÉålÉÉ cÉÉWûiÉå WæÇû
ii) ÎeÉlÉMåü mÉÉxÉ MüUlÉå MüÉå MüÉåD MüÉqÉ lÉWûÏÇ WûÉåiÉÉ
iii) eÉÉå AmÉlÉå zɧÉÑAÉåÇ MüÉå lÉÏcÉÉ ÌSZÉÉlÉÉ cÉÉWûiÉå WæÇû
iv) eÉÉå DwrÉÉï-²åwÉ xÉå mÉëåËUiÉ WæÇû
19. ‘rÉÉU AÉeÉMüsÉ sÉÉåaÉ iÉÑqWûÉUå oÉÉUå qÉåÇ oÉWÒûiÉ oÉÑUÉ-oÉÑUÉ MüWûiÉå WæÇû|’ rÉWû uÉÉYrÉ ClÉMåü ²ÉUÉ
MüWûÉ aÉrÉÉ Wæû-
i) sÉåZÉMü ii) ÌlÉlSMü ÍqÉ§É ‘Mü’
iii) LMü ÍqÉzÉlÉUÏ ÌlÉlSMü iv) ÌlÉlSMüÉåÇ Måü LMü xÉÇbÉ Måü AkrɤÉ
20. ‘ÌlÉlSÉ UxÉ’ mÉÉPû Måü AlÉÑxÉÉU CxÉ mÉëMüÉU MüÉ ÌlÉlSMü oÉÄQûÉ SÒÈZÉÏ WûÉåiÉÉ Wæû-
i) ÍqÉzÉlÉUÏ ÌlÉlSMü ii) xÉÇbÉ MüÉ ÌlÉlSMü
iii) DwrÉÉï-²åwÉ xÉå mÉëåËUiÉ ÌlÉlSMü iv) ÌlÉPûssÉÉ ÌlÉlSMü
21. WûËUzÉÇMüU mÉUxÉÉD eÉÏ Måü AlÉÑxÉÉU ÌlÉlSÉ MüÉ ESèaÉqÉ CxÉxÉå WûÉåiÉÉ Wæû-
i) mÉUåzÉÉlÉÏ AÉæU SÒÈZÉ xÉå ii) WûÏlÉiÉÉ AÉæU MüqÉeÉÉåUÏ xÉå
iii) SÒSïzÉÉ AÉæU SËUSìiÉÉ xÉå iv) oÉåDqÉÉlÉÏ AÉæU kÉÉåZÉåoÉÉÄeÉÏ xÉå
22. ‘AmÉlÉÏ A¤ÉqÉiÉÉ xÉå mÉÏÌÄQûiÉ uÉWû oÉåcÉÉUÉ SÕxÉUå MüÐ xɤÉqÉiÉÉ Måü cÉÉðS MüÉå SåZÉMüU xÉÉUÏ
UÉiÉ µÉÉlÉ eÉæxÉÉ pÉÉæÇMüiÉÉ Wæû|’ ‘ÌlÉlSÉ UxÉ’ mÉÉPû qÉåÇ rÉWû MüjÉlÉ CxÉMåü ÍsÉL MüWûÉ aÉrÉÉ Wæû-
i) ÍqÉzÉlÉUÏ ÌlÉlSMü Måü ÍsÉL ii) ÌlÉlSMü ÍqÉ§É ‘Mü’ Måü ÍsÉL
iii) ÌlÉlSMüÉåÇ Måü xÉÇbÉ Måü xÉSxrÉ Måü ÍsÉL iv) DwrÉÉï-²åwÉ xÉå mÉëåËUiÉ ÌlÉlSMü Måü ÍsÉL
23. ‘ÌlÉlSÉ UxÉ’ mÉÉPû Måü AlÉÑxÉÉU qÉlÉÑwrÉ CxÉxÉå SoÉiÉÉ Wæû-
i) mÉUåzÉÉlÉÏ xÉå ii) AmÉlÉÏ WûÏlÉiÉÉ xÉå iii) zÉÌ£üzÉÉsÉÏ urÉÌ£ü xÉå iv) mÉËUuÉÉU xÉå
24. WûËUzÉÇMüU mÉUxÉÉD eÉÏ Måü AlÉÑxÉÉU ÌlÉlSÉ MüÐ mÉëuÉ×Ì¨É CxÉxÉå oÉÄRûiÉÏ Wæû-
i) MüqÉï ¤ÉÏhÉ WûÉålÉå mÉU ii) SÕxÉUÉåÇ MüÐ mÉëaÉÌiÉ xÉå iii) ZÉÑS MüÐ AuÉlÉÌiÉ xÉå iv) MüÉrÉUiÉÉ xÉå
25. ClSì CxÉÍsÉL DwrÉÉïsÉÑ qÉÉlÉÉ eÉÉiÉÉ Wæû-
i) ExÉqÉåÇ mÉëpÉÉuÉ MüqÉ Wæû ii) uÉWû ÌlÉPûssÉÉ Wæû
iii) uÉWû SåuÉÉåÇ MüÉ UÉeÉÉ Wæû iv) SÕxÉUå SåuÉ ExÉxÉå zÉÌ£üzÉÉsÉÏ WæÇû
26. ‘ÌlÉlSÉ xÉoÉS UxÉÉsÉ’ MüWûlÉå uÉÉsÉå MüÌuÉ rÉå WæÇû-
i) UæSÉxÉ ii) xÉÔUSÉxÉ iii) iÉÑsÉxÉÏSÉxÉ iv) MüoÉÏUSÉxÉ
 10

27. WûËUzÉÇMüU mÉUxÉÉD eÉÏ Måü AlÉÑxÉÉUû-‘NûsÉ MüÉ kÉ×iÉUÉ·í AÉÍsÉÇaÉlÉ MüUåÇ iÉÉå rÉWûÏ AÉaÉå oÉÄRûÉlÉÉ
cÉÉÌWûL|’
i) AmÉlÉå zÉUÏU MüÉå ii) AmÉlÉå mÉÑiÉsÉå MüÉå iii) AmÉlÉå qÉlÉ MüÉå iv) ÌMüxÉÏ AlrÉ urÉÌ£ü MüÉå
28. ‘ÌlÉlSÉ UxÉ’ mÉÉPû Måü AlÉÑxÉÉU ÌlÉlSÉ MÑüNû sÉÉåaÉÉåÇ MüÐ rÉWû WûÉåiÉÏ Wæû-
i) mÉÔðeÉÏ ii) zÉÌ£ü iii) AÉSiÉ iv) ÌSlÉcÉrÉÉï
29. ‘ÌlÉlSÉ UxÉ’ mÉÉPû qÉåÇ MüWûÉ aÉrÉÉ Wæû ÌMü MüD ÌlÉlSMü ÎeÉxÉ-ÌiÉxÉ MüÐ MüÎsmÉiÉ MüsÉÇMü MüjÉÉ
xÉÑlÉÉMüU xuÉrÉÇ MüÉå rÉWû xÉqÉfÉiÉå WæÇû_
i) kɳÉÉ xÉåPû ii) mÉÔhÉï xÉÇiÉ Iii) qÉWûÉiqÉÉ iv) mÉUqÉÉiqÉÉ
30. ‘ÌlÉlSÉ UxÉ’ mÉÉPû Måü sÉåZÉMü rÉå WæÇû-
i) mÉëåqÉcÉÇS ii) ÌuÉuÉåMüÐ UÉrÉ iii) ÌuÉwhÉÑ mÉëpÉÉMüU iv) WûËUzÉÇMüU mÉUxÉÉD

II. ÌlÉqlÉÍsÉÎZÉiÉ mÉëzlÉÉåÇ Måü E¨ÉU ÍsÉÎZÉL:

1. kÉ×iÉUÉ·í MüÉ EssÉåZÉ sÉåZÉMü lÉå YrÉÉåÇ ÌMürÉÉ Wæû?
2. ÌlÉlSÉ MüÐ qÉÌWûqÉÉ MüÉ uÉhÉïlÉ MüÐÎeÉL|
3. ‘ÍqÉzÉlÉUÏ ÌlÉlSMü xÉå sÉåZÉMü MüÉ YrÉÉ iÉÉimÉrÉï Wæû?
4. ÌlÉÇSMüÉåÇ Måü xÉÇbÉ Måü oÉÉUå qÉåÇ ÍsÉÎZÉL|
5. DwrÉÉï-²åwÉ xÉå mÉëåËUiÉ ÌlÉlSMüÉåÇ MüÐ MæüxÉÏ SzÉÉ WûÉåiÉÏ Wæû?
6. ÌlÉlSÉ MüÉå mÉÔðeÉÏ oÉlÉÉlÉåuÉÉsÉÉåÇ Måü oÉÉUå qÉåÇ sÉåZÉMü lÉå YrÉÉ MüWûÉ Wæû?
7. ‘ÌlÉlSÉ UxÉ’ ÌlÉoÉÇkÉ MüÉ AÉzÉrÉ AmÉlÉå zÉoSÉåÇ qÉåÇ xmɹ MüÐÎeÉL|
8. sÉåZÉMü AmÉlÉå ÍqÉ§É ‘Mü’ Måü oÉÉUå qÉåÇ YrÉÉ MüWûiÉå WæÇû?
9. ÌlÉÇSÉ Måü ESèaÉqÉ Måü oÉÉUå qÉåÇ WûËUzÉÇMüU mÉUxÉÉD eÉÏ Måü YrÉÉ ÌuÉcÉÉU WæÇû?
10. ÌlÉlSÉ MüÐ mÉëuÉ×Ì¨É MæüxÉå oÉÄRûiÉÏ eÉÉiÉÏ Wæû?

III. xÉxÉÇSpÉï xmɹÏMüUhÉ MüÐÎeÉL:

1. ‘AÉ oÉåOûÉ, iÉÑfÉå MüsÉåeÉå xÉå sÉaÉÉ sÉÔð!’
2. ‘ApÉÏ xÉÑoÉWû MüÐ aÉÉÄQûÏ xÉå EiÉUÉ AÉæU LMüSqÉ iÉÑqÉxÉå ÍqÉsÉlÉå cÉsÉÉ AÉrÉÉ|’
3. ‘MÑüNû sÉÉåaÉ oÉÄQåû ÌlÉSÉåïwÉ ÍqÉjrÉÉuÉÉSÏ WûÉåiÉå WæÇû|
4. ‘ÌlÉlSÉ MüÉ ESèaÉqÉ WûÏ WûÏlÉiÉÉ AÉæU MüqÉeÉÉåUÏ xÉå WûÉåiÉÉ Wæû|’
5. ‘erÉÉåÇ-erÉÉåÇ MüqÉï ¤ÉÏhÉ WûÉåiÉÉ eÉÉiÉÉ Wæû irÉÉåÇ-irÉÉåÇ ÌlÉlSÉ MüÐ mÉëuÉ×Ì¨É oÉÄRûiÉÏ eÉÉiÉÏ Wæû|’
6. ‘DwrÉÉï-²åwÉ xÉå cÉÉæoÉÏxÉÉåÇ bÉÇOåû eÉsÉiÉÉ Wæû AÉæU ÌlÉlSÉ MüÉ eÉsÉ ÍNûÄQûMüMüU MÑüNû zÉÉÇÌiÉ AlÉÑpÉuÉ
MüUiÉÉ Wæû||’
7. ‘oÉÄQûÉ ZÉUÉoÉ ÄeÉqÉÉlÉÉ AÉ aÉrÉÉ|’
8. ‘ASèpÉÑiÉ Wæû qÉåUÉ ÍqɧÉ! ExÉMåü mÉÉxÉ SÉåwÉÉåÇ MüÉ MåüOûsÉÉaÉ Wæû|’
9. ‘oÉÄQûÏ sÉMüÐU MüÉå MÑüNû ÍqÉOûÉMüU NûÉåOûÏ sÉMüÐU oÉÄQûÏ sÉMüÐU oÉlÉiÉÏ Wæû|’’
10. ‘MüÌPûlÉ MüqÉï WûÏ DwrÉÉï-²åwÉ AÉæU ElÉxÉå EimÉ³É ÌlÉlSÉ MüÉå qÉÉUiÉÉ Wæû|’
 11

4. ÌoÉlSÉ
qÉWûÉSåuÉÏ uÉqÉÉï

I. ÌlÉqlÉÍsÉÎZÉiÉ mÉëzlÉÉåÇ Måü xÉWûÏ ÌuÉMüsmÉÉåÇ MüÉå cÉÑlÉMüU ÍsÉÎZÉL:

1. qÉWûÉSåuÉÏ uÉqÉÉï MüÐ oÉÉsrÉ xÉZÉÏ MüÉ lÉÉqÉ rÉWû Wæû-

i) uÉ×lSÉ ii) ÌoÉlSÉ iii) lÉlSÉ iv) cÉlSÉ
2. qÉWûÉSåuÉÏ uÉqÉÉï MüÉå CxÉMüÉ AlÉÑpÉuÉ oÉWÒûiÉ xÉÇͤÉmiÉ jÉÉ-
i) xÉÇxÉÉU MüÉ ii) bÉUåsÉÔ MüÉqÉÉåÇ MüÉ iii) ËUziÉÉåÇ MüÉ iv) ZÉåsÉ-MÔüS MüÉ
3. oÉÉsrÉÉuÉxjÉÉ qÉåÇ qÉWûÉSåuÉÏ uÉqÉÉï MüÉå CxÉMüÉ AÇiÉU lÉWûÏÇ qÉÉsÉÔqÉ jÉÉ-
i) eÉÏuÉlÉ-qÉ×irÉÑ MüÉ ii) xÉÑZÉ AÉæU SÒÈZÉ MüÉ
iii) mÉëåqÉ AÉæU bÉ×hÉÉ MüÉ iv) SÉåxiÉÏ AÉæU SÒzqÉlÉÏ MüÉ
4. lÉÉlÉÉ AÉæU SÉSÏ Måü xuÉaÉï-aÉqÉlÉ MüÐ oÉÉiÉ xÉÑlÉMüU oÉÉÍsÉMüÉ qÉWûÉSåuÉÏ uÉqÉÉï lÉå rÉWû
ÌlɶÉrÉ ÌMürÉÉ-
i) ElÉMüÉå rÉÉS MüUiÉÏ UWÕðûaÉÏ ii) ElÉMüÐ AÉiqÉÉ MüÐ zÉÉÇÌiÉ Måü ÍsÉL mÉëÉjÉïlÉÉ MüÃÆaÉÏ
iii) oÉÄQûÏ WûÉålÉå mÉU ElÉMüÉå SåZÉlÉå eÉÉFÆaÉÏ iv) ElÉMüÉå pÉÑsÉÉ SÕðaÉÏ
5. ‘ÌoÉlSÉ’ UåZÉÉÍcÉ§É qÉåÇ aÉÉæUærÉÉ MüÉ bÉÉåÇxÉsÉÉ rÉWûÉð mÉÉrÉÉ eÉÉiÉÉ Wæû-
i) AÉÆaÉlÉ Måü mÉåÄQû mÉU ii) bÉU MüÐ NûiÉ mÉU iii) oÉÄQûÏ iÉxuÉÏU Måü mÉÏNåû iv) bÉU Måü MüÉålÉå qÉåÇ
6. AmÉlÉå AÉxÉ-mÉÉxÉ Måü mÉzÉÑ-mÉͤÉrÉÉåÇ iÉjÉÉ ÍpÉZÉÉËUlÉ MüÉå AmÉlÉå oÉŠÉåÇ MüÐ SåZÉ-pÉÉsÉ MüUiÉå
WÒûL SåZÉMüU oÉÉÍsÉMüÉ qÉWûÉSåuÉÏ uÉqÉÉï lÉå rÉWû xÉqÉfÉÉ-
i) oÉŠÉåÇ MüÐ SåZÉ-pÉÉsÉ MüUlÉÉ qÉÉð MüÉ Mü¨ÉïurÉ Wæû
ii) xÉÇxÉÉU MüÉ xÉÉUÉ MüÉUoÉÉU oÉccÉÉåÇ MüÐ SåZÉpÉÉsÉ Måü ÍsÉL WûÉå UWûÉ Wæû
iii) oÉŠå qÉÉð Måü oÉaÉæU lÉWûÏÇ UWû xÉMüiÉå
iv) oÉŠÉåÇ MüÐ SåZÉ-pÉÉsÉ MüUlÉÉ MüÌPûlÉ MüÉrÉï Wæû
7. qÉWûÉSåuÉÏ uÉqÉÉï Måü AlÉÑxÉÉU ‘qÉÉð’ lÉÉqÉkÉÉUÏ eÉÏuÉÉåÇ MüÉå rÉWû MüÉqÉ xÉÉæÇmÉÉ aÉrÉÉ Wæû-
i) ZÉÉlÉÉ mÉMüÉlÉå MüÉ ii) bÉU MüÐ xÉÉTü-xÉTüÉD MüUlÉå MüÉ
iii) oÉŠÉåÇ MüÐ SåZÉ-pÉÉsÉ MüUlÉå MüÉ iv) AmÉlÉÉ ZrÉÉsÉ UZÉlÉå MüÉ
8. ÌoÉlSÉ AmÉlÉÏ qÉÉð MüÉå rÉWû MüWûiÉÏ jÉÏ-
i) lÉrÉÏ AqqÉÉ ii) mÉÇÌQûiÉÉClÉ iii) qÉÉð iv) xÉÉæiÉåsÉÏ AqqÉÉ
9. ÌoÉlSÉ Måü pÉÉD qÉÉåWûlÉ MüÐ AÉÆZÉåÇ LåxÉÏ jÉÏÇ-
i) MüÉsÉÏ cÉqÉMüSÉU ii) lÉÏsÉå MüÉðcÉ Måü oÉOûlÉ xÉÏ
iii) WûUå MüÉðcÉ Måü oÉOûlÉ xÉÏ iv) pÉÔUå UÇaÉ MüÐ
10. qÉWûÉSåuÉÏ uÉqÉÉï ÌoÉlSÉ MüÐ qÉÉð MüÉå rÉWû MüWûiÉÏ jÉÏ-
i) mÉÄQûÉåxÉ uÉÉsÉÏ cÉÉcÉÏ ii) ÌoÉlSÉ MüÐ AqqÉÉ iii) mÉÇÌQûiÉÉClÉ qÉÉæxÉÏ iv) mÉÇÌQûiÉÉClÉ cÉÉcÉÏ
11. mÉÇÌQûiÉÉClÉ cÉÉcÉÏ Måü AsÉÇMüÉU ElWåÇû CxÉMüÐ xÉqÉÉlÉiÉÉ SåiÉå jÉå-
 12

i) aÉÑsÉSxiÉå MüÐ ii) aÉÑÌÄQûrÉÉ MüÐ iii) lÉ×irÉÉÇaÉlÉÉ MüÐ iv) eÉÉåMüU MüÐ
12. ‘ÌoÉlSÉ’ mÉÉPû qÉåÇ ‘ApÉÉaÉÏ qÉUiÉÏ pÉÏ lÉWûÏÇ’ rÉWû uÉÉYrÉ CxÉ Måü ÍsÉL MüWûÉ aÉrÉÉ Wæû-
i) mÉÇÌQûiÉÉClÉ cÉÉcÉÏ ii) ÌoÉlSÉ iii) ÂÌMürÉÉ iv) oÉUÉælÉÏ
13. ÌoÉlSÉ Måü MüÉqÉ oÉÉÍsÉMüÉ qÉWûÉSåuÉÏ uÉqÉÉï MüÉå LåxÉå sÉaÉiÉå jÉå-
i) oÉÉÄeÉÏaÉU Måü iÉqÉÉzÉå eÉæxÉå ii) eÉÉSÕaÉU Måü eÉÉSÕ eÉæxÉå
iii) xÉMïüxÉ Måü ZÉåsÉ eÉæxÉå iv) qÉSÉUÏ Måü iÉqÉÉzÉå eÉæxÉå
14. oÉÉÍsÉMüÉ qÉWûÉSåuÉÏ uÉqÉÉï Måü lÉOûZÉOûmÉlÉ MüÉå UÉåMülÉå Måü ÍsÉL CxÉMüÐ xÉÑzÉÏsÉiÉÉ MüÉ ESÉWûUhÉ
ÌSrÉÉ eÉÉiÉÉ jÉÉ-
i) ÂÌMürÉÉ MüÐ ii) ÌoÉlSÉ MüÐ iii) qÉÉåWûlÉ MüÐ iv) mÉÄQûÉåÍxÉlÉ MüÐ
15. ÌoÉlSÉ Måü SÒoÉsÉå WûÉjÉ-mÉæU CxÉxÉå AuÉxÉ³É UWûiÉå jÉå-
i) PÇûQû xÉå ii) aÉqÉÏï xÉå iii) A¥ÉÉiÉ pÉrÉ xÉå iv) SSï xÉå
16. ÌoÉlSÉ CxÉ xuÉU xÉå jÉUjÉUÉ EPûiÉÏ jÉÏ-
i) MÑü¨Éå Måü pÉÉæÇMülÉå Måü ii) mÉÇÌQûiÉÉClÉ cÉÉcÉÏ Måü iii) mÉÇÌQûiÉeÉÏ Måü iv) qÉÉåWûlÉ Måü
17. ÌoÉlSÉ MüÐ AÉÆZÉåÇ qÉWûÉSåuÉÏ uÉqÉÉï MüÉå CxÉMüÐ rÉÉS ÌSsÉÉiÉÏ jÉÏÇ-
i) zÉåU MüÐ eÉMüÄQû qÉåÇ TðüxÉÏ ÌWûUlÉÏ MüÐ ii) ÌmÉÇeÉÄQåû qÉåÇ oÉlS ÍcÉÌÄQûrÉÉ MüÐ
iii) MüÉUÉuÉÉxÉ qÉåÇ oÉlS MæüSÏ MüÐ iv) MüqÉUå qÉåÇ oÉlS sÉÄQûMüÐ MüÐ
18. ÌoÉlSÉ lÉå iÉÉUå ÌaÉlÉiÉå-ÌaÉlÉiÉå LMü cÉqÉMüÐsÉå iÉÉUå MüÐ AÉåU EÆaÉsÉÏ MüUMåü rÉWû MüWûÉ-
i) uÉWû UWûÉ xÉoÉxÉå oÉÄQûÉ iÉÉUÉ ii) uÉWû UWûÏ qÉåUÏ AqqÉÉ
iii) uÉWû UWûÉ xÉoÉxÉå cÉqÉMüÐsÉÉ iÉÉUÉ iv) iÉÑqÉ MüpÉÏ iÉÉUÉ lÉ oÉlÉlÉÉ
19. ÌoÉlSÉ MüÉå qÉWûÉSåuÉÏ uÉqÉÉï MüÉ rÉWû EmÉÉrÉ eÉðcÉÉ lÉWûÏÇ-
i) lÉrÉÏ AqqÉÉ MüÉå mÉÑUÉlÉÏ AqqÉÉ MüWûlÉÉû ii) lÉrÉÏ AqqÉÉ MüÉå mÉÇÌQûiÉÉClÉ cÉÉcÉÏ MüWûlÉÉ
iii) lÉrÉÏ AqqÉÉ MüÉå NûÉåÄQûMüU cÉsÉå eÉÉlÉÉ iv) ÌmÉiÉÉ xÉå lÉrÉÏ AqqÉÉ MüÐ ÍzÉMüÉrÉiÉ MüUlÉÉ
20. qÉWûÉSåuÉÏ uÉqÉÉï lÉå UÉiÉ MüÉå AmÉlÉÏ qÉÉð xÉå AlÉÑlÉrÉ mÉÔuÉïMü rÉWû MüWûÉ-
i) iÉÑqÉ MüpÉÏ qÉÑfÉå NûÉåÄQûMüU lÉ eÉÉlÉÉ ii) iÉÑqÉ MüpÉÏ qÉÑfÉå lÉWûÏÇ QûÉðOûlÉÉ
iii) iÉÑqÉ MüpÉÏ iÉÉUÉ lÉ oÉlÉlÉÉ iv) iÉÑqÉ MüpÉÏ mÉÇÌQûiÉÉClÉ cÉÉcÉÏ lÉ oÉlÉlÉÉ
21. oÉÉÍsÉMüÉ qÉWûÉSåuÉÏ uÉqÉÉï Måü AlÉÑxÉÉU ElÉMüÉ SÕkÉ, ÌoÉxMÑüOû, eÉsÉåoÉÏ MüoÉ oÉlS WûÉåaÉÉ?
i) eÉoÉ lÉrÉÏ AqqÉÉ AÉLaÉÏ ii) eÉoÉ uÉWû oÉÏqÉÉU mÉÄQåûaÉÏ
iii) eÉoÉ uÉWû zÉUÉUiÉ MüUåaÉÏ iv) eÉoÉ qÉÉð lÉÉUÉÄeÉ WûÉåÇaÉÏ
22. qÉWûÉSåuÉÏ uÉqÉÉï CxÉMåü lrÉÉrÉÉsÉrÉ xÉå ÍqÉsÉlÉå uÉÉsÉå ShQû xÉå mÉËUÍcÉiÉ jÉÏÇ-
i) pÉaÉuÉÉlÉ Måü ii) mÉÇÌQûiÉÉClÉ cÉÉcÉÏ Måü iii) mÉÇÌQûiÉeÉÏ Måü iv) mÉÑUÉlÉÏ AqqÉÉ Måü
23. qÉWûÉSåuÉÏ uÉqÉÉï lÉå ÌoÉlSÉ MüÉå rÉWûÉð oÉlkÉÉ mÉÉrÉÉ jÉÉ-
i) mÉåÄQû xÉå ii) cÉÉæMü Måü ZÉqpÉå xÉå iii) AÉÆaÉlÉ Måü ZÉqpÉå xÉå iv) SÏuÉÉU xÉå
24. pÉÔZÉ xÉå qÉÑUfÉÉL qÉÑZÉ xÉå ÌoÉlSÉ MüÉå mÉWûUÉåÇ lÉrÉÏ AqqÉÉ AÉæU qÉÉåWûlÉ MüÉå mÉÇZÉÉ fÉsÉiÉå CxÉlÉå
SåZÉÉ jÉÉ-
i) mÉÇÌQûiÉ eÉÏ lÉå ii) qÉWûÉSåuÉÏ uÉqÉÉï lÉå iii) ÂÌMürÉÉ lÉå iv) uÉqÉÉï eÉÏ MüÐ qÉÉð lÉå
 13

25. lÉrÉÏ AqqÉÉ ²ÉUÉ ÌoÉlSÉ Måü oÉÉsÉ CxÉ MüÉUhÉ MüOåû jÉå-
i) sÉqoÉå WûÉålÉå Måü MüÉUhÉ ii) xÉÉTü MüUlÉå qÉåÇ xÉqxrÉÉ WûÉålÉå Måü MüÉUhÉ
iii) mÉÇÌQûiÉ eÉÏ MüÐ jÉÉsÉÏ qÉåÇ oÉÉsÉ ÍqÉsÉlÉå Måü MüÉUhÉ iv) ÌoÉlSÉ lÉå cÉÉWûÉ CxÉÍsÉL
26. aÉUqÉ SÕkÉ Måü ÌaÉUlÉå xÉå eÉsÉå mÉæU Måü xÉÉjÉ AÉD ÌoÉlSÉ lÉå qÉWûÉSåuÉÏ uÉqÉÉï xÉå CxÉMüÐ
AÉuÉzrÉMüiÉÉ oÉiÉÉD-
i) SuÉÉ sÉaÉÉlÉå MüÐ ii) PÇûQûÉ mÉÉlÉÏ QûÉsÉlÉå MüÐ
iii) ExÉå MüWûÏÇ ÍNûmÉÉ SålÉå MüÐ iv) AxmÉiÉÉsÉ sÉå eÉÉlÉå MüÐ
27. qÉWûÉSåuÉÏ uÉqÉÉï lÉå ÌoÉlSÉ MüÉå CxÉ MüqÉUå qÉåÇ ÍNûmÉÉrÉÉ-
i) ÎeÉxÉqÉåÇ aÉÉrÉ Måü ÍsÉL bÉÉxÉ pÉUÏ eÉÉiÉÏ Wæû ii) ÎeÉxÉqÉåÇ mÉÑUÉlÉÉ xÉÉqÉÉlÉ UZÉÉ eÉÉiÉÉ Wæû
iii) UxÉÉåD qÉåÇ iv) aÉÑxÉsÉ ZÉÉlÉå qÉåÇ
28. qÉWûÉSåuÉÏ uÉqÉÉï MüÉå CxÉMüÐ mĘ́ÉrÉÉð cÉÑpÉ UWûÏ jÉÏÇ-
i) bÉÉxÉ MüÐ ii) AÉqÉ MüÐ iii) lÉÉËUrÉsÉ MüÐ iv) aÉÑsÉÉoÉ MüÐ
29. ÌoÉlSÉ Måü mÉæU qÉåÇ ÌiÉsÉ MüÉ iÉåsÉ ClWûÉåÇlÉå sÉaÉÉrÉÉ-
i) mÉÇÌQûiÉÉClÉ cÉÉcÉÏ lÉå ii) qÉWûÉSåuÉÏ uÉqÉÉï MüÐ qÉÉð lÉå iii) mÉÇÌQûiÉ eÉÏ lÉå iv) qÉWûÉSåuÉÏ uÉqÉÉï lÉå
30. ÌoÉlSÉ MüÉå sÉaÉÏ cÉåcÉMü Måü ÍsÉL ÂÌMürÉÉ lÉå CxÉ zÉoS MüÉ CxiÉåqÉÉsÉ ÌMürÉÉ-
i) qÉWûÉqÉÉUÏ ii) qÉWûÉUÉeÉÉ iii) qÉWûÉUÉlÉÏ iv) SåuÉÏ
31. qÉWûÉSåuÉÏ uÉqÉÉï Måü ÍsÉL rÉWû ̧ÉMüÉsÉSzÉÏï xÉå MüqÉ lÉWûÏÇ jÉÏ-
i) ElÉMüÐ qÉÉð ii) ÌoÉlSÉ iii) mÉÇÌQûiÉÉClÉ cÉÉcÉÏ iv) ÂÌMürÉÉ
32. cÉåcÉMü xÉå mÉÏÌÄQûiÉ ÌoÉlSÉ MüÉ MüÉqÉ rÉWû MüUiÉÏ jÉÏ-
i) lÉrÉÏ AqqÉÉ ii) qÉWûÉSåuÉÏ uÉqÉÉï iii) oÉUÉælÉÏ iv) ÂÌMürÉÉ
33. ÌoÉlSÉ Måü bÉU Måü xÉÉqÉlÉå eÉqÉÏ pÉÏÄQû xÉå qÉWûÉSåuÉÏ uÉqÉÉï lÉå rÉWû xÉÉåcÉÉ-
i) mÉÇÌQûiÉeÉÏ MüÉ orÉÉWû WûÉå UWûÉ Wæû ii) ÌoÉlSÉ MüÉ orÉÉWû WûÉå UWûÉ Wæû
iii) MüÉåD irÉÉåWûÉU qÉlÉÉrÉÉ eÉÉ UWûÉ Wæû iv) MüÉåD AlÉWûÉålÉÏ bÉOûlÉÉ bÉOûÏ Wæû
34. qÉWûÉSåuÉÏ uÉqÉÉï MüÉå AmÉlÉÏ qÉÉð xÉå ÌoÉlSÉ Måü rÉWûÉð eÉÉlÉå MüÐ oÉÉiÉ mÉiÉÉ cÉsÉÏ-
i) xÉxÉÑUÉsÉ ii) ËUziÉåSÉU Måü bÉU
iii) AmÉlÉÏ AÉMüÉzÉuÉÉÍxÉlÉÏ AqqÉÉ Måü mÉÉxÉ iv) AmÉlÉÏ SÉSÏ Måü bÉU
35. ‘ÌoÉlSÉ’ CxÉ ÌuÉkÉÉ MüÉ sÉåZÉ Wæû-
i) MüWûÉlÉÏ ii) LMüÉÇMüÐ iii) UåZÉÉÍcÉ§É iv) xÉÇxqÉUhÉ
36. ‘ÌoÉlSÉ’ UåZÉÉÍcÉ§É MüÐ sÉåÎZÉMüÉ WæÇû-
i) qɳÉÔ pÉÇQûÉUÏ ii) qÉWûÉSåuÉÏ uÉqÉÉï iii) AÂÇkÉÌiÉ UÊrÉ iv) AÌlÉiÉÉ SåxÉÉD

II. ÌlÉqlÉÍsÉÎZÉiÉ mÉëzlÉÉåÇ Måü E¨ÉU ÍsÉÎZÉL:

1. qÉWûÉSåuÉÏ uÉqÉÉï MüÉå ÌoÉlSÉ MüÐ rÉÉS YrÉÉåÇ AÉ aÉD?
2. qÉWûÉSåuÉÏ uÉqÉÉï MüÉå mÉÇÌQûiÉÉClÉ cÉÉcÉÏ MüÉ MüÉælÉ-xÉÉ ÃmÉ AÉMüÌwÉïiÉ MüUiÉÉ jÉÉ?
 14

3. qÉWûÉSåuÉÏ uÉqÉÉï Måü MüpÉÏ-MüpÉÏ NûiÉ mÉU eÉÉMüU SåZÉlÉå mÉU ÌoÉlSÉ YrÉÉ-YrÉÉ MüUiÉå ÌSZÉÉD
SåiÉÏ jÉÏ?
4. ÌoÉlSÉ AmÉlÉÏ lÉrÉÏ AqqÉÉ xÉå ÌMüxÉ mÉëMüÉU QûUiÉÏ jÉÏ?
5. qÉWûÉSåuÉÏ uÉqÉÉï lÉå SÉåmÉWûU Måü xÉqÉrÉ xÉoÉMüÐ AÉÆZÉ oÉcÉÉMüU ÌoÉlSÉ Måü bÉU mÉWÒðûcÉlÉå mÉU YrÉÉ
SåZÉÉ?
6. ÌoÉlSÉ Måü bÉU Måü xÉÉqÉlÉå pÉÏÄQû SåZÉMüU sÉåÎZÉMüÉ Måü qÉlÉ qÉåÇ YrÉÉ ÌuÉcÉÉU AÉlÉå sÉaÉå?
7. ‘xÉÇxÉÉU MüÉ xÉÉUÉ MüÉUoÉÉU oÉŠÉåÇ MüÉå ÎZÉsÉÉlÉå-ÌmÉsÉÉlÉå, xÉÑsÉÉlÉå AÉÌS Måü ÍsÉL WûÏ WûÉå UWûÉ
Wæû|’ rÉå ÌuÉcÉÉU qÉWûÉSåuÉÏ uÉqÉÉï Måü qÉlÉ qÉåÇ YrÉÉåÇ AÉL?
8. mÉÇÌQûiÉÉClÉ cÉÉcÉÏ MüÉ cÉËU§É-ÍcɧÉhÉ MüÐÎeÉL|
9. ÌoÉlSÉ Måü ÃmÉ-UÇaÉ MüÉ ÍcɧÉhÉ MüÐÎeÉL|
10. qÉWûÉSåuÉÏ uÉqÉÉï lÉå ÌoÉlSÉ MüÉå bÉÉxÉ MüÐ MüÉåPûUÏ qÉåÇ YrÉÉåÇ ÍNûmÉÉrÉÉ?
11. xÉoÉMüÐ AÉÆZÉ oÉcÉÉMüU ÌoÉlSÉ Måü bÉU mÉWÒðûcÉlÉå mÉU qÉWûÉSåuÉÏ uÉqÉÉï lÉå uÉWûÉð YrÉÉ SåZÉÉ?
12. ÌoÉlSÉ Måü bÉU Måü xÉÉqÉlÉå MüÐ pÉÏÄQû SåZÉMüU qÉWûÉSåuÉÏ uÉqÉÉï lÉå YrÉÉ xÉÉåcÉÉ?

III. xÉxÉÇSpÉï xmɹÏMüUhÉ MüÐÎeÉL:

1. ‘EPûiÉÏ Wæû rÉÉ AÉFÆ’, ‘oÉæsÉ Måü xÉå SÏSå YrÉÉ ÌlÉMüÉsÉ UWûÏ Wæû’, ‘qÉÉåWûlÉ MüÉ SÕkÉ MüoÉ aÉqÉï
WûÉåaÉÉ’, ‘ApÉÉaÉÏ qÉUiÉÏ pÉÏ lÉWûÏÇ AÉÌS|
2.‘iÉÑqÉ lÉrÉÏ AqqÉÉ MüÉå mÉÑUÉlÉÏ AqqÉÉ YrÉÉåÇ lÉWûÏÇ MüWûiÉÏ, ÌTüU uÉå lÉ lÉrÉÏ UWåÇûaÉÏ AÉæU lÉ QûÉðOåÇûaÉÏ|’
3. ...mÉÇÌQûiÉÉClÉ cÉÉcÉÏ Måü lrÉÉrÉÌuÉkÉÉlÉ qÉåÇ lÉ ¤ÉqÉÉ MüÉ xjÉÉlÉ jÉÉ, lÉ AmÉÏsÉ MüÉ AÍkÉMüÉU|’
4. ‘lÉWûÏÇ, rÉWû iÉÉå aÉiÉ AÉwÉÉÄRû qÉåÇ cÉÉæSWû MüÐ WûÉå cÉÑMüÐ|’
5. ‘AÉÆZÉåÇ aɍåû qÉåÇ kÉÇxÉ aÉrÉÏ jÉÏÇ, qÉÑZÉ SÉlÉÉåÇ xÉå pÉU MüU lÉ eÉÉlÉå MæüxÉÉ WûÉå aÉrÉÉ jÉÉ|’
6. ‘iÉoÉ YrÉÉ ExÉ bÉU qÉåÇ ÌuÉuÉÉWû WûÉå UWûÉ Wæû, AÉæU WûÉå UWûÉ Wæû iÉÉå ÌMüxÉMüÉ?’
7. ‘YrÉÉ mÉÇÌQûiÉÉClÉ cÉÉcÉÏ iÉÑqWûÉUÏ iÉUWû lÉWûÏÇ WæÇû?’
8. ‘iÉÑqÉ MüpÉÏ iÉÉUÉ lÉ oÉlÉlÉÉ, cÉÉWåû pÉaÉuÉÉlÉ ÌMüiÉlÉÉ WûÏ cÉqÉMüÐsÉÉ iÉÉUÉ uÉlÉÉuÉåÇ|’
9. ‘uÉWû UWûÏ qÉåUÏ AqqÉÉ!’
***
5. oÉÉoÉÉxÉÉWåûoÉ QûÊ. AÇoÉåQûMüU
zÉÉÇÌiÉ xuÉÃmÉ oÉÉæ®

I. ÌlÉqlÉÍsÉÎZÉiÉ mÉëzlÉÉåÇ Måü xÉWûÏ ÌuÉMüsmÉÉåÇ MüÉå cÉÑlÉMüU ÍsÉÎZÉL:

1. QûÊ. AÇoÉåQûMüU MüÉ eÉlqÉ ÌSuÉxÉ rÉWû Wæû-
i) 14 AmÉëæsÉ 1891 ii) 14 eÉÔlÉ 1891 iii) 14 AmÉëæsÉ 1898 iv) 14 AmÉëæsÉ 1981
2. QûÊ. AÇoÉåQûMüU MüÐ qÉÉiÉÉ MüÉ lÉÉqÉ rÉWû Wæû-
 15

i) eÉÏeÉÉoÉÉD ii) pÉÏqÉÉoÉÉD iii) UqÉÉoÉÉD iv) zÉÉÇiÉÉoÉÉD

3. UÉqÉeÉÏ xÉÔoÉåSÉU CxÉ aÉÉðuÉ Måü xÉÔoÉåSÉU jÉå-
i) UåuÉÉ ii) qÉÉÇQûsÉÉ iii) qÉWÕû Iv) qÉÑÇaÉÉåÍsÉ
4. pÉÏqÉUÉuÉ lÉå qÉåÌOíûMü mÉUϤÉÉ CxÉ xÉÉsÉ qÉåÇ mÉÉxÉ MüÐ-
i) xÉlÉç 1907 qÉåÇ ii) xÉlÉç 1910 qÉåÇ iii) xÉlÉç 1917 qÉåÇû iv) xÉlÉç 1912 qÉåÇ
5. M×üwhÉeÉÏ AeÉÑïlÉ MåüsÉÑxMüU lÉå pÉÏqÉUÉuÉ MüÉå rÉWû mÉÑxiÉMü pÉåÇOû SÏ-
i) ÌuÉlÉrÉ ÌmÉOûMü ii) oÉÉæ®kÉqÉï-SzÉïlÉ iii) oÉÑ®, eÉÏuÉlÉ AÉæU SzÉïlÉ iv) oÉÑSèkÉ eÉÏuÉlÉÏ
6. pÉÏqÉUÉuÉ MüÉ ÌuÉuÉÉWû ClÉMåü xÉÉjÉ WÒûAÉ-
i) AÌWûsrÉÉoÉÉD ii) UqÉÉoÉÉD iii) qÉÏUÉoÉÉDû iv) qÉÑ£üÉoÉÉD
7. pÉÏqÉUÉuÉ eÉoÉ MüÊsÉåeÉ qÉåÇ mÉÄRû UWåû jÉå iÉoÉ oÉÄQûÉæSÉ Måü qÉWûÉUÉeÉÉ jÉå-
i) xÉrÉÉeÉÏUÉuÉ aÉÉrÉMüuÉÉQû ii) TüiÉåÍxÉÇW ûUÉuÉ iii) qÉÉlÉÉeÉÏ UÉuÉû iv) aÉÉåÌuÉÇS UÉuÉ
8. pÉÏqÉUÉuÉ MüÐ EŠ ÍzɤÉÉ Måü ÍsÉL qÉWûÉUÉeÉÉ xÉrÉÉeÉÏUÉuÉ aÉÉrÉMüuÉÉQû eÉÏ lÉå CiÉlÉå ÂmÉrÉÉåÇ MüÐ
NûɧÉuÉ×Ì¨É mÉëSÉlÉ MüÐ-
i) 35/- qÉÉÍxÉMü ii) 200/- qÉÉÍxÉMü iii) 25/-û qÉÉÍxÉMü iv) 800/- qÉÉÍxÉMü
9. eÉlqÉ Måü xÉqÉrÉ AÇoÉåQûMüU MüÉ lÉÉqÉ jÉÉ-
i) pÉÏqÉUÉuÉ ii) pÉÏqÉÉ iii) pÉÏuÉÉû iv) AÇoÉÉuÉÉQåû
10. UÉqÉeÉÏ xÉÔoÉåSÉU lÉå pÉÏqÉUÉuÉ MüÉå CxÉMüÉ qÉWû¨uÉ pÉsÉÏ mÉëMüÉU xÉqÉfÉÉrÉÉ-
i) mÉæxÉÉåÇ MüÉ ii) xɨÉÉ MüÉ iii) ÍzɤÉÉ AÉæU AlÉÑzÉÉxÉlÉ MüÉû iv) eÉÉÌiÉ AÉæU kÉqÉï MüÉ
11. xMÔüsÉÏ ÍzɤÉÉ Måü xÉqÉrÉ pÉÏqÉUÉuÉ MüÉå CxÉ xÉqÉxrÉÉ MüÉ xÉÉqÉlÉÉ MüUlÉÉ mÉÄQûÉ-
i) xÉÉqÉÉÎeÉMü pÉåSpÉÉuÉ AÉæU NÒûAÉNÕûiÉ MüÐ ii) ZÉÉlÉÉ AÉæU mÉÉlÉÏ MüÐ
iii) pÉÉwÉÉ MüÐû iv) xÉqÉrÉ Måü ApÉÉuÉ MüÐ
12. EŠ ÍzɤÉÉ Måü ÍsÉL pÉÏqÉUÉuÉ oÉÇoÉD Måü CxÉ MüÊsÉåeÉ qÉåÇ SÉÎZÉsÉ WÒûL-
i) MüÉsÉxÉÉ MüÉsÉåeÉ ii) xÉÉåÌTürÉÉ MüÉsÉåeÉ iii) LsÉÌTÇüxOûlÉ MüÉsÉåeÉû iv) ÍxÉQåûlÉWûqÉ MüÉsÉåeÉ
13. pÉÏqÉUÉuÉ lÉå CxÉ uÉwÉï qÉåÇ oÉÏ.L. MüÐ mÉUϤÉÉ mÉÉxÉ MüÐ-
i) xÉlÉç 1912 ii) xÉlÉç 1914 iii) xÉlÉç 1916 iv) xÉlÉç 1907
14. oÉÄQûÉæSÉ ËUrÉÉxÉiÉ lÉå qÉåkÉÉuÉÏ NûɧÉÉåÇ Måü ÍsÉL rÉWû rÉÉåeÉlÉÉ oÉlÉÉD-
i) xÉqqÉÉÌlÉiÉ MüUlÉå MüÐ ii) lÉÉæMüUÏ mÉëÉÎmiÉ MüÐ iii) AÉÍjÉïMü xÉWûÉrÉiÉÉ MüÐû
iv) EŠ ÍzɤÉÉ Måü ÍsÉL ÌuÉSåzÉ pÉåeÉlÉå MüÐ
15. pÉÏqÉUÉuÉ lrÉÔrÉÉMïü qÉåÇ CxÉ ÌuɵÉÌuɱÉsÉrÉ qÉåÇ SÉÎZÉsÉ WÒûL-
i) lrÉÔrÉÉMïü ÌuɵÉÌuɱÉsÉrÉ ii) MüÉåsÉÎqoÉrÉÉ ÌuɵÉÌuɱÉsÉrÉ
iii) rÉåÍzÉuÉÉ ÌuɵÉÌuɱÉsÉrÉû iv) MüÉålÉåïsÉ ÌuɵÉÌuɱÉsÉrÉ
16. pÉÏqÉUÉuÉ lÉå CxÉ uÉwÉï qÉåÇ mÉÏ LcÉ QûÏ MüÐ ÌQûaÉëÏ mÉëÉmiÉ MüÐ-
i) xÉlÉç 1916 ii) xÉlÉç 1913 iii) xÉlÉç 1926 iv) xÉlÉç 1918
17. AqÉåËUMüÉ qÉåÇ ÍzɤÉÉ mÉëÉmiÉ MüUlÉå Måü oÉSsÉå qÉåÇ pÉÏqÉUÉuÉ MüÉå CxÉMüÐ zÉmÉjÉ sÉålÉÏ mÉÄQûÏ-
i) ÂmÉL sÉÉæOûÉlÉå MüÐ
 16

ii) WûqÉåzÉÉ oÉÄQûÉæSÉ MüÐ xÉåuÉÉ MüUlÉå MüÐ

iii) SxÉ uÉwÉï oÉQûÉæSÉ ËUrÉÉxÉiÉ MüÐ xÉåuÉÉ MüUlÉå MüÐ
iv) oÉÄQûÉæSÉ Måü UÉeÉÉ MüÐ CcNûÉlÉÑxÉÉU cÉsÉlÉå MüÐ
18. QûÊ. AqoÉåQûMüU AÍkÉMü ÍzɤÉÉ Måü ÍsÉL lrÉÔrÉÉMïü xÉå MüWûÉð mÉWÒðûcÉå?
i) ÌoÉëOåûlÉ ii) sÉÇQûlÉ iii) MåülÉåÄQûÉ iv) AÉxOíåûÍsÉrÉÉ
19. oÉÄQûÉæSÉ ËUrÉÉxÉiÉ qÉåÇ QûÊ. AÇoÉåQûMüU lÉå CxÉ mÉS mÉU MüÉrÉï ÌMürÉÉ-
i) xÉæÌlÉMü ii) xÉælrÉ xÉÍcÉuÉ iii) qÉǧÉÏ iv) MüÉlÉÔlÉ qÉǧÉÏ
20. QûÊ. AÇoÉåQûMüU qÉÑÇoÉD Måü CxÉ MüÉsÉåeÉ qÉåÇ mÉëÉåTåüxÉU ÌlÉrÉÑ£ü WÒûL-
i) LsÉÌTÇüxOûlÉ ii) ÍxÉQûlÉåWûqÉ iii) YuÉÏlÉ ÌuÉYOûÉåËUrÉÉ iv) xÉÉåÌTürÉÉ
21. xÉlÉç 1918 qÉåÇ qÉÑÇoÉD Måü ÍxÉQlÉåWûqÉ MüÉsÉåeÉ qÉåÇ mÉëÉåTåüxÉU oÉlÉå QûÊ. AÇoÉåQûMüU MüÉ qÉÉÍxÉMü
uÉåiÉlÉ jÉÉ-
i) Â. 4050/- ii) Â. 4500/- iii) Â. 40,050/- Iv) Â. 450/-
22. QûÊ. AÇoÉåQûMüU lÉå ClÉMüÉå eÉÉaÉÃMü MüUlÉÉ AÉUÇpÉ ÌMürÉÉ-
i) ÄaÉUÏoÉ LuÉÇ SÒÈÎZÉrÉÉåÇ MüÉå ii) uÉÇÍcÉiÉ LuÉÇ mÉÏÌÄQûiÉÉåÇ MüÉå
iii) oÉåUÉåÄeÉaÉÉU rÉÑuÉÉAÉåÇ MüÉå iv) xuÉiÉǧÉiÉÉ xÉålÉÉÌlÉrÉÉåÇ MüÉå
23. QûÊ. AÇoÉåQûMüU lÉå ÎeÉxÉ xÉqÉÉcÉÉU mÉ§É MüÉ AÉUÇpÉ ÌMürÉÉ, ExÉMüÉ lÉÉqÉ jÉÉ-
i) qÉÔMülÉÉrÉMü ii) mÉÏÌÄQûiÉ xÉqÉÉeÉ iii) qÉÉkÉÑUÏ iv) AÉeÉ MüÐ AÉuÉÉÄeÉ
24. QûÊ. AÇoÉåQûMüU lÉå xÉqÉÉeÉ MüsrÉÉhÉ Måü MüÉrÉï Måü ÍsÉL CxÉMüÉ aÉPûlÉ ÌMürÉÉ-
i) qÉÌWûsÉÉ ÌWûiÉMüÉËUhÉÏ xÉpÉÉ ii) qÉÄeÉSÕU ÌWûiÉMüÉËUhÉÏ xÉpÉÉ
iii) oÉÌWûwM×üiÉ ÌWûiÉMüÉËUhÉÏ xÉpÉÉ iv) oÉÉsÉ ÌWûiÉMüÉËUhÉÏ xÉpÉÉ
25. QûÊ. AÇoÉåQûMüU lÉå ‘xÉqÉiÉÉ xÉæÌlÉMü SsÉ’ MüÐ xjÉÉmÉlÉÉ CxÉ uÉwÉï qÉåÇ MüÐ-
i) xÉlÉç 1924 ii) xÉlÉç 1934 iii) xÉlÉç 1930 iv) xÉlÉç 1940
26. 1924 MüÉå oÉÇoÉD ÌuÉkÉÉlÉ mÉËUwÉS qÉåÇ QûÊ. AÇoÉåQûMüU lÉå CxÉ ÌuÉwÉrÉ mÉU pÉÉwÉhÉ mÉëxiÉÑiÉ ÌMürÉÉ-
i) eÉÉiÉÏrÉ pÉåSpÉÉuÉ ii) oÉeÉOû iii) xuÉiÉǧÉiÉÉ xÉÇaÉëÉqÉ iv) pÉë¹ÉcÉÉU
27. qÉÉcÉï, 1927 MüÉå qÉWûÉÄQ qÉåÇ QûÊ. AÇoÉåQûMüU ²ÉUÉ AÉrÉÉåÎeÉiÉ ÌuÉzÉÉsÉ xÉpÉÉ MüÉ E¬åzrÉ jÉÉ-
i) ÍzɤÉÉ MüÉ AÍkÉMüÉU mÉëÉmiÉ MüUlÉÉ
ii) lÉÉæMüUÏ mÉÉlÉå MüÉ AÍkÉMüÉU mÉëÉmiÉ MüUlÉÉ
iii) mÉÉlÉÏ mÉÏlÉå Måü AÍkÉMüÉU MüÉå mÉëÉmiÉ MüUlÉÉ
iv) qÉÇÌSU qÉåÇ mÉëuÉåzÉ MüÉ AÍkÉMüÉU mÉëÉmiÉ MüUlÉÉ
28. sÉÇQûlÉ Måü aÉÉåsÉqÉåeÉ xÉqqÉåsÉlÉ qÉåÇ xÉÇbÉwÉï MüÐ oÉSÉæsÉiÉ QûÊ. AÇoÉåQûMüU lÉå ANÕûiÉÉåÇ Måü ÍsÉL
CxÉ AÍkÉMüÉU MüÉå mÉëÉmiÉ ÌMürÉÉ-
i) mÉ×jÉMü ÌlÉuÉÉïcÉlÉ MüÉ AÍkÉMüÉU ii) ÍzɤÉÉ mÉëÉÎmiÉ MüÉ AÍkÉMüÉU
iii) xÉqÉÉlÉiÉÉ MüÉ AÍkÉMüÉU iv) xÉUMüÉUÏ lÉÉæMüUÏ mÉÉlÉå MüÉ AÍkÉMüÉU
29. ‘mÉÔlÉÉmÉæYOû’ xÉqÉfÉÉæiÉå Måü AlÉÑxÉÉU ANÕûiÉÉåÇ Måü ÍsÉL CxÉMüÐ urÉuÉxjÉÉ MüÐ aÉD-
i) lÉÉæMüUÏ uÉ ÍzɤÉÉ Måü ¤Éå§É qÉåÇ AÉU¤ÉhÉ ii) ÌlÉÈzÉÑsMü ÍzɤÉÉ
 17

iii) xÉqÉÉeÉ qÉåÇ oÉUÉoÉUÏ MüÉ xjÉÉlÉ iv) AÉÍjÉïMü xÉWûÉrÉiÉÉ mÉëSÉlÉ MüUlÉå MüÐ urÉuÉxjÉÉ
30. mɦÉÏ MüÐ qÉ×irÉÑ Måü EmÉUÉÇiÉ pÉaÉuÉÉ mÉWûlÉlÉå Måü MüÉUhÉ QûÊ. AÇoÉåQûMüU MüÉå CxÉ lÉÉqÉ xÉå mÉÑMüÉUÉ
aÉrÉÉ-
i) xÉÉkÉÑ qÉWûÉUÉeÉ ii) AÇoÉåQûMüU iii) pÉÏqÉUÉuÉ iv) oÉÉoÉÉxÉÉWåûoÉ
31. QûÊ. AÇoÉåQûMüU mɦÉÏ AÉæU oÉŠÉåÇ xÉå AÍkÉMü ClÉMüÉå qÉÉlÉiÉå jÉå-
i) SÉåxiÉÉåÇ MüÉå ii) mÉÑxiÉMüÉåÇ MüÉå iii) qÉÉiÉÉ-ÌmÉiÉÉ MüÉå iv) AmÉlÉå pÉÉCrÉÉåÇ MüÉå
32. 1942 qÉåÇ, oÉÉoÉÉxÉÉWåûuÉ MüÐ Ìuɲ¨ÉÉ xÉå mÉëpÉÉÌuÉiÉ WûÉåMüU pÉÉUiÉ Måü aÉuÉlÉïU lÉå ElWåÇû rÉWû mÉS
xÉÉæÇmÉÉ-
i) MüÉlÉÔlÉ qÉǧÉÏ ii) ´ÉqÉqÉǧÉÏ iii) E±ÉåaÉ qÉǧÉÏ iv) AÉÍjÉïMü qÉǧÉÏ
33. AÇaÉëåÄeÉÉåÇ ²ÉUÉ QûÉð. AÇoÉåQûMüU MüÉå CxÉ xÉÍqÉÌiÉ MüÉ AkrÉ¤É cÉÑlÉÉ aÉrÉÉ-
i) xÉÇÌuÉkÉÉlÉ qÉxÉÉæSÉ xÉÍqÉÌiÉ ii) xÉÇbÉ zÉÌ£ü xÉÍqÉÌiÉ i
ii) xÉsÉÉWûMüÉU xÉÍqÉÌiÉ iv) UÉerÉ xÉÍqÉÌiÉ
34. ‘QûÊ.. AÇoÉåQûMüU MüÉå xÉÇÌuÉkÉÉlÉ xÉÍqÉÌiÉ MüÉ AkrÉ¤É oÉlÉÉlÉå xÉå AÍkÉMü AcNûÉ MüÉrÉï WûqÉ
lÉWûÏÇ MüU mÉÉL|’ rÉå zÉoS ClÉMåü WæÇû-
i) qÉWûÉiqÉÉ aÉÉðkÉÏ ii) mÉÇ. eÉuÉÉWûU sÉÉsÉ lÉåWûÃ
iii) QûÉð. UÉeÉålSì mÉëxÉÉS iv) xÉUSÉU uÉssÉpÉpÉÉD mÉOåûsÉ
35. QûÊ.AÇoÉåQûMüU lÉå 1956 qÉåÇ CxÉ kÉqÉï MüÐ SϤÉÉ sÉÏ-
i) xÉlÉÉiÉlÉ ii) oÉÉæ® iii) CxsÉÉqÉ iv) DxÉÉD
36. QûÊ. AÇoÉåQûMüU MüÉå oÉÉæ® kÉqÉï MüÐ SϤÉÉ SålÉå uÉÉsÉå jÉå-
i) pÉÇiÉå cÉÇSìqÉÍhÉ qÉWûÉjÉåUÉå ii) oÉÑ®pÉSì ´ÉqÉhÉ iii) mÉÏrÉÔwÉ MÑüqÉÉU lÉÉWûOûÉ iv) oÉÉæ® AÉcÉÉrÉï
37. QûÊ. AÇoÉåQûMüU MüÐ qÉ×irÉÑ MüoÉ WÒûD?
i) 6 ÌSxÉÇoÉU 1956 ii) 6 ÌSxÉÇoÉU 1966 iii) 6 lÉuÉÇoÉU 1956 iv) 16 lÉuÉÇoÉU 1956
38. QûÊ. pÉÏqÉUÉuÉ AÇoÉåQûMüU MüÉå qÉUhÉÉåmÉUÉÇiÉ CxÉ xÉqqÉÉlÉ xÉå ÌuÉpÉÔÌwÉiÉ ÌMürÉÉ aÉrÉÉ-
i) mÉ© pÉÔwÉhÉ ii) mÉ© ÌuÉpÉÔwÉhÉ iii) pÉÉUiÉ U¦É iv) mÉ© ´ÉÏ

II. ÌlÉqlÉÍsÉÎZÉiÉ mÉëzlÉÉåÇ Måü E¨ÉU ÍsÉÎZÉL:

1. AÇoÉåQûMüU eÉÏ Måü oÉÉsrÉeÉÏuÉlÉ MüÉ mÉËUcÉrÉ SÏÎeÉL|
2. AÇoÉåQûMüU eÉÏ MüÉå ÍzɤÉÉ mÉëÉmiÉ MüUiÉå xÉqÉrÉ ÌMülÉ-ÌMülÉ xÉqÉxrÉÉAÉåÇ MüÉ xÉÉqÉlÉÉ MüUlÉÉ
mÉÄQûÉ?
3. sÉÇQûlÉ Måü aÉÉåsÉqÉåeÉ xÉqqÉåsÉlÉ qÉåÇ AÇoÉåQûMüU eÉÏ lÉå ÌMülÉ ÌuÉwÉrÉÉåÇ mÉU mÉëMüÉzÉ QûÉsÉÉ?
4. mɦÉÏ MüÐ qÉ×irÉÑ MüÉ QûÊ. AÇoÉåQûMüU mÉU YrÉÉ mÉëpÉÉuÉ mÉÄQûÉ?
5. AÇoÉåQûMüU eÉÏ MüÐ ÌuÉSåzÉ ÍzɤÉÉ Måü oÉÉUå qÉåÇ oÉiÉÉCL|
6. mÉÉUxÉÏ xÉUÉrÉ qÉåÇ AÇoÉåQûMüU eÉÏ Måü xÉÉjÉ MæüxÉÉ urÉuÉWûÉU ÌMürÉÉ aÉrÉÉ?
7. AÇoÉåQûMüU eÉÏ lÉå mÉÏÌÄQûiÉ xÉqÉÉeÉ Måü E®ÉU Måü ÍsÉL YrÉÉ-YrÉÉ ÌMürÉÉ?
8. QûÊ. AÇoÉåQûMüU eÉÏ MüÉå pÉÉUiÉ Måü xÉÇÌuÉkÉÉlÉ MüÉ eÉlÉMü YrÉÉåÇ qÉÉlÉÉ eÉÉiÉÉ Wæû?
 18

III. xÉxÉÇSpÉï xmɹÏMüUhÉ MüÐÎeÉL:

1. ‘pÉÏqÉUÉuÉ CxÉ mÉëMüÉU Måü AxÉÇZrÉ AmÉqÉÉlÉ Måü ZÉÔlÉ Måü bÉÔðOû cÉÑmÉcÉÉmÉ mÉÏ eÉÉiÉå|’
2. ‘WûqÉÉUÏ AÉÍjÉïMü ÎxjÉÌiÉ PûÏMü lÉWûÏÇ Wæû, ÌTüU pÉÏ qÉæÇ pÉÏqÉUÉuÉ MüÉå EŠ ÍzɤÉÉ ÌSsÉÉlÉå MüÉ
pÉUxÉMü mÉërÉÉxÉ MüÃÆaÉÉ|’
3. ‘uÉwÉÉåïÇ MüÉ xÉqÉrÉ oÉÏiÉ eÉÉlÉå mÉU pÉÏ mÉÉUxÉÏ xÉUÉrÉ qÉåÇ qÉåUå xÉÉjÉ WÒûL SÒurÉïuÉWûÉU MüÉ xqÉUhÉ
MüUiÉå WûÏ qÉåUÏ AÉÆZÉÉåÇ qÉåÇ AÉÆxÉÔ NûsÉMü mÉÄQûiÉå WæÇû|’
4. ‘qÉaÉU kÉlrÉ WæÇû QûÊ. AÇoÉåQûMüU ElWûÉåÇlÉå iÉsÉuÉÉU rÉÉ oÉÇSÕMü MüÉ lÉWûÏÇ AÌWÇûxÉÉiqÉMü iÉUÏMåü xÉå
AmÉlÉå xÉqÉÉeÉ Måü Mü¹ÉåÇ MüÉå SÕU MüUlÉå MüÉ ÌlÉhÉïrÉ ÍsÉrÉÉ|’
***
6. ÌSsÉ MüÉ SÉæUÉ AÉæU LlÉeÉÉClÉÉ
QûÊ. rÉiÉÏzÉ AaÉëuÉÉsÉ

I. ÌlÉqlÉÍsÉÎZÉiÉ mÉëzlÉÉåÇ Måü xÉWûÏ ÌuÉMüsmÉÉåÇ MüÉå cÉÑlÉMüU ÍsÉÎZÉL:

1. WØûSrÉ UÉåaÉ Måü SÉå xuÉÃmÉ rÉå WæÇû-

i) LsÉmÉÉåOïû xÉÇQíûÉåqÉ AÉæU mÉÊsÉÏÍxÉÎxOûMü ii) ÌSsÉ MüÉ SÉæUÉ AÉæU LlÉeÉÉClÉÉ
iii) uÉÉrÉÑqÉÉaÉï UÉåaÉ AÉæU FiÉMü UÉåaÉ iv) QûÉrÉËUrÉÉ AÉæU MüÉåsÉÉåUåYOûsÉ MæÇüxÉU
2. ÌSsÉ MüÉ SÉæUÉ AÉæU LlÉeÉÉClÉÉ AÉqÉ iÉÉæU xÉå CiÉlÉå uÉwÉï xÉå AÍkÉMü EqÉë Måü sÉÉåaÉÉåÇ qÉåÇ SåZÉå
eÉÉiÉå WæÇû-
i) 55 uÉwÉï xÉå AÍkÉMü ii) 65 uÉwÉï xÉå AÍkÉMü
iii) 75 uÉwÉï xÉå AÍkÉMü iv) 45 uÉwÉï xÉå AÍkÉMü
3. WûÉOïû-AOæûMü MüÉ LMü ÌlÉSÉlÉ ÎeÉxÉqÉåÇ lrÉÔÎYsÉrÉU xMæülÉ xÉå rÉWû mÉiÉÉ sÉaÉÉrÉÉ eÉÉiÉÉ Wæû ÌMü
ÌSsÉ MüÉ ÌMüiÉlÉÉ ÌWûxxÉÉ SÉæUå MüÐ cÉmÉåOû xÉå oÉåMüÉU WÒûAÉ Wæû, CxÉå MüWûiÉå WæÇû-
i) D.xÉÏ.eÉÏ ii) DMüÉå OåûxOû iii) qÉÔaÉÉ OåûxOû iv) WûÉsOûU
4. MüÉåUÉålÉUÏ kÉqÉÌlÉrÉÉåÇ qÉåÇ ÍxÉMÑüÄQûlÉ AÉlÉå MüÉ LMü oÉÄQûÉ MüÉUhÉ Wæû-
i) ZÉÔlÉ MüÐ MüqÉÏ WûÉålÉÉ ii) zÉUÏU MüqÉeÉÉåU WûÉålÉÉû
iii) uÉxÉÉ MüÐ mÉUiÉ MüÉ eÉqÉ eÉÉlÉÉ iv) ZÉÔlÉ MüÉ eÉqÉ eÉÉlÉÉ
5. pÉÉUiÉ qÉåÇ oÉÉrÉmÉÉxÉ xÉeÉïUÏ MüÐ YrÉÉ xÉÇpÉÉuÉlÉÉ Wæû?
i) xÉÇpÉuÉ Wæû ii) pÉÌuÉwrÉ qÉåÇ WûÉålÉå MüÐ xÉÇpÉÉuÉlÉÉ Wæû
iii) xÉÇpÉÉuÉlÉÉ lÉWûÏÇ Wæû iv) MüÉåÍzÉzÉ eÉÉUÏ Wæû
6. WØûSrÉ UÉåÌaÉrÉÉåÇ Måü ÍsÉL CxÉ iÉUWû MüÉ pÉÉåeÉlÉ AcNûÉ lÉWûÏÇ Wæû-
i) MüQÒûAÉ ii) TüÐMüÉ iii) uÉxÉÉ rÉÑ£ü iv) UxÉSÉU
7. WØûSrÉ MüÉå ClÉxÉå FeÉÉï mÉëÉmiÉ WûÉåiÉÏ Wæû-
i) mÉxÉÍsÉrÉÉåÇ xÉå ii) qÉÉÇxÉmÉåÍzÉrÉÉåÇ xÉå iii) MüÉåUÉålÉUÏ kÉqÉÌlÉrÉÉåÇ xÉå iv) WØûSrÉ uÉÉsuÉ xÉå
 19

8. LlÉeÉÉClÉÉ MüÉ EaÉë ÃmÉ rÉWû Wæû-

i) mÉåËUMüÉÌQïûrÉsÉ UÉåaÉ ii) xÉÏLQûÏû iii) AÌlÉrÉÍqÉiÉ kÉÄQûMülÉû iv) ÌSsÉ MüÉ SÉæUÉ
9. ÌSsÉ MüÉ SÉæUÉ mÉÄQûlÉå MüÉ MüÉUhÉ Wæû-
i) AÍkÉMü ´ÉqÉ MüUlÉÉ
ii) WØûSrÉ MüÉå FeÉÉï mÉWÒðûcÉÉlÉåuÉÉsÉÏ ÌMüxÉÏ kÉqÉlÉÏ qÉåÇ LMüÉLMü ÂMüÉuÉOû AÉ eÉÉlÉÉû
iii) oÉÑÄRûÉmÉå Måü MüÉUhÉû
iv) U£ücÉÉmÉ MüÉ AcÉÉlÉMü MüqÉ WûÉå eÉÉlÉÉ
10. WØûSrÉ MüÐ qÉÉÇxÉmÉåÍzÉrÉÉåÇ Måü ¤ÉÌiÉaÉëxiÉ WûÉålÉå MüÉ MüÉUhÉ Wæû-
i) FeÉÉï MüÉ xÉëÉåiÉ xÉÔZÉ eÉÉlÉÉ ii) oÉÑÄRûÉmÉÉ AÉlÉÉû
iii) xÉqÉrÉ mÉU ZÉÉlÉÉ lÉ ZÉÉlÉÉû iv) zÉUÏU qÉåÇ U£ü MüÐ MüqÉÏ WûÉålÉÉ
11. ÌlÉqlÉ qÉåÇ xÉå xÉWûÏ ÌuÉMüsmÉ Wæû-
i) WûÉD osÉQû mÉëåzÉU Måü MüÉUhÉ WØûSrÉ UÉåaÉ WûÉåiÉÉ Wæû|
ii) Îx§ÉrÉÉåÇ qÉåÇ WØûSrÉ UÉåaÉ mÉÑÂwÉÉåÇ MüÐ AmÉå¤ÉÉ MüÉTüÐ MüqÉ xÉÇZrÉÉ qÉå mÉÉrÉÉ aÉrÉÉ Wæû|
iii) LlÉeÉÉClÉÉ Måü sɤÉhÉ iÉoÉ EpÉUiÉå WæÇû eÉoÉ UÉåaÉÏ AÉUÉqÉ MüU UWûÉ WûÉåiÉÉ Wæû|û
iv) ÌSsÉ MüÉ SÉæUÉ mÉÄQlÉå mÉU UÉåaÉÏ MüÉå mÉÏPû Måü oÉsÉ ÍsÉOûÉlÉÉ cÉÉÌWûL|
i) MåüuÉsÉ mÉWûsÉÉ MüjÉlÉ xÉWûÏ Wæû
ii) MåüuÉsÉ iÉÏxÉUÉ MüjÉlÉ xÉWûÏ Wæû |
ii) mÉWûsÉÉ, SÕxÉUÉ AÉæU iÉÏxÉUÉ rÉå iÉÏlÉÉåÇ MüjÉlÉ xÉWûÏ WæÇû|
iv) MåüuÉsÉ iÉÏxÉUÉ MüjÉlÉ aÉsÉiÉ Wæû|
12. ÌlÉqlÉ qÉåÇ xÉå rÉWû xuÉpÉÉuÉ WØûSrÉ UÉåaÉ MüÉ MüÉUhÉ oÉlÉ xÉMüiÉÉ Wæû-
i) erÉÉSÉ WðûxÉlÉå MüÉ xuÉpÉÉuÉ ii) zÉÉÇiÉ UWûlÉå MüÉ xuÉpÉÉuÉû
iii) ZÉÑsÉMüU AmÉlÉÏ xÉqÉxrÉÉ mÉU ÌuÉcÉÉU MüUlÉå MüÉ xuÉpÉÉuÉû
iv) AmÉlÉå ÄaÉqÉÉåÇ qÉåÇ pÉÏiÉU WûÏ pÉÏiÉU bÉÑsÉiÉå UWûlÉå MüÉ xuÉpÉÉuÉ
13. WØûSrÉ UÉåaÉ CxÉ xjÉÉlÉ qÉåÇ UWûlÉå uÉÉsÉÉåÇ qÉåÇ erÉÉSÉ mÉÉrÉÉ eÉÉiÉÉ Wæû-
i) zÉWûUÉåÇ qÉåÇ ii) aÉÉðuÉÉåÇ qÉåÇû iii) mÉWûÉÄQûÏ CsÉÉMüÉåÇ qÉåÇû iv) xÉqÉÑSìÏ iÉOû mÉU
14. CxÉ iÉUWû Måü ZÉÉlÉå xÉå WØûSrÉ UÉåaÉ MüÉå oÉÄRûÉuÉÉ ÍqÉsÉiÉÉ Wæû-
i) TüsÉ ii) xÉÉaÉ-xÉoeÉÏû iii) eÉÇMü TÔüQûû iv) SÉsÉ-SÉlÉå
15. ÌlÉqlÉ qÉåÇ xÉå LlÉeÉÉClÉÉ MüÉ LMü sɤÉhÉ Wæû-
i) mÉåOû qÉåÇ SSï WûÉålÉÉ ii) ZÉÉðxÉÏ AÉlÉÉû
iii) WûÉjÉ-mÉæU xÉÑ³É WûÉålÉÉû iv) xÉÏlÉå qÉåÇ oÉÉDÇ AÉåU SSï EPûlÉÉ
16. ÌSsÉ Måü SÉæUå MüÉ mÉëqÉÑZÉ sɤÉhÉ rÉWû Wæû-
i) xÉÏlÉå qÉåÇ oÉÉD AÉåU mÉëÉhÉsÉåuÉÉ SSï EPûlÉÉ ii) eÉÉåUÉåÇ MüÉ mÉxÉÏlÉÉ NÕûOûlÉÉû
iii) bÉoÉUÉWûOû AÉæU ÍqÉiÉsÉÏ MüÐ ÍzÉMüÉrÉiÉ WûÉålÉÉ iv) rÉå iÉÏlÉÉåÇ sɤÉhÉ
17. ÌSsÉ MüÉ SÉæUÉ erÉÉSÉ iÉåeÉ WûÉå iÉÉå rÉWû WûÉåiÉÉ Wæû-
 20

i) bÉoÉUÉWûOû WûÉåiÉÏ Wæû ii) UÉåaÉÏ oÉåWûÉåzÉ WûÉå xÉMüiÉÉ Wæû

iii) zÉUÏU qÉåÇ MÇümÉlÉ WûÉå xÉMüiÉÉ Wæû iv) EsOûÏ WûÉå xÉMüiÉÏ Wæû
18. xÉÉÌoÉïOíåûOû MüÐ aÉÉåsÉÏ CxÉMåü mÉÉxÉ WûÉåiÉÏ Wæû-
i) MæÇüxÉU Måü UÉåaÉÏ Måü mÉÉxÉ ii) ÌSsÉ Måü qÉUÏÄeÉ Måü mÉÉxÉ
iii) OûÏ oÉÏ Måü qÉUÏÄeÉ Måü mÉÉxÉû iv) MÑü¸ UÉåaÉÏ Måü mÉÉxÉ
19. AcÉÉlÉMü ÌSsÉ MüÉ SÉæUÉ mÉÄQû eÉÉL AÉæU UÉåaÉÏ MüÐ kÉÄQûMülÉ ÂMü eÉÉL iÉÉå rÉWû EmÉcÉÉU MüUlÉÉ
cÉÉÌWûL-
i) qÉÑðWû xÉå qÉÑðWû xÉOûÉMüU xÉÉðxÉ SåÇ ii) QûÊYOûU Måü AÉlÉå MüÉ CÇiÉeÉÉU MüUåÇ
iii) mÉÉlÉÏ ÌmÉsÉÉLÆû iv) MÑüNû lÉ MüUåÇ
20. LlÉeÉÉClÉÉ UÉåaÉ Måü ÌlÉSÉlÉ qÉåÇ rÉWû AÇzÉ mÉëqÉÑZÉ pÉÔÍqÉMüÉ ÌlÉpÉÉiÉÉ Wæû-
i) UÉåaÉÏ MüÉ qÉÉåOûÉmÉÉ ii) UÉåaÉÏ MüÉ ZÉÉlÉ-mÉÉlÉ
iii) UÉåaÉÏ MüÐ ÌSlÉcÉrÉÉïû iv) UÉåaÉÏ MüÐ oÉÏqÉÉUÏ MüÉ CÌiÉWûÉxÉ
21. ZÉÉxÉ qÉzÉÏlÉ mÉU urÉÉrÉÉqÉ MüUÉiÉå WÒûL D.xÉÏ.eÉÏ ËUMüÉQïû MüUlÉå Måü OåûxOû MüÉå rÉWû MüWûiÉå WæÇû-
i) qÉÔaÉÉ OåûxOû ii) OíåûQû ÍqÉsÉ iii) WûÉsOûUû iv) LÇÎeÉrÉÉåaÉëÉTüÐ
22. ‘WûÉsOûU’ eÉÉðcÉ Måü AÇiÉaÉïiÉ rÉWû ÌMürÉÉ eÉÉiÉÉ Wæû-
i) UÉåaÉÏ MüÉå AxmÉiÉÉsÉ qÉåÇ pÉiÉÏï ÌMürÉÉ eÉÉiÉÉ Wæû
ii) MÑüNû ÌSlÉÉåÇ Måü AÇiÉUÉsÉ qÉåÇ eÉÉðcÉ ÌMürÉÉ eÉÉiÉÉ Wæû
iii) ZÉÉxÉ qÉzÉÏlÉ mÉU urÉÉrÉÉqÉ MüUÉrÉÉ eÉÉiÉÉ Wæû
iv) UÉåaÉÏ Måü oÉSlÉ mÉU NûÉåOûÏ D.xÉÏ.eÉÏ qÉzÉÏlÉ sÉaÉÉMüU 24 xÉå 72 bÉÇOûÉåÇ iÉMü D.xÉÏ.eÉÏ
sÉÏ eÉÉiÉÏ Wæû
23. ÎeÉxÉqÉåÇ MüÉåUÉålÉUÏ kÉqÉÌlÉrÉÉåÇ qÉåÇ UÇaÉÏlÉ QûÉD QûÉsÉMüU LYxÉ-Uå-ÍcÉ§É ÍsÉrÉÉ eÉÉiÉÉ Wæû ExÉ
eÉÉðcÉ MüÉå MüWûiÉå WæÇû-
i) qÉÔaÉÉ OåûxOû ii) OíåûQû ÍqÉsÉ iii) WûÉsOûUû iv) MüÉåUÉålÉUÏ LÇÎeÉrÉÉåaÉëÉTüÐ
24. ÎeÉlÉ WØûSrÉ UÉåÌaÉrÉÉåÇ qÉåÇ SuÉÉ xÉå AÉUÉqÉ lÉWûÏÇ AÉiÉÉ ElÉqÉåÇ ÂMüÐ WÒûD MüÉåUÉålÉUÏ kÉqÉÌlÉrÉÉåÇ MüÉå
ZÉÉåsÉlÉå Måü ÍsÉL rÉWû ÌMürÉÉ eÉÉ xÉMüiÉÉ Wæû-
i) BYxÉÏeÉlÉ jÉåUåmÉÏ ii) LÇOûÏoÉrÉÉåÌOûYxÉ iii) QûÉrÉÍsÉÍxÉxÉ iv) oÉsÉÔlÉ-LÇÎeÉrÉÉåmsÉÉxOûÏ
25. ‘xOíåûmOûÉåMüÉClÉåeÉ’ lÉÉqÉMü SuÉÉ MüÉå CÇeÉYOû MüUlÉå xÉå WØûSrÉ UÉåaÉÏ MüÉå rÉWû TüÉrÉSÉ WûÉåiÉÉ Wæû-
i) ÂMüÐ WÒûD kÉqÉlÉÏ ÌTüU xÉå ZÉÑsÉiÉÏ Wæû ii) NûÉiÉÏ Måü SSï xÉå UÉWûiÉ ÍqÉsÉiÉÏ Wæû
iii) lÉÏÇS AÉiÉÏ Wæû iv) µÉÉxÉ sÉålÉå qÉåÇ AÉxÉÉlÉÏ WûÉåiÉÏ Wæû
26. mÉåxÉqÉåMüU MüÐ eÉÃUiÉ CxÉå mÉÄQûiÉÏ Wæû-
i) eÉÉå µÉÉxÉ lÉWûÏÇ sÉå mÉÉ UWûÉ WûÉå ii) ÎeÉxÉMåü ÌSsÉ MüÐ kÉÄQûMülÉ ÌoÉaÉÄQû aÉD WûÉå
iii) ÎeÉxÉMåü aÉÑSåï MüÉqÉ lÉWûÏÇ MüU UWåû WûÉåÇû iv) ÎeÉxÉMåü TåüTüQûÉåÇ qÉåÇ ZÉUÉoÉÏ WûÉå
27. ÍxÉMÑüÄQûÏ WÒûD MüÉåUÉålÉUÏ kÉqÉlÉÏ qÉåÇ aÉÑooÉÉUÉ TÑüsÉÉMüU ÌMüL eÉÉlÉå uÉÉsÉå CsÉÉeÉ MüÉå rÉWû MüWûiÉå
WæÇû-
i) oÉÉrÉmÉÉxÉ BmÉUåzÉlÉ ii) oÉæsÉÔlÉ LÇÎeÉrÉÉåmsÉÉxOûÏ
 21

iii) MüÉåUÉålÉUÏ LÇÎeÉrÉÉåaÉëÉTüÐ iv) QûÉrÉÍsÉÍxÉxÉ

28. WØûSrÉ UÉåaÉ Måü CsÉÉeÉ MüÉ LMü xuÉÃmÉ- ‘oÉÉrÉmÉÉxÉ xÉeÉïUÏ’ qÉåÇ rÉWû ÌMürÉÉ eÉÉiÉÉ Wæû-
i) ¤ÉÌiÉaÉëxiÉ WØûSrÉ MüÉå SÕxÉUå WØûSrÉ xÉå oÉSsÉÉ eÉÉiÉÉ Wæû
ii) ÂMüÐ WÒûD MüÉåUÉålÉUÏ kÉqÉlÉÏ MüÉå MüÉOûMüU OûÉðaÉ MüÐ ÍzÉUÉ MüÉ OÒûMüÄQûÉ sÉaÉÉrÉÉ eÉÉiÉÉ Wæû
iii) xÉeÉïUÏ ²ÉUÉ ÂMüÐ WÒûD kÉqÉlÉÏ MüÉå ZÉÉåsÉÉ eÉÉiÉÉ Wæû
iv) ÂMüÐ WÒûD kÉqÉlÉÏ MüÉå ÌlÉMüÉsÉMüU M×üiÉMü kÉqÉlÉÏ sÉaÉÉ SÏ eÉÉiÉÏ Wæû
29. WØûSrÉ UÉåaÉ xÉå oÉcÉÉuÉ Måü xÉÇSpÉï qÉåÇ ÌlÉqlÉ qÉåÇ rÉWû MüjÉlÉ xÉWûÏ Wæû-
i) uÉxÉÉrÉÑ£ü pÉÉåeÉlÉ MüUlÉÉ cÉÉÌWûLû
ii) qÉÉlÉÍxÉMü iÉlÉÉuÉ MüÉ WØûSrÉ mÉU MüÉåD mÉëpÉÉuÉ lÉWûÏÇ mÉÄQûiÉÉ
iii) UÉåeÉÉlÉÉ urÉÉrÉÉqÉ MüUlÉå MüÐ eÉÃUiÉ lÉWûÏÇ Wæû
iv) osÉQû mÉëåzÉU AÉæU qÉkÉÑqÉåWû Måü ÍsÉL xÉqÉrÉ xÉå SuÉÉ sÉåiÉå UWåÇû
30. ‘ÌSsÉ MüÉ SÉæUÉ AÉæU LlÉeÉÉClÉÉ’ sÉåZÉ CxÉ mÉÑxiÉMü xÉå ÍsÉrÉÉ aÉrÉÉ Wæû-
i) ‘xuÉÉxjrÉ Måü 200 xÉuÉÉsÉû’ ii) ‘L WÇûQíåûQèûeÉ sÉÉDnxÉ’
iii) ‘WûÉD osÉQû mÉëåzÉU’û iv) ‘WûÉOïû AOæûMü’

II. ÌlÉqlÉÍsÉÎZÉiÉ mÉëzlÉÉåÇ Måü E¨ÉU ÍsÉÎZÉL:

1. ÌSsÉ MüÉ SÉæUÉ AÉæU LlÉeÉÉClÉÉ ÌMüxÉå MüWûiÉå WæÇû?
2. ÌSsÉ MüÉ SÉæUÉ AÉæU LlÉeÉÉClÉÉ ÌMülÉ MüÉUhÉÉãÇ xÉå WûÉåiÉÉ Wæû?
3. ÌSsÉ MüÉ SÉæUÉ AÉæU LlÉeÉÉClÉÉ UÉåaÉ Måü mÉëqÉÑZÉ sɤÉhÉ YrÉÉ WæÇû?
4. ÌSsÉ MüÉ SÉæUÉ mÉÄQûlÉå mÉU mÉëÉjÉÍqÉMü EmÉcÉÉU Måü ÍsÉL YrÉÉ-YrÉÉ MüSqÉ EPûÉlÉå cÉÉÌWûL?
5. WûÉOïû AOæûMü Måü UÉåaÉÏ MüÉ CsÉÉeÉ ÌMüxÉ iÉUWû ÌMürÉÉ eÉÉiÉÉ Wæû?
6. ‘oÉåsÉÔlÉ LÇÎeÉrÉÉåmsÉÉxOûÏ’ iÉMülÉÏMü YrÉÉ Wæû?
7. WØûSrÉ UÉåaÉ xÉå oÉcÉlÉå uÉ MüÉoÉÔ mÉÉlÉå Måü ÍsÉL YrÉÉ-YrÉÉ LWûÌiÉrÉÉiÉ oÉUiÉlÉå cÉÉÌWûL?
8. ‘oÉÉrÉmÉÉxÉ xÉeÉïUÏ’ Måü oÉÉUå qÉåÇ ÍsÉÎZÉL|
9. WØûSrÉ UÉåaÉÏ Måü ZÉÉlÉ-mÉÉlÉ qÉåÇ YrÉÉ-YrÉÉ mÉUWåûeÉ eÉÃUÏ Wæû?
10. ÌSsÉ MüÉ SÉæUÉ AÉæU LlÉeÉÉClÉÉ MüÉ ÌlÉSÉlÉ ÌMüxÉ AÉkÉÉU mÉU ÌMürÉÉ eÉÉiÉÉ Wæû?

III. xÉxÉÇSpÉï xmɹÏMüUhÉ MüÐÎeÉL:

1. ‘WØûSrÉ WûÏ zÉUÏU MüÉ uÉWû qÉWû¨uÉmÉÔhÉï AÇaÉ Wæû eÉÉå zÉUÏU Måü xÉqÉxiÉ pÉÉaÉÉåÇ qÉåÇ eÉÏuÉlÉSÉrÉÏ U£ü
MüÉå mÉÇmÉ MüUiÉÉ Wæû|’
2. ‘CxÉ MüÉqÉ Måü ÍsÉL uÉWû ÌSlÉ-UÉiÉ MüÄQûÏ qÉåWûlÉiÉ MüUiÉÉ Wæû AÉæU ExÉå xuÉrÉÇ pÉÏ FeÉÉï MüÐ
ÄeÉÃUiÉ mÉÄQûiÉÏ Wæû|’
3. ‘ÎeÉÇSaÉÏ qÉåÇ qÉÉlÉÍxÉMü iÉlÉÉuÉ MüÉå pÉÏ SÕU UZÉåÇ| EiÉÉU-cÉÄRûÉuÉ, sÉÉpÉ-WûÉÌlÉ- CxÉå eÉÏuÉlÉ MüÉ
AÇaÉ qÉÉlÉ sÉåÇ|’
***
 22

7. qÉåUÏ oÉSìÏlÉÉjÉ rÉɧÉÉ

ÌuÉwhÉÑ mÉëpÉÉMüU

I. ÌlÉqlÉÍsÉÎZÉiÉ mÉëzlÉÉåÇ Måü xÉWûÏ ÌuÉMüsmÉÉåÇ MüÉå cÉÑlÉMüU ÍsÉÎZÉL:

1. xÉÇxÉÉU MüÉ xÉoÉxÉå FÆcÉÉ mÉuÉïiÉ rÉWû Wæû-
i) sWûÉåixÉå ii) ÌWûqÉÉsÉrÉ iii) kÉÉæsÉÉÌaÉËU iv) oÉëÊQû mÉÏMü
2. ÌWûqÉÉsÉrÉ mÉuÉïiÉ xÉSÉ CxÉxÉå RðûMüÉ UWûiÉÉ Wæû-
i) oÉTïü xÉå ii) mÉåÄQû-mÉÉækÉÉåÇ xÉå iii) oÉÉSsÉÉåÇ xÉå iv) UåiÉ xÉå
3. MüÌuÉ MüÉÍsÉSÉxÉ lÉå ÌWûqÉÉsÉrÉ MüÉå rÉWû lÉÉqÉ ÌSrÉÉ Wæû-
i) xÉÉaÉUqÉÉjÉÉ ii) ÌWûqÉÍzÉZÉU iii) lÉaÉÉÍkÉUÉeÉ iv) ÌWûqÉUÉeÉ
4. ÌWûqÉÉsÉrÉ mÉuÉïiÉ mÉU ClÉ mÉåÄQûÉåÇ Måü uÉlÉ mÉÉL eÉÉiÉå WæÇû-
i) SåuÉSÉà AÉæU pÉÉåeÉmÉ§É ii) lÉÉËUrÉsÉ AÉæU AÉqÉ
iii) oÉUaÉS AÉæU lÉÏqÉ iv) ´ÉÏaÉÇkÉ AÉæU sÉÉsÉ cÉlSlÉ
5. ‘qÉåUÏ oÉSìÏlÉÉjÉ rÉɧÉÉ’ CxÉ mÉëMüÉU MüÐ M×üÌiÉ Wæû-
i) xÉÇxqÉUhÉ ii) UåZÉÉÍcÉ§É iii) rÉɧÉÉ uÉרÉÉÇiÉ iv) ÌlÉoÉÇkÉ
6. ‘qÉåUÏ oÉSìÏlÉÉjÉ rÉɧÉÉ’ mÉÉPû Måü sÉåZÉMü WæÇû-
i) ÌuÉwhÉÑ mÉëpÉÉMüU ii) WûËUzÉÇMüU mÉUxÉÉD iii) ÌuÉuÉåMüÐ UÉrÉ iv) AÉåqÉmÉëMüÉzÉ ‘AÉÌSirÉ’
7. oÉSìÏlÉÉjÉ MüÐ rÉɧÉÉ Måü xÉÇSpÉï qÉåÇ rÉɧÉÉ Måü ÌlÉrÉqÉ Måü AlÉÑxÉÉU sÉåZÉMü mÉWûsÉå rÉWûÉð aÉrÉå-
i) iÉÉUMåüµÉU ii) cÉqÉÉæsÉÏ iii) oÉSìÏlÉÉjÉ iv) MåüSÉUlÉÉjÉ
8. MåüSÉUlÉÉjÉ MüÐ zÉÏiÉ-GiÉÑ MüÐ UÉeÉkÉÉlÉÏ MüÉ lÉÉqÉ Wæû-
i) EwÉÏqÉPû ii) mÉÏmÉsÉMüÉåOûÏ iii) cÉqÉÉæsÉÏ iv) iÉÉUMåüµÉU
9. cÉqÉÉæsÉÏ xÉå mÉÏmÉsÉMüÉåOûÏ MüÉå eÉÉlÉå Måü UÉxiÉå qÉåÇ ÍqÉsÉlÉå uÉÉsÉÉ xÉoÉxÉå FÆcÉå xjÉÉlÉ mÉU oÉlÉÉ
WÒûAÉ qÉÇÌSU Wæû-
i) oÉSìÏlÉÉjÉ ii) MåüSÉUlÉÉjÉ iii) iÉÑÇaÉlÉÉjÉ iv) ÂSìlÉÉjÉ
10. sÉåZÉMü ÌuÉwhÉÑ mÉëpÉÉMüU Måü xÉÉjÉ cÉsÉ UWåû MåüSÉUlÉÉjÉ Måü rÉȨ́ÉrÉÉåÇ qÉåÇ eÉÉå AÉPû uÉwÉï MüÐ
mrÉÉUÏ oÉŠÏ jÉÏ, ExÉMüÉ lÉÉqÉ jÉÉ-
i) ÌuÉ±É ii) xÉlkrÉÉ iii) mÉ©É iv) ÌlÉirÉÉ
11. eÉÉåwÉÏqÉPû xÉå oÉSìÏlÉÉjÉ MüÐ SÕUÏ Wæû-
i) 29 qÉÏsÉ ii) 39 qÉÏsÉ iii) 19 qÉÏsÉ iv) 09 qÉÏsÉ
12. oÉSUÏ lÉÉUÉrÉhÉ qÉÇÌSU CiÉlÉå TÑüOû MüÐ FÆcÉÉD mÉU oÉlÉÉ WÒûAÉ Wæû-
i) 12,080 TÑüOû ii) 12,000 TÑüOû iii) 10,480 TÑüOû iv) 10,840 TÑüOû
13. iÉÑÇaÉlÉÉjÉ ÍzÉZÉU CiÉlÉå TÑüOû FÆcÉÉ Wæû-
i) 10,480 TÑüOû ii) 12.080 TÑüOû iii) 12,000 TÑüOû iv) 10,000 TÑüOû
 23

14. oÉSìÏlÉÉjÉ MüÐ rÉɧÉÉ qÉåÇ sÉåZÉMü AÉæU ElÉMåü xÉWû rÉȨ́ÉrÉÉåÇ MüÉå mÉëÌiÉÌSlÉ CiÉlÉå qÉÏsÉ cÉsÉlÉÉ
WûÉåiÉÉ jÉÉ-
i) 8 xÉå 12 qÉÏsÉ ii) 16 xÉå 20 qÉÏsÉ iii) 12 xÉå 18 qÉÏsÉ iv) 4 xÉå 6 qÉÏsÉ
15. ‘LåxÉÉ sÉaÉ UWûÉ jÉÉ eÉæxÉå SåuÉiÉÉAÉåÇ Måü ZÉåsÉ Måü qÉæSÉlÉ MüÉå ÌMüxÉÏ MÑüzÉsÉ ÍcɧÉMüÉU lÉå
kÉuÉsÉ UÇaÉ qÉåÇ ÍsÉZÉ ÌSrÉÉ WûÉå|’ ÌuÉwhÉÑ mÉëpÉÉMüU lÉå rÉWû uÉhÉïlÉ CxÉMåü ÍsÉL ÌMürÉÉ Wæû-
i) eÉqÉlÉÉå§ÉÏ ii) aÉÇaÉÉå§ÉÏ iii) cÉÉæZÉqoÉÉ iv) iÉÉUMåüµÉU
16. oÉSìÏlÉÉjÉ MüÉ WûU rÉɧÉÏ ÌWûqÉÍzÉZÉUÉåÇ MüÉ xÉÉæÇSrÉï lÉWûÏÇ SåZÉ mÉÉiÉÉ YrÉÉåÇÌMü, SÉåmÉWûU WûÉåiÉå-WûÉåiÉå
ÌWûqÉÍzÉZÉU CxÉMåü AÉuÉUhÉ qÉåÇ ÍNûmÉ eÉÉiÉå WæÇû-
i) MÑüWûUå Måü ii) oÉÉSsÉÉåÇ Måü Iii) kÉÑLÆ Måü iv) oÉUxÉÉiÉ Måü
17. oÉSìÏ lÉÉUÉrÉhÉ Måü qÉÇÌSU MüÉå ClWûÉåÇlÉå xjÉÉÌmÉiÉ ÌMürÉÉ jÉÉ-
i) WûËUuÉÇzÉ AÉcÉÉrÉï ii) qÉkuÉÉcÉÉrÉï iii) zÉÇMüUÉcÉÉrÉï iv) UÉqÉÉlÉÑeÉÉcÉÉrÉï
18. oÉSìÏlÉÉjÉ bÉÉOûÏ qÉåÇ CxÉ lÉSÏ MüÉ ÃmÉeÉÉsÉ TæüsÉÉ Wæû-
i) AsÉMülÉÇSÉ ii) ÌuÉwhÉÑ aÉÇaÉÉ iii) MÇücÉlÉ aÉÇaÉÉ iv) aÉÇaÉÉ
19. oÉSìÏlÉÉjÉ MüÐ bÉÉOûÏ qÉåÇ oÉWûlÉå uÉÉsÉÏ aÉÂÄQû-aÉÇaÉÉ xÉå mÉijÉU MüÉ LMü OÒûMüÄQûÉ mÉÔeÉÉ Måü ÍsÉL
bÉU sÉå eÉÉlÉå uÉÉsÉå MüÉå CxÉMüÉ QûU lÉWûÏÇ UWûiÉÉ-
i) xÉÉðmÉÉåÇ MüÉ ii) ÌoÉcNÒûAÉåÇ MüÉ iii) aÉÂÄQû MüÉ iv) AÇkÉåUå MüÉ
20. eÉÉåwÉÏqÉPû MüÐ xjÉÉmÉlÉÉ ClWûÉåÇlÉå MüÐ jÉÏ-
i) zÉÇMüUÉcÉÉrÉï ii) qÉkuÉÉcÉÉrÉï iii) UÉqÉÉlÉÑeÉÉcÉÉrÉï iv) aÉÂQûÉcÉÉrÉï
21. ‘MüÐqÉÔ’ MüÉ AjÉï rÉWû WûÉåiÉÉ Wæû-
i) AÇaÉÔU ii) AÉqÉ iii) zÉWûiÉÔiÉ iv) cÉÏMÔü
22. sÉÉåaÉÉåÇ MüÐ qÉÉlrÉiÉÉ Måü AlÉÑxÉÉU mÉëÌiÉpÉÉmÉÑÇeÉ zÉÇMüU lÉå CxÉ mÉåÄQû Måü lÉÏcÉå oÉæPûMüU EmÉÌlÉwÉSÉåÇ
mÉU OûÏMüÉLÆ ÍsÉZÉÏ jÉÏÇ-
i) oÉUaÉS ii) zÉWûiÉÔiÉ iii) SåuÉSÉà iv) pÉÉåeÉmɧÉ
23. oÉSìÏlÉÉjÉ Måü UÉxiÉå qÉåÇ ÎxjÉiÉ mÉÉÇQÒû UÉeÉÉ ²ÉUÉ oÉxÉÉD aÉrÉÏ oÉxiÉÏ MüÉ lÉÉqÉ Wæû-
i) mÉÉÇQÒûMåüµÉU ii) cÉÉæxÉU oÉxiÉÏ iii) MÑüoÉåU ÍzÉsÉÉ iv) mÉÉÇQÒû lÉaÉU
24. ‘sÉÉåMümÉÉsÉ’ ClÉMüÉ iÉÏjÉï xjÉsÉ Wæû-
i) eÉælÉÉåÇ MüÉ ii) oÉÉæ®ÉåÇ MüÉ iii) DxÉÉCrÉÉåÇ MüÉ iv) ÍxÉYZÉÉåÇ MüÉ
25. AsÉMülÉÇSÉ Måü SÉålÉÉåÇ AÉåU Måü mÉuÉïiÉ rÉå MüWûsÉÉiÉå WæÇû-
i) ÍzÉuÉ-mÉÉuÉïiÉÏ ii) oÉë¼É-ÌuÉwhÉÑ iii) sɤqÉÏ-xÉUxuÉiÉÏ iv) lÉU-lÉÉUÉrÉhÉ
26. ‘oÉSUÏ’ CxÉ TüsÉ MüÉå MüWûiÉå WæÇû-
i) eÉÉqÉÑlÉ ii) zÉWûiÉÔiÉ iii) oÉåU iv) AÉqÉ
27. ÌuÉwhÉÑ aÉÇaÉÉ AÉæU AsÉMülÉÇSÉ Måü xÉÇaÉqÉ mÉU rÉWû Wæû-
i) ÌuÉwhÉÑmÉërÉÉaÉ ii) WûËU²ÉU iii) ÌuÉzÉÉsÉÉmÉÑUÏ iv) mÉÇcÉ mÉërÉÉaÉ
 24

28. ÌuÉwhÉÑ mÉëpÉÉMüU Måü AlÉÑxÉÉU CxÉ mÉuÉïiÉ Måü qÉlÉqÉÉåWûMü xÉÉæÇSrÉï MüÉå SåZÉMüU AMüÌuÉ pÉÏ MüÌuÉ
AÉæU ASÉzÉïÌlÉMü pÉÏ SÉzÉïÌlÉMü oÉlÉ eÉÉiÉÉ Wæû-
i) ÌuÉÇkrÉÉcÉsÉ ii) ÌWûqÉÉsÉrÉ iii) AUÉuÉsÉÏ iv) MüÉUÉMüÉåUqÉ
29. oÉSìÏlÉÉjÉ AÉæU lÉÏsÉMÇüPû Måü ÌWûqÉ-ÍzÉZÉUÉåÇ qÉåÇ LMü LåxÉÉ pÉÏ MÑühQû Wæû ÎeÉxÉMüÉ mÉÉlÉÏ aÉqÉï
WûÉåiÉÉ Wæû, ExÉ MÑühQû MüÉ lÉÉqÉ Wæû-
i) iÉmiÉ MÑühQû ii) AÎalÉ MÑühQû iii) eÉsÉ MÑühQû iv) uÉÌ»û MÑühQû

II. ÌlÉqlÉÍsÉÎZÉiÉ mÉëzlÉÉåÇ Måü E¨ÉU ÍsÉÎZÉL:

1. ÌWûqÉÉsÉrÉ MüÐ ÌuÉzÉåwÉiÉÉ MüÉ uÉhÉïlÉ MüÐÎeÉL|
2. oÉSìÏlÉÉjÉ rÉɧÉÉ qÉåÇ sÉåZÉMü AÉæU ElÉMåü xÉÉÍjÉrÉÉåÇ MüÐ ÌSlÉcÉrÉÉï ÍsÉÎZÉL|
3. iÉÑÇaÉlÉÉjÉ ÍzÉZÉU Måü xÉÉæÇSrÉï Måü xÉÇoÉÇkÉ qÉåÇ sÉåZÉMü lÉå YrÉÉ MüWûÉ Wæû?
4. oÉSìÏlÉÉjÉ MüÐ bÉÉOûÏ MüÉ ÍcɧÉhÉ MüÐÎeÉL|
5. oÉSìÏlÉÉUÉrÉhÉ qÉÇÌSU MüÐ ÌuÉzÉåwÉiÉÉ mÉU mÉëMüÉzÉ QûÉÍsÉL|
6. oÉSìÏlÉÉjÉ Måü rÉȨ́ÉrÉÉåÇ qÉåÇ LMü uÉrÉÉåuÉ×® xÉ‹lÉ ÌMüxÉ mÉëMüÉU WðûxÉÏ MüÉ mÉÉ§É oÉlÉ aÉL?
7. oÉSìÏlÉÉjÉ rÉɧÉÉ qÉåÇ sÉåZÉMü ÌuÉwhÉÑ mÉëpÉÉMüU Måü xÉWûrÉȨ́ÉrÉÉåÇ MüÉ uÉhÉïlÉ MüÐÎeÉL|
8. ‘mÉæZÉÇQûÉ’ MüÐ ÌuÉzÉåwÉiÉÉ Måü oÉÉUå qÉåÇ ÍsÉÎZÉL|
9. ‘aÉÂÄQû aÉÇaÉÉ’ MüÐ qÉWûÉlÉiÉÉ MüÉ uÉhÉïlÉ MüÐÎeÉL|
10. oÉSìÏlÉÉjÉ iÉMü mÉWÒðûcÉlÉå MüÉ UÉxiÉÉ MæüxÉÉ Wæû, uÉhÉïlÉ MüÐÎeÉL|

III. xÉxÉÇSpÉï xmɹÏMüUhÉ MüÐÎeÉL:

1. LåxÉå mÉëSåzÉ qÉåÇ mÉWÒðûcÉMüU AMüÌuÉ pÉÏ MüÌuÉ AÉæU ASÉzÉïÌlÉMü pÉÏ SÉzÉïÌlÉMü oÉlÉ eÉÉiÉÉ Wæû|
2. rÉWû qÉÉaÉï AmÉå¤ÉÉM×üiÉ pÉrÉÉlÉMü Wæû, CxÉÍsÉL CxÉMüÉ xÉÉæÇSrÉï pÉÏ ApÉÏ ANÕûiÉÉ Wæû|
3. WûÉrÉ UÉqÉ, uÉWû iÉÉå xÉcÉqÉÑcÉ ÌoÉcNÕû sÉaÉ UWûÉ jÉÉ, mÉU uÉWû cÉsÉiÉÉ YrÉÉåÇ lÉWûÏÇ?
4. eÉqÉ MæüxÉå xÉMüiÉÉ jÉÉ, WûqÉlÉå uÉWûÉð mÉÉlÉÏ sÉaÉlÉå WûÏ lÉWûÏÇ ÌSrÉÉ|
5. uÉWû AÉMüwÉïhÉ Wæû-xÉUsÉ pÉÌ£ü MüÉ, mÉëM×üÌiÉ Måü uÉæpÉuÉ MüÉ|
6. CxÉÏ MüÉUhÉ lÉÉUÉrÉhÉ rÉWûÉð oÉSUÏ lÉÉUÉrÉhÉ Måü lÉÉqÉ xÉå mÉëÍxÉ® WæÇû|
7. AUå, ÌoÉcNÕû-ÌoÉcNÕû|
8. MüÌWûL, ÌSsÉ eÉqÉ aÉrÉÉ rÉÉ oÉcÉ aÉrÉÉ|
9. qÉÇÎeÉsÉ mÉU mÉWÒðûcÉlÉå mÉU UÉåqÉÉÇcÉ WûÉå WûÏ AÉiÉÉ Wæû|
10. rÉɧÉÉ MüÉ rÉWû AxjÉÉD xlÉåWû pÉÏ ÌMüiÉlÉÉ mÉÌuÉ§É WûÉåiÉÉ Wæû|

***
 25

8. lÉÉsÉÉrÉMü
ÌuÉuÉåMüÐ UÉrÉ
I. ÌlÉqlÉÍsÉÎZÉiÉ mÉëzlÉÉåÇ Måü xÉWûÏ ÌuÉMüsmÉÉåÇ MüÉå cÉÑlÉMüU ÍsÉÎZÉL:
1. ‘lÉÉsÉÉrÉMü’ MüWûÉlÉÏ qÉåÇ CiÉlÉå AlOíåûlQû AkrÉÉmÉMüÉåÇ Måü cÉÑlÉÉuÉ Måü oÉÉUå qÉåÇ oÉiÉÉrÉÉ aÉrÉÉ Wæû-
i) xÉÉæ ii) SÉå xÉÉæ iii) iÉÏlÉ xÉÉæ iv) mÉÉðcÉ xÉÉæ
2. ‘lÉÉsÉÉrÉMü’ MüWûÉlÉÏ qÉåÇ AlOíåûlQû AkrÉÉmÉMüÉåÇ Måü cÉÑlÉÉuÉ qÉåÇ pÉÉaÉ sÉålÉå Måü ÍsÉL CiÉlÉå
EqqÉÏSuÉÉU AÉL jÉå-
i) SxÉ WûÄeÉÉU ii) iÉÏlÉ WûÄeÉÉU iii) mÉÉðcÉ WûÄeÉÉU iv) LMü WûÄeÉÉU
3. ‘lÉÉsÉÉrÉMü’ MüWûÉlÉÏ qÉåÇ mÉëirÉåMü EqqÉÏSuÉÉU Måü mÉÏNåû CiÉlÉÏ ÍxÉTüÉËUzÉåÇ AÉlÉå MüÐ oÉÉiÉ MüWûÏ
aÉrÉÏ Wæû-
i) sÉaÉpÉaÉ AÉPû-SxÉ ii) sÉaÉpÉaÉ SÉå-iÉÏlÉ
iii) sÉaÉpÉaÉ SxÉ-oÉÉUWû iv) sÉaÉpÉaÉ mÉÉðcÉ-NûÈ
4. ‘lÉÉsÉÉrÉMü’ MüWûÉlÉÏ qÉåÇ ÍcȨ́ÉiÉ erÉÉåÌiÉwÉÏ CxÉ eÉaÉWû mÉU oÉæPåû jÉå-
i) cÉårÉUqÉælÉ Måü oÉÇaÉsÉå Måü xÉÉqÉlÉå ii) ÎeÉsÉÉ mÉËUwÉSè Måü xÉÉqÉlÉå uÉÉsÉÏ TÑüOûmÉÉjÉ mÉU
iii) oÉxÉxOæÇûQû Måü xÉÉqÉlÉå uÉÉsÉÏ xÉÄQûMü mÉU iv) qÉÇÌSU Måü xÉÉqÉlÉå
5. ‘lÉÉsÉÉrÉMü’ MüWûÉlÉÏ qÉåÇ cÉårÉUqÉælÉ xÉÉWûoÉ Måü oÉÇaÉsÉå Måü xÉÉqÉlÉå mÉÑÍsÉxÉ MüÐ ÌMüiÉlÉÏ aÉÉÌÄQûrÉÉð
AÉrÉÏÇ?
i) SÉå ii) cÉÉU iii) iÉÏlÉ iv) mÉÉðcÉ
6. lÉÉsÉÉrÉMüÉåÇ MüÐ xÉpÉÉ Måü xÉpÉÉmÉÌiÉ Måü ÍsÉL ClÉMüÉ lÉÉqÉ mÉëxiÉÉÌuÉiÉ ÌMürÉÉ aÉrÉÉ-
i) ´ÉÏ M×üwhÉmÉÉsÉ ii) ´ÉÏ UÉbÉuÉ iii) ´ÉÏ UbÉÑmÉÉsÉ rÉÉSuÉ iv) ´ÉÏ UbÉÑmÉÌiÉUÉbÉuÉ
7. ‘lÉÉsÉÉrÉMü’ mÉÉPû Måü sÉåZÉMü WæÇû-
i) ÌuÉuÉåMüÐ UÉrÉ ii) ÌuÉwhÉÑ mÉëpÉÉMüU iii) pÉÏwqÉ xÉÉWûlÉÏ iv) WûËUzÉÇMüU mÉUxÉÉD
8. ‘lÉÉsÉÉrÉMü’ MüWûÉlÉÏ qÉåÇ ÎeÉsÉÉ mÉËUwÉSè qÉåÇ mÉëÉCqÉUÏ xMÔüsÉÉåÇ Måü ÍsÉL ClÉMüÉ cÉÑlÉÉuÉ WûÉålÉå uÉsÉÉ
jÉÉ-
i) cÉmÉUÉÍxÉrÉÉåÇ MüÉ ii) mÉëkÉÉlÉ AkrÉÉmÉMü MüÉ
iii) AlÉOíåûlQû AkrÉÉmÉMüÉåÇ MüÉ iv) OíåûlQû AkrÉÉmÉMüÉåÇ MüÉ
9. ‘lÉÉsÉÉrÉMü’ MüWûÉlÉÏ qÉåÇ mÉëÉCqÉUÏ AkrÉÉmÉMüÉåÇ Måü cÉÑlÉÉuÉ Måü EqqÉÏSuÉÉUÉåÇ qÉåÇ ClÉMüÐ xÉÇZrÉÉ
AÍkÉMü jÉÏ-
i) jÉQïû ÌQûuÉÏeÉlÉUÉåÇ MüÐ ii) TüxOïû ÌQûuÉÏeÉlÉUÉåÇ MüÐ
iii) xÉåMåühQûû ÌQûuÉÏeÉlÉUÉåÇ MüÐ iv) UæÇMü WûÉåsQûxÉï MüÐ
10. ‘jÉQïû ÌQûuÉÏeÉlÉU Måü ÍsÉL SÒÌlÉrÉÉ qÉåÇ MüÉåD eÉaÉWû lÉWûÏÇ Wæû|’ rÉWû uÉÉYrÉ ClÉMåü ²ÉUÉ MüWûÉ
aÉrÉÉ-
i) sÉåZÉMü xÉå ii) TüxOïû ÌQûuÉÏeÉlÉU xÉå iii) ÍxÉTüÉËUzÉÏ xÉå iv) LMü EqqÉÏSuÉÉU xÉå
 26

11. ‘lÉÉsÉÉrÉMü’ MüWûÉlÉÏ qÉåÇ LMü ÍxÉTüÉËUzÉÏ Måü AlÉÑxÉÉU jÉQïû ÌQûuÉÏeÉlÉU Måü ÍsÉL CxÉMüÐ eÉaÉWû
ËUeÉuÉï Wæû-
i) YsÉMïü MüÐ ii) cÉmÉUÉxÉÏ MüÐ iii) xMÔüsÉ qÉÉxOûU MüÐ iv) lÉxÉï MüÐ
12. ‘lÉÉsÉÉrÉMü’ MüWûÉlÉÏ qÉåÇ ‘ÌoÉlÉÉ oÉÉsÉ Måü euÉÉU-oÉÉeÉUå MüÐ RûÉPûÉ’ MüÉ ESÉWûUhÉ ClÉMåü ÍsÉL
ÌSrÉÉ aÉrÉÉ Wæû-
i) cÉårÉUqÉælÉ Måü oÉÇaÉsÉå Måü xÉÉqÉlÉå eÉqÉÉ WÒûL sÉÉåaÉÉåÇ Måü ÍsÉL
ii) zÉWûU qÉåÇ bÉÔqÉ UWåû sÉÉåaÉÉåÇ Måü ÍsÉL
iii) xÉpÉÉ qÉåÇ LMü̧ÉiÉ EqqÉÏSuÉÉUÉåÇ Måü ÍsÉL
iv) ÎeÉsÉÉ mÉËUwÉS Måü xÉÉqÉlÉå oÉæPåû urÉÉmÉÉËUrÉÉåÇ Måü ÍsÉL
13. ‘lÉÉsÉÉrÉMü’ MüWûÉlÉÏ qÉåÇ cÉårÉUqÉælÉ xÉÉWûoÉ Måü oÉÇaÉsÉå Måü xÉÉqÉlÉå mÉÑÍsÉxÉ CxÉÍsÉL AÉrÉÏ-
i) EqqÉÏSuÉÉUÉåÇ MüÉå oÉlSÏ oÉlÉÉlÉå ii) pÉÏÄQû MüÉå ÌlÉrÉÇ̧ÉiÉ MüUlÉå
iii) ÍxÉTüÉËUÍzÉrÉÉåÇ MüÉå WûOûÉlÉå iv) cÉårÉUqÉælÉ xÉÉWûoÉ MüÐ U¤ÉÉ MüUlÉå
14. cÉårÉUqÉælÉ xÉÉWûoÉ Måü oÉÇaÉsÉå Måü xÉÉqÉlÉå mÉÑÍsÉxÉ MüÐ xÉWûÉrÉiÉÉ xÉå ZÉÉÇÍcÉrÉÉåÇ qÉåÇ rÉå MüÉaÉÄeÉ
pÉUå aÉL-
i) mÉËUcÉrÉ mÉ§É ii) AÇMü mÉ§É iii) AÉuÉåSlÉ mÉ§É iv) ÍxÉTüÉËUzÉÏ mɧÉ
15. ‘xÉÑoÉWû MüÉ ÍxÉMÑüÄQûÉ WÒûAÉ oÉÉsÉMü AoÉ iÉlÉMüU eÉuÉÉlÉ MüÐ iÉUWû sÉaÉ UWûÉ jÉÉ|’ CxÉ uÉÉYrÉ
qÉåÇ rÉWû pÉÉuÉ aÉÉåcÉËUiÉ WûÉåiÉÉ Wæû-
i) E¨ÉåeÉlÉÉ ii) pÉrÉ iii) SÒÈZÉû iv) WûwÉï
16. ‘lÉÉsÉÉrÉMü’ MüWûÉlÉÏ qÉåÇ jÉQïû ÌQûuÉÏeÉlÉU ClÉMåü ÎZÉsÉÉTü AÉlSÉåsÉlÉ MüUlÉå MüÉ ÌlÉhÉïrÉ sÉåiÉå
WæÇû-
i) TüxOïû AÉæU xÉåMåühQû ÌQûuÉÏeÉlÉxÉï Måü ii) xMÔüsÉ Måü AÍkÉMüÉËUrÉÉåÇ Måü
iii) xÉUMüÉU Måü iv) ÎeÉsÉÉ mÉËUwÉSè Måü
17. ‘lÉÉsÉÉrÉMü’ MüWûÉlÉÏ qÉåÇ jÉQïû ÌQûuÉÏeÉlÉxÉï MüÐ xÉpÉÉ rÉWûÉð WûÉålÉå uÉÉsÉÏ jÉÏ-
i) ÎeÉsÉÉ mÉËUwÉSè Måü xÉÉqÉlÉå ii) cÉårÉUqÉælÉ xÉÉWûoÉ Måü oÉÇaÉsÉå Måü xÉÉqÉlÉå
iii) zÉWûU Måü qÉÑZrÉ cÉÉæUÉWåû mÉU iv) zÉWûU xÉå oÉÉWûU
18. ‘lÉÉsÉÉrÉMü’ MüWûÉlÉÏ qÉåÇ jÉQïû ÌQûuÉÏeÉlÉxÉï xÉpÉÉ cÉsÉÉlÉå Måü ÍsÉL rÉWûÉð LMü§É WÒûL-
i) eÉÇaÉsÉ qÉåÇ ii) lÉSÏ Måü ÌMülÉÉUå
iii) lÉSÏ Måü ÌMülÉÉUå oÉaÉÏcÉå qÉåÇ iv) mÉÏmÉsÉ Måü mÉåÄQû Måü lÉÏcÉå
19. ‘lÉÉsÉÉrÉMü’ MüWûÉlÉÏ qÉåÇ jÉQïû ÌQûuÉÏeÉlÉxÉï MüÐ xÉpÉÉ MüÉ qÉÇcÉ oÉlÉÉ-
i) MüÉsÉÏ qÉÉD MüÉ OÕûOûÉ cÉoÉÔiÉUÉ ii) lÉSÏ MüÉ iÉOû
iii) oÉUaÉS Måü mÉåÄQû MüÉ iÉlÉÉ iv) qÉÇÌSU MüÐ xÉÏÄRûÏ
20. ‘lÉÉsÉÉrÉMü’ MüWûÉlÉÏ qÉåÇ jÉQïû ÌQûuÉÏeÉlÉxÉï MüÐ xÉpÉÉ MüÉå xÉÇoÉÉåÍkÉiÉ MüUiÉå WÒûL LMü rÉÑuÉMü lÉå
rÉWû xÉÇMüsmÉ sÉålÉå Måü ÍsÉL MüWûÉ-
i) WûÄQûiÉÉsÉ MüÉ ii) eÉÏuÉlÉ MüÉ iii) zÉÉÇiÉ UWûlÉå MüÉ iv) SÇaÉå MüUlÉå MüÉ
 27

21. ‘WûqÉÉUå ÍsÉL WûU eÉaÉWû SUuÉÉeÉÉ oÉlS Wæû| eÉæxÉå WûqÉ AÉSqÉÏ lÉWûÏÇ oÉæsÉ WæÇû|’ lÉÉsÉÉrÉMü MüWûÉlÉÏ
Måü CxÉ uÉÉYrÉ qÉåÇ ‘WûU eÉaÉWû’ xÉå iÉÉimÉrÉï Wæû-
i) lÉÉæMüUÏ ii) qÉÇÌSU iii) mÉÉPûzÉÉsÉÉû iv) oÉÉaÉ-oÉaÉÏcÉå
22. ‘lÉÉsÉÉrÉMü’ mÉÉPû qÉåÇ jÉQïû ÌQûuÉÏeÉlÉxÉï ClÉ mÉU qÉÑMüSqÉÉ MüÉrÉqÉ MüUlÉÉ cÉÉWûiÉå WæÇû-
i) AmÉlÉå SÉåxiÉÉåÇ mÉU ii) xÉqÉÉeÉ mÉU
iii) qÉÉiÉÉ-ÌmÉiÉÉ mÉUû iv) xÉUMüÉU, xMÔüsÉ AÉæU AÍkÉMüÉËUrÉÉåÇ mÉU
23. ‘lÉÉsÉÉrÉMü’ MüWûÉlÉÏ qÉåÇ sÉåZÉMü lÉå ClÉMüÐ qÉlÉÉåSzÉÉ MüÉå SzÉÉïrÉÉ Wæû-
i) AlÉmÉÄRû sÉÉåaÉÉåÇ MüÐ ii) jÉQïû ÌQûuÉÏeÉlÉ qÉåÇ mÉÉxÉ WûÉålÉå uÉÉsÉÉåÇ MüÐ
iii) ÍxÉTüÉËUÍzÉrÉÉåÇ MüÐ iv) xÉUMüÉUÏ AÍkÉMüÉËUrÉÉåÇ MüÐ
24. jÉQïû ÌQûuÉÏeÉlÉxÉï MüÐ xÉpÉÉ qÉåÇ rÉWû lÉÉUÉ oÉWÒûiÉ SåU iÉMü SÒWûUÉrÉÉ eÉÉ UWûÉ jÉÉ-
i) ÌMüxÉMüÉå ÍqÉsÉå qÉÉxOûUÏ cÉÉðxÉ,jÉQïû ÌQûuÉÏÄeÉlÉ qÉåÌOíûMü mÉÉxÉ
ii) MüUÉå rÉÉ qÉUÉå iii) xÉUMüÉUÏ ATüxÉU WûÉrÉ-WûÉrÉû iv) TüxOïû ÌQûuÉÏeÉlÉxÉï qÉÑSÉïoÉÉS

II. ÌlÉqlÉÍsÉÎZÉiÉ mÉëzlÉÉåÇ Måü E¨ÉU ÍsÉÎZÉL:

1. AlOíåûlQû AkrÉÉmÉMüÉåÇ Måü cÉÑlÉÉuÉ Måü qÉÉWûÉæsÉ MüÉ uÉhÉïlÉ MüÐÎeÉL|
2. ÎeÉsÉÉ mÉËUwÉSè Måü oÉÉWûU MüÉ SØzrÉ mÉëxiÉÑiÉ MüÐÎeÉL|
3. sÉÉEQû xmÉÏMüU xÉå YrÉÉ bÉÉåwÉhÉÉ MüÐ eÉÉ UWûÏ jÉÏ?
4. SÉæÄQû MüU AÉiÉå WÒûL EqqÉÏSuÉÉU lÉå YrÉÉ MüWûÉ?
5. jÉQïû ÌQûuÉÏeÉlÉUÉåÇ MüÐ urÉjÉÉ MüÉå mÉëMüOû MüÐÎeÉL|
6. MüÉsÉÏ qÉÉD Måü cÉoÉÔiÉUå mÉU ZÉÄQåû rÉÑuÉMü lÉå YrÉÉ pÉÉwÉhÉ ÌSrÉÉ?
7. cÉårÉUqÉælÉ xÉÉWûoÉ Måü oÉÇaÉsÉå Måü xÉÉqÉlÉå MüÉ SØzrÉ mÉëxiÉÑiÉ MüÐÎeÉL|
8. mÉËUwÉSè MüÉrÉÉïsÉrÉ Måü oÉÇS SUuÉÉeÉå MüÉå SåZÉMüU EqqÉÏSuÉÉU YrÉÉ xÉÉåcÉlÉå sÉaÉå?
9. sÉåZÉMü ÌuÉuÉåMüÐ UÉrÉ lÉå ÍxÉTüÉËUzÉ MüUlÉå MüÉ MüÉælÉ-xÉÉ lÉrÉÉ iÉUÏMüÉ SåZÉÉ?
10. zÉWûU qÉåÇ oÉÄRûiÉÏ WÒûD AxÉÉkÉÉUhÉ pÉÏÄQû MüÉå SåZÉMüU sÉÉåaÉÉåÇ lÉå YrÉÉ xÉÉåcÉÉ?

III. xÉxÉÇSpÉï xmɹÏMüUhÉ MüÐÎeÉL:

1.eÉÏuÉlÉ qÉåÇ mÉWûsÉÏ oÉÉU ÍxÉTüÉËUzÉ MüÉ rÉWû iÉUÏMüÉ eÉÉlÉÉ|
2. xÉÑoÉWû MüÉ ÍxÉMÑüÄQûÉ uÉWû oÉÉsÉMü AoÉ iÉlÉMüU eÉuÉÉlÉ MüÐ iÉUWû sÉaÉ UWûÉ jÉÉ|
3. WûqÉ WûUÌaÉÄeÉ lÉWûÏÇ qÉÉlÉiÉå ÌMü MüÉaÉeÉ MüÐ iÉÏlÉ sÉMüÐUÉåÇ Måü MüÉUhÉ WûqÉ sÉÉåaÉ lÉÉsÉÉrÉMü WæÇû|
4. ÌMüxÉMüÉå ÍqÉsÉå qÉÉxOûUÏ cÉÉðxÉ, jÉQïû ÌQûuÉÏeÉlÉ qÉæÌOíûMü mÉÉxÉ|
5. ÍzɤÉÉ MüÉ xiÉU ÌaÉU UWûÉ Wæû, ExÉå AoÉ AÉæU ÌaÉUlÉå lÉWûÏÇ ÌSrÉÉ eÉÉLaÉÉ|
6. rÉå sÉÉåaÉ AÉeÉ ‘EsOûÉ cÉÉåU MüÉåiÉuÉÉsÉ MüÉå QûÉðOåû’ MüÐ MüWûÉuÉiÉ cÉËUiÉÉjÉï MüU UWåû WæÇû|
7. xÉÇZrÉÉ oÉsÉ mÉU ÌlÉU¤ÉU rÉÌS LqÉ.LsÉ.L WûÉå xÉMüiÉÉ Wæû iÉÉå YrÉÉ WûqÉ jÉQïû ÌQûuÉÏeÉlÉxÉï MüÉå
qÉÑSËUïxÉÏ pÉÏ lÉWûÏÇ ÍqÉsÉ xÉMüiÉÏ Wæû?
***
 28

9. UÉ·í MüÉ xuÉÃmÉ

uÉÉxÉÑSåuÉzÉUhÉ AaÉëuÉÉsÉ
I. ÌlÉqlÉÍsÉÎZÉiÉ mÉëzlÉÉåÇ Måü xÉWûÏ ÌuÉMüsmÉÉåÇ MüÉå cÉÑlÉMüU ÍsÉÎZÉL:
1. uÉÉxÉÑSåuÉzÉUhÉ AaÉëuÉÉsÉ Måü AlÉÑxÉÉU ClÉMåü xÉÎqqÉsÉlÉ xÉå UÉ·í MüÉ xuÉÃmÉ oÉlÉiÉÉ Wæû-
i) eÉsÉ, uÉÉrÉÑ AÉæU kuÉÌlÉ ii) pÉÔÍqÉ, eÉlÉ AÉæU xÉÇx¢ÑüÌiÉ
iii) M×üÌwÉ, E±ÉåaÉ AÉæU kÉlÉ iv) xÉÉÌWû¨rÉ, MüsÉÉ AÉæU xÉÇxM×üÌiÉ
2. ‘UÉ·í MüÉ xuÉÃmÉ’ mÉÉPû Måü AlÉÑxÉÉU AqÉÔsrÉ ÌlÉÍkÉrÉÉð pÉUÏ WæÇû-
i) mÉuÉïiÉÉåÇ MüÐ MüÉåZÉ qÉåÇ ii) xÉqÉÑSì MüÐ MüÉåZÉ qÉåÇ
iii) kÉUiÉÏ qÉÉiÉÉ MüÐ MüÉåZÉ qÉåÇ iv) mÉëM×üÌiÉ qÉÉiÉÉ MüÐ MüÉåZÉ qÉåÇ
3. sÉåZÉMü uÉÉxÉÑSåuÉzÉUhÉ AaÉëuÉÉsÉ lÉå eÉlÉ MüÉå xÉŠå AjÉÉåïÇ qÉåÇ mÉ×juÉÏ MüÉ mÉÑ§É MüWûÉ Wæ,
YrÉÉåÇÌMüû-
i) eÉlÉ Måü MüÉUhÉ WûÏ mÉ×juÉÏ ‘qÉÉiÉ×pÉÔÍqÉ’ MüÐ xÉÇ¥ÉÉ mÉëÉmiÉ MüUiÉÏ Wæû|
ii) eÉlÉ mÉ×juÉÏ MüÉå AmÉlÉÏ ÌlÉeÉÏ xÉÇmÉÌ¨É xÉqÉfÉiÉÉ Wæû|
iii) eÉlÉ mÉ×juÉÏ mÉU AmÉlÉÏ qÉlÉqÉÉlÉÏ MüUiÉÉ Wæû|
iv) eÉlÉ Måü oÉaÉæU mÉ×juÉÏ MüÉå xÉqqÉÉlÉ SålÉå uÉÉsÉÉ AÉæU MüÉåD lÉWûÏÇ Wæû|
4. ‘UÉ·í MüÉ xuÉÃmÉ’ mÉÉPû qÉåÇ mÉÑ§É MüÉ xuÉÉpÉÉÌuÉMü MüiÉïurÉ CxÉå oÉiÉÉrÉÉ aÉrÉÉ Wæû-
i) qÉÉiÉÉ MüÉå AmÉlÉå AÉSåzÉÉlÉÑxÉÉU cÉsÉÉlÉÉ ii) qÉÉiÉÉ xÉå AmÉlÉå AÍkÉMüÉUÉåÇ MüÐ qÉÉðaÉ MüUlÉÉ
iii) qÉÉiÉÉ MüÉå ZÉÉlÉÉ-mÉÉlÉÏ SålÉÉ iv) qÉÉiÉÉ Måü mÉëÌiÉ AlÉÑUÉaÉ AÉæU xÉåuÉÉpÉÉuÉ UZÉlÉÉ
5. qÉÉiÉÉ AmÉlÉå mÉѧÉÉåÇ MüÉå CxÉ mÉëMüÉU cÉÉWûiÉÏ Wæû-
i) xÉÇSpÉï Måü AlÉÑxÉÉU ii) xÉqÉÉlÉ pÉÉuÉ xÉå
iii) mÉÑ§É MüÐ rÉÉåarÉiÉÉ Måü AlÉÑxÉÉU iv) qÉeÉoÉÔUÏ xÉå
6. ‘UÉ·í MüÉ xuÉÃmÉ’ mÉÉPû Måü AlÉÑxÉÉU UÉ·í MüÉ iÉÏxÉUÉ AÇaÉ rÉWû Wæû-
i) eÉlÉ ii) xÉÇxM×üÌiÉ iii) pÉÔÍqÉ iv) mÉëM×üÌiÉ
7. sÉåZÉMü uÉÉxÉÑSåuÉzÉUhÉ AaÉëuÉÉsÉ Måü AlÉÑxÉÉU UÉ·í MüÐ uÉ×ή CxÉMåü ²ÉUÉ xÉÇpÉuÉ Wæû-
i) ÌuÉ¥ÉÉlÉ AÉæU iÉMülÉÏMü ²ÉUÉ ii) kÉlÉ MüÐ uÉ×ή ²ÉUÉ
iii) xÉÇxM×üÌiÉ Måü ÌuÉMüÉxÉ AÉæU AprÉÑSrÉ ²ÉUÉ iv) eÉlÉxÉÇZrÉÉ MüÐ uÉ×ή ²ÉUÉ
8. ‘UÉ·í MüÉ xuÉÃmÉ’ mÉÉPû Måü AlÉÑxÉÉU UÉ·í MüÉ xÉÑZÉSÉrÉÏ ÃmÉ rÉWû Wæû-
i) xÉqÉluÉrÉ-rÉÑ£ü eÉÏuÉlÉ ii) xÉÑZÉ-xÉqÉ×® eÉÏuÉlÉ
iii) xÉåuÉÉ pÉÉuÉ rÉÑ£ü eÉÏuÉlÉ iv) kÉÉÍqÉïMü pÉÉuÉ xÉå xÉqÉ×® eÉÏuÉlÉ
9. sÉåZÉMü uÉÉxÉÑSåuÉzÉUhÉ AaÉëuÉÉsÉ Måü AlÉÑxÉÉU xÉÇxM×üÌiÉ MüÉ AÍqÉiÉ pÉÇQûÉU CxÉqÉåÇ pÉUÉ WÒûAÉ
Wæû-
i) eÉÏuÉlÉ zÉæsÉÏ qÉåÇ ii) mÉëÉM×üÌiÉMü xÉÇmÉSÉAÉåÇ qÉåÇ iii) sÉÉåMü-MüjÉÉAÉåÇ qÉåÇ iv) pÉÉwÉÉ-zÉæsÉÏ qÉåÇ
10. ‘UÉ·í MüÉ xuÉÃmÉ’ mÉÉPû Måü sÉåZÉMü WæÇû-
i) WûËUzÉÇMüU mÉUxÉÉD ii) ÌuÉuÉåMüÐ UÉrÉ iii) ÌuÉwhÉÑ mÉëpÉÉMüU iv) uÉÉxÉÑSåuÉzÉUhÉ AaÉëuÉÉsÉ
 29

11. sÉåZÉMü uÉÉxÉÑSåuÉzÉUhÉ AaÉëuÉÉsÉ Måü AlÉÑxÉÉU xÉŠå AjÉÉåïÇ qÉåÇ xÉqÉxiÉ UÉ·íÏrÉ ÌuÉcÉÉUkÉÉUÉAÉåÇ
MüÐ eÉlÉlÉÏ rÉWû Wæû
i) mÉ×juÉÏ qÉÉiÉÉ ii) aÉÉæqÉÉiÉÉ iii) aÉÇaÉÉ qÉÉiÉÉ iv) mÉëM×üÌiÉ qÉÉiÉÉ
12. sÉåZÉMü uÉÉxÉÑSåuÉzÉUhÉ AaÉëuÉÉsÉ Måü AlÉÑxÉÉU, eÉÉå eÉlÉ qÉÉiÉ×pÉÔÍqÉ Måü xÉÉjÉ AmÉlÉÉ xÉÇoÉÇkÉ
eÉÉåÄQûlÉÉ cÉÉWûiÉå WæÇû ElÉMüÉå ClÉMåü mÉëÌiÉ krÉÉlÉ SålÉÉ cÉÉÌWûL-
i) AmÉlÉå MüiÉïurÉÉåÇ Måü mÉëÌiÉ ii) AmÉlÉå xÉÇoÉÇkÉÉåÇ Måü mÉëÌiÉ
iii) AmÉlÉå ÌuÉcÉÉUÉåÇ Måü mÉëÌiÉ iv) AmÉlÉÏ mÉëaÉÌiÉ Måü mÉëÌiÉ
13. ‘UÉ·í MüÉ xuÉÃmÉ’ mÉÉPû Måü AlÉÑxÉÉU ClÉMüÉå ÍqÉsÉÉMüU UÉ·í Måü pÉÉæÌiÉMü xuÉÃmÉ MüÉ LMü lÉrÉÉ
PûÉOû ZÉÄQûÉ MüUlÉÉ Wæû-
i) M×üÌwÉ AÉæU MüÉUÏaÉUÏ ii) ÌuÉ¥ÉÉlÉ AÉæU E±qÉ
iii) mÉëM×üÌiÉ AÉæU mÉËUxÉU iv) pÉÉwÉÉ AÉæU ÌuÉcÉÉU
14. pÉÔÍqÉ CiÉlÉå MüÉsÉ xÉå Wæû-
i) WûÄeÉÉUÉåÇ uÉwÉÉåïÇ xÉå ii) xÉæMüÄQûÉåÇ uÉwÉÉåïÇ xÉå iii) AlÉÇiÉ MüÉsÉ xÉå iv) SxÉ sÉÉZÉ uÉwÉÉåïÇ xÉå
15. ‘UÉ·í MüÉ xuÉÃmÉ’ mÉÉPû Måü AlÉÑxÉÉU mÉ×juÉÏ MüÉ xÉÉÇaÉÉåmÉÉÇaÉ AkrÉrÉlÉ CxÉMåü ÍsÉL oÉWÒûiÉ
AÉlÉÇSmÉëS MüiÉïurÉ qÉÉlÉÉ eÉÉiÉÉ Wæû-
i) eÉlÉ ÌuÉMüÉxÉ Måü ÍsÉL ii) ÌuÉ¥ÉÉlÉ AÉæU E±qÉ Måü ÍsÉL
iii) LMüÃmÉ UÉ·í Måü ÍsÉL iv) eÉÉaÉUhÉzÉÏsÉ UÉ·í Måü ÍsÉL
16. kÉUiÉÏ qÉÉiÉÉ MüÉå ‘uÉxÉÑÇkÉUÉ’ CxÉÍsÉL MüWûÉ eÉÉiÉÉ Wæû-
i) ÌuÉzÉÉsÉiÉÉ Måü MüÉUhÉ ii) AqÉÔsrÉ ÌlÉÍkÉrÉÉð pÉUå UWûlÉå Måü MüÉUhÉ
iii) ÌuÉzÉÉsÉ xÉqÉÑSì Måü MüÉUhÉ iv) AxÉÇZrÉ eÉlÉxÉÇZrÉÉ Måü MüÉUhÉ
17. sÉåZÉMü uÉÉxÉÑSåuÉzÉUhÉ AaÉëuÉÉsÉ Måü AlÉÑxÉÉU, mÉ×juÉÏ WûÉå AÉæU qÉlÉÑwrÉ lÉ WûÉåÇ, iÉÉå CxÉMüÐ
MüsmÉlÉÉ AxÉÇpÉuÉ Wæû-
i) UÉ·í MüÐ ii) eÉÏuÉlÉ MüÐ iii) qÉÉæeÉ-qÉxiÉÏ MüÐ iv) ZÉåiÉ-ZÉÍsÉWûÉlÉ MüÐ
18. ‘UÉ·í MüÉ xuÉÃmÉ’ mÉÉPû Måü AlÉÑxÉÉU, eÉlÉ Måü WØûSrÉ qÉåÇ CxÉ xÉ賈 MüÉ AlÉÑpÉuÉ WûÏ UÉ·íÏrÉiÉÉ
MüÐ MÑÇüeÉÏ Wæû-
i) mÉ×juÉÏ mÉU ÍqÉsÉlÉå uÉÉsÉå xÉpÉÏ xÉÉkÉlÉ qÉåUå WæÇû ii) qÉåUå MüÉUhÉ mÉ×juÉÏ xÉqÉ×® Wæû
iii) qÉæÇ WûÏ mÉ×juÉÏ MüÉ MüiÉÉï-kÉiÉÉï WÕðû iv) pÉÔÍqÉ qÉÉiÉÉ Wæû, qÉæÇ ExÉMüÉ mÉÑ§É WÕðû
19. sÉåZÉMü uÉÉxÉÑSåuÉzÉUhÉ AaÉëuÉÉsÉ Måü AlÉÑxÉÉU, mÉ×juÉÏ Måü xÉÉjÉ qÉÉiÉÉ AÉæU mÉÑ§É Måü xÉÇoÉÇkÉ MüÉå
xuÉÏMüÉU MüUiÉÉ Wæû ExÉå rÉWû AÍkÉMüÉU mÉëÉmiÉ WûÉåiÉÉ Wæû-
i) mÉ×juÉÏ MüÐ AqÉÔsrÉ ÌlÉÍkÉ MüÉå mÉëÉmiÉ MüUlÉå MüÉ
ii) mÉ×juÉÏ Måü AÍkÉMüÉUÉåÇ qÉåÇ pÉÉaÉ sÉålÉå MüÉ
iii) mÉ×juÉÏ mÉU eÉÏlÉå MüÉ iv) xÉÇmÉÌ¨É CMüûÉ MüUlÉå MüÉ
20. xuÉÉjÉï Måü ÍsÉL mÉÑ§É MüÉ qÉÉiÉÉ Måü mÉëÌiÉ mÉëåqÉ rÉWû xÉÔÍcÉiÉ MüUiÉÉ Wæû-
i) mÉÑ§É MüÐ xÉqÉ×ή MüÉå ii) mÉÑ§É Måü xuÉÉpÉÉÌuÉMü xuÉpÉÉuÉ MüÉåû
iii) mÉÑ§É Måü AkÉÈmÉiÉlÉ MüÉå iv) mÉÑ§É MüÐ ÌuÉuÉzÉiÉÉ MüÉå
 30

21. ‘UÉ·í MüÉ xuÉÃmÉ’ mÉÉPû Måü AlÉÑxÉÉU rÉWû eÉlÉ MüÉ qÉÎxiÉwMü Wæû-
i) pÉÉwÉÉû ii) xÉÇxM×üÌiÉû iii) xuÉpÉÉuÉ iv) eÉÏuÉlÉ
22. ‘UÉ·í MüÉ xuÉÃmÉ’ mÉÉPû Måü AlÉÑxÉÉU eÉÏuÉlÉ Måü ÌuÉOûmÉ MüÉ mÉÑwmÉ rÉWû Wæû-
i) xÉÇmĘ́Éû ii) xÉÇiÉÉlÉ iii) xÉÑZÉ iv) xÉÇxM×üÌiÉû
23. mÉ×jÉMü-mÉ×jÉMü xÉÇxM×üÌiÉrÉÉåÇ Måü ÌuÉMüÉxÉ MüÉ qÉÔsÉ AÉkÉÉU rÉWû Wæû-
i) mÉÉUxmÉËUMü xÉÌWûwhÉÑiÉÉ AÉæU xÉqÉluÉrÉû ii) mÉÉUxmÉËUMü ÌuÉÌuÉkÉiÉÉ
iii) ÌuÉÌuÉkÉ pÉÉwÉÉ-zÉæsÉÏ iv) pÉÔÍqÉ xÉÇUcÉlÉÉ qÉåÇ uÉæÌuÉkrÉ
24. mÉëirÉåMü xÉÇxM×üÌiÉ Måü AÉlÉÇS-mÉ¤É MüÉå xuÉÏMüÉU MüU ExÉqÉåÇ AÉlÉÇÌSiÉ WûÉålÉå uÉÉsÉÉ urÉÌ£ü LåxÉÉ
WûÉåiÉÉ Wæû-
i) mÉUÉåmÉMüÉUÏû ii) kÉqÉï-pÉÏà iii) xÉWØûSrÉ iv) xuÉÉjÉÏïû
25. ‘UÉ·í MüÉ xuÉÃmÉ’ ÌlÉoÉÇkÉ MüÉ E¬åzrÉ Wæû-
i) ÌuɱÉÍjÉïrÉÉåÇ qÉåÇ kÉÉÍqÉïMü pÉÉuÉlÉÉ eÉÉaÉ×iÉ MüUlÉÉ
ii) ÌuɱÉÍjÉïrÉÉåÇ qÉåÇ UÉ·íÏrÉ pÉÉuÉlÉÉ eÉÉaÉ×iÉ MüUlÉÉ
iii) ÌuɱÉÍjÉïrÉÉåÇ MüÉå pÉÔÍqÉ MüÐ xÉÇUcÉlÉÉ Måü oÉÉUå qÉåÇ oÉiÉÉlÉÉ
iv) ÌuɱÉÍjÉïrÉÉåÇ MüÉå xÉÇxM×üÌiÉ MüÉ mÉËUcÉrÉ MüUÉlÉÉ
II. ÌlÉqlÉÍsÉÎZÉiÉ mÉëzlÉÉåÇ Måü E¨ÉU ÍsÉÎZÉL:
1. UÉ·í MüÉå ÌlÉÍqÉïiÉ MüUlÉåuÉÉsÉå iɨuÉÉåÇ MüÉ uÉhÉïlÉ MüÐÎeÉL|
2. kÉUiÉÏ ‘uÉxÉÑÇkÉUÉ’ YrÉÉåÇ MüWûsÉÉiÉÏ Wæû?
3. UÉ·í ÌlÉqÉÉïhÉ qÉåÇ eÉlÉ MüÉ YrÉÉ rÉÉåaÉSÉlÉ WûÉåiÉÉ Wæû?
4. sÉåZÉMü lÉå xÉÇxM×üÌiÉ MüÉå eÉÏuÉlÉ-ÌuÉOûmÉ MüÉ mÉÑwmÉ YrÉÉåÇ MüWûÉ Wæû?
5. xÉqÉluÉrÉrÉÑ£ü eÉÏuÉlÉ Måü xÉÇoÉÇkÉ qÉåÇ uÉÉxÉÑSåuÉzÉUhÉ AaÉëuÉÉsÉ Måü ÌuÉcÉÉU mÉëMüOû MüÐÎeÉL|
6. UÉ·íÏrÉiÉÉ MæüxÉå oÉsÉuÉiÉÏ WûÉåiÉÏ Wæû?
7. ‘qÉÉiÉÉ mÉ×juÉÏ MüÉå mÉëhÉÉqÉ’ CxÉ SØÄRû ÍpÉÌ¨É mÉU UÉ·í MüÉ pÉuÉlÉ MæüxÉå iÉærÉÉU ÌMürÉÉ eÉÉiÉÉ Wæû?
8. ‘mÉ×juÉÏ qÉÉiÉÉ Måü ÍsÉL xÉpÉÏ eÉlÉ LMü xÉqÉÉlÉ WæÇû|’ CxÉ MüjÉlÉ MüÉå uÉÉxÉÑSåuÉzÉUhÉ AaÉëuÉÉsÉ lÉå
ÌMüxÉ mÉëMüÉU xmɹ ÌMürÉÉ Wæû?
9. ÌuÉÍpÉ³É xÉqÉÑSÉrÉ iÉjÉÉ xÉÇxM×üÌiÉrÉÉåÇ Måü oÉÉUå qÉåÇ sÉåZÉMü Måü ÌuÉcÉÉU xmɹ MüÐÎeÉL|
10. ‘UÉ·í MüÉ xuÉÃmÉ’ mÉÉPû Måü sÉåZÉMü Måü AlÉÑxÉÉU mÉÔuÉïeÉÉåÇ Måü oÉÉUå qÉåÇ WûqÉåÇ MæüxÉå mÉWûcÉÉlÉlÉÉ
cÉÉÌWûL?

III. xÉxÉÇSpÉï xmɹÏMüUhÉ MüÐÎeÉL:

1.pÉÔÍqÉ qÉÉiÉÉ Wæû, qÉæÇ ExÉMüÉ mÉÑ§É WÕðû|
2. rÉWû mÉëhÉÉqÉ pÉÉuÉ WûÏ pÉÔÍqÉ AÉæU eÉlÉ MüÉ SØÄRû oÉÇkÉlÉ Wæû|
3. eÉlÉ MüÉ mÉëuÉÉWû AlÉÇiÉ WûÉåiÉÉ Wæû|
4. xÉÇxM×üÌiÉ WûÏ eÉlÉ MüÉ qÉÎxiÉwMü Wæû|
5. ElÉ xÉoÉMüÉ qÉÔsÉ AÉkÉÉU mÉÉUxmÉËUMü xÉÌWûwhÉÑiÉÉ AÉæU xÉqÉluÉrÉ mÉU ÌlÉpÉïU Wæû|
 31

6. CxÉ mÉëMüÉU MüÐ ESÉU pÉÉuÉlÉÉ WûÏ ÌuÉÌuÉkÉ eÉlÉÉåÇ xÉå oÉlÉå WÒûL UÉ·í Måü ÍsÉL xuÉÉxjrÉMüU Wæû|
7. xÉqÉluÉrÉrÉÑ£ü eÉÏuÉlÉ WûÏ UÉ·í MüÉ xÉÑZÉSÉrÉÏ ÃmÉ Wæû|
8. eÉÉå urÉÌ£ü xÉWØûSrÉ Wæû, uÉWû mÉëirÉåMü xÉÇxM×üÌiÉ Måü AÉlÉÇS-mÉ¤É MüÉå xuÉÏMüÉU MüUiÉÉ Wæû AÉæU
ExÉxÉå AÉlÉÇÌSiÉ WûÉåiÉÉ Wæû|
9. UÉ·í Måü zÉUÏU Måü LMü pÉÉaÉ qÉåÇ rÉÌS AÇkÉMüÉU AÉæU ÌlÉoÉïsÉiÉÉ MüÉ ÌuÉMüÉxÉ Wæû iÉÉå xÉqÉaÉë UÉ·í
MüÉ xuÉÉxjrÉ EiÉlÉå AÇzÉ qÉåÇ AxÉqÉjÉï UWåûaÉÉ|
10. mÉ×juÉÏ Måü pÉÉæÌiÉMü xuÉÃmÉ MüÐ AɱÉåmÉÉÇiÉ eÉÉlÉMüÉUÏ mÉëÉmiÉ MüUlÉÉ, ExÉMüÐ xÉÑÇSUiÉÉ,
EmÉrÉÉåÌaÉiÉÉ AÉæU qÉÌWûqÉÉ MüÉå mÉWûûcÉÉlÉlÉÉ AÉuÉzrÉMü kÉqÉï Wæû|
***

10. ËUWûxÉïsÉ
AÉåqÉmÉëMüÉzÉ ‘AÉÌSirÉ’
I. ÌlÉqlÉÍsÉÎZÉiÉ mÉëzlÉÉåÇ Måü xÉWûÏ ÌuÉMüsmÉÉåÇ MüÉå cÉÑlÉMüU ÍsÉÎZÉL:

1. ‘ËUWûxÉïsÉ’ CxÉ mÉëMüÉU MüÐ UcÉlÉÉ Wæû-

i) ÌlÉoÉÇkÉ ii) MüWûÉlÉÏ iii) AÉsÉÉåcÉlÉÉ iv) LMüÉÇMüÐ
2. ‘ËUWûxÉïsÉ’ LMüÉÇMüÐ CxÉ UxÉ xÉå xÉUÉoÉÉåU Wæû-
i) WûÉxrÉ-urÉÇarÉ UxÉ ii) ÌlÉÇSÉ UxÉ iii) zÉÉÇiÉ UxÉ iv) UÉæSì UxÉ
3. ‘ËUWûxÉïsÉ’ LMüÉÇMüÐ qÉåÇ oÉÏqÉÉU x§ÉÏ MüÐ xÉqÉxrÉÉLÆ jÉÏÇ-
i) xÉU cÉMüUÉlÉÉ AÉæU xÉUSSï WûÉålÉÉ ii) ÍqÉiÉsÉÏ AÉæU xÉU cÉMüUÉlÉÉ
iii) bÉoÉUÉWûOû AÉæU lÉÏÇS lÉ AÉlÉÉ iv) oÉÑZÉÉU AÉæU xÉÏlÉå qÉåÇ SSï WûÉålÉÉ
4. ‘ËUWûxÉïsÉ’ LMüÉÇMüÐ qÉåÇ uÉæ± mÉUqÉÉlÉÇS oÉÏqÉÉU x§ÉÏ MüÐ CxÉ iÉMüsÉÏTü MüÉå qÉÉæiÉ MüÐ ÌlÉzÉÉlÉÏ
oÉiÉÉiÉå WæÇû-
i) mÉåOû qÉåÇ SSï WûÉålÉÉ ii) lÉÏÇS lÉ AÉlÉÉ iii) bÉoÉUÉWûOû qÉWûxÉÔxÉ MüUlÉÉ iv) ÌSsÉ kÉÄQûMülÉÉ
5. ‘ËUWûxÉïsÉ’ LMüÉÇMüÐ qÉåÇ UÉåÌaÉrÉÉåÇ MüÉå AYxÉU qÉUiÉå WÒûL SåZÉlÉå uÉÉsÉÉ Wæû-
i) uÉæ± mÉUqÉÉlÉÇS ii) mÉëÉåTåüxÉU mÉÉÇQÒûUÇaÉ iii) AkrÉÉmÉMü iv) ÌMüxÉÉlÉ
6. ‘ËUWûxÉïsÉ’ LMüÉÇMüÐ qÉåÇ uÉæ± mÉUqÉÉlÉlS oÉÏqÉÉU x§ÉÏ MüÉå cÉÇSlÉ MüÉ sÉåmÉ rÉWûÉð MüUlÉå Måü ÍsÉL
MüWûiÉå WæÇû-
i) WØûSrÉ Måü FmÉUÏ pÉÉaÉ mÉU ii) WØûSrÉ Måü pÉÏiÉUÏ pÉÉaÉ mÉU iii) qÉxiÉMü mÉU iv) mÉåOû mÉU
7. ‘ËUWûxÉïsÉ’ LMüÉÇMüÐ qÉåÇ uÉæ± mÉUqÉÉlÉlS oÉÏqÉÉU x§ÉÏ MüÉå rÉWû mÉUWåûeÉ MüUlÉå Måü ÍsÉL MüWûiÉå WæÇû-
i) PÇûQûÏ cÉÏÄeÉåÇ lÉ ZÉÉlÉå MüÉ ii) qÉÏPûÉ lÉ ZÉÉlÉå MüÉ
iii) iÉsÉÏ WÒûD cÉÏeÉåÇ lÉ ZÉÉlÉå MüÉ iv) mÉlSìWû ÌSlÉ iÉMü ZÉÉlÉÉ lÉ ZÉÉlÉå MüÉ
8. ‘ËUWûxÉïsÉ’ LMüÉÇMüÐ qÉåÇ uÉæ± mÉUqÉÉlÉlS oÉÏqÉÉU x§ÉÏ MüÉå LåxÉÉ mÉÉlÉÏ mÉÏlÉå Måü ÍsÉL MüWûiÉå WæÇû-
i) EoÉsÉÉ mÉÉlÉÏ ii) PÇûQûÉ mÉÉlÉÏ iii) aÉÑlÉaÉÑlÉÉ mÉÉlÉÏ iv) lÉsÉ MüÉ mÉÉlÉÏ
 32

9. ‘uÉæ± mÉUqÉÉlÉlS Måü mÉÉxÉ eÉÉå LMü oÉÉU WûÉåMüU eÉÉiÉÉ Wæû SÉåoÉÉUÉ sÉÉæOûMüU lÉWûÏÇ AÉiÉÉ|’
rÉWû uÉÉYrÉ CxÉMåü ²ÉUÉ MüWûÉ aÉrÉÉ Wæû-
i) uÉæ± mÉUqÉÉlÉÇS ii) mÉëÉåTåüxÉU mÉÉÇQÒûUÇaÉ iii) AkrÉÉmÉMü iv) x§ÉÏ
10. ‘ËUWûxÉïsÉ’ LMüÉÇMüÐ qÉåÇ ÌMüxÉÉlÉ ÌMüxÉMüÐ oÉÏqÉÉUÏ Måü CsÉÉeÉ Måü ÍsÉL uÉæ± mÉUqÉÉlÉlS Måü
mÉÉxÉ AÉiÉÉ Wæ?
i) AmÉlÉÏ mɦÉÏ ii) AmÉlÉÏ oÉåOûÏ iii) AmÉlÉÏ aÉÉrÉ iv) ZÉÑS MüÐ
11. ‘ËUWûxÉïsÉ’ LMüÉÇMüÐ qÉåÇ ÌMüxÉÉlÉ MüÐ aÉÉrÉ MüÐ iÉMüsÉÏTü rÉWû jÉÏ-
i) lÉ EPûiÉÏ Wæû lÉ AÉÆZÉåÇ ZÉÉåsÉiÉÏ Wæû ii) lÉ cÉÉUÉ ZÉÉiÉÏ Wæû lÉ SÕkÉ SåiÉÏ Wæû
iii) lÉ lÉÏÇS MüUiÉÏ Wæû lÉ cÉÉUÉ ZÉÉiÉÏ Wæû iv) lÉ UÆpÉÉiÉÏ Wæû lÉ SåZÉiÉÏ Wæû
12. ‘ËUWûxÉïsÉ’ LMüÉÇMüÐ qÉåÇ uÉæ± mÉUqÉÉlÉlS aÉÉrÉ MüÐ WûÉsÉiÉ MüÉ mÉiÉÉ LåxÉå sÉaÉÉiÉå WæÇû-
i) ÌMüxÉÉlÉ MüÐ lÉoeÉ SåZÉMüU ii) aÉÉrÉ MüÐ lÉoeÉ SåZÉMüU
iii) aÉÉrÉ MüÐ xÉÔUiÉ SåZÉMüU iv) ÌMüxÉÉlÉ MüÐ xÉÔUiÉ SåZÉMüU
13. ‘ËUWûxÉïsÉ’ LMüÉÇMüÐ qÉåÇ AkrÉÉmÉMü CxÉMåü CsÉÉeÉ Måü ÍsÉL uÉæ± mÉUqÉÉlÉlS Måü mÉÉxÉ
AÉiÉÉ Wæû-
i) ZÉÑS Måü ii) mɦÉÏ Måü iii) oÉåOåû Måü iv) oÉåOûÏ Måü
14. ‘ËUWûxÉïsÉ’ LMüÉÇMüÐ Måü xÉÇSpÉï qÉåÇ ÌlÉqlÉ qÉåÇ xÉå rÉWû iÉjrÉ xÉWûÏ Wæû-
i) uÉæ± mÉUqÉÉlÉlS LMü xÉÑsÉfÉÉ WÒûAÉ uÉæ± Wæû|
ii) mÉUqÉÉlÉlS LMü xÉWûÏ uÉæ± lÉWûÏÇ Wæû|
iii) uÉæ± mÉUqÉÉlÉlS MüÉå UÉåaÉ MüÐ AcNûÏ mÉWûcÉÉlÉ Wæû|
iv) uÉæ± mÉUqÉÉlÉlS xÉå CsÉÉeÉ mÉÉMüU UÉåaÉÏ AirÉÇiÉ xÉÇiÉѹ WûÉåiÉå WæÇû|
15. ‘ËUWûxÉïsÉ’ LMüÉÇMüÐ qÉåÇ AkrÉÉmÉMü Måü sÉÄQûMåü MüÉå rÉWû iÉMüsÉÏTü jÉÏ-
i) eÉÑMüÉqÉ-ZÉÉðxÉÏ jÉÏ ii) mÉåOû qÉåÇ SSï jÉÉ iii) oÉÑZÉÉU jÉÉ iv) oÉåWûÉåzÉ jÉÉ
16. ‘ËUWûxÉïsÉ’ LMüÉÇMüÐ qÉåÇ uÉæ± mÉUqÉÉlÉlS WûU UÉåaÉÏ MüÉå rÉWû SuÉÉ SåiÉå jÉå-
i) AqÉU pÉÉxMüU cÉÔhÉï ii) ̧ÉTüsÉÉ cÉÔhÉï iii) AÉqÉsÉÉ cÉÔhÉï iv) qÉÉåËUÇaÉÉ cÉÔhÉï
17. ‘ËUWûxÉïsÉ’ LMüÉÇMüÐ qÉåÇ mÉëÉåTåüxÉU mÉÉÇQÒûUÇaÉ oÉÏqÉÉU x§ÉÏ MüÐ MüqÉeÉÉåUÏ SÕU MüUlÉå MüÉ rÉWû EmÉÉrÉ
xÉÑfÉÉiÉå WæÇû-
i) TüsÉ ZÉÉlÉå MüÉ EmÉÉrÉ ii) ÌWûqqÉiÉ xÉå UWûlÉå MüÉ EmÉÉrÉ
iii) SuÉÉD ZÉÉlÉå MüÉ EmÉÉrÉ iv) AÉUÉqÉ MüUlÉå MüÉ EmÉÉrÉ
18. “bÉoÉUÉCrÉå qÉiÉ, AÉÆZÉåÇ qÉiÉ ZÉÉåÍsÉL, AÉmÉ zÉåU xÉå sÉÌÄQûrÉå|”
mÉëÉåTåüxÉU mÉÉÇQÒûUÇaÉ Måü ²ÉUÉ MüWåû aÉrÉå CxÉ uÉÉYrÉ Måü xÉÇSpÉï qÉåÇ ÌlÉqlÉ qÉåÇ xÉå rÉWû MüjÉlÉ
xÉWûÏ Wæû-
i) AÉÆZÉåÇ oÉlS MüUMåü zÉåU xÉå sÉÄQûlÉÉ Wæû|
ii) zÉåU xÉå sÉÄQûlÉå MüÐ MüsmÉlÉÉ MüUlÉÏ Wæû|
iii) zÉåU xÉå sÉÄQûlÉå MüÉ xÉmÉlÉÉ SåZÉlÉÉ Wæû|
iv) ÌlÉÌSìiÉ AuÉxjÉÉ qÉåÇ zÉåU xÉå sÉÄQûlÉÉ Wæû|
 33

19. mÉëÉåTåüxÉU mÉÉÇQÒûUÇaÉ x§ÉÏ MüÉå UÉxiÉå pÉU rÉWû qÉWûxÉÔxÉ MüUiÉå WÒûL eÉÉlÉå MüÐ xÉsÉÉWû SåiÉå WæÇû-
i) AmÉlÉå AÇSU MüÉåD oÉÏqÉÉUÏ lÉWûÏÇ WûÉålÉÉ
ii) AmÉlÉå AÉmÉ MüÉå uÉÏUÉÇaÉlÉÉ xÉqÉfÉlÉÉ
iii) AmÉlÉå AÇSU lÉL eÉÉåzÉ MüÉ WûÉålÉÉ
iv) UÉlÉÏ sɤqÉÏoÉÉD MüÐ iÉUWû iÉsÉuÉÉU cÉsÉÉiÉå WÒûL oÉÄRûlÉÉ
20. ‘ËUWûxÉïsÉ’ LMüÉÇMüÐ qÉåÇ mÉëåTåüxÉU mÉÉÇQÒûUÇaÉ aÉÉrÉ MüÐ oÉÏqÉÉUÏ MüÉ mÉiÉÉ sÉaÉÉlÉå Måü ÍsÉL rÉWû
SåZÉlÉÉ cÉÉWûiÉå WæÇû-
i) aÉÉrÉ MüÐ lÉoeÉ ii) ÌMüxÉÉlÉ MüÐ lÉoeÉ iii) aÉÉrÉ MüÉ cÉåWûUÉ iv) aÉÉrÉ MüÉ mÉåOû
21. mÉëÉåTåüxÉU mÉÉÇQÒûUÇaÉ ÌMüxÉÉlÉ xÉå rÉWû sÉÉlÉå Måü ÍsÉL MüWûiÉå WæÇû-
i) aÉÉrÉ MüÐ TüÉåOûÉå ii) aÉÉrÉ Måü oÉNûÄQåû MüÉå
iii) aÉÉrÉ MüÉ cÉÉUÉ iv) aÉÉrÉ Måü mÉÏlÉå MüÉ mÉÉlÉÏ
22. ‘ËUWûxÉïsÉ’ LMüÉÇMüÐ qÉåÇ sÉÄQûMüÐ mÉëÉåTåüxÉU mÉÉÇQÒûUÇaÉ Måü mÉÉxÉ CxÉÍsÉL AÉiÉÏ Wæû-
i) AmÉlÉå CsÉÉeÉ Måü ÍsÉL ii) AmÉlÉÏ qÉÉð Måü CsÉÉeÉ Måü ÍsÉL
iii) AmÉlÉå pÉÉD Måü CsÉÉeÉ Måü ÍsÉL iv) AmÉlÉå ÌmÉiÉÉ Måü CsÉÉeÉ Måü ÍsÉL
23. uÉæ± mÉUqÉÉlÉlS Måü AlÉÑxÉÉU MüÉåD pÉÏ urÉÌ£ü iÉoÉ iÉMü lÉWûÏÇ qÉUiÉÉ eÉoÉ iÉMü-
i) oÉÏqÉÉUÏ oÉÄRû lÉWûÏÇ eÉÉiÉÏ ii) CsÉÉeÉ lÉWûÏÇ ÌMürÉÉ eÉÉiÉÉ
iii) uÉWû SuÉÉD lÉWûÏÇ Så SåiÉÉ iv) UÉåaÉÏ ZÉÑS qÉUlÉÉ lÉWûÏÇ cÉÉWûiÉÉ
24. ‘ËUWûxÉïsÉ’ LMüÉÇMüÐ qÉåÇ rÉqÉUÉeÉ MüÉ xÉaÉÉ pÉÉD CxÉå MüWûÉ aÉrÉÉ Wæû-
i) uÉæ± mÉUqÉÉlÉÇS ii) mÉëÉåTåüxÉU mÉÉÇQÒûUÇaÉ iii) ÌMüxÉÉlÉ iv) AkrÉÉmÉMü
25. uÉæ± mÉUqÉÉlÉlS Måü AlÉÑxÉÉU uÉÉiÉ-ÌmɨÉ-MüTü MüÐ iÉUWû LMü xÉÉjÉ AÉlÉå uÉÉsÉÉ Wæû-
i) AkrÉÉmÉMü ii) ÌMüxÉÉlÉ iii) mÉëÉåTåüxÉU mÉÉÇQÒûUÇaÉ iv) x§ÉÏ
26. mÉëÉåTåüxÉU mÉÉÇQÒûUÇaÉ Måü AlÉÑxÉÉU oÉåWûÉåzÉ sÉÄQûMåü MüÉå rÉWû qÉWûxÉÔxÉ MüUlÉÉ Wæû-
i) ÌMü uÉWû oÉåWûÉåzÉ lÉWûÏÇ Wæû ii) ÌMü uÉWû xÉåWûiÉqÉÇS Wæû
iii) ÌMü uÉWû ApÉÏ EPûMüU SÉæÄQû xÉMüiÉÉ Wæû iv) ÌMü uÉWû eÉÇaÉsÉ qÉåÇ Wæû
27. “CxÉå LåxÉÏ-LåxÉÏ MüWûÉðÌlÉrÉÉð xÉÑlÉÉCrÉå ÎeÉlÉqÉåÇ oÉåWûÉåzÉ urÉÌ£ürÉÉåÇ Måü WûÉåzÉ qÉåÇ AÉlÉå MüÉ uÉhÉïlÉ
WûÉå|” rÉWû xÉÑfÉÉuÉ CxÉMåü ²ÉUÉ ÌSrÉÉ aÉrÉÉ-
i) uÉæ± mÉUqÉÉlÉÇS ii) mÉëÉåTåüxÉU mÉÉÇQÒûUÇaÉ iii) LMü QûÊYOûU iv) AkrÉÉmÉMü
28. mÉëÉåTåüxÉU mÉÉÇQÒûUÇaÉ sÉÄQûMåü MüÐ oÉåWûÉåzÉÏ MüÉå rÉWû lÉÉqÉ SåiÉå WæÇû-
i) uÉÉiÉ UÉåaÉ ii) xlÉÉrÉÑ UÉåaÉ iii) qÉÔNûÉï UÉåaÉ iv) xÉͳÉmÉÉiÉ
29. uÉæ± mÉUqÉÉlÉlS Måü AlÉÑxÉÉU sÉÄQûMåü MüÉå rÉWû UÉåaÉ WÒûAÉ Wæû-
i) xÉͳÉmÉÉiÉ ii) ÌQûmjÉÏËUrÉÉ iii) xlÉÉrÉÑUÉåaÉ iv) qÉÔNûÉï UÉåaÉ
30. sÉÄQûMüÉ CxÉMüÉ ËUWûxÉïsÉ MüU UWûÉ jÉÉ-
i) zÉÉÇiÉ UWûlÉå MüÉ ii) xÉÉålÉå MüÉ iii) qÉUlÉå MüÉ iv) oÉåWûÉåzÉÏ MüÉ
31. ‘ËUWûxÉïsÉ’ LMüÉÇMüÐ qÉåÇ sÉÄQûMüÉ oÉåWûÉåzÉ WûÉålÉå MüÉ ËUWûxÉïsÉ CxÉÍsÉL MüU UWûÉ jÉÉ-
i) lÉÉOMü qÉåÇ oÉåWûÉåzÉÏ MüÉ AÍpÉlÉrÉ MüUlÉå Måü ÍsÉL
 34

ii) AmÉlÉå qÉÉð-oÉÉmÉ MüÉå QûUÉlÉå Måü ÍsÉL

iii) oÉåWûÉåzÉÏ MüÉ AlÉÑpÉuÉ mÉÉlÉå Måü ÍsÉL
iv) sÉÉåaÉÉåÇ MüÉ krÉÉlÉ AmÉlÉÏ AÉåU ZÉÏÇcÉlÉå Måü ÍsÉL
32. ‘ËUWûxÉïsÉ’ LMüÉÇMüÐ Måü sÉåZÉMü WæÇû-
i) ÌuÉuÉåMüÐ UÉrÉ ii) EmÉålSìlÉÉjÉ AzMü iii) AÉåqÉmÉëMüÉzÉ ‘AÉÌSirÉ’ iv) WûËUzÉÇMüU mÉUxÉÉD

II. ÌlÉqlÉÍsÉÎZÉiÉ mÉëzlÉÉåÇ Måü E¨ÉU ÍsÉÎZÉL:

1. uÉæ± mÉUqÉÉlÉlS oÉÏqÉÉU x§ÉÏ MüÉ CsÉÉeÉ ÌMüxÉ mÉëMüÉU MüUiÉå WæÇû?
2. uÉæ± mÉUqÉÉlÉlS aÉÉrÉ MüÐ oÉÏqÉÉUÏ SÕU MüUlÉå MüÉ YrÉÉ EmÉÉrÉ oÉiÉÉiÉå WæÇû?
3. mÉëÉåTåüxÉU mÉÉÇQÒûUÇaÉ oÉÏqÉÉU x§ÉÏ MüÉ CsÉÉeÉ ÌMüxÉ RÇûaÉ xÉå MüUiÉå WæÇû?
4. uÉæ± AÉæU mÉëÉåTåüxÉU Måü AÉqÉlÉå-xÉÉqÉlÉå AÉlÉå Måü oÉÉS MüÉ SØzrÉ mÉëxiÉÑiÉ MüÐÎeÉL|
5. UqÉåzÉ lÉå oÉåWûÉåzÉÏ MüÉ AÍpÉlÉrÉ YrÉÉåÇ ÌMürÉÉ?
6. uÉæ± mÉUqÉÉlÉlS MüÉ cÉËU§É-ÍcɧÉhÉ MüÐÎeÉL|
7. mÉëÉåTåüxÉU mÉÉÇQÒûUÇaÉ MüÉ cÉËU§É-ÍcɧÉhÉ MüÐÎeÉL|
8. mÉëÉåTåüxÉU mÉÉÇQÒûUÇaÉ oÉÏqÉÉU x§ÉÏ MüÐ ÌWûqqÉiÉ oÉÄRûÉlÉå Måü MüÉælÉ-MüÉælÉ xÉå EmÉÉrÉ xÉÑfÉÉiÉå WæÇû?
9. uÉæ± mÉUqÉÉlÉÇS AÉæU mÉëÉåTåüxÉU mÉÉÇQÒûUÇaÉ Måü CsÉÉeÉ Måü iÉUÏMåü xÉå ElÉMåü oÉÉUå qÉåÇ AÉmÉMåü qÉlÉ qÉåÇ
YrÉÉ kÉÉUhÉÉ oÉlÉiÉÏ Wæû? xmɹ MüÐÎeÉL|
10. ‘ËUWûxÉïsÉ’ zÉÏwÉïMü Måü AÉæÍcÉirÉ mÉU AmÉlÉå ÌuÉcÉÉU urÉ£ü MüÐÎeÉL|

III. xÉxÉÇSpÉï xmɹÏMüUhÉ MüÐÎeÉL:

1. qÉUlÉÉ iÉÉå MüÉåD pÉÏ lÉWûÏÇ cÉÉWûiÉÉ, sÉåÌMülÉ qÉæÇlÉå AmÉlÉå UÉåÌaÉrÉÉåÇ MüÉå AYxÉU qÉUiÉå SåZÉÉ Wæû|
2. WØûSrÉ MüÉ aÉÑhÉ WûÏ kÉÄQûMülÉÉ WûÉåiÉÉ Wæû|
3. qÉÑfÉå QûU Wæû ÌMü MüWûÏÇ rÉWûÉð oÉæPåû-oÉæPåû qÉåUÉ ÌSsÉ kÉÄQûMülÉÉ oÉÇS lÉ MüU Så|
4. CxÉå pÉëqÉ WûÉå aÉrÉÉ Wæû ÌMü rÉWû oÉåWûÉåzÉ WûÉå aÉrÉÉ Wæû|
5. xÉͳÉmÉÉiÉ Wæû uÉæ± mÉUqÉÉlÉÇS MüÉå AÉæU xlÉÉrÉÑUÉåaÉ Wæû mÉëÉåTåüxÉU mÉÉÇQÒûUÇaÉ MüÉå|
6. AUå, AÉaÉ sÉaÉå iÉåUÏ ËUWûxÉïsÉ MüÉå| iÉÔ oÉÏxÉ-iÉÏxÉ ÍqÉlÉOû LåxÉå WûÏ UWûiÉÉ iÉÉå qÉåUÏ ËUWûxÉïsÉ WûÉå
eÉÉiÉÏ|
7. MüÉælÉ? uÉæ± mÉUqÉÉlÉÇS! rÉqÉUÉeÉ MüÉ xÉaÉÉ pÉÉD|
8. AcNûÉ! ExÉå ExÉÏ MüÉ SÕkÉ ÌlÉMüÉsÉMüU ÌmÉsÉÉAÉå|
9. WØûSrÉ Måü pÉÏiÉUÏ pÉÉaÉ mÉU cÉÇSlÉ MüÉ sÉåmÉ MüÐÎeÉL|
10. iÉÑfÉå YrÉÉ WûÉå aÉrÉÉ jÉÉ qÉåUå sÉÉÄQûsÉå|

***
 35

̲iÉÏrÉ xÉÉåmÉÉlÉ-mɱ pÉÉaÉ

(A) qÉkrÉMüÉsÉÏlÉ MüÉurÉ

1. MüoÉÏUSÉxÉ Måü SÉåWåû

I. ÌlÉqlÉÍsÉÎZÉiÉ mÉëzlÉÉåÇ Måü xÉWûÏ ÌuÉMüsmÉÉåÇ MüÉå cÉÑlÉMüU ÍsÉÎZÉL:
1. MüoÉÏUSÉxÉ MåüAlÉÑxÉÉU ClÉMåü mÉëiÉÉmÉ xÉå xÉoÉ SÒÈZÉ SSï ÍqÉOûiÉå WæÇû-
i) UÉqÉ Måü ii) xÉSèaÉÑ Måü iii) xÉqÉrÉ Måü iv) mÉæxÉÉåÇ Måü
2. MüoÉÏU Måü aÉÑÂ rÉWû jÉå-
i) UÉqÉÉlÉÇS ii) mÉUqÉÉlÉÇS iii) SrÉÉlÉÇS iv) kÉqÉïSÉxÉ
3. MüoÉÏU ClÉ mÉU oÉÍsÉWûÉUÏ WûÉåiÉå WæÇû-
i) qÉÉiÉÉ-ÌmÉiÉÉ mÉU ii) eÉÏuÉlÉ mÉUü iii) ÍzÉwrÉ mÉU iv) aÉÑÂ mÉU
4. MüoÉÏUSÉxÉ Måü LMü SÉåWåû Måü AlÉÑxÉÉU qÉÉOûÏ MÑüqWûÉU xÉå rÉWû MüWûiÉÏ Wæû-
i) qÉÑfÉå YrÉÉåÇ TåÇüMüiÉå WûÉå ii) qÉÑfÉå YrÉÉåÇ UÉæÇSiÉå WûÉå
iii) qÉÑfÉå YrÉÉåÇ xÉÏÇcÉiÉå WûÉå iv) qÉÑfÉå YrÉÉåÇ AmÉlÉÉiÉå WûÉå
5. MüoÉÏUSÉxÉ MüÉ ÌuɵÉÉxÉ Wæû ÌMü ClÉMüÉå mÉÉxÉ UZÉlÉå xÉå WûqÉÉUÉ pÉsÉÉ WûÉåaÉÉ-
i) mÉÄQûÉåÍxÉrÉÉåÇ MüÉå ii) ÌoÉssÉrÉÉåÇ MüÉå iii) ÌlÉlSMüÉåÇ MüÉå iv) ÍqɧÉÉåÇ MüÉå
6. MüxiÉÔUÏ rÉWûÉð oÉxÉiÉÏ Wæû-
i) mÉåÄQû qÉåÇ ii) TÔüsÉ qÉåÇ ü iii) TüsÉÉåÇ qÉåÇ iv) qÉ×aÉ MüÐ lÉÉÍpÉ qÉåÇ
7. MüoÉÏU ClÉMüÐ UÉWû SåZÉiÉå WæÇû-
i) xÉÉkÉÑ MüÐ ii) UÉqÉ MüÐ iii) ÍzÉwrÉ MüÐ iv) aÉÑ MüÐ
8. MüoÉÏUSÉxÉ Måü AlÉÑxÉÉU ¢üÉåkÉ CxÉMåü xÉqÉÉlÉ Wæû-
i) eÉÏuÉlÉ Måü ii) iÉsÉuÉÉU Måü iii) qÉ×irÉÑ Måü iv) SÒ¹iÉÉ Måü
9. MüoÉÏU Måü AlÉÑxÉÉU SÒÈZÉ qÉåÇ qÉlÉÑwrÉ rÉWû MüUiÉÉ Wæû-
i) aÉsÉÌiÉrÉÉåÇ MüÉå rÉÉS ii) UÉqÉ MüÉ xqÉUhÉü
iii) xÉÇMüOûÉåÇ MüÉ xÉÉqÉlÉÉ iv) AmÉlÉå AÉmÉ xÉå oÉÉiÉåÇ
10. MüoÉÏUSÉxÉ Måü AlÉÑxÉÉU CxÉMüÐ eÉÉÌiÉ lÉWûÏÇ mÉÔNûlÉÏ cÉÉÌWûL-
i) xÉÉkÉÑ MüÐ ii) ÍqɧÉÉåÇ MüÐü iii) ÌuɲÉlÉÉåÇ MüÐ iv) sÉÉåaÉÉåÇ MüÐ
11. aÉÑ Måü ÍqÉsÉlÉå xÉå MüoÉÏU MüÐ rÉWû ÍqÉOû aÉrÉÏ-
i) mÉUåzÉÉlÉÏü ii) SÒÌuÉkÉÉü iii) ÍcÉÇiÉÉ iv) zÉÇMüÉ
12. MüoÉÏUSÉxÉ Måü xÉÉqÉlÉå rÉå ZÉÄQåû WæÇû-
i) qÉÉiÉÉ AÉæU ÌmÉiÉÉ ii) aÉÑ AÉæU ÍzÉwrÉ iii) aÉÑ AÉæU aÉÉåÌuÉÇS iv) kÉqÉï AÉæU AkÉqÉï
13. MüoÉÏUSÉxÉ MüWûiÉå WæÇû ÌMü ÌlÉlSMü MüÐ MÑüOûÏ rÉWûÉð oÉlÉÉlÉÏ cÉÉÌWûL-
i) eÉÇaÉsÉ qÉåÇ ii) aÉÉðuÉ qÉåÇ iii) bÉU Måü ÌmÉNûuÉÉÄQåû qÉåÇ iv) bÉU Måü AÉÆaÉlÉ qÉåÇ
 36

14. MüoÉÏUSÉxÉ Måü AlÉÑxÉÉU qÉ×aÉ uÉlÉ qÉåÇ rÉWû RÕðûRûiÉÉ Wæû-
i) AÉ´ÉrÉ ii) MÑüÌOûrÉÉ iii) MüxiÉÔUÏ iv) mÉÉlÉÏ
15. MüoÉÏU Måü AlÉÑxÉÉU bÉÌOû rÉå WÇæû-
i) SÒÈZÉ ii) UÉqÉ iii) AÉlÉÇS iv) xÉÇbÉwÉï
16. MüoÉÏU Måü AlÉÑxÉÉU iÉsÉuÉÉU ZÉUÏSiÉå xÉqÉrÉ CxÉMåü mÉëÌiÉ krÉÉlÉ lÉWûÏÇ SålÉÉ Wæû-
i) SÕMüÉlÉSÉU ii) iÉsÉuÉÉU MüÉ AÉMüÉUü iii) qrÉÉlÉ iv) MüÐqÉiÉ

II. ÌlÉqlÉÍsÉÎZÉiÉ mÉëzlÉÉåÇ Måü E¨ÉU ÍsÉÎZÉL:

1. aÉÑ MüÐ qÉÌWûqÉÉ Måü oÉÉUå qÉåÇ MüoÉÏU YrÉÉ MüWûiÉå WæÇû?
2. eÉÏuÉlÉ MüÐ lɵÉUiÉÉ Måü oÉÉUå qÉåÇ MüoÉÏU Måü YrÉÉ ÌuÉcÉÉU WæÇû?
3. SrÉÉ AéæU kÉqÉï Måü xÉÇoÉkÉ MüÉ uÉhÉïlÉ MüÐÎeÉL|
4. xÉqÉrÉ Måü xÉSÒmÉrÉÉåaÉ Måü oÉÉUå qÉåÇ MüoÉÏU YrÉÉ MüWûiÉå WæÇû?
5. MüoÉÏU Måü AlÉÑxÉÉU ¥ÉÉlÉ MüÉ YrÉÉ qÉWûiuÉ Wæû?
6. MüoÉÏU Måü AlÉÑxÉÉU ÌlÉlSMü MüÉå YrÉÉåÇ mÉÉxÉ UZÉlÉÉ cÉÉÌWûL?
7. MüxiÉÔUÏ qÉ×aÉ Måü ²ÉUÉ MüoÉÏU MüÉælÉ xÉÏ xÉÏZÉ SåiÉå WæÇû?
8. UéqÉ ÍqÉsÉlÉ Måü oÉÉUå qÉåÇ MüoÉÏU Måü ÌuÉcÉÉU xmɹ MüÐÎeÉL|
9. aÉÑ AéæU aÉÉåÌuÉlS qÉåÇ xÉå MüoÉÏU ÌMüxÉå cÉÑlÉlÉÉ cÉÉWûiÉå WæÇû AéæU YrÉÉåÇ?

III. xÉxÉÇSpÉï pÉÉuÉ xmɹ MüÐÎeÉL:

1. qÉÉOûÏ MüWæû MÑüqWûÉU xÉå, iÉÔ YrÉÉ UÉæÇSå qÉÉårÉ|
CMü ÌSlÉ LåxÉÉå WûÉårÉaÉÉå, qÉæÇ UÉæÇSÕðaÉÏ iÉÉårÉ||

2. MüxiÉÔUÏ MÑÇüQûÍsÉ oÉxÉæ, qÉ×aÉ RÕðûRåû oÉlÉ qÉÉÇÌWû|

LåxÉå bÉÌOû bÉÌOû UÉqÉ WæÇû, SÒÌlÉrÉÉ SåZÉæ lÉÉÇÌWû||

3. ÌlÉlSMü ÌlÉrÉUå UÉÎZÉrÉå, AÉÆaÉlÉ MÑüüOûÏ NûoÉÉrÉ|

ÌoÉlÉ mÉÉlÉÏ, xÉÉoÉÑlÉ ÌoÉlÉÉ ÌlÉqÉïsÉ MüUæ xÉÑpÉÉrÉ||

4. MüÉsÉ MüUæ xÉÉå AÉeÉ MüU, AÉeÉ MüUæ xÉÉå AooÉ|

mÉsÉ qÉåÇ mÉUsÉæ WûÉårÉaÉÉ, oÉWÒûËU MüUæaÉÉ MüooÉ||

***
 37

2. iÉÑsÉxÉÏSÉxÉ Måü SÉåWåû

I. ÌlÉqlÉÍsÉÎZÉiÉ mÉëzlÉÉåÇ Måü xÉWûÏ ÌuÉMüsmÉÉåÇ MüÉå cÉÑlÉMüU ÍsÉÎZÉL:
1. iÉÑsÉxÉÏSÉxÉ ClÉ mÉU ÌuɵÉÉxÉ MüUiÉå WæÇû-
i) xÉÏiÉÉ mÉUü ii) ´ÉÏUÉqÉ mÉU iii) aÉÑ lÉUWûËUSÉxÉ mÉU iv) sɤqÉhÉ mÉU
2. iÉÑsÉxÉÏSÉxÉ ClWåÇû AmÉlÉÉ AÉUÉkrÉ SåuÉ qÉÉlÉiÉå WæÇû-
i) pÉaÉuÉÉlÉ ClSì MüÉå ii) ´ÉÏ M×üwhÉ MüÉå iii) ´ÉÏUÉqÉ MüÉå iv) zÉÌlÉSåuÉ MüÉå
3. iÉÑsÉxÉÏSÉxÉ Måü AlÉÑxÉÉU xÉÇiÉ MüÉ xuÉpÉÉuÉ CxÉMüÐ iÉUWû WûÉåiÉÉ Wæû-
i) AÉqÉ Måü mÉåÄQû MüÐ iÉUWû ii) xÉåoÉ Måü mÉåÄQû MüÐ iÉUWû
iii) oÉUaÉS Måü mÉåÄQû MüÐ iÉUWû iv) mÉÏmÉsÉ Måü mÉåÄQû MüÐ iÉUWû
4. iÉÑsÉxÉÏSÉxÉ MüÉrÉÉ AÉæU qÉlÉ MüÐ EmÉqÉÉ CxÉxÉå SåiÉå WæÇû
i) zÉUÏU AÉæU AÉiqÉÉ xÉå ii) mÉÉmÉ AÉæU mÉÑhrÉ xÉåü
iii) ZÉåiÉ AÉæU ÌMüxÉÉlÉ xÉå iv) MüÉqÉ AÉæU ¢üÉåkÉ xÉå
5. iÉÑsÉxÉÏSÉxÉ Måü AlÉÑxÉÉU qÉkÉÑU uÉcÉlÉ xÉå rÉWû ÍqÉOûiÉÉ Wæû-
i) fÉaÉÄQûÉ ii) ¢üÉåkÉ iii) xÉÇMüOû iv) AÍpÉqÉÉlÉ
6. iÉÑsÉxÉÏSÉxÉ MüWûiÉå WæÇû-mÉÇÌQûiÉ AÉæU qÉÔZÉï LMü xÉqÉÉlÉ iÉoÉ sÉaÉiÉå WæÇû-
i) eÉoÉ uÉå LMü xÉÉjÉ WûÉåiÉå WæÇû ii) eÉoÉ MüÉqÉ, ¢üÉåkÉ, qÉS AÉæU sÉÉåpÉ MüÉå qÉlÉ qÉåÇ UZÉiÉå WæÇû
iii) eÉoÉ ²åwÉ AÉæU ÌlÉÇSÉ qÉlÉ qÉåÇ UZÉiÉå WæÇû iv) eÉoÉ mÉÉmÉ-mÉÑhrÉ Måü oÉÏeÉ qÉlÉ qÉåÇ oÉÉåiÉå WæÇû
7. iÉÑsÉxÉÏSÉxÉ uÉWûÉð eÉÉlÉå Måü ÍsÉL qÉlÉÉ MüUiÉå WæÇû-
i) eÉWûÉð MÇücÉlÉ oÉUxÉiÉÉ Wæû ii) eÉWûÉð xÉÑZÉ AÉæU zÉÉÇÌiÉ lÉWûÏÇ ÍqÉsÉiÉÏ
iii) eÉWûÉð AmÉlÉå sÉÉåaÉ lÉWûÏÇ WûÉåiÉåü iv) eÉWûÉð AÉSU AÉæU xlÉåWû lÉWûÏÇ ÍqÉsÉiÉÉ
8. iÉÑsÉxÉÏ Måü AlÉÑxÉÉU ÌoÉlÉÉ iÉåeÉ Måü mÉÑÂwÉ MüÐ AuÉxjÉÉ CxÉ MüÐ iÉUWû WûÉåiÉÏ Wæû-
i) AÉaÉ oÉÑfÉlÉå mÉU UÉZÉ MüÐ iÉUWû ii) ÌoÉlÉÉ kÉlÉ Måü MÇüaÉÉsÉ MüÐ iÉUWû
iii) AmÉÉÌWûeÉ MüÐ iÉUWû iv) oÉåMüÉU MüÐ iÉUWû
9. iÉÑsÉxÉÏ Måü LMü SÉåWåû Måü AlÉÑxÉÉU xÉÑAÇoÉ iÉ SÕxÉUÉåÇ Måü ÌWûiÉ Måü ÍsÉL rÉWû SåiÉÉ Wæû-
i) aÉÑPûsÉÏ ii) TüsÉ iii) UxÉ iv) AÉæwÉÍkÉ
11. SÕkÉ Måü ETüÉlÉ MüÉå CxÉxÉå ÍqÉOûÉrÉÉ eÉÉiÉÉ Wæû-
i) DÇkÉlÉ xÉå ii) AÉaÉ xÉåü iii) WûÉjÉ xÉå iv) zÉÏiÉsÉ eÉsÉ xÉå

II. ÌlÉqlÉÍsÉÎZÉiÉ mÉëzlÉÉåÇ Måü E¨ÉU ÍsÉÎZÉL:

1. iÉÑsÉxÉÏSÉxÉ MüÐ UÉqÉpÉÌ£ü MüÉ uÉhÉïlÉ MüÐÎeÉL|
2. iÉÑsÉxÉÏSÉxÉ Måü AlÉÑxÉÉU xÉÇiÉ Måü xuÉpÉÉuÉ MüÉ uÉhÉïlÉ MüÐÎeÉL|
3. iÉÑsÉxÉÏSÉxÉ lÉå qÉkÉÑU uÉcÉlÉ Måü qÉWûiuÉ MüÉ MæüxÉå uÉhÉïlÉ ÌMürÉÉ Wæû?
4. iÉÑsÉxÉÏSÉxÉ Måü AlÉÑxÉÉU qÉlÉÑwrÉ MüÉå eÉÏuÉlÉ qÉåÇ xÉpÉÏ sÉÉåaÉÉåÇ xÉå MæüxÉÉ urÉuÉWûÉU UZÉlÉÉ
cÉÉÌWûL?
 38

5. iÉÑsÉxÉÏSÉxÉ MÑüsÉ UÏÌiÉ Måü mÉÉsÉlÉ MüUlÉå Måü xÉÇoÉÇkÉ qÉåÇ YrÉÉ MüWûiÉå WæÇû?
6. iÉÑsÉxÉÏSÉxÉ lÉå Nû¨ÉÏxÉ AÇMü MüÉå sÉåMüU AmÉlÉÉ MüÉælÉ xÉÉ qÉiÉ mÉëMüOû ÌMürÉÉ Wæû?
7. ‘eÉæxÉÉ MüqÉï uÉæxÉÉ TüsÉ’ CxÉ oÉÉiÉ MüÉå iÉÑsÉxÉÏSÉxÉ lÉå mÉÉmÉ mÉÑhrÉ MüÉ ESÉWûUhÉ SåMüU MæüxÉå
xmɹ ÌMürÉÉ Wæû?
8. iÉÑsÉxÉÏSÉxÉ lÉå oÉÑfÉÏ WÒûD AÉaÉ MüÉ ESÉWûUhÉ SåMüU YrÉÉ xÉqÉfÉÉrÉÉ Wæû?

III. xÉxÉÇSpÉï pÉÉuÉ xmɹ MüÐÎeÉL:

1. iÉÑsÉxÉÏ MüÉrÉÉ ZÉåiÉ Wæû, qÉlÉxÉÉ pÉrÉÉå ÌMüxÉÉlÉ|
mÉÉmÉ mÉÑhrÉ SÉåE oÉÏeÉ WæÇû, oÉÑuÉæ xÉÉå sÉÑlÉæ ÌlÉSÉlÉ||

2. MüÉqÉ ¢üÉåkÉ, qÉS sÉÉåpÉ MüÐ, eÉÉæ sÉÉæ qÉlÉ qÉåÇ ZÉÉlÉ|
iÉÉæ sÉÉæ mÉÇÌQûiÉ qÉÔUZÉÉæ, iÉÑsÉxÉÏ LMü xÉqÉÉlÉ||

3. iÉÑsÉxÉÏ LÌWû xÉÇxÉÉU qÉåÇ, pÉÉðÌiÉ pÉÉðÌiÉ Måü sÉÉåaÉ|

xÉoÉ xÉÉå ÌWûsÉ ÍqÉsÉ oÉÉåÍsÉL, lÉSÏ lÉÉuÉ xÉÇrÉÉåaÉ||

4. AÉuÉiÉ WûÏ WûwÉåï lÉWûÏÇ, lÉælÉlÉ lÉWûÏÇ xÉlÉåWû|

iÉÑsÉxÉÏ iÉWûÉð lÉ eÉÉCL, MÇücÉlÉ oÉUxÉå qÉåWû||
***
3. qÉÏUÉoÉÉD Måü mÉS
I. ÌlÉqlÉÍsÉÎZÉiÉ mÉëzlÉÉåÇ Måü xÉWûÏ ÌuÉMüsmÉÉåÇ MüÉå cÉÑlÉMüU ÍsÉÎZÉL:
1. qÉÏUÉoÉÉD lÉå ClWåÇû AmÉlÉÉ AÉUÉkrÉ qÉÉlÉÉ-
i) ´ÉÏ UÉqÉ MüÉå ii) ´ÉÏM×üwhÉ MüÉå iii) oÉë¼SåuÉ MüÉå iv) ´ÉÏ ÌuÉlÉÉrÉMü MüÉå
2. qÉÏUÉoÉÉD lÉå CxÉMåü ÍsÉL xÉÉUÉ eÉaÉ NûÉåÄQûÉ-
i) pÉeÉlÉ Måü ÍsÉL ii) pÉÌ£ü Måü ÍsÉL iii) sÉÉåaÉÉåÇ Må ÍsÉL iv) ´ÉÏM×üwhÉ Måü ÍsÉL
3. qÉÏUÉoÉÉD lÉå ClÉMüÐ xÉÇaÉÌiÉ qÉåÇ oÉæPûMüU sÉÉåMü-sÉÉeÉ ZÉÉåD-
i) xÉÉkÉÑAÉåÇ MüÐ ii) AmÉlÉÉåÇ MüÐ iii) pÉ£üÉåÇ MüÐå iv) ÌaÉËUkÉU MüÐ
4. qÉÏUÉoÉÉD lÉå M×üwhÉ mÉëåqÉ MüÉå CxÉxÉå xÉÏÇcÉÉ-
i) eÉsÉ xÉå ii) mÉëåqÉ xÉå iii) AÉÆxÉÑAÉåÇ xÉå iv) AÉlÉÇS xÉå
5. ÌuÉwÉ MüÉ mrÉÉsÉÉ ClWûÉåÇlÉå pÉåeÉÉ jÉÉ-
i) xÉÇiÉÉåÇ lÉå ii) UÉhÉÉ lÉå iii) oÉÇkÉÑAÉåÇ lÉå iv) sÉÉåaÉÉåÇ lÉå
6. qÉÏUÉoÉÉD MüÐ sÉaÉlÉ CxÉqÉåÇ sÉaÉÏ Wæû-
i) M×üwhÉ pÉÌ£ü qÉåÇ ii) xÉÉkÉÑ pÉÌ£ü qÉåÇ iii) UÉqÉ pÉÌ£ü qÉåÇ iv) eÉlÉ xÉåuÉÉ qÉåÇ
7. ´ÉÏM×üwhÉ Måü cÉUhÉMüqÉsÉ LåxÉå WæÇû-
 39

i) xÉqÉÇSU xÉÏ ii) AÌuÉlÉÉxÉÏ iii) jÉsÉuÉÉxÉÏ iv) MüÂhÉÉqÉrÉÏ

8. CxÉMüÉ bÉqÉÇQû lÉWûÏÇ MüUlÉÉ cÉÉÌWûL-
i) xÉÑÇSUiÉÉ MüÉ ii) kÉlÉ MüÉ iii) SåWû MüÉ iv) xɨÉÉ MüÉ
9. rÉWû xÉÇxÉÉU CxÉMüÉ ZÉåsÉ Wæû-
i) mÉæxÉÉåÇ MüÉ ii) ÍcÉÌÄQûrÉÉåÇ MüÉ iii) xÉÑZÉ-SÒÈZÉ MüÉ iv) WûÉU-eÉÏiÉ MüÉ
10. qÉÏUÉoÉÉD ClÉ oÉlkÉlÉÉåÇ MüÉå lɹ MüUlÉå Måü ÍsÉL mÉëÉjÉïlÉÉ MüUiÉÏ Wæû-
i) mÉÉËUuÉÉËUMü ii) xÉÉÇxÉÉËUMü iii) mÉÏÄQûÉSÉrÉÏ iv) qÉÉåWûlÉÏrÉ
11. qÉÏUÉoÉÉD MüÉ qÉlÉ CxÉå SåZÉMüU UÉåiÉÉ Wæû-
i) eÉaÉiÉ MüÉå ii) oÉÇkÉÑAÉåÇ MüÉå iii) ´ÉÏM×üwhÉ MüÉå iv) xÉÇiÉÉåÇ MüÉå
12. qÉÏUÉoÉÉD lÉå mÉëåqÉ qÉalÉ WûÉåMüU CxÉå mÉÏ ÍsÉrÉÉ-
i) mÉÉlÉÏ MüÉå ii) sÉxxÉÏ MüÉå iii) SÕkÉ MüÉå iv) ÌuÉwÉ MüÉå
13. qÉÏUÉoÉÉD Måü AlÉÑxÉÉU SåWû CxÉqÉåÇ ÍqÉsÉ eÉÉLaÉÏ-
i) kÉÔsÉ qÉåÇ ii) AÎalÉ qÉåÇ iii) ÍqɏûÏ qÉåÇ iv) ÄeÉqÉÏlÉ qÉåÇ
14. MüÉælÉ xuÉrÉÇ MüÉå M×üwhÉ MüÐ SÉxÉÏ qÉÉlÉiÉÏ WæÇû?
i) MüqÉsÉÉ oÉÉD ii) qÉÏUÉoÉÉD iii) xÉUÉåÎeÉlÉÏ iv) lÉÇÌSlÉÏ

II. ÌlÉqlÉÍsÉÎZÉiÉ mÉëzlÉÉåÇ Måü E¨ÉU ÍsÉÎZÉL:

1. qÉÏUÉoÉÉD MüÐ M×üwhÉpÉÌ£ü MüÉ uÉhÉïlÉ MüÐÎeÉL|
2. qÉÏUÉoÉÉD lÉå eÉÏuÉlÉ Måü xÉÉUiÉiuÉ MüÉå MæüxÉå AmÉlÉÉ ÍsÉrÉÉ?
3. qÉÏUÉoÉÉD lÉå eÉÏuÉlÉ MüÐ lɵÉUiÉÉ Måü xÉqoÉlkÉ qÉåÇ YrÉÉ MüWûÉ Wæû?
4. qÉÏUÉoÉÉD xÉÉÇxÉÉËUMü oÉÇkÉlÉ xÉå YrÉÉåÇ qÉÑÌ£ü cÉÉWûiÉÏ WæÇû?
5. qÉÏUÉoÉÉD lÉå AmÉlÉå FmÉU WÒûL AlÉÉcÉÉUÉåÇ MüÉ uÉhÉïlÉ MæüxÉå ÌMürÉÉ Wæû?

III. xÉxÉÇSpÉï pÉÉuÉ xmɹ MüÐÎeÉL:

1. qWûÉÇUÉÇ UÏ ÌaÉUkÉU aÉÉåmÉÉsÉ SÕxÉUÉÇ lÉ MÔürÉÉÇ|
SÕxÉUÉÇ lÉ MüÉåuÉÉÇ xÉÉkÉÉÇ xÉMüsÉ sÉÉåMü eÉÔrÉÉÇ|
pÉÉrÉÉ NûÉÇQûrÉÉ oÉÇkÉÉÇ NûÉÇQûrÉÉ xÉaÉÉÇ xÉÔrÉÉÇ|
xÉÉkÉÉÇ xÉÇaÉ oÉæPû-oÉæPû sÉÉåMü sÉÉeÉ ZÉÔrÉÉÇ|

2. rÉÉå xÉÇxÉÉU cÉWûU UÏ oÉÉeÉÏ xÉÉðfÉ mÉQèûrÉÉ EPû eÉÉxÉÏ|

MüWûÉ pÉrÉÉÇ jÉÉ pÉaÉuÉÉÇ mÉWûUçrÉÉ, bÉU iÉeÉ sÉrÉÉÇ xÉÇlrÉÉxÉÏ|
eÉÉåaÉÏ WûÉårÉ eÉÑaÉiÉ lÉÉ eÉÉlÉÉ EsÉOû eÉlÉqÉ UÉÇ TüÉðxÉÏ|
AUeÉ MüÃÇxÉ AoÉsÉÉ xrÉÉqÉ iÉÑqWûÉUÏ SÉxÉÏ|
***
 40

4. zÉUhÉ uÉcÉlÉÉqÉ×iÉ
I. ÌlÉqlÉÍsÉÎZÉiÉ mÉëzlÉÉåÇ Måü xÉWûÏ ÌuÉMüsmÉÉåÇ MüÉå cÉÑlÉMüU ÍsÉÎZÉL:
1. MülÉMü, MüÉÍqÉlÉÏ AÉæU qÉÉOûÏ MüÉå sÉÉåaÉÉåÇ lÉå rÉWû MüWûÉ-
i) xÉÇxÉÉU ii) cÉÉWûiÉ iii) qÉÉåÌWûlÉÏ iv) qÉÉrÉÉ
2. AssÉqÉmÉëpÉÑ Måü AÉUÉkrÉ SåuÉ rÉå jÉå-
i) aÉÑWåûµÉU ii) MÔüQûsÉxÉÇaÉqÉSåuÉ iii) cɳÉqÉÎssÉMüÉeÉÑïlÉ iv)AÉkrÉÉiqÉrÉÉåaÉÏ
3. oÉxÉuÉåµÉU Måü AlÉÑxÉÉU ¥ÉÉlÉ xÉå rÉWû SÕU WûÉåiÉÉ Wæû-
i) AÇkÉMüÉU ii) mÉÉmÉ iii) A¥ÉÉlÉ iv) SÒ¹iÉÉ
4. oÉxÉuÉåµÉU Måü AlÉÑxÉÉU erÉÉåÌiÉ xÉå rÉWû SÕU WûÉåiÉÉ Wæû-
i) SÏmÉMü ii) oÉÉiÉÏ iii) AÇkÉMüÉU iv) ÌoÉeÉsÉÏ
5. oÉxÉuÉåµÉU Måü AÉUÉkrÉ SåuÉ MüÉ lÉÉqÉ Wæû-
i) MÔüÄQûsÉxÉÇaÉqÉSåuÉ ii) aÉÑWåûµÉU iii) MüssÉãµÉUÉ iv) cɳÉqÉÎssÉMüÉeÉÑïlÉ
6. qÉWûÉiqÉÉ oÉxÉuÉåµÉU Måü AlÉÑxÉÉU xÉirÉ xÉå rÉWû SÕU WûÉåiÉÉ Wæû-
i) iÉqÉÇkÉ ii) AxÉirÉ iii) QûU iv) bÉ×hÉÉ
7. qÉWûÉiqÉÉ oÉxÉuÉåzÉuÉU Måü AlÉÑxÉÉU mÉÉUxÉ xÉå rÉWû SÕU WûÉåiÉÉ Wæû-
i) qÉWûiuÉ ii) qÉqÉiuÉ iii) xÉiuÉ iv) sÉÉåWûiuÉ
8. A‚üqÉWûÉSåuÉÏ Måü AlÉÑxÉÉU mÉuÉïiÉ mÉU bÉU oÉxÉÉMüU ClÉxÉå lÉWûÏÇ QûUlÉÉ cÉÉÌWûL-
i) AÇkÉåUå xÉå ii) eÉÉlÉuÉUÉåÇ xÉå iii) FÆcÉÉD xÉå iv) PÇûQûÏ WûuÉÉ xÉå
9. A‚üqÉWûÉSåuÉÏ Måü AlÉÑxÉÉU WûÉOû qÉåÇ oÉxÉÉMüU bÉU CxÉxÉå lÉWûÏÇ QûUlÉÉ cÉÉÌWûL-
i) zÉÉåUaÉÑsÉ xÉå ii) kÉÔsÉ xÉå iii) kÉÔmÉ xÉå iv) AzÉÉÇÌiÉ xÉå
10. A‚üqÉWûÉSåuÉÏ MüWûiÉÏ WæÇû-eÉaÉiÉ qÉåÇ eÉlqÉ sÉålÉå Måü oÉÉS CxÉxÉå lÉWûÏÇ QûUlÉÉ cÉÉÌWûL-
i) mÉÉmÉ-mÉÑhrÉ xÉå ii) ZÉÑzÉÏ AÉæU aÉqÉ xÉå iii) xiÉÑÌiÉ-ÌlÉÇSÉ xÉå iv) EiÉÉU-cÉÄRûÉuÉ xÉå
11. AssÉqÉmÉëpÉÑ Måü AlÉÑxÉÉU rÉWû qÉÉrÉÉ Wæû-
i) MülÉMü MüÐ cÉÉWû ii) MüÉÍqÉlÉÏ MüÐ cÉÉWû
iii) qÉlÉ Måü AÉaÉå eÉÉå cÉÉWû Wæû uÉWû iv) ÍqɏûÏ MüÐ cÉÉWû
12. oÉxÉuÉåµÉU MüWûiÉå WæÇû-MÔüQûsÉxÉÇaÉqÉSåuÉ Måü zÉUhÉÉåÇ Måü AlÉÑpÉÉuÉ xÉå qÉåUÉ rÉWû NÕûOû aÉrÉÉ-
i) pÉuÉ ii) eÉÏuÉ iii) qÉÉåWû iv) bÉU
13. A‚üqÉWûÉSåuÉÏ MüWûiÉÏ WæÇû, xÉÉaÉU Måü ÌMülÉÉUå bÉU oÉxÉÉMüU ClÉxÉå lÉWûÏÇ QûUlÉÉ cÉÉÌWûL-
i) mÉÉlÉÏ xÉå ii) sÉWûUÉåÇ xÉå iii) UåiÉ xÉå iv) eÉsÉcÉUÉåÇ xÉå
14. A‚üqÉWûÉSåuÉÏ Måü AÉUÉkrÉ SåuÉ MüÉ lÉÉqÉ rÉWû Wæû-
i) MÔüÄQûsÉxÉÇaÉqÉSåuÉ ii) aÉÑWåûµÉU iii) cɳÉqÉÎssÉMüÉeÉÑïlÉ iv) aÉÇaÉåµÉU

II. ÌlÉqlÉÍsÉÎZÉiÉ mÉëzlÉÉåÇ Måü E¨ÉU ÍsÉÎZÉL:

1. AssÉqÉmÉëpÉÑ SåuÉ lÉå qÉÉrÉÉ Måü xÉqoÉlkÉ qÉåÇ YrÉÉ MüWûÉ Wæû?
 41

2. oÉxÉuÉåµÉU Måü ÌuÉcÉÉUÉåÇ MüÉå xmɹ MüÐÎeÉL|

3. A‚üqÉWûÉSåuÉÏ Måü AlÉÑxÉÉU pÉuÉxÉÉaÉU qÉåÇ MæüxÉå UWûlÉÉ cÉÉÌWûL?
4. qÉWûÉiqÉÉ oÉxÉuÉåµÉU MüÉ mÉËUcÉrÉ SÏÎeÉL|
5. ÍzÉuÉzÉUhÉÏ A‚üqÉWûÉSåuÉÏ MüÉ xÉÇͤÉmiÉ mÉËUcÉrÉ SÏÎeÉL|

III. xÉxÉÇSpÉï pÉÉuÉ xmɹ MüÐÎeÉL:

1. ¥ÉÉlÉ xÉå A¥ÉÉlÉ SÕU WûÉåiÉÉ Wæû,
erÉÉåÌiÉ xÉå iÉqÉÇkÉ SÕU WûÉåiÉÉ Wæû,
xÉirÉ xÉå AxÉirÉ SÕU WûÉåiÉÉ Wæû,
mÉÉUxÉ xÉå sÉÉåWûiuÉ SÕU WûÉåiÉÉ Wæû,

2. MüWûiÉå WæÇû MülÉMü qÉÉrÉÉ Wæû,MülÉMü qÉÉrÉÉ lÉWûÏÇ

MüWûiÉå WæÇû MüÉÍqÉlÉÏ qÉÉrÉÉ Wæû,MüÉÍqÉlÉÏ qÉÉrÉÉ lÉWûÏÇ
MüWûiÉå WæÇû qÉÉOûÏ qÉÉrÉÉ Wæû, qÉÉOûÏ qÉÉrÉÉ lÉWûÏÇ
qÉlÉ Måü AÉaÉå eÉÉå cÉÉWû Wæû, uÉWûÏ qÉÉrÉÉ Wæû, aÉÑWåûµÉU|
***
5. UÏÌiÉMüÉsÉÏlÉ MüÉurÉ-UxÉZÉÉlÉ Måü xÉuÉærÉå
I. ÌlÉqlÉÍsÉÎZÉiÉ mÉëzlÉÉåÇ Måü xÉWûÏ ÌuÉMüsmÉÉåÇ MüÉå cÉÑlÉMüU ÍsÉÎZÉL:
1. UxÉZÉÉlÉ qÉlÉÑwrÉ ÃmÉ qÉåÇ AaÉsÉÉ eÉlqÉ rÉWûÉð sÉålÉÉ cÉÉWûiÉå WæÇû-
i) lÉÇS MüÐ kÉålÉÑ qÉðfÉÉUlÉ qÉåÇ ii) oÉëeÉ aÉÉåMÑüsÉ aÉÉðuÉ qÉåÇ
iii) aÉÉåuÉkÉïlÉ mÉuÉïiÉ mÉU iv) rÉqÉÑlÉÉ Måü ÌMülÉÉUå
2. UxÉZÉÉlÉ mÉzÉÑ ÃmÉ qÉåÇ eÉlqÉ sÉålÉå mÉU rÉWûÉð UWûlÉÉ cÉÉWûiÉå WæÇû-
i) ²ÉUMüÉ qÉåÇ ii) lÉÇS MüÐ kÉålÉÑAÉåÇ Måü qÉkrÉ qÉåÇ
iii) rÉqÉÑlÉÉ Måü iÉOû mÉU iv) aÉÉåuÉkÉïlÉ mÉuÉïiÉ mÉU
3. UxÉZÉÉlÉ mɤÉÏ ÃmÉ qÉåÇ eÉlqÉ sÉålÉå mÉU CxÉ uÉ×¤É MüÐ QûÉsÉÏ mÉU oÉxÉlÉÉ cÉÉWûiÉå WæÇû-
i) zÉWûiÉÔiÉ ii) mÉÏmÉsÉ iii) MüSÇoÉ iv) oÉåU
4. aÉÉåmÉÏ ÍxÉU mÉU rÉWû kÉÉUhÉ MüUlÉÉ cÉÉWûiÉÏ Wæû-
i) qÉÉåU qÉÑMÑüOû ii) mÉÏiÉÉÇoÉU uÉx§É iii) cÉÇSlÉ iv) oÉæeÉrÉÇiÉÏ qÉÉsÉÉ
5. aÉÉåmÉÏ M×üwhÉ MüÐ qÉÑUsÉÏ MüÉå rÉWûÉð lÉWûÏÇ UZÉlÉÉ cÉÉWûiÉÏ-
i) ÍxÉU mÉU ii) WûÉåPûÉåÇ mÉU iii) cÉUhÉÉåÇ mÉU iv) mÉÉWûlÉ mÉU
6. aÉÉåmÉÏ AmÉlÉå aÉsÉå qÉåÇ CxÉMüÐ qÉÉsÉÉ mÉWûlÉlÉÉ cÉÉWûiÉÏ Wæû-
i) qÉÉåiÉÏ MüÐ ii) U¦ÉÉåÇ MüÐ iii) TÔüsÉÉåÇMüÐ iv) aÉÑðeÉ MüÐ
7. aÉÉåmÉÏ mÉÏiÉÉÇoÉU mÉWûlÉMüU CxÉMåü xÉÇaÉ bÉÔqÉlÉÉ cÉÉWûiÉÏ Wæû-
i) auÉÉÍsÉlÉÉåÇ Måü ii) xÉZÉÉAÉåÇ Måü iii) oÉëeÉuÉÉÍxÉrÉÉåÇ Måü iv) kÉålÉÑAÉåÇ Måü
 42

8. ÌlÉqlÉ qÉåÇ xÉå UxÉZÉÉlÉ MüÐ UcÉlÉÉ

i) xÉÉåUPû xÉÇaÉëWûü ii) mÉëåqÉuÉÉÌOûMüÉ iii) aÉÏiÉÉuÉsÉÏ v) oÉÏeÉMü

II. ÌlÉqlÉÍsÉÎZÉiÉ mÉëzlÉÉåÇ Måü E¨ÉU ÍsÉÎZÉL:

1. UxÉZÉÉlÉ oÉëeÉpÉÔÍqÉ qÉåÇ YrÉÉåÇ eÉlqÉ sÉålÉÉ cÉÉWûiÉå WæÇû?
2. aÉÉåmÉÏ YrÉÉ-YrÉÉ xuÉÉÇaÉ pÉUiÉÏ Wæû?
3. aÉÉåÌmÉrÉÉåÇ MüÉ M×üwhÉ Måü mÉëÌiÉ AlÉlrÉ mÉëåqÉ MæüxÉÉ jÉÉ?
4. UxÉZÉÉlÉ oÉëeÉ pÉÔÍqÉ qÉåÇ ÌMülÉ ÃmÉÉåÇ qÉåÇ eÉlqÉ sÉålÉÉ cÉÉWûiÉå WæÇû?
5. UxÉZÉÉlÉ MüÐ M×üwhÉpÉÌ£ü MüÐ ÌuÉzÉåwÉiÉÉ mÉëMüOû MüÐÎeÉL|

III. xÉxÉÇSpÉï pÉÉuÉ xmɹ MüÐÎeÉL:

1. qÉÉlÉÑwÉ WûÉåÇ, iÉÉå uÉWûÏ UxÉZÉÉÌlÉ oÉxÉÉæ oÉëeÉ aÉÉåMÑüsÉ aÉÉðuÉ Måü auÉÉUlÉ|
eÉÉå mÉxÉÑ WûÉæÇ, iÉÉå MüWûÉ oÉxÉÑ qÉåUÉå, cÉUÉæ ÌlÉiÉ lÉÇS MüÐ kÉålÉÑ qÉðfÉÉUlÉ||
mÉÉWûlÉ WûÉæÇ, iÉÉå uÉWûÏ ÌaÉËU MüÉæ, eÉÉå kÉUrÉÉæ MüU d§É mÉÑUlSU kÉÉUlÉ|
eÉÉå ZÉaÉ WûÉæÇ, oÉxÉåUÉå MüUÉæÇ ÍqÉÍsÉ MüÉÍsÉlSÏ-MÔüsÉ-MüSqoÉ MüÐ QûÉUlÉ||

2. qÉÉåU mÉZÉÉ ÍxÉU FmÉU UÉÎZÉWûÉæÇ, aÉÑÇeÉ MüÐ qÉÉsÉÉ aÉUåÇ mÉÌWûUÉæÇaÉÏ|
AÉåÌÄRû ÌmÉiÉqoÉU sÉæ sÉMÑüOûÏ oÉlÉ, aÉÉåkÉlÉ auÉÉUÌlÉ xÉÇaÉ ÌTüUÉæÇaÉÏ||
pÉÉuÉiÉÉå uÉÉåÌWû qÉåUÉå ‘UxÉZÉÉÌlÉ’, xÉÉå iÉåUå MüWåÇû xÉoÉ xuÉÉÇaÉ MüUÉæÇaÉÏ|
rÉÉ qÉÑUsÉÏ qÉÑUsÉÏkÉU MüÐ,AkÉUÉlÉ-kÉUÏ AkÉUÉ lÉ kÉUÉæÇaÉÏ||
***
 43

(AÉ) AÉkÉÑÌlÉMü MüÌuÉiÉÉ

1. MÑüÌOûrÉÉ qÉåÇ UÉeÉpÉuÉlÉ
qÉæÍjÉsÉÏzÉUhÉ aÉÑmiÉ

I. ÌlÉqlÉÍsÉÎZÉiÉ mÉëzlÉÉåÇ Måü xÉWûÏ ÌuÉMüsmÉÉåÇ MüÉå cÉÑlÉMüU ÍsÉÎZÉL:

1. xÉÏiÉÉeÉÏ MüÉ qÉlÉ rÉWûÉð pÉÉrÉÉ-
i) uÉlÉ qÉåÇ ii) MÑüÌOûrÉÉ qÉåÇ iii) mÉëM×üÌiÉ qÉåÇ iv) UÉeÉpÉuÉlÉ qÉåÇ
2. xÉÏiÉÉ eÉÏ Måü mÉëÉhÉåzÉ jÉå-
i) ´ÉÏM×üwhÉ ii) ´ÉÏUÉqÉ iii) ´ÉÏ zÉÇMüU iv) ´ÉÏlÉÉjÉ
3. xÉÏiÉÉ eÉÏ MüÉ qÉlÉ MÑüÌOûrÉÉ qÉåÇ LåxÉå pÉÉrÉÉ eÉæxÉå uÉå -
i) UÉeÉpÉuÉlÉ qÉåÇ WûÉåÇ ii) qÉÇÌSU qÉåÇ WûÉåÇ iii) ÌmÉiÉÉ Måü qÉWûsÉ qÉåÇ WûÉåÇ iv) xuÉaÉï qÉåÇ WûÉåÇ
4. xÉÏiÉÉ eÉÏ MüÉå lÉuÉÏlÉ TüsÉ ÌlÉirÉ rÉWûÉð ÍqÉsÉÉ MüUiÉå WæÇû-
i) oÉÉÄeÉÉU qÉåÇ ii) QûÉsÉÏ-QûÉsÉÏ qÉåÇ iii) aÉÉðuÉ qÉåÇ iv) UÉeÉpÉuÉlÉ qÉåÇ
5. xÉÏiÉÉ eÉÏ MüÐ aÉ×WûxjÉÏ rÉWûÉð eÉaÉÏ-
i) uÉlÉ qÉåÇ ii) ArÉÉåkrÉÉ qÉåÇ iii) MÑüÌOûrÉÉ qÉåÇ iv) UÉeÉpÉuÉlÉ qÉåÇ
6.`MÑüÌOûrÉÉ qÉåÇ UÉeÉpÉuÉlÉ’ MüÌuÉiÉÉ Måü AlÉÑxÉÉU uÉkÉÑ oÉlÉMüU rÉWû AÉrÉÏ Wæû-
i) qÉÑÌlÉ oÉÉsÉÉ ii) eÉÉlÉMüÐ iii) mÉëM×üÌiÉ iv) xÉZÉÏ
7. xÉÏiÉÉ MüÐ xÉÎZÉrÉÉð rÉå WæÇû-
i) qÉÑÌlÉ oÉÉsÉÉLÆ ii) sÉWûUåÇ iii) mÉzÉÑ-mɤÉÏ iv) mÉåÄQû-mÉÉækÉå
8. xÉÏiÉÉ eÉÏ MüÐ MÑüÌOûrÉÉ ÃmÉÏ UÉeÉpÉuÉlÉ qÉåÇ xÉÍcÉuÉ Måü ÃmÉ qÉåÇ WæÇû-
i) UÉqÉ ii) pÉUiÉ iii) sɤqÉhÉ iv) zɧÉÑblÉ
9. xÉÏiÉÉ eÉÏ MüÐ MÑüÌOûrÉÉ qÉåÇ AÉMüU AÉzÉÏwÉ SålÉå uÉÉsÉå WæÇû-
i) qÉÉiÉÉ-ÌmÉiÉÉ ii) SåuÉaÉhÉ iii) qÉÑÌlÉuÉU iv) aÉÑÂeÉlÉ
10. xÉÏiÉÉ eÉÏ MüÐ MÑüÌOûrÉÉ Måü mÉÉxÉ lÉSÏ iÉOû mÉU LMü xÉÉjÉû mÉÉlÉÏ mÉÏiÉå WæÇû-
i) mÉzÉÑ-mɤÉÏ ii) qÉ×aÉ, ÍxÉÇWû iii) lÉU-lÉÉUÏ iv) qÉlÉÑwrÉ, UɤÉxÉ
11. xÉÏiÉÉeÉÏ Måü ÍsÉL rÉWû ¢üÏÄQûÉ xÉÉqÉaÉëÏ oÉlÉ aÉD Wæû-
i) mÉåÄQû-mÉÉækÉå ii) ÌlÉeÉ NûÉrÉÉ iii) qÉÑÌlÉoÉÉsÉÉ iv) kÉÔmÉ-NûÉðuÉ

II. ÌlÉqlÉÍsÉÎZÉiÉ mÉëzlÉÉåÇ Måü E¨ÉU ÍsÉÎZÉL:

1. xÉÏiÉÉeÉÏ AmÉlÉÏ MÑüÌOûrÉÉ qÉåÇ MæüxÉå mÉËU´ÉqÉ MüUiÉÏ jÉÏÇ?
2. xÉÏiÉÉeÉÏ mÉëM×üÌiÉ xÉÉæÇSrÉï Måü oÉÉUå qÉåÇ YrÉÉ MüWûiÉÏ WæÇû?
3. xÉÏiÉÉeÉÏ MÑüÌOûrÉÉ qÉåÇ MæüxÉå xÉÑZÉÏ WæÇû?
4. ‘MÑüÌOûrÉÉ qÉåÇ UÉeÉpÉuÉlÉ’ MüÌuÉiÉÉ MüÉ AÉzÉrÉ xÉǤÉåmÉ qÉåÇ ÍsÉÎZÉL|
 44

5. MÑüÌOûrÉÉ qÉåÇ UWûiÉå WÒûL xÉÏiÉÉeÉÏ UÉeÉxÉÑZÉ Måü oÉÉUå qÉåÇ YrÉÉ xÉÉåcÉiÉÏ WæÇû?
6. xÉÏiÉÉeÉÏ AmÉlÉå pÉÉarÉ Måü oÉÉUå qÉåÇ YrÉÉ MüWûiÉÏ WæÇû?

III. xÉxÉÇSpÉï pÉÉuÉ xmɹ MüÐÎeÉL:

1. AÉæUÉåÇ Måü WûÉjÉÉåÇ rÉWûÉð lÉWûÏÇ mÉsÉiÉÏ WÕðû,
AmÉlÉå mÉæUÉåÇ mÉU ZÉÄQûÏ AÉmÉ cÉsÉiÉÏ WÕðû,
´ÉqÉuÉÉËU-ÌoÉlSÒ TüsÉ xuÉÉxjrÉ zÉÑÌ£ü TüsÉiÉÏ WÕðû
AmÉlÉå AÇcÉsÉ xÉå urÉeÉlÉ AÉmÉ fÉsÉiÉÏ WÕðû|

2. MüWûiÉÉ Wæû MüÉælÉ ÌMü pÉÉarÉ PûaÉÉ Wæû qÉåUÉ?

uÉWû xÉÑlÉÉ WÒûAÉ pÉrÉ SÕU pÉaÉÉ Wæû qÉåUÉ,
MÑüNû MüUlÉå qÉåÇ AoÉ WûÉjÉ sÉaÉÉ Wæû qÉåUÉ,
uÉlÉ qÉåÇ WûÏ iÉÉå aÉÉWïûxjrÉ eÉaÉÉ Wæû qÉåUÉ|

3. TüsÉ-TÔüsÉÉåÇ xÉå WæÇû sÉSÏ QûÉÍsÉrÉÉð qÉåUÏ,

uÉå WûUÏ mɨÉsÉåÇ-pÉUÏ jÉÉÍsÉrÉÉð qÉåUÏ,
qÉÑÌlÉ oÉÉsÉÉrÉåÇ WæÇû rÉWûÉð AÉÍsÉrÉÉð qÉåUÏ|
iÉOûÏlÉÏ MüÐ sÉWûUåÇ AÉæU iÉÉÍsÉrÉÉð qÉåUÏ|
***

2. iÉÉåÄQûiÉÏ mÉijÉU
xÉÔrÉïMüÉliÉ Ì§ÉmÉÉPûÏ ‘ÌlÉUÉsÉÉ’

I. ÌlÉqlÉÍsÉÎZÉiÉ mÉëzlÉÉåÇ Måü xÉWûÏ ÌuÉMüsmÉÉåÇ MüÉå cÉÑlÉMüU ÍsÉÎZÉL:

1. ‘iÉÉåÄQûiÉÏ mÉijÉU’ MüÌuÉiÉÉ qÉåÇ lÉÉUÏ rÉWûÉð mÉU mÉijÉU iÉÉåÄQûiÉÏ jÉÏ-
i) WæûSUÉoÉÉS Måü mÉjÉ mÉU ii) CsÉÉWûÉoÉÉS Måü mÉjÉ mÉU
iii) ÍxÉMÇüSUÉoÉÉS Måü mÉjÉ mÉU iv) AWûqÉSÉoÉÉS Måü mÉjÉ mÉU
2. mÉijÉU iÉÉåÄQûiÉÏ lÉÉUÏ Måü iÉlÉ MüÉ UÇaÉ LåxÉÉ jÉÉ-
i) aÉÉåUÉ ii) MüÉsÉÉ iii) xÉÉðuÉsÉÉ iv) xÉÑlÉWûUÉ
3. mÉijÉU iÉÉåÄQûlÉå uÉÉsÉÏ lÉÉUÏ oÉÉU-oÉÉU rÉWû MüUiÉÏ jÉÏ-
i) WûjÉÉæÄQåû xÉå mÉijÉU mÉU mÉëWûÉU ii) NûÉðuÉ qÉåÇ ÌuÉ´ÉÉqÉ
iii) kÉÔmÉ xÉå oÉcÉlÉå MüÐ MüÉåÍzÉzÉ iv) qÉeÉoÉÔUÏ MüÉå urÉ£ü
4. ‘iÉÉåÄQûiÉÏ mÉijÉU’ MüÌuÉiÉÉ Måü AlÉÑxÉÉU lÉÉUÏ CxÉ xÉqÉrÉ mÉijÉU iÉÉåÄQû UWûÏ jÉÏ-
i) mÉëÉiÉÈ MüÉsÉ ii) SÒmÉWûU MüÐ kÉÔmÉ qÉåÇ iii) zÉÉqÉ qÉåÇ iv) UÉiÉ qÉåÇ
 45

5. mÉijÉU iÉÉåÄQûiÉÏ lÉÉUÏ Måü qÉÉjÉå xÉå rÉWû OûmÉMü UWûÉ jÉÉ-
i) ZÉÔlÉ ii) mÉxÉÏlÉÉ iii) iÉåsÉ iv) eÉsÉ
6. ‘iÉÉåÄQûiÉÏ mÉijÉU’ MüÌuÉiÉÉ Måü MüÌuÉ WæÇû-
i) xÉÔrÉïMüÉliÉ Ì§ÉmÉÉPûÏ ‘ÌlÉUÉsÉÉ’ ii) qÉæÍjÉsÉÏzÉUhÉ aÉÑmiÉ
iii) xÉÑÍqɧÉÉlÉÇSlÉ mÉÇiÉ iv) UÉqÉÌlÉuÉÉxÉ ‘qÉÉlÉuÉ’
7. mÉijÉU iÉÉãÄQûiÉÏ x§ÉÏ MüÉå fÉÑsÉxÉÉiÉÏ WÒûD rÉWû EPûÏ-
i) WûuÉÉ ii) sÉÔ iii) kÉÔsÉ iv) UåiÉ
8. ‘iÉÉåÄQûiÉÏ mÉijÉU’ MüÌuÉiÉÉ Måü AlÉÑxÉÉU MüÉðmÉMüU xÉÑbÉUlÉå uÉÉsÉÏ x§ÉÏ rÉWû jÉÏ-
i) xÉÄQûMü mÉU cÉsÉ UWûÏ x§ÉÏ ii) mÉijÉU iÉÉåÄQûlÉå uÉÉsÉÏ lÉÉUÏ iii) xÉoeÉÏ oÉåcÉlÉå uÉÉsÉÏ
iv) xÉÄQûMü xÉÉTü MüUlÉå uÉÉsÉÏ
9. mÉijÉU iÉÉåÄQûiÉÏ lÉÉUÏ lÉå MüÌuÉ MüÉå CxÉ SØ̹ xÉå SåZÉÉ-
i) eÉÉå qÉÉU ZÉÉMüU UÉåD lÉWûÏÇ ii) qÉqÉiÉÉ pÉUÏ SØ̹ xÉå
iii) ÌlÉUÉzÉ pÉÉuÉ MüÐ SØ̹ xÉå iv) EssÉÉxÉ xÉå

II. ÌlÉqlÉÍsÉÎZÉiÉ mÉëzlÉÉåÇ Måü E¨ÉU ÍsÉÎZÉL:

1. CsÉÉWûÉoÉÉS Måü mÉjÉ mÉU mÉijÉU iÉÉåÄQûlÉåuÉÉsÉÏ x§ÉÏ MüÉ ÍcɧÉhÉ MüÐÎeÉL|
2. ÌMülÉ mÉËUÎxjÉÌiÉrÉÉåÇ qÉåÇ lÉÉUÏ mÉijÉU iÉÉåÄQû UWûÏ jÉÏ?
3. ‘iÉÉåÄQûiÉÏ mÉijÉU’ MüÌuÉiÉÉ MüÉ xÉÉUÉÇzÉ AmÉlÉå zÉoSÉåÇ qÉåÇ ÍsÉÎZÉL|
4. mÉijÉU iÉÉåÄQûlÉå uÉÉsÉÏ x§ÉÏ Måü qÉÉlÉÍxÉMü ¤ÉÉåpÉ MüÉ ÍcɧÉhÉ MüÐÎeÉL|

III. xÉxÉÇSpÉï pÉÉuÉ xmɹ MüÐÎeÉL:

1. aÉÑ WûjÉÉæÄQûÉ WûÉjÉ,
MüUiÉÏ oÉÉU-oÉÉU mÉëWûÉU-
xÉÉqÉlÉå iÉÂ-qÉÉÍsÉMüÉ AûÉÍsÉMüÉ, mÉëÉMüÉU|

2. cÉÄRû UWûÏ jÉÏ kÉÔmÉ

aÉÍqÉïrÉÉåÇ Måü ÌSlÉ
ÌSuÉÉ MüÉ iÉqÉiÉqÉÉiÉÉ ÃmÉ|

3. SåZÉiÉå SåZÉÉ qÉÑfÉå iÉÉå LMü oÉÉU

ExÉ pÉuÉlÉ MüÐ AéåU SåZÉÉ, ÍNû³ÉiÉÉU|
SåZÉMüU MüÉåD lÉWûÏÇ,
SåZÉÉ qÉÑfÉå ExÉ SØ̹ xÉå
eÉÉå qÉÉU ZÉÉ UÉåD lÉWûÏÇ|
***
 46

3. EssÉÉxÉ
xÉÑpÉSìÉMÑüqÉÉUÏ cÉÉæWûÉlÉ

I. ÌlÉqlÉÍsÉÎZÉiÉ mÉëzlÉÉåÇ Måü xÉWûÏ ÌuÉMüsmÉÉåÇ MüÉå cÉÑlÉMüU ÍsÉÎZÉL:

1. ‘EssÉÉxÉ’ MüÌuÉiÉÉ Måü AlÉÑxÉÉU MüuÉÌrɧÉÏ lÉå zÉæzÉuÉ mÉëpÉÉiÉ qÉåÇ rÉWû SåZÉÉ-
i) lÉuÉ mÉëpÉÉiÉ ii) lÉuÉ eÉÏuÉlÉ iii) lÉuÉ ÌuÉMüÉxÉ iv) lÉuÉ rÉÉæuÉlÉ
2. xÉÑpÉSìÉMÑüqÉÉUÏ cÉÉæWûÉlÉ lÉå rÉÉæuÉlÉ Måü lÉzÉå qÉåÇ rÉWû SåZÉÉ-
i) mrÉÉU ii) WÒûsÉÉxÉ iii) ÌuÉMüÉxÉ iv) mÉëMüÉzÉ
3. ‘EssÉÉxÉ’ MüÌuÉiÉÉ Måü AlÉÑxÉÉU MüuÉÌrɧÉÏ lÉå CxÉMüÉ ÌuÉMüÉxÉ SåZÉÉ-
i) AÉzÉÉ ii) ÌlÉUÉzÉÉ iii) ESÉxÉÏ iv) SÒÈZÉ
4. ‘EssÉÉxÉ’ MüÌuÉiÉÉ qÉåÇ MüuÉÌrɧÉÏ lÉå CxÉMüÉ mÉëMüÉzÉ SåZÉÉ-
i) zÉæzÉuÉ, rÉÉæuÉlÉ iÉjÉÉ eÉÏuÉlÉ MüÉ ii) AÉMüÉǤÉÉ, EixÉÉWû iÉjÉÉ mÉëåqÉ MüÉ
iii) qÉqÉiÉÉ, SÒsÉÉU iÉjÉÉ qÉÉSMüiÉÉ MüÉ iv) AzÉÉÇÌiÉ, bÉ×hÉÉ iÉjÉÉ pÉÏwÉhÉiÉÉ MüÉ
5. cÉÉæWûÉlÉeÉÏ lÉå ‘EssÉÉxÉ’ MüÌuÉiÉÉ qÉåÇ oÉiÉÉrÉÉ Wæû ÌMü ElÉMüÉå CxÉlÉå MüpÉÏ lÉWûÏÇ ÂsÉÉrÉÉ-
i) ÌuÉUÌ£ü lÉå ii) ÌlÉUÉzÉÉ lÉå iii) xÉqÉxrÉÉ lÉå iv) bÉ×hÉÉ lÉå
6. ‘EssÉÉxÉ’ MüÌuÉiÉÉ Måü AlÉÑxÉÉU MüuÉÌrɧÉÏ lÉå WûqÉåzÉÉ CxÉ mÉëMüÉU MüÉ urÉuÉWûÉU ÌMürÉÉ-
i) MüÉåqÉsÉiÉÉ MüÉ ii) bÉ×hÉÉ MüÉ iii) qÉkÉÑU-mÉëåqÉ MüÉ iv) MüPûÉåUiÉÉ MüÉ
7. ‘EssÉÉxÉ’ MüÌuÉiÉÉ Måü AlÉÑxÉÉU MüuÉÌrɧÉÏ MüÉå mÉëåqÉ MüÉ rÉWû ÌSZÉÉD SåiÉÉ Wæû-
i) mÉëMüÉzÉ ii) xÉÉaÉU iii) xÉÇxÉÉU iv) eÉÏuÉlÉ
8. xÉÑpÉSìÉMÑüqÉÉUÏ cÉÉæWûÉlÉ Måü qÉlÉ qÉåÇ rÉWû ÌuÉUÌ£ü lÉWûÏÇ AÉiÉÏ jÉÏ-
i) sÉÉåaÉ fÉÔPåû WæÇû ii) eÉaÉ fÉÔPûÉ Wæû iii) WûU eÉaÉWû AzÉÉÇÌiÉ Wæû iv) eÉÏlÉÉ oÉåMüÉU Wæû
9. ‘EssÉÉxÉ’ MüÌuÉiÉÉ Måü AlÉÑxÉÉU MüuÉÌrɧÉÏ MüÉ eÉÏuÉlÉ rÉWû sÉÑOûÉ UWûÉ Wæû-
i) ÌlÉqÉïsÉ mrÉÉU ii) ÌlÉqÉïsÉ eÉsÉ iii) AxÉÏqÉ xÉÇmÉÌ¨É iv) AxÉÏqÉ ¥ÉÉlÉ
10. ‘EssÉÉxÉ’ MüÌuÉiÉÉ Måü AlÉÑxÉÉU MüuÉÌrɧÉÏ lÉå eÉÏuÉlÉ qÉåÇ UÉåiÉÉ WÒûL rÉWû lÉWûÏÇ SåZÉÉ-
i) rÉÉæuÉlÉ ii) zÉæzÉuÉ iii) xÉÇxÉÉU iv) AliÉxiÉsÉ

II. ÌlÉqlÉÍsÉÎZÉiÉ mÉëzlÉÉåÇ Måü E¨ÉU ÍsÉÎZÉL:

1. ‘EssÉÉxÉ’ MüÌuÉiÉÉ Måü AÉkÉÉU mÉU qÉÉlÉuÉ WØûSrÉ qÉåÇ EPûlÉå uÉÉsÉå pÉÉuÉÉåÇ MüÉå AmÉlÉå zÉoSÉåÇ qÉåÇ
ÍsÉÎZÉL|
2. ‘EssÉÉxÉ’ MüÌuÉiÉÉ qÉåÇ MüuÉÌrɧÉÏ lÉå eÉÏuÉlÉ Måü xÉqoÉlkÉ qÉåÇ YrÉÉ MüWûÉ Wæû?
3. ‘EssÉÉxÉ’ MüÌuÉiÉÉ MüÉ AÉzÉrÉ xÉǤÉåmÉ qÉåÇ ÍsÉÎZÉL|
4. MüuÉÌrɧÉÏ lÉå eÉÏuÉlÉ qÉåÇ mÉëåqÉ urÉuÉWûÉU MüÉ qÉWûiuÉ MæüxÉå mÉëMüOû ÌMürÉÉ Wæû?
5. ‘xÉÑpÉSìÉMÑüqÉÉUÏ cÉÉæWûÉlÉ’ eÉÏuÉlÉ Måü mÉëÌiÉ xÉMüÉUÉiqÉMü SØ̹MüÉåhÉ MæüxÉå mÉëMüOû MüUiÉÏ WæÇû?
 47

III. xÉxÉÇSpÉï pÉÉuÉ xmɹ MüÐÎeÉL:

1. eÉÏuÉlÉ qÉåÇ lÉ ÌlÉUÉzÉÉ qÉÑfÉMüÉå,
MüpÉÏ ÂsÉÉlÉå MüÉå AÉD|
‘eÉaÉ fÉÔPûÉ Wæû’ rÉWû ÌuÉUÌ£ü pÉÏ,
lÉWûÏÇ ÍxÉZÉÉlÉå MüÉå AÉD||

2. qÉæÇ WÕðû mÉëåqÉqÉrÉÏ, eÉaÉ ÌSZÉiÉÉ

qÉÑfÉå mÉëåqÉ MüÉ mÉÉUÉuÉÉU|
pÉUÉ mÉëåqÉ xÉå qÉåUÉ eÉÏuÉlÉ,
sÉÑOûÉ UWûÉ Wæû ÌlÉqÉïsÉ mrÉÉU||

3. qÉæÇ lÉ MüpÉÏ UÉåD eÉÏuÉlÉ qÉåÇ

UÉåiÉÉ ÌSZÉÉ lÉ rÉWû xÉÇxÉÉU|
qÉ×SÒsÉ mÉëåqÉ Måü WûÏ ÌaÉUiÉå WæÇû,
AÉÆZÉÉãÇ xÉå AÉÆxÉÔ SÉå cÉÉU||
***
4. iÉÑqÉ aÉÉ SÉå, qÉåUÉ aÉÉlÉ AqÉU WûÉå eÉÉL
QûÊ. WûËUuÉÇzÉUÉrÉ ‘oÉŠlÉ’

I. ÌlÉqlÉÍsÉÎZÉiÉ mÉëzlÉÉåÇ Måü xÉWûÏ ÌuÉMüsmÉÉåÇ MüÉå cÉÑlÉMüU ÍsÉÎZÉL:

1. oÉŠlÉ eÉÏ lÉå CxÉ mÉëMüÉU Måü aÉÏiÉ oÉlÉÉL-
i) xÉÑlSU UÉaÉÉiqÉMü ii) aÉÔÇeÉ-aÉÔÇeÉMüU ÍqÉOûlÉå uÉÉsÉå
iii) AmÉÔuÉï xÉÇaÉÏiÉ uÉÉsÉå iv) xÉÑZÉ AÉæU EssÉÉxÉ xÉå pÉUå
2. MüÌuÉ oÉccÉlÉeÉÏ lÉå rÉWû sÉÑOûÉrÉÉ-
i) MüÉåwÉ ii) AmÉlÉÉ xÉÑZÉ iii) xÉÇmÉÔhÉï eÉÏuÉlÉ iv) AmÉlÉÏ xÉqÉ×ή
3. MüÌuÉ oÉŠlÉeÉÏ CxÉå ZÉÉåMüU UÇMü WÒûL-
i) mÉæxÉÉåÇ MüÉå ii) ÌlÉeÉ ÌlÉÍkÉ MüÉå iii) mÉËUuÉÉU MüÉå iv) ÍqɧÉÉåÇ MüÉå
4. oÉŠlÉeÉÏ Måü AlÉÑxÉÉU SÒÌlÉrÉÉ LåxÉÏ Wæû-
i) xÉÑlSU ii) qÉiÉsÉoÉÏ iii) xÉÇbÉwÉïqÉrÉÏ iv) qÉqÉiÉÉqÉrÉÏ
5. MüÌuÉ oÉŠlÉeÉÏ MüÉ eÉÏuÉlÉ LåxÉå oÉÏiÉÉ-
i) xÉÑZÉ xÉå ii) WðûxÉiÉå-ZÉåsÉiÉå iii) SÒÈZÉ xÉå iv) AÉUÉqÉ xÉå
6. ‘iÉÑqÉ aÉÉ SÉå, qÉåUÉ aÉÉlÉ...’ MüÌuÉiÉÉ Måü AlÉÑxÉÉU xÉÑZÉ MüÐ LMü xÉÉðxÉ mÉU rÉWû ÌlÉNûÉuÉU Wæû-
i) AqÉUiuÉ ii) AmÉlÉiuÉ iii) urÉÌ£üiuÉ iv) sÉbÉÑiuÉ
 48

7. MüÌuÉ oÉŠlÉeÉÏ AmÉlÉÏ MüÌuÉiÉÉ ²ÉUÉ CxÉMåü AqÉU WûÉålÉå MüÐ oÉÉiÉ MüUiÉå WæÇû-
i) aÉÉlÉ ii) mÉëÉhÉ iii) qÉÑxMüÉlÉ iv) EÄQûÉlÉ
8. oÉŠlÉeÉÏ CxÉMåü MÇüPû xÉå SSï MüÐ AÉuÉÉÄeÉ xÉÑlÉiÉå WæÇû-
i) MüÉaÉ ii) MüoÉÔiÉU iii) MüÉåÌMüsÉ iv) qÉÉåU
9. ‘iÉÑqÉ aÉÉ SÉå, qÉåUÉ aÉÉlÉ...’ MüÌuÉiÉÉ Måü AlÉÑxÉÉU SÒÌlÉrÉÉ qÉåÇ rÉå AlÉcÉÉWåû UWû aÉrÉå-
i) MüÌuÉ oÉŠlÉ ii) sÉÉåaÉ iii) mÉÉPûMü iv) MüÌuÉiÉÉLÆ
10. ‘iÉÑqÉ aÉÉ SÉå, qÉåUÉ aÉÉlÉ AqÉU WûÉå eÉÉL’ MüÌuÉiÉÉ Måü MüÌuÉ WæÇû-
i) QûÊ. mÉëpÉÉMüU qÉÉcÉuÉå ii) QûÊ. WûËUuÉÇzÉUÉrÉ ‘oÉŠlÉ’
iii) QûÊ. xÉUaÉÑ M×üwhÉqÉÔÌiÉï iv) QûÊ. UÉqÉÌlÉuÉÉxÉ ‘qÉÉlÉuÉ’

II. ÌlÉqlÉÍsÉÎZÉiÉ mÉëzlÉÉåÇ Måü E¨ÉU ÍsÉÎZÉL:

1. oÉŠlÉ eÉÏ lÉå eÉaÉ qÉåÇ YrÉÉ sÉÑOûÉrÉÉ AÉæU YrÉÉåÇ?
2. oÉŠlÉ eÉÏ mÉÉPûMüÉåÇ MüÉå YrÉÉ-YrÉÉ pÉåÇOû SåiÉå WæÇû?
3. oÉŠlÉ eÉÏ lÉå xÉÇxÉÉU AÉæU eÉÏuÉlÉ Måü xÉÇoÉÇkÉ qÉåÇ YrÉÉ MüWûÉ Wæû?
4. oÉŠlÉ eÉÏ MüÐ MüÌuÉiÉÉ ‘iÉÑqÉ aÉÉ SÉå, qÉåUÉ aÉÉlÉ AqÉU WûÉå eÉÉL’ MüÌuÉiÉÉ MüÉ qÉÔsÉ pÉÉuÉ
ÍsÉÎZÉL|
5. oÉŠlÉ eÉÏ eÉÏuÉlÉ MüÐ AÇÌiÉqÉ bÉÌÄQûrÉÉåÇ qÉåÇ pÉÏ YrÉÉ MüWûiÉå WæÇû?
6. ‘iÉÑqÉ aÉÉ SÉå, qÉåUÉ aÉÉlÉ AqÉU WûÉå eÉÉL’ MüÌuÉiÉÉ qÉåÇ xÉqÉÉeÉ Måü mÉëÌiÉ qÉlÉÑwrÉ Måü SÉÌrÉiuÉ MüÉå
xmɹ MüÐÎeÉL|

III. xÉxÉÇSpÉï pÉÉuÉ xmɹ MüÐÎeÉL:

1. eÉoÉ-eÉoÉ eÉaÉ lÉå MüU TæüsÉÉrÉå
qÉæÇlÉå MüÉåwÉ sÉÑOûÉrÉÉ,
UÇMü WÒûAÉ qÉæÇ ÌlÉeÉ ÌlÉÍkÉ ZÉÉåMüU,
eÉaÉiÉÏ lÉå YrÉÉ mÉÉrÉÉ?

2. SÒÈZÉ xÉå eÉÏuÉlÉ oÉÏiÉÉ ÌTüU pÉÏ

zÉåwÉ ApÉÏ MÑüNû UWûiÉÉ,
eÉÏuÉlÉ MüÐ AÇÌiÉqÉ bÉÌÄQûrÉÉåÇ qÉåÇ
pÉÏ iÉÑqÉ xÉå rÉWû MüWûiÉÉ,

3. xÉÑlSU AÉæU AxÉÑlSU eÉaÉ qÉåÇ

qÉæÇlÉå YrÉÉ lÉ xÉUÉWûÉ,
CiÉlÉÏ qÉqÉiÉÉqÉrÉ SÒÌlÉrÉÉ qÉåÇ
qÉæÇ MåüuÉsÉ AlÉcÉÉWûÉ|
 49

5. mÉëÌiÉpÉÉ MüÉ qÉÔsÉ ÌoÉlSÒ

QûÊ. mÉëpÉÉMüU qÉÉcÉuÉå

I. ÌlÉqlÉÍsÉÎZÉiÉ mÉëzlÉÉåÇ Måü xÉWûÏ ÌuÉMüsmÉÉåÇ MüÉå cÉÑlÉMüU ÍsÉÎZÉL:

1. MüÌuÉ mÉëÌiÉpÉÉ xÉå rÉWû mÉÔNûiÉå WæÇû-
i) MüWûÉÆ eÉlqÉ Wæû iÉåUÉ? ii) YrÉÉ ÃmÉ Wæû iÉåUÉ?
iii) YrÉÉ EqÉë Wæû iÉåUÏ? iv) YrÉÉ CcNûÉ Wæû iÉåUÏ?
2. MüÌuÉ lÉå ÌSuÉÉ xuÉmlÉ MüÐ UÉlÉÏ CxÉå MüWûÉ Wæû-
i) aÉÉÌrÉMüÉ MüÉå ii) mÉëÌiÉpÉÉ MüÉå iii) ÌlÉUÏ xÉÔfÉ MüÉå iv) AlÉÑpÉÔÌiÉ MüÉå
3. mÉëÌiÉpÉÉ Måü eÉlqÉ Måü oÉÉUå qÉåÇ oÉiÉÉiÉå WÒûL ÍzÉsmÉÏ lÉå CxÉMüÐ AÉåU xÉÇMåüiÉ ÌMürÉÉ-
i) ÍqɏûÏ Måü sÉÉæÇSå MüÐ AÉåU ii) ÍqɏûÏ MüÐ qÉÔÌiÉï MüÐ AÉåU
iii) mÉijÉU MüÐ qÉÔÌiÉï MüÐ AÉåU iv) ÍqɏûÏ Måü RåûU MüÐ AÉåU
4. mÉëÌiÉpÉÉ Måü eÉlqÉ Måü oÉÉUå qÉåÇ aÉÉÌrÉMüÉ rÉWû MüWû aÉrÉÏ-
i) YrÉÉ iÉÔlÉå aÉÉrÉlÉ MüÉ AprÉÉxÉ ÌMürÉÉ Wæû? ii) YrÉÉ iÉÑqWåÇû xÉÇaÉÏiÉ Måü xÉÑUÉåÇ MüÉ ¥ÉÉlÉ Wæû?
iii) YrÉÉ iÉÔlÉå ÌSurÉ-xuÉU MüÐ qÉÌSUÉ mÉÏ Wæû? iv) YrÉÉ iÉÔlÉå UÉaÉÉsÉÉmÉ ÌMürÉÉ Wæû?
5. ‘mÉëÌiÉpÉÉ MüÉ qÉÔsÉ ÌoÉlSÒ’ MüÌuÉiÉÉ Måü AlÉÑxÉÉU mÉëÌiÉpÉÉ rÉWûÉð oÉxÉiÉÏ Wæû-
i) lÉuÉlÉuÉÏlÉ ÌuÉxqÉrÉ qÉåÇ ii) xÉlkrÉÉ pÉÉwÉÉ qÉåÇ
iii) ÍxÉ®ÉåÇ MüÐ mÉÉWÒûÄQû-SÕWûÉ qÉåÇ iv) xÉÇbÉwÉï ÌlÉUiÉ xÉÉkÉMü qÉåÇ
6. ‘mÉëÌiÉpÉÉ MüÉ qÉÔsÉ ÌoÉlSÒ’ MüÌuÉiÉÉ Måü MüÌuÉ WæÇû-
i) QûÊ. WûËUuÉÇzÉUÉrÉ ‘oÉŠlÉ’ ii) QûÊ. xÉUaÉÑ M×üwhÉqÉÔÌiÉï
iii) QûÊ. mÉëpÉÉMüU qÉÉcÉuÉå iv) QûÊ. UÉqÉÌlÉuÉÉxÉ ‘qÉÉlÉuÉ’
7. mÉëÌiÉpÉÉ Måü eÉlqÉ Måü oÉÉUå qÉåÇ oÉiÉÉiÉå WÒûL ÍcɧÉMüÉU lÉå ClWåÇû xÉqÉåOû ÍsÉrÉÉ-
i) TüsÉMü, uÉhÉï AÉæU iÉÔsÉÏ MüÉå ii) AmÉlÉå oÉlÉÉL ÍcɧÉÉåÇ MüÉå
iii) ÌuÉÌuÉkÉ UÇaÉÉåÇ MüÉå iv) AmÉlÉå MümÉÄQûÉåÇ MüÉå
8. AÍxÉkÉÉUÉ uÉëiÉ qÉåÇ rÉWû oÉxÉiÉÏ Wæû-
i) ÍzÉsmÉMüÉUÏ ii) MüsÉÉMüÉUÏ iii) mÉëÌiÉpÉÉ iv) aÉÉrÉMüÐ

II. ÌlÉqlÉÍsÉÎZÉiÉ mÉëzlÉÉåÇ Måü E¨ÉU ÍsÉÎZÉL:

1. MüÌuÉ mÉëÌiÉpÉÉ MüÉ qÉÔsÉ MüWûÉð-MüWûÉð RÕðûRûiÉå WæÇû?
2. MüÌuÉ qÉÉcÉuÉå eÉÏ Måü AlÉÑxÉÉU mÉëÌiÉpÉÉ Måü sɤÉhÉ ÍsÉÎZÉL|
3. ‘mÉëÌiÉpÉÉ MüÉ qÉÔsÉ ÌoÉlSÒ’ MüÌuÉiÉÉ MüÉ pÉÉuÉ xÉǤÉåmÉ qÉåÇ ÍsÉÎZÉL|
4. ‘mÉëÌiÉpÉÉ MüÉ qÉÔsÉ ÌoÉlSÒ’ MüÌuÉiÉÉ Måü qÉÉkrÉqÉ xÉå MüÌuÉ YrÉÉ xÉÇSåzÉ SålÉÉ cÉÉWûiÉå WæÇû?
 50

III. xÉxÉÇSpÉï pÉÉuÉ xmɹ MüÐÎeÉL:

1. “MüWûÉÆ eÉlqÉ Wæû iÉåUÉ?” qÉæÇlÉå mÉÔNûÉ eÉoÉ mÉëÌiÉpÉÉ xÉå,
“qÉWûsÉÉåÇ qÉåÇ? aÉÑsÉaÉÑsÉå aÉsÉÏcÉÉåÇ mÉU? aÉÑsÉÉoÉ MüÐ YrÉÉUÏ qÉåÇ?
uÉ×®ÉåÇ MüÐ ÍcÉÇiÉÉ qÉåÇ? oÉŠÉåÇ MüÐ SÇiÉWûÏlÉ ÌMüsÉMüÉUÏ qÉåÇ?
oÉÉåsÉÉå, iÉÑqÉ UWûiÉÏ MüWûÉð? eÉÉlÉlÉå MüÉå WûqÉ xÉoÉ WæÇû ÌMüiÉlÉå mrÉÉxÉå!”

2. mÉëÌiÉpÉÉ oÉÉåsÉÏ-“rÉÉiÉlÉÉ, ÌlÉUliÉU Mü¹û-xÉWûlÉ MüÐ iÉÉMüiÉ qÉåÇ

qÉæÇ oÉxÉiÉÏ WÕðû xÉÇbÉwÉï-ÌlÉUiÉ xÉÉkÉMü qÉåÇ, AÍxÉkÉÉUÉ -uÉëiÉ qÉåÇ!”
***
6. iÉÑqÉ AÉAÉå qÉlÉ Måü qÉÑakÉ qÉÏiÉ
QûÊ. xÉUaÉÑ M×üwhÉqÉÔÌiÉï

I. ÌlÉqlÉÍsÉÎZÉiÉ mÉëzlÉÉåÇ Måü xÉWûÏ ÌuÉMüsmÉÉåÇ MüÉå cÉÑlÉMüU ÍsÉÎZÉL:

1. ‘iÉÑqÉ AÉAÉå qÉlÉ Måü qÉÑakÉ qÉÏiÉ’ MüÌuÉiÉÉ Måü MüÌuÉ AmÉlÉå ÍqÉ§É xÉå rÉåû MüWûiÉå WÇæû-
i) iÉÑqÉ AÉAÉå qÉlÉ Måü qÉÑakÉ qÉÏiÉ ii) iÉÑqWûÉUå AÉlÉå xÉå qÉåUå SÒÈZÉ oÉÄRû eÉÉLÆaÉå
iii) iÉÑqWûÉUå oÉaÉæU eÉÏlÉÉ qÉæÇlÉå xÉÏZÉ ÍsÉrÉÉ Wæû iv) iÉÑqWûÉUå eÉæxÉÉ ÍqÉ§É qÉÑfÉå ÍqÉsÉ aÉrÉÉ Wæû
2. ‘iÉÑqÉ AÉAÉå qÉlÉ Måü qÉÑakÉ qÉÏiÉ’ MüÌuÉiÉÉ Måü MüÌuÉ AmÉlÉå ÍqÉ§É MüÉ LåxÉå xuÉÉaÉiÉ MüUiÉå WÇæû-
i) qÉeÉoÉÔUÏ xÉå ii) fÉÑMüMüU ÍxÉU lÉuÉÉMüU iii) ÌSZÉÉuÉå Måü xlÉåWû xÉå iv) SÒÈZÉÏ WûÉåMüU
3. ‘iÉÑqÉ AÉAÉå qÉlÉ Måü qÉÑakÉ qÉÏiÉ’ MüÌuÉiÉÉ Måü MüÌuÉ CxÉxÉå ÌoÉNÒûÄQûMüU UWû aÉL WÇæû-
i) AmÉlÉå oÉŠÉåÇ xÉå ii) AmÉlÉÏ eÉÏuÉlÉ xÉÇÌaÉlÉÏ xÉå
iii) AmÉlÉå qÉÑakÉ ÍqÉ§É xÉå iv) xÉWûMüÍqÉïrÉÉåÇ xÉå
4. ‘iÉÑqÉ AÉAÉå qÉlÉ Måü qÉÑakÉ qÉÏiÉ’ MüÌuÉiÉÉ Måü MüÌuÉ WæÇû-
i) QûÊ. UÉqÉÌlÉuÉÉxÉ ‘qÉÉlÉuÉ’ ii) QûÊ. mÉëpÉÉMüU qÉÉcÉuÉå
iii) QûÊ. eÉrÉliÉÏ mÉëxÉÉS lÉÉæÌOûrÉÉsÉ iv) QûÊ. xÉUaÉÑ M×üwhÉqÉÔÌiÉï
5. QûÊ. xÉUaÉÑ M×üwhÉqÉÔÌiÉï eÉÏ Måü eÉÏuÉlÉ qÉåÇ MüsrÉÉhÉ UÉaÉ Måü AÉaÉqÉlÉ xÉå rÉWû fÉlÉfÉlÉÉ EPûiÉÉ
Wæû-
i) AiÉÏiÉ ii) eÉÏuÉlÉ iii) pÉÌuÉwrÉ iv) xÉÇxÉÉU
6. QûÊ. xÉUaÉÑ M×üwhÉqÉÔÌiÉï eÉÏ Måü AlÉÑxÉÉU CxÉ ¤ÉÍhÉMü xÉÇxÉÉU qÉåÇ ElÉMåü ‘qÉlÉ MüÉ qÉÑakÉ qÉÏiÉ’ WûÏ
LMü LåxÉÉ ÍqÉ§É Wæû eÉÉå-
i) xuÉÉjÉÏï Wæû ii) urÉÉmÉÉUÏ qÉlÉÉåpÉÉuÉ uÉÉsÉÉ Wæû iii) ÌlÉxuÉÉjÉï Wæû iv) xÉÇiÉѹ Wæû
7. ‘iÉÑqÉ AÉAÉå qÉlÉ Måü qÉÑakÉ qÉÏiÉ’ MüÌuÉiÉÉ Måü MüÌuÉ AmÉlÉå ÍqÉ§É MüÉå SåuÉsÉÉåMü MüÉ LåxÉÉ aÉÏiÉ
qÉÉlÉiÉå WæÇû-
i) AÉzÉÉ aÉÏiÉ ii) AÉlÉÇS aÉÏiÉ iii) xuÉÉaÉiÉ aÉÏiÉ iv) SåuÉ aÉÏiÉ
 51

8. MüÌuÉ QûÊ. xÉUaÉÑ M×üwhÉqÉÔÌiÉï eÉÏ ‘eÉlqÉÉåÇ Måü eÉÏuÉlÉ-qÉ×irÉÑ qÉÏiÉ’ ÌMüxÉå MüWûiÉå WæÇû?
i) AmÉlÉå qÉlÉ Måü qÉÑakÉ qÉÏiÉ MüÉå ii) AmÉlÉå aÉÏiÉÉåÇ MüÉå
iii) AmÉlÉÏ pÉÉuÉlÉÉAÉåÇ MüÉå iv) AmÉlÉå ËUziÉåSÉU MüÉå

II. ÌlÉqlÉÍsÉÎZÉiÉ mÉëzlÉÉåÇ Måü E¨ÉU ÍsÉÎZÉL:

1. AmÉlÉå qÉÑakÉ ÍqÉ§É xÉå ÌoÉNÒûÄQûMüU MüÌuÉ MüÐ AÉiqÉÉ MæüxÉå iÉÄQûmÉ UWûÏ Wæû?
2. MüÌuÉ AmÉlÉå ÍqÉ§É MüÉå ÌMülÉ-ÌMülÉ zÉoSÉåÇ xÉå mÉÑMüÉUiÉå WæÇû?
3. MüÌuÉ AmÉlÉå ÍqÉ§É MüÐ eÉÑSÉD xÉå MæüxÉå urÉÉMÑüsÉ WûÉå UWåû WæÇû?
4. MüÌuÉ MüÐ SÒÈZÉÏ AÉiqÉÉ MüÉ mÉËUcÉrÉ SÏÎeÉL|
5. MüÌuÉ MüÉ qÉlÉ AmÉlÉå qÉÑakÉ qÉÏiÉ Måü ÍsÉL MæüxÉå fÉÇM×üiÉ WûÉå UWûÉ Wæû?

III. xÉxÉÇSpÉï pÉÉuÉ xmɹ MüÐÎeÉL:

1. fÉlÉ fÉlÉlÉ fÉÇfÉÉ fÉMüÉåU-xÉå fÉÇM×üiÉ rÉWû eÉÏuÉlÉ ÌlÉzÉÏjÉ
xÉoÉ ¤ÉÍhÉMü, uÉÍhÉMü uÉiÉç xuÉÉjÉï qÉalÉ iÉÑqÉ LMü qÉÉ§É ÌlÉxuÉÉjÉï qÉÏiÉ|

2. SÒZÉ SælrÉ A´ÉÑ SÉËUSìèrÉ kÉÉU-MüU aÉL qÉÑfÉå WûÏ qÉlÉÉå-lÉÏiÉ

iÉÔTüÉlÉ AÉæU CxÉ AÉÆkÉÏ qÉåÇ xÉÑlÉuÉÉlÉå UeÉ MüÉ eÉÏuÉ aÉÏiÉ|

3. iÉÑqÉ SåuÉsÉÉåMü AÉlÉÇS aÉÏiÉ-AÉzÉÉ AZÉhQû zÉÉåpÉÉ mÉUÏiÉ

qÉæÇ xlÉåWû ÌuÉMüsÉ fÉÇM×üiÉ mÉëaÉÏiÉ-iÉÑqÉ AÉAÉå qÉlÉ Måü qÉÑakÉ qÉÏiÉ||
***
7. qÉiÉ bÉoÉUÉlÉÉ
UÉqÉÌlÉuÉÉxÉ ‘qÉÉlÉuÉ’

I. ÌlÉqlÉÍsÉÎZÉiÉ mÉëzlÉÉåÇ Måü xÉWûÏ ÌuÉMüsmÉÉåÇ MüÉå cÉÑlÉMüU ÍsÉÎZÉL:

1. ‘qÉiÉ bÉoÉUÉlÉÉ’ MüÌuÉiÉÉ Måü MüÌuÉ CxÉ mÉëMüÉU AÉaÉå oÉÄRûlÉå Måü ÍsÉL MüWûiÉå WæÇû-
i) kÉÏUå-kÉÏUå cÉsÉMüU ii) iÉåeÉ cÉsÉMüU iii) MüSqÉ xÉÉkÉMüU iv) MüSqÉ EPûÉMüU
2. ‘qÉiÉ bÉoÉUÉlÉÉ’ MüÌuÉiÉÉ Måü MüÌuÉ ClÉMåü xÉÉjÉ WûÉålÉå MüÐ oÉÉiÉ MüUiÉå WæÇû-
i) cÉÉðS AÉæU iÉÉUÉåÇ Måü ii) AmÉlÉå xÉÉjÉÏ Måü
iii) eÉqÉÏlÉ AÉæU AÉxÉqÉÉlÉ Måü iv) AmÉlÉå mÉËUuÉÉU Måü
3. MüÌuÉ UÉqÉÌlÉuÉÉxÉ ‘qÉÉlÉuÉ’ ClWåÇû AmÉlÉÏ urÉjÉÉ xÉÑlÉÉlÉå Måü ÍsÉL MüWûiÉå WæÇû-
i) kÉÏU-uÉÏU MüÉå ii) ÍqÉ§É MüÉå iii) sÉÉåaÉÉåÇ MüÉå iv) cÉlSÉ AÉæU iÉÉUÉåÇ MüÉå
4. ‘qÉiÉ bÉoÉUÉlÉÉ’ MüÌuÉiÉÉ Måü AlÉÑxÉÉU mÉjÉ mÉU oÉÉU-oÉÉU rÉåû OûMüUÉiÉÏ WÇæû-
i) xÉqÉxrÉÉLÆ ii) oÉÉkÉÉLÆ iii) ÍcÉÇiÉÉLÆ iv) WûuÉÉLÆ
 52

5. ‘qÉiÉ bÉoÉUÉlÉÉ’ MüÌuÉiÉÉ qÉåÇ MüÌuÉ oÉÏcÉ UÉWû qÉåÇ C xÉ iÉUWû lÉ ÂMülÉå MüÉå MüWûiÉå WæÇû-
i) QûUMüU rÉÉ sÉsÉcÉÉMüU ii) WûÉUMüU iii) jÉMüMüU iv) ÍcÉÇÌiÉiÉ WûÉåMüU
6. ‘qÉiÉ bÉoÉUÉlÉÉ’ MüÌuÉiÉÉ Måü AlÉÑxÉÉU uÉÏU MüÉðOûÉåÇ MüÉå rÉWû xÉqÉfÉiÉÉ Wæû-
i) SSï ii) qÉÑxÉÏoÉiÉ iii) TÔüsÉ iv) mÉUåzÉÉlÉÏ
7. ‘qÉiÉ bÉoÉUÉlÉÉ’ MüÌuÉiÉÉ Måü AlÉÑxÉÉU uÉÏU CxÉxÉå WûÉjÉ ÍqÉsÉÉiÉÉ Wæû-
i) ÌuÉmÉSÉAÉåÇ xÉå ii) ÍqÉ§É xÉå iii) uÉÏUiÉÉ xÉå iv) AcNûÉD xÉå
8. ‘qÉiÉ bÉoÉUÉlÉÉ’ MüÌuÉiÉÉ Måü AlÉÑxÉÉU uÉÏUÉlÉå qÉåÇ rÉå oÉWûiÉÏ UWûiÉÏ WæÇû-
i) WûuÉÉLÆ ii) lÉÌSrÉÉð iii) ZÉÑzÉoÉÔ MüÐ sÉWûUåÇ iv) kÉÉUÉLÆ
9. ‘qÉiÉ bÉoÉUÉlÉÉ’ MüÌuÉiÉÉ Måü AlÉÑxÉÉU UÉWûÏ MüÉ UÉxiÉÉ UÉåMülÉå uÉÉsÉÏ WæÇû-
i) ÌWûUÌlÉrÉÉð ii) ÌuÉmĘ́ÉrÉÉð iii) iÉÔTüÉlÉÏ WûuÉÉLÆ iv) ÌiÉiÉÍsÉrÉÉð
10. ‘qÉiÉ bÉoÉUÉlÉÉ’ MüÌuÉiÉÉ qÉåÇ MüÌuÉ lÉå ClWåÇû MüÉrÉU MüWûÉ Wæû-
i) bÉoÉUÉlÉå uÉÉsÉÉåÇ MüÉå ii) pÉÉaÉlÉå uÉÉsÉÉåÇ MüÉå
iii) AÉsÉxÉÏ sÉÉåaÉÉåÇ MüÉå iv) fÉÔPû oÉÉåsÉlÉå uÉÉsÉÉåÇ MüÉå
11. ‘qÉiÉ bÉoÉUÉlÉÉ’ MüÌuÉiÉÉ Måü AlÉÑxÉÉU uÉÏU rÉWû MüpÉÏ lÉWûÏÇ MüUiÉå-
i) cÉÉmÉsÉÔxÉÏ ii) zɧÉÑiÉÉ iii) ¢üÉåkÉ iv) oÉWûÉlÉÉ

II. ÌlÉqlÉÍsÉÎZÉiÉ mÉëzlÉÉåÇ Måü E¨ÉU ÍsÉÎZÉL:

1. ‘qÉiÉ bÉoÉUÉlÉÉ’ MüÌuÉiÉÉ qÉåÇ mÉëM×üÌiÉ MüÉå mÉëåUhÉÉxÉëÉåiÉ YrÉÉåÇ MüWûÉ aÉrÉÉ Wæû?
2. ‘qÉiÉ bÉoÉUÉlÉÉ’ MüÌuÉiÉÉ qÉåÇ MüÌuÉ lÉå eÉÏuÉlÉ MüÐ ÌMülÉ ÌuÉzÉåwÉiÉÉAÉåÇ MüÉ EssÉåZÉ ÌMürÉÉ Wæû?
3. qÉÇÎeÉsÉ ÌMülWåÇû ÍqÉsÉiÉÏ Wæû? AmÉlÉå zÉoSÉåÇ qÉåÇ ÍsÉÎZÉL|
4. ‘qÉiÉ bÉoÉUÉlÉÉ’ MüÌuÉiÉÉ MüÉ xÉÇSåzÉ AmÉlÉå zÉoSÉåÇ qÉåÇ ÍsÉÎZÉL|
5. MüÌuÉ ‘qÉÉlÉuÉ’ lÉå lÉuÉrÉÑuÉMüÉåÇ MüÉå ÌMülÉ oÉÉiÉÉåÇ xÉå lÉ bÉoÉUÉlÉå MüÐ xÉsÉÉWû SÏ Wæû?

III. xÉxÉÇSpÉï pÉÉuÉ xmɹ MüÐÎeÉL:

1. qÉÇÎeÉsÉ xÉSÉ ExÉÏ MüÉå ÍqÉsÉiÉÏ
kÉÏU-uÉÏU eÉÉå oÉÄRûiÉÉ eÉÉiÉÉ|
MüÉðOûÉåÇ MüÉå pÉÏ TÔüsÉ xÉqÉfÉiÉÉ,
ÌuÉmÉSÉAÉåÇ xÉå WûÉjÉ ÍqÉsÉÉiÉÉ|
MüÉrÉU iÉÉå bÉoÉUÉiÉå uÉå WûÏ,
uÉÏU lÉ MüUiÉå MüpÉÏ oÉWûÉlÉÉ|

2. MüÉåD xÉÉjÉ lÉ UWûlÉå mÉU pÉÏ

cÉlSÉ-iÉÉUå xÉÉjÉ UWåÇûaÉå|
SSï iÉÑqWûÉUÉ oÉÉðOåÇûaÉå uÉå,
iÉÑqÉxÉå AmÉlÉÏ oÉÉiÉ MüWåÇûaÉå|
 53

xÉŠÉ xÉÉjÉÏ eÉÉlÉ ElWåÇû iÉÑqÉ

AmÉlÉÏ xÉÉUÏ urÉjÉÉ xÉÑlÉÉlÉÉ|
***
8. AÍpÉlÉÇSlÉÏrÉ lÉÉUÏ
QûÊ. eÉrÉliÉÏ mÉëxÉÉS lÉÉæÌOûrÉÉsÉ

I. ÌlÉqlÉÍsÉÎZÉiÉ mÉëzlÉÉåÇ Måü xÉWûÏ ÌuÉMüsmÉÉåÇ MüÉå cÉÑlÉMüU ÍsÉÎZÉL:

1. ‘AÍpÉlÉlSlÉÏrÉ lÉÉUÏ’ MüÌuÉiÉÉ qÉåÇ MüÌuÉ lÉå lÉÉUÏ MüÉå CxÉMåü xÉqÉÉlÉ xÉWûlÉzÉÏsÉ
MüWûÉ Wæû-
i) kÉUiÉÏ ii) qÉÉiÉÉ iii) mÉëM×üÌiÉ iv) SåuÉÏ
2. ‘AÍpÉlÉÇSlÉÏrÉ lÉÉUÏ’ MüÌuÉiÉÉ Måü AlÉÑxÉÉU lÉÉUÏ oÉcÉmÉlÉ qÉåÇ ClÉMåü qÉlÉ qÉåÇ ÌWûsÉÉåUåÇ EPûÉiÉÏ Wæû-
i) SÉSÉ-SÉSÏ Måü ii) qÉÉiÉÉ-ÌmÉiÉÉ Måü iii) mÉÄQûÉåÍxÉrÉÉåÇ Måü iv) xÉWåûÍsÉrÉÉåÇ Måü
3. MüÌuÉ eÉrÉliÉÏ mÉëxÉÉS lÉÉæÌOûrÉÉsÉ Måü AlÉÑxÉÉU lÉÉUÏ lÉå CxÉ kÉUiÉÏ MüÉå kÉlrÉ MæüxÉå ÌMürÉÉ?
i) xlÉåWû AÉæU xÉåuÉÉ xÉå ii) MüÂhÉÉ AÉæU qÉqÉiÉÉ xÉå iii) xÉWûlÉzÉÏsÉiÉÉ xÉå iv) EmÉMüÉUÉåÇ xÉå
4. ‘AÍpÉlÉÇSlÉÏrÉ lÉÉUÏ’ MüÌuÉiÉÉ Måü AlÉÑxÉÉU xuÉÉjÉÏï xÉÇxÉÉU CxÉå rÉÉS lÉWûÏÇ UZÉiÉÉ-
i) EmÉMüÉUÉåÇ MüÉå ii) irÉÉaÉ MüÉå iii) qÉqÉiÉÉ MüÉå iv) xÉåuÉÉ MüÉå
5. MüÌuÉ eÉrÉliÉÏ mÉëxÉÉS lÉÉæÌOûrÉÉsÉ Måü AlÉÑxÉÉU lÉÉUÏ AoÉsÉÉ lÉWûÏÇ oÉÎsMü rÉWû Wæû-
i) UhÉcÉÇQûÏ ii) xÉoÉsÉÉ iii) ÌWûqqÉiÉuÉÉsÉÏ iv) uÉÇSlÉÏrÉ
6. ‘AÍpÉlÉÇSlÉÏrÉ lÉÉUÏ’ MüÌuÉiÉÉ Måü AlÉÑxÉÉU ÎeÉxÉ bÉU qÉåÇ lÉÉUÏ MüÉ xÉqqÉÉlÉ WûÉå uÉWûÉð rÉWû WûÉåiÉÉ
Wæû-
i) xÉqÉ×ή ii) AÉlÉÇS iii) mÉëMüÉzÉ iv) zÉÉÇÌiÉ
7. MüÌuÉ eÉrÉliÉÏ mÉëxÉÉS lÉÉæÌOûrÉÉsÉ Måü AlÉÑxÉÉU lÉÉUÏ mÉ×juÉÏ mÉU CxÉMüÉ xÉÉU Wæû-
i) LåµÉrÉï ii) xÉqÉ×ή iii) xÉÑZÉ iv) zÉÉÇÌiÉ
8. MüÌuÉ AmÉlÉÏ MüÌuÉiÉÉ ‘AÍpÉlÉÇSlÉÏrÉ lÉÉUÏ’ Måü qÉÉkrÉqÉ xÉå lÉÉUÏ MüÉå ClÉ zÉoSÉåÇ qÉåÇ xÉqqÉÉÌlÉiÉ
MüUMåü lÉqÉlÉ MüUiÉå WæÇû-
i) iÉÑqÉ uÉÇSlÉÏrÉ, AÍpÉlÉÇSlÉÏrÉ WûÉå ii) iÉÑqÉ xÉÑZÉ zÉÉÇÌiÉ WûÉå
iii) iÉÑqÉ AÉlÉÇS-EssÉÉxÉ WûÉå iv) iÉÑqÉ oÉÑήqÉÌiÉ WûÉå
9. MüÌuÉ eÉrÉÇiÉÏ mÉëxÉÉS lÉÉæÌOûrÉÉsÉ Måü AlÉÑxÉÉU lÉÉUÏ oÉÉoÉÑsÉ Måü AÉÇaÉlÉ qÉåÇ CxÉ mÉÉækÉå Måü xÉqÉÉlÉ
Wæû-
i) lÉÏqÉ Måü ii) iÉÑsÉxÉÏ Måü iii) aÉÑsÉÉoÉ Måü iv) mÉÉËUeÉÉiÉ Måü
10. ‘AÍpÉlÉÇSlÉÏrÉ lÉÉUÏ’ MüÌuÉiÉÉ Måü AlÉÑxÉÉU eÉÏuÉlÉ qÉåÇ AaÉU lÉÉUÏ lÉ WûÉå iÉÉå rÉWû oÉåMüÉU Wæû-
i) LåµÉrÉï ii) qÉÉlÉuÉ eÉÏuÉlÉ iii) xÉqÉÉeÉ iv) xÉ×̹
 54

II. ÌlÉqlÉÍsÉÎZÉiÉ mÉëzlÉÉåÇ Måü E¨ÉU ÍsÉÎZÉL:

1. lÉÉUÏ Måü ÌuÉÍpÉ³É aÉÑhÉÉåÇ MüÉ mÉËUcÉrÉ SÏÎeÉL|
2. lÉÉUÏ Måü oÉcÉmÉlÉ MüÉ ÍcɧÉhÉ MüÐÎeÉL|
3. lÉÉUÏ Måü zÉÌ£ü ÃmÉÉåÇ MüÉ uÉhÉïlÉ MüÐÎeÉL|
4. lÉÉUÏ ÌMüxÉ mÉëMüÉU xÉå xÉ×̹ MüÉ ´É×ÇaÉÉU Wæû?
5. lÉÉUÏ Måü ÌMüxÉ rÉÉåaÉSÉlÉ MüÉ mÉëÌiÉSÉlÉ CxÉ xÉÇxÉÉU xÉå lÉWûÏÇ ÍqÉsÉÉ? ‘AÍpÉlÉÇSlÉÏrÉ lÉÉUÏ’
MüÌuÉiÉÉ Måü AÉkÉÉU mÉU ÍsÉÎZÉL|

III. xÉxÉÇSpÉï pÉÉuÉ xmɹ MüÐÎeÉL:

1. CxÉ kÉUÉ mÉU qÉ×SÒsÉ UxÉ kÉÉU-xÉÏ iÉÑqÉ xÉÑZÉ MüÉ xÉÉU WûÉå lÉÉUÏ
iÉÑqÉ uÉÇSlÉÏrÉ WûÉå, AÍpÉlÉÇSlÉÏrÉ WûÉå, xÉÉSU lÉqÉlÉ iÉÑqWåÇû Wåû lÉÉUÏ.....!
kÉUÉ xÉÏ xÉWlÉzÉÏsÉ, eÉsÉ-xÉÏ ÌlÉqÉïsÉ, TÔüsÉÉåÇ xÉÏ MüÉåqÉsÉ iÉÑqÉ lÉÉUÏ
eÉÏuÉlÉ MüÐ aÉÌiÉ, eÉÏuÉlÉ MüÐ UÌiÉ, eÉÏuÉlÉ MüÐ qÉÌiÉ WûÉå iÉÑqÉ lÉÉUÏ....!

2. lÉÉUÏ AoÉsÉÉ lÉWûÏÇ oÉÎsMü rÉWû lÉÉUÏ UhÉcÉÇQûÏ pÉÏ Wæû,

M×üirÉÉ Wæû rÉWû SÒSïqÉ, SæirÉ lÉÉÍzÉlÉÏ SÒaÉÉï qÉÉð pÉÏ Wæû|
zÉÌ£ü AÉæU ÍzÉuÉÉlÉÏ Wæû rÉWû AÉæU MüÉirÉÉÌrÉlÉÏ pÉÏ Wæû
SæirÉÉåÇ Måü zÉÉåÍhÉiÉ MüÉå mÉÏlÉå uÉÉsÉÏ qÉWûÉMüÉsÉÏ pÉÏ Wæû||

3. ÌuÉÌuÉkÉ ÃmÉÉåÇ xÉå xÉeÉÏ rÉWû lÉÉUÏ xÉ×̹ MüÉ ´É×ÇaÉÉU Wæû|
lÉÉUÏ WûÏ lÉ WûÉå iÉÉå ÌTüU ÌMüxÉ MüÉqÉ MüÉ rÉWû xÉÇxÉÉU Wæû|
ÎeÉxÉ bÉU qÉåÇ CxÉMüÉ xÉqqÉÉlÉ Wæû uÉWû AÉlÉÇS MüÉ AÉaÉÉU Wæû|
AaÉU eÉÏuÉlÉ qÉåÇ lÉÉUÏ lÉ WûÉå, iÉÉå qÉÉlÉuÉ eÉÏuÉlÉ WûÏ oÉåMüÉU Wæû||
***
 55

iÉ×iÉÏrÉ xÉÉåmÉÉlÉ-AmÉÌPûiÉ pÉÉaÉ (MüWûÉÌlÉrÉÉð)

1. qÉkÉÑAÉ
eÉrÉzÉÇMüU mÉëxÉÉS

I) ÌlÉqlÉÍsÉÎZÉiÉ mÉëzlÉÉåÇ Måü xÉWûÏ ÌuÉMüsmÉÉåÇ MüÉå cÉÑlÉMüU ÍsÉÎZÉL:

1 PûÉMÑüU xÉUSÉU ÍxÉÇWû MüÉ sÉÄQûMüÉ rÉWûÉð mÉÄRûiÉÉ jÉÉ-
i) ÌSssÉÏ ii) WæûSUÉoÉÉS iii) sÉZÉlÉF iv) AÉaÉUÉ
2. ‘qÉkÉÑAÉ’ MüWûÉlÉÏ Måü AlÉÑxÉÉU oÉÄQåû-oÉÄQûÉåÇ MüÉ bÉqÉÇQû cÉÔU WûÉåMüU CxÉqÉåÇ ÍqÉsÉ eÉÉiÉÉ Wæû-
i) MüÐcÉÄQû ii) aÉiÉï iii) mÉÉlÉÏ iv) kÉÔsÉ
3. aÉÇSÏ MüÉåPûUÏ qÉåÇ oÉÉsÉMü MüÉå ZÉÉlÉå Måü ÍsÉL ÍqÉsÉÉ-
i) mÉUÉPåû MüÉ OÒûMüÄQûÉ ii) xÉåoÉ MüÉ OÒûMüÄQûÉ iii) sÉŒÖû iv) UoÉÄQûÏ
4. zÉUÉoÉÏ Måü WûÉjÉ qÉåÇ ÌMüiÉlÉå ÂmÉL jÉå?
i) cÉÉU ii) SÉå iii) LMü iv) SxÉ
5. xÉÏsÉÏ eÉaÉWû mÉU xÉÉåiÉå WÒûL oÉÉsÉMü MüÉå AÉåÄRlÉå Måü ÍsÉL ÍqÉsÉÉ-
i) TüOûÏ MÇüoÉsÉ ii) UÄeÉÉD iii) mÉÑUÉlÉÉ MüÉåOû iv) SUÏ
6. oÉÉsÉMü MüÐ AÉÆZÉåÇ xÉÉæaÉÇkÉ ZÉÉ UWûÏ jÉÏÇ-
i) ZÉÉlÉÉ lÉ ZÉÉlÉå MüÐ ii) fÉÔPû lÉ oÉÉåsÉlÉå MüÐ
iii) bÉU eÉÉlÉå MüÐ iv) SØÄRû ÌlɶÉrÉ MüÐ
7. ‘qÉkÉÑAÉ’ MüWûÉlÉÏ qÉåÇ MüWûÉlÉÏ xÉÑlÉlÉå MüÉ zÉÉæÄMü CxÉMüÉå jÉÉ-
i) PûÉMÑüU xÉUSÉUÍxÉÇWû MüÉå ii) sÉssÉÔ MüÉå iii) UÉqÉeÉÏ MüÉå iv) PûÉMÑüU Måü mÉÑ§É MüÉå
8. zÉUÉoÉÏ lÉå UÉqÉeÉÏ MüÐ MüÉåPûUÏ qÉåÇ UZÉÉ jÉÉ-
i) aÉWûlÉå ii) AÉOûÉ mÉÏxÉlÉå MüÐ cÉ‚üÏ iii) xÉÉlÉ kÉUlÉå MüÐ MüsÉ iv) ÂmÉL
9. ‘qÉkÉÑAÉ’ MüWûÉlÉÏ qÉåÇ sÉssÉÔ jÉÉ-
i) qÉkÉÑAÉ MüÉ ÌmÉiÉÉ ii) PûÉMÑüU MüÉ eÉqÉÉSÉU iii) zÉUÉoÉÏ MüÉ pÉÉD iv) UÉqÉeÉÏ MüÉ pÉÉD
10. zÉUÉoÉÏ MüÉå rÉWû xÉÉæaÉÇkÉ sÉålÉÏ mÉÄQûÏ-
i) MüÉqÉ lÉ MüUlÉå MüÐ ii) MüWûÉlÉÏ lÉ xÉÑlÉÉlÉå MüÐ
iii) zÉUÉoÉ lÉ mÉÏlÉå MüÐ iv) qÉÉðxÉ lÉ ZÉÉlÉå MüÐ
11. ‘qÉkÉÑAÉ’ MüWûÉlÉÏ Måü MüWûÉlÉÏMüÉU WæÇû-
i) mÉëåqÉcÉÇS ii) pÉÏwqÉ xÉÉWûlÉÏ iii) AqÉUMüÉÇiÉ iv) eÉrÉzÉÇMüU mÉëxÉÉS
12. ‘zÉUÉoÉÏ’ CxÉ MüWûÉlÉÏ MüÉ mÉÉ§É Wæû-
i) zqÉzÉÉlÉ ii) mÉÔxÉ MüÐ UÉiÉ iii) qÉkÉÑAÉ iv) SÉåmÉWûU MüÉ pÉÉåeÉlÉ
13. UÉqÉeÉÏ CxÉ lÉSÏ qÉåÇ xlÉÉlÉ MüUiÉÉ Wæû-
i) aÉÇaÉÉ ii) aÉÉåqÉiÉÏ iii) rÉqÉÑlÉÉ iv) zÉUÉuÉiÉÏ
 56

14. ÌlÉqlÉ qÉåÇ rÉWû ‘qÉkÉÑAÉ’ MüWûÉlÉÏ MüÉ mÉÉ§É lÉWûÏÇ Wæû-
i) zÉUÉoÉÏ ii) xÉUSÉUÍxÉÇWû iii) sÉssÉÔ iv) zÉÇMüU
15. ‘qÉkÉÑAÉ’ MüWûÉlÉÏ CxÉ xÉqÉxrÉÉ MüÉå UåZÉÉÇÌMüiÉ MüUiÉÏ Wæû-
i) UÉåÄeÉaÉÉU xÉqÉxrÉÉ ii) oÉÉsÉ EimÉÏÄQûlÉ iii) x§ÉÏ zÉÉåwÉhÉ iv) AÉmÉxÉÏ qÉiÉpÉåS
16. eÉrÉzÉÇMüU mÉëxÉÉS lÉå ‘qÉkÉÑAÉ’ MüWûÉlÉÏ ²ÉUÉ mÉëMüOû ÌMürÉÉ Wæû-
i) zÉUÉoÉÏ MüÉ aÉÑxxÉÉ ii) zÉUÉoÉÏ MüÐ qÉÉlÉuÉÏrÉ xÉÇuÉåSlÉÉ
iii) PûÉMÑüU MüÐ SËUrÉÉÌSsÉÏ iv) sÉssÉÔ MüÐ ÌSsÉåUÏ
17. “iÉÉå xÉÔAU UÉåiÉÉ YrÉÉåÇ Wæû? MÑðüuÉU xÉÉWûoÉ lÉå SÉå WûÏ sÉÉiÉåÇ sÉaÉÉD WæÇû! MÑüNû
aÉÉåsÉÏ iÉÉå lÉWûÏÇ qÉÉU SÏ?” ‘-‘qÉkÉÑAÉ’ MüWûÉlÉÏ MüÉ rÉWû MüjÉlÉ ClÉMåü ²ÉUÉ
MüWûÉ aÉrÉÉ Wæû-
i) sÉssÉÔ ii) zÉUÉoÉÏ iii) PûÉMÑüU iv) UÉqÉeÉÏ
18. “AcNûÉ xÉÑÌlÉL, xÉoÉåUå MÑüWûUÉ mÉÄQûiÉÉ jÉÉ, qÉåUå kÉÑðAÉ xÉå MüqoÉsÉ xÉÉ uÉWû pÉÏ
xÉÔrÉï Måü cÉÉUÉåÇ AÉåU ÍsÉmÉOûÉ jÉÉ| WûqÉ SÉålÉÉåÇ qÉÑðWû ÍNûmÉÉrÉå mÉÄQåû jÉå|”
ClÉ mÉÇÌ£ürÉÉåÇ qÉåÇ ‘WûqÉ SÉålÉÉåÇ’ xÉå qÉiÉsÉoÉ Wæû-
i) zÉUÉoÉÏ AÉæU xÉÔrÉï ii) zÉUÉoÉÏ AÉæU qÉkÉÑAÉ
iii) PûÉMÑüU AÉæU ElÉMüÉ oÉåOûÉ Iv) zÉUÉoÉÏ AÉæU UÉqÉeÉÏ
19. ‘qÉkÉÑAÉ’ MüWûÉlÉÏ qÉåÇ zÉUÉoÉÏ aÉsÉÏ qÉåÇ ÌMüxÉå bÉxÉÏOûiÉÉ WÒûAÉ sÉåMüU aÉrÉÉ?
i) AmÉlÉå MÑü¨Éå MüÉå ii) UÉqÉeÉÏ MüÉå iii) qÉkÉÑAÉ MüÉå iv) sÉssÉÔ MüÉå
20. qÉkÉÑAÉ Måü ÍsÉL pÉÉåeÉlÉ MüÉ mÉëoÉlkÉ MüUlÉå aÉrÉÉ zÉUÉoÉÏ xuÉrÉÇ MüÉå MüWûÉð
ZÉÄQûÉ mÉÉiÉÉ Wæû?
i) zÉUÉoÉ Måü AŒåû mÉU ii) WûÉåOûsÉ Måü xÉÉqÉlÉå
iii) ÍqÉPûÉD MüÐ SÕMüÉlÉ mÉU iv) PûÉMÑüU MüÐ WûuÉåsÉÏ Måü xÉÉqÉlÉå
21. ‘qÉkÉÑAÉ’ MüWûÉlÉÏ qÉåÇ ÎeÉxÉ lÉSÏ MüÉ EssÉåZÉ ÌMürÉÉ aÉrÉÉ Wæû, uÉWû Wæû-
i) aÉÉåqÉiÉÏ ii) zÉUÉuÉiÉÏ iii) aÉÇaÉÉ Iv) rÉqÉÑlÉÉ
22. oÉÉsÉMü qÉkÉÑAÉ MüÉ zÉÉåwÉhÉ ÌMüxÉMåü ²ÉUÉ ÌMürÉÉ aÉrÉÉ jÉÉ?
i) MÑðüuÉU xÉÉWûoÉ ii) PûÉMÑüU xÉÉWûoÉ iii) zÉUÉoÉÏ iv) UÉqÉeÉÏ
23. zÉUÉoÉÏ PûÉMÑüU xÉÉWûoÉ MüÉ qÉlÉ oÉWûsÉÉiÉÉ jÉÉ-
i) MüWûÉlÉÏ xÉÑlÉÉMüU ii) aÉÏiÉ aÉÉMüU iii) cÉÑOûMÑüsÉå xÉÑlÉÉMüU iv) aÉÏiÉÉ mÉÉPû Måü ²ÉUÉ
24. “iÉÑqÉ fÉÔPåû WûÉå, ApÉÏ iÉÉå iÉÑqWûÉUå MümÉÄQûÉåÇ xÉå qÉWûMü AÉ UWûÏ Wæû!”
‘qÉkÉÑAÉ’ MüWûÉlÉÏ Måü CxÉ MüjÉlÉ qÉåÇ ‘qÉWûMü’ zÉoS xÉå iÉÉimÉrÉï-
i) TÔüsÉÉåÇ MüÐ ZÉÑzÉoÉÔ ii) xÉÉoÉÑlÉ MüÐ qÉWûMü iii) zÉUÉoÉ MüÐ oÉÔ iv) C§É MüÐ qÉWûMü
25. MÑðüuÉU xÉÉWûoÉ MüÉ MüÉåOû ÍsÉrÉå ZÉåsÉ qÉåÇ ÌSlÉ pÉU xÉÉjÉ-xÉÉjÉ cÉsÉ UWûÉ jÉÉ-
i) sÉssÉÔ ii) UÉqÉeÉÏ iii) qÉkÉÑAÉ iv) zÉUÉoÉÏ
26. ‘qÉkÉÑAÉ’ MüWûÉlÉÏ Måü CxÉ mÉÉ§É MüÉå UÉålÉå xÉå oÉæU Wæû-
i) zÉUÉoÉÏ MüÉå ii) UÉqÉeÉÏ MüÉå iii) qÉkÉÑAÉ MüÉå iv) sÉssÉÔ MüÉå
 57

27. zÉUÉoÉÏ ÍqÉPûÉD MüÐ SÕMüÉlÉ xÉå ÌMüiÉlÉå ÂmÉrÉÉåÇ MüÉ xÉÉqÉÉlÉ ZÉUÏSiÉÉ Wæû?
i) SÉå ii) RûÉD iii) LMü iv) iÉÏlÉ
28. UÉqÉeÉÏ Måü rÉWûÉð eÉÉå xÉÉlÉ kÉUlÉå MüÐ MüsÉ jÉÏ, uÉWû CxÉMüÐ jÉÏ-
i) qÉkÉÑAÉ MüÐ ii) sÉssÉÔ MüÐ iii) PûÉMÑüU MüÐ iv) zÉUÉoÉÏ MüÐ
29. zÉUÉoÉÏ qÉkÉÑAÉ MüÉå rÉWû MüÉqÉ ÍxÉZÉÉlÉÉ cÉÉWûiÉÉ jÉÉ-
i) xÉÔiÉ MüÉiÉlÉÉ ii) xÉÉlÉ kÉUlÉÉ iii) urÉÉmÉÉU MüUlÉÉ iv) ÍqɏûÏ Måü oÉiÉïlÉ oÉlÉÉlÉÉ
30. “AoÉ iÉÉå zÉUÉoÉ lÉ mÉÏlÉå MüÐ qÉÑfÉå pÉÏ xÉÉæaÉÇkÉ sÉålÉÏ mÉÄQûÏ|”
CxÉqÉåÇ xÉÉæaÉÇkÉ sÉålÉå uÉÉsÉÉ urÉÌ£ü Wæû-
i) UÉqÉeÉÏ ii) sÉssÉÔ iii) PûÉMÑüU iv) zÉUÉoÉÏ

II. ÌlÉqlÉÍsÉÎZÉiÉ mÉëzlÉÉåÇ Måü E¨ÉU ÍsÉÎZÉL:

1. zÉUÉoÉÏ PûÉMÑüU xÉUSÉUÍxÉÇWû MüÉå MüÉælÉ-MüÉælÉ xÉÏ MüWûÉÌlÉrÉÉð xÉÑlÉÉiÉÉ jÉÉ?
2. zÉUÉoÉÏ MüÉå oÉŠÉ MüWûÉð ÍqÉsÉÉ? uÉWû ExÉå AmÉlÉå xÉÉjÉ YrÉÉåÇ sÉÉrÉÉ?
3. zÉUÉoÉÏ LMü ÂmÉL xÉå YrÉÉ ZÉUÏSlÉÉ cÉÉWûiÉÉ jÉÉ AÉæU oÉÉS qÉåÇ YrÉÉ ZÉUÏS sÉÉrÉÉ?
4. zÉUÉoÉÏ Måü eÉÏuÉlÉ qÉåÇ qÉkÉÑAÉ Måü AÉlÉå Måü oÉÉS YrÉÉ mÉËUuÉiÉïlÉ AÉrÉÉ?
5. qÉkÉÑAÉ mÉÉ§É MüÉ cÉËU§É-ÍcɧÉhÉ MüÐÎeÉL|
6. qÉkÉÑAÉ Måü eÉÏuÉlÉ Måü Mü¹ÉåÇ MüÉ ÌlÉuÉÉUhÉ ÌMüxÉ mÉëMüÉU WÒûAÉ?
7. qÉkÉÑAÉ Måü SÉÌrÉiuÉ lÉå zÉUÉoÉÏ Måü eÉÏuÉlÉ MüÉå ÌMüxÉ mÉëMüÉU oÉSsÉ ÌSrÉÉ?
8. eÉrÉzÉÇMüU mÉëxÉÉS eÉÏ MüÐ ‘qÉkÉÑAÉ’ MüWûÉlÉÏ xÉå xmɹ MüÐÎeÉL ÌMü ‘ÌlÉrÉÌiÉ xÉå AÍkÉMü
MüqÉï mÉëkÉÉlÉ Wæû|’
9. ‘qÉkÉÑAÉ’ MüWûÉlÉÏ Måü AÉkÉÉU mÉU zÉUÉoÉÏ MüÐ cÉÉËU̧ÉMü ÌuÉzÉåwÉiÉÉAÉåÇ mÉU mÉëMüÉzÉ QûÉÍsÉL|
10. zÉUÉoÉÏ AmÉlÉÏ MüÉåPûUÏ qÉåÇ oÉÉsÉMü qÉkÉÑAÉ MüÉå SåZÉMüU qÉlÉ WûÏ qÉlÉ YrÉÉ xÉÉåcÉlÉå
sÉaÉÉ?
***
2. zqÉzÉÉlÉ
qɳÉÔ pÉÇQûÉUÏ
I. ÌlÉqlÉÍsÉÎZÉiÉ mÉëzlÉÉåÇ Måü xÉWûÏ ÌuÉMüsmÉÉåÇ MüÉå cÉÑlÉMüU ÍsÉÎZÉL:
1. ‘zqÉzÉÉlÉ MüWûÉlÉÏ qÉåÇ qÉÉlÉuÉ MüÐ CxÉ mÉëuÉ×Ì¨É MüÉ ÍcɧÉhÉ ÌMürÉÉ aÉrÉÉ Wæû-
i)) AÍkÉMü xÉÉkÉlÉÉåÇ MüÉ SÉåWûlÉ ii) fÉÔPû oÉÉåsÉlÉå MüÐ mÉëuÉ×̨É
iii) uÉcÉlÉ ÌlÉpÉÉlÉå MüÐ mÉëuÉ×Ì¨É iv) xuÉÉjÉÏï mÉëuÉ×̨É
2. zqÉzÉÉlÉ qÉlÉÑwrÉ xÉå mrÉÉU Måü oÉSsÉå rÉWû mÉÉiÉÉ Wæû-
i) bÉ×hÉÉ ii) mÉëåqÉ iii) xlÉåWû iv) DwrÉÉï
 58

3. zqÉzÉÉlÉ AmÉlÉÏ pÉÉuÉlÉÉAÉåÇ MüÉå CxÉxÉå urÉ£ü MüUiÉÉ jÉÉ-

i) lÉSÏ ii) mÉWûÉÄQûÏ iii) fÉUlÉÉ iv) mÉåÄQû
4. ‘zqÉzÉÉlÉ’ MüWûÉlÉÏ qÉåÇ rÉÑuÉMü MüÐ mÉWûsÉÏ mɦÉÏ MüÉ lÉÉqÉ jÉÉ-
i) iÉÉUMåüzÉÏ ii) mÉUqÉåzÉÏ iii) xÉÑMåüzÉÏ iv) MüqÉsÉɤÉÏ
5. zqÉzÉÉlÉ ÌMüxÉå AmÉlÉÏ aÉÉåS qÉåÇ xÉqÉÉ sÉålÉÉ cÉÉWûiÉÉ jÉÉ?
i) rÉÑuÉMü MüÐ SÕxÉUÏ mɦÉÏ MüÉå ii) QûÉåqÉ MüÉå iii) mÉWûÉÄQûÏ MüÉå iv) rÉÑuÉMü MüÉå
6. zqÉzÉÉlÉ Måü qÉlÉ qÉåÇ uÉwÉÉåïÇ xÉå ÎeÉxÉMåü mÉëåqÉ MüÐ AsÉÉæÌMüMü kÉÉUhÉÉ eÉqÉÏ WÒûD jÉÏ uÉWû jÉÉ-
i) mÉWûÉÄQû ii) mÉëM×üÌiÉ iii) qÉlÉÑwrÉ iv) mÉ×juÉÏ
7. mÉÉðcÉ uÉwÉÉåïÇ qÉåÇ rÉÑuÉMü MüÐ CiÉlÉÏ mÉ̦ÉrÉÉð qÉU cÉÑMüÐ jÉÏÇ-
i) SÉå ii) iÉÏlÉ iii) cÉÉU iv) LMü
8. ‘zqÉzÉÉlÉ’ MüWûÉlÉÏ Måü AlÉÑxÉÉU qÉlÉÑwrÉ xÉoÉxÉå AÍkÉMü mÉëåqÉ CxÉxÉå MüUiÉÉ Wæû-
i) mɦÉÏ xÉå ii) AmÉlÉå AÉmÉ xÉå iii) AmÉlÉå qÉÉiÉÉ ÌmÉiÉÉ xÉå iv) zÉqÉzÉÉlÉ xÉå
9. ‘zqÉzÉÉlÉ’ MüWûÉlÉÏ Måü UcÉlÉÉMüÉU WæÇû-
i) eÉrÉzÉMüU mÉëxÉÉS ii) mÉëåqÉcÉlS iii) qÉWûÉSåuÉÏ uÉqÉÉï iv) qɳÉÔ pÉÇQûÉUÏ
10. ‘zqÉzÉÉlÉ’ MüWûÉlÉÏ qÉåÇ MüoÉÏU Måü SÉåWåû MüÐ iÉÉlÉ NåûÄQûlÉå uÉÉsÉÉ rÉWû jÉÉ-
i) QûÉåqÉ ii) mÉWûÉÄQûÏ iii) rÉÑuÉMü iv) zqÉzÉÉlÉ
11. zqÉzÉÉlÉ Måü qÉlÉ qÉåÇ CÇxÉÉlÉ Måü mÉëÌiÉ LåxÉå pÉÉuÉ WæÇû-
i) mÉëåqÉ ii) bÉ×hÉÉ iii) ¢üÉåkÉ iv) xlÉåWû
12. ‘zqÉzÉÉlÉ’ MüWûÉlÉÏ Måü AlÉÑxÉÉU xÉÇxÉÉU qÉåÇ eÉoÉ qÉlÉÑwrÉ MüÉå LMü ÌSlÉ Måü ÍsÉL pÉÏ xjÉÉlÉ lÉ
ÍqÉsÉå iÉoÉ ExÉå AmÉlÉÏ aÉÉåS qÉåÇ sÉålÉå uÉÉsÉÉ Wæû-
i) zqÉzÉÉlÉ ii) qÉÉð iii) ÌmÉiÉÉ iv) mÉWûÉÄQû
13. zqÉzÉÉlÉ Måü AlÉÑxÉÉU qÉlÉÑwrÉ MüÐ xÉoÉxÉå oÉÄQûÏ ÌlÉÍkÉ Wæû-
i) ÄeÉqÉÏlÉ ii) kÉlÉ iii) mÉëåqÉ iv) zÉÉÇÌiÉ
14. zqÉzÉÉlÉ AÉæU zÉWûU Måü oÉÏcÉ jÉÏ-
i) lÉSÏ ii) mÉWûÉÄQûÏ iii) mÉaÉQÇûQûÏ iv) SåuÉÏ
15. zqÉzÉÉlÉ MüÐ oÉÉiÉÉåÇ mÉU mÉWûÉÄQûÏ MüÐ qÉÑxMÑüUÉWûOû LåxÉÏ WûÉåiÉÏ jÉÏ-
i) urÉÇarÉÉiqÉMü ii) xÉÇiÉѹ iii) ESÉxÉ iv) pÉÉuÉWûÏlÉû
16. “qÉæÇ pÉÏ qÉeÉlÉÔ WûÉåiÉÉ AÉæU sÉæsÉÉ Måü ÌuÉrÉÉåaÉ qÉåÇ AmÉlÉå MüÉå MÑüoÉÉïlÉ MüU SåiÉÉ|” ‘zqÉzÉÉlÉ’
MüWûÉlÉÏ Måü MüjÉlÉ qÉåÇ ‘qÉæÇ’ Wæû-
i) QûÉåqÉ ii) rÉÑuÉMü iii) zqÉzÉÉlÉ iv) mÉWûÉÄ QûÏ
17. “oÉÄQûÏ iÉqɳÉÉ Wæû CÇxÉÉlÉ oÉlÉlÉå MüÐ?” ‘zqÉzÉÉlÉ’ MüWûÉlÉÏ Måü CxÉ MüjÉlÉ qÉåÇ CÇxÉÉlÉ oÉlÉlÉå MüÐ
iÉqɳÉÉ CxÉMüÉå Wæû-
i) QûÉåqÉ ii) rÉÑuÉMü iii) zqÉzÉÉlÉ iv) mÉWûÉÄ QûÏ
18. zqÉzÉÉlÉ AmÉlÉå xÉÉæ eÉÏuÉlÉ CxÉå mÉÉlÉå Måü ÍsÉL MÑüoÉÉïlÉ MüU xÉMüiÉÉ Wæû-
i) zÉÉÇÌiÉ mÉÔhÉï eÉÏuÉlÉ ii) xÉÑWûÉlÉÉ uÉÉiÉÉuÉUhÉ
 59

iii) qÉlÉÑwrÉ eÉæxÉÉ mÉëåqÉqÉrÉ WØûSrÉ iv) qÉlÉÑwrÉ eÉæxÉÉ eÉÏuÉlÉ

19. zqÉzÉÉlÉ Måü WØûSrÉ MüÉå oÉåkÉlÉå uÉÉsÉÉ ¢ÇüSlÉ CxÉMüÉ jÉÉ-
i) QûÉåqÉ ii) rÉÑuÉMü iii) xÉÑMåüzÉÏ iv) mÉWûÉÄ QûÏ
20. rÉÑuÉMü Måü AlÉÑxÉÉU ExÉMüÐ AlÉÑaÉÉÍqÉlÉÏ jÉÏ-
i) xÉÑMåüzÉÏ ii) iÉÏxÉUÏ mɦÉÏ iii) SÕxÉUÏ mɦÉÏ iv) iÉÏxÉUÏ mɦÉÏ
21. “ÎeÉxÉMåü WØûSrÉ MüÉå mÉëåqÉ MüÐ mÉÏU lÉå oÉåkÉ ÌSrÉÉ uÉWû MüpÉÏ eÉÏÌuÉiÉ lÉWûÏÇ UWû xÉMüiÉÉ|”
zqÉzÉÉlÉ Måü ÌuÉcÉÉU ÌMüxÉMåü ÍsÉL WæÇû?
i) xÉÑMåüzÉÏ ii) rÉÑuÉMü iii) SÕxÉUÏ mɦÉÏ iv) mÉWûÉÄ QûÏ
22. xÉWûaÉÉÍqÉlÉÏ oÉlÉMüU rÉÑuÉMü Måü xÉÉjÉ cÉsÉlÉå uÉÉsÉÏ jÉÏ-
i) xÉÑMåüzÉÏ ii) SÕxÉUÏ mɦÉÏ iii) iÉÏxÉUÏ mɦÉÏ iv) MüÉåD lÉWûÏÇ
23. mÉWûÉÄQûÏ Måü AlÉÑxÉÉU qÉlÉÑwrÉ oÉÉU-oÉÉU mÉëåqÉ CxÉÍsÉL MüUiÉÉ Wæû-
i) ZÉÑzÉ UWûlÉå Måü ÍsÉL ii) eÉÏuÉlÉ MüÐ mÉÔhÉïiÉÉ Måü ÍsÉL
iii) xÉqÉrÉ ÌoÉiÉÉlÉå Måü ÍsÉL iv) bÉ×hÉÉ xÉå SÕU UWûlÉå Måü ÍsÉL
24. rÉÑuÉMü Måü eÉÏuÉlÉ MüÐ mÉjÉ mÉëSÍzÉïMüÉ jÉÏ-
i) xÉÑMåüzÉÏ ii) SÕxÉUÏ mɦÉÏ iii) iÉÏxÉUÏ mɦÉÏ iv) ExÉMüÐ qÉÉð

II. ÌlÉqlÉÍsÉÎZÉiÉ mÉëzlÉÉåÇ Måü E¨ÉU ÍsÉÎZÉL:

1. zqÉzÉÉlÉ lÉå AÉWû pÉUMüU mÉWûÉÄQûÏ xÉå YrÉÉ MüWûÉ?
2. qÉlÉÑwrÉ Måü mÉëåqÉ Måü oÉÉUå qÉåÇ zqÉzÉÉlÉ Måü ÌuÉcÉÉU mÉëMüOû MüÐÎeÉL|
3. mÉWûsÉÏ mɦÉÏ MüÐ qÉ×irÉÑ mÉU rÉÑuÉMü ÌMüxÉ mÉëMüÉU ÌuÉsÉÉmÉ MüUlÉå sÉaÉÉ?
4. rÉÑuÉMü AmÉlÉÏ iÉÏxÉUÏ mɦÉÏ MüÐ qÉ×irÉÑ Måü EmÉUÉÇiÉ ExÉå xÉoÉxÉå AÍkÉMü aÉÑhÉÏ YrÉÉåÇ xÉqÉfÉiÉÉ
Wæû?
5. AÇiÉiÉ: mÉWûÉÄQûÏ lÉå iÉUxÉ ZÉÉMüU zqÉzÉÉlÉ xÉå YrÉÉ MüWûÉ?
6. zqÉzÉÉlÉ MüWûÉlÉÏ MüÉ AÉzÉrÉ ÍsÉÎZÉL|
7. SÕxÉUÏ mɦÉÏ Måü oÉÉUå qÉåÇ rÉÑuÉMü Måü YrÉÉ ÌuÉcÉÉU jÉå?
8. lÉuÉrÉÑuÉMü Måü oÉÉUå qÉåÇ zqÉzÉÉlÉ MüÉ AÇiÉ:MüUhÉ YrÉÉ MüWû UWûÉ jÉÉ?
9. zqÉzÉÉlÉ Måü AlÉÑxÉÉU qÉlÉÑwrÉ AmÉlÉå ÌmÉërÉ xÉå ÌMüxÉ mÉëMüÉU mÉëåqÉ MüUiÉÉ Wæû?
10. mÉWûÉÄQûÏ zqÉzÉÉlÉ mÉU YrÉÉåÇ iÉUxÉ ZÉÉiÉÉ Wæû?
11. mÉWûÉÄQûÏ MüÐ urÉÇarÉÉiqÉMü WÇûxÉÏ MüWûÉlÉÏ Måü E¬åzrÉ MüÉå ÌMüxÉ mÉëMüÉU EeÉÉaÉU MüUiÉÏ Wæû?
xÉqÉfÉÉCL|

***
 60

3. ZÉÔlÉ MüÉ ËUziÉÉ

pÉÏwqÉ xÉÉWûlÉÏ
I. ÌlÉqlÉÍsÉÎZÉiÉ mÉëzlÉÉåÇ Måü xÉWûÏ ÌuÉMüsmÉÉåÇ MüÉå cÉÑlÉMüU ÍsÉÎZÉL:
1. WûÉjÉ qÉåÇ ÍcÉsÉqÉ jÉÉqÉå cÉÉcÉÉ qÉÇaÉsÉxÉålÉ rÉWû SåZÉ UWûÉ jÉÉ-
i)) ÍxÉlÉåqÉÉ ii) xÉmÉlÉÉ iii) ÍcÉ§É iv) mȨ́ÉMüÉ
2. oÉÉoÉÔeÉÏ Måü bÉU qÉåÇ LMü mÉÑUÉlÉÉ lÉÉæMüU jÉÉ, ExÉMüÉ lÉÉqÉ jÉÉ-
i) xÉliÉÔ ii) UÉqÉÔ iii) WûËUrÉÉû iv) xÉÉåqÉÔ
3. uÉÏUeÉÏ MüÐ mÉÄRûÉD MüWûÉð iÉMü WÒûD jÉÏ?
i) oÉÏ L ii) qÉåÌOíûMü iii) LqÉ L iv) LqÉ ÌTüsÉû
4. cÉÉcÉÉ qÉÇaÉsÉxÉålÉ xÉmÉlÉå qÉåÇ ÎeÉxÉMåü bÉU qÉåÇ oÉæPûÉ jÉÉ uÉWû jÉÉ-
i) SÉåxiÉ MüÉ ii) mÉÄQûÉåxÉÏ MüÉ iii) xÉqÉkÉÏ MüÉ iv) ËUziÉåSÉU MüÉ
5. ‘ZÉÔlÉ MüÉ ËUziÉÉ’ MüWûÉlÉÏ qÉåÇ cÉÉcÉÉ qÉÇaÉsÉxÉålÉ MüÉ qÉlÉ CxÉ AÉrÉÉåeÉlÉ qÉåÇ pÉÉaÉ sÉålÉå Måü
ÍsÉL sÉsÉMü EPûÉ-
i) UÉqÉsÉÏsÉÉ ii) xÉÇaÉÏiÉ iii) uÉÏUeÉÏ MüÐ zÉÉSÏ iv) uÉÏUeÉÏ MüÐ xÉaÉÉD
6. qÉÇaÉsÉxÉålÉ AÉæU xÉliÉÔ Måü oÉÏcÉ ÌMüiÉlÉå ÂmÉrÉÉåÇ MüÐ zÉiÉï sÉaÉÏ jÉÏ?
i) SÉåû ii) xÉÉæ iii) SxÉ iv) WûÄeÉÉU
7. ‘orÉÉWû-zÉÉÌSrÉÉåÇ mÉU mÉæxÉå oÉoÉÉïS lÉWûÏÇ MüUlÉÉ cÉÉÌWûL|’ rÉWû ÍxÉ®ÉÇiÉ ClÉMüÉ jÉÉ-
i) qÉÉðeÉÏ ii) oÉÉoÉÔeÉÏ iii) cÉÉcÉÉeÉÏ iv) qÉlÉÉåUqÉÉ
8. uÉÏUeÉÏ AmÉlÉÏ xÉaÉÉD ÌMüiÉlÉå ÂmÉrÉÉåÇ qÉåÇ MüUlÉÉ cÉÉWûiÉå jÉå?
i) mÉÉÆcÉ xÉÉæ ii) xÉuÉÉ ÂmÉrÉÉ iii) RûÉD ÂmÉrÉå iv) SxÉ ÂmÉrÉå
9. qÉÉð MüÐ ÍzÉMüÉrÉiÉ pÉUÏ oÉÉiÉÉåÇ xÉå xÉliÉÔ MüÉå LåxÉÉ sÉaÉÉ eÉæxÉå-
i) ÌoÉeÉsÉÏ ÌaÉUÏ WûÉå ii) jÉmmÉÄQû qÉÉUÉ WûÉå iii) mÉÏPû mÉU cÉÉoÉÑMü mÉÄQûÏ WûÉå iv) aÉÉsÉÏ SÏ WûÉå
10. CxÉMüÉ xÉmÉlÉÉ xÉÉMüÉU WûÉå EPûÉ-
i) xÉliÉÔ MüÉ ii) qÉlÉÉåUqÉÉ MüÉ iii) oÉÉoÉÔeÉÏ MüÉ iv) qÉÇaÉsÉxÉålÉ MüÉ
11. ‘ZÉÔlÉ MüÉ ËUziÉÉ’ MüWûÉlÉÏ qÉåÇ mÉëpÉÉ Wæû-
i) qÉlÉÉåUqÉÉ MüÐ xÉWåûsÉÏ ii) qÉÇaÉsÉxÉålÉ MüÐ mÉѧÉÏ
iii) uÉÏUeÉÏ MüÐ SÉåxiÉ iv) uÉÏUeÉÏ MüÐ qÉÇaÉåiÉU
12. mÉëpÉÉ MüÐ zÉæ¤ÉÍhÉMü rÉÉåarÉiÉÉ jÉÏ-
i) LqÉ L ii) oÉÏ L iii) qÉåÌOíûMü iv) MÑüNû lÉWûÏÇ
13. cÉÉðSÏ MüÐ jÉÉsÉ qÉåÇ ÌMüiÉlÉÏ cÉÉðSÏ MüÐ MüOûÉåËUrÉÉð jÉÏÇ?
i) cÉÉU ii) iÉÏlÉ iii) SÉå iv) mÉÉðcÉ
14. uÉÏUeÉÏ MüÐ oÉWûlÉ MüÉ lÉÉqÉ jÉÉ-
i) mÉëpÉÉ ii) qÉlÉÉåUqÉÉ iii) xÉÉÌuɧÉÏ iv) mÉÔÍhÉïqÉÉ
 61

15. xÉqÉÍkÉrÉÉåÇ xÉå mÉëÉmiÉ cÉÉðSÏ Måü LM cÉqqÉcÉ MüÐ MüÐqÉiÉ jÉÏ-
i) mÉÉðcÉ ÂmÉrÉå ii) mÉcÉÉxÉ ÂmÉrÉå iii) mÉÉðcÉ xÉÉæ ÂmÉrÉå iv) mÉÉðcÉ WûÄeÉÉU ÂmÉrÉå
16. mÉëpÉÉ MüÉ pÉÉD uÉÏUeÉÏ Måü bÉU CxÉÍsÉL AÉrÉÉ jÉÉ-
i) uÉÏUeÉÏ xÉå ÍqÉsÉlÉå Måü ÍsÉL ii) cÉÉðSÏ MüÉ cÉqqÉcÉ SålÉå Måü ÍsÉL
iii) qÉlÉÉåUqÉÉ xÉå ÍqÉsÉlÉå Måü ÍsÉL iv) ZÉåsÉlÉå Måü ÍsÉL
17. qÉÉðeÉÏ ÌMüxÉMüÉ ÍsÉWûÉÄeÉ MüUlÉå Måü ÍsÉL MüWû UWûÏ jÉÏÇ?
i) xÉÇxMüÉU MüÉ ii) ZÉÔlÉ Måü ËUziÉå MüÉ iii) EqÉë MüÉ iv) mÉÄQûÉåÍxÉrÉÉåÇ MüÉ
18. qÉÉðeÉÏ lÉå jÉÉsÉ mÉU xÉå ÂqÉÉsÉ WûOûÉrÉÉ iÉÉå cÉÉðSÏ Måü ÌMüiÉlÉå cÉqqÉcÉ ÌSZÉÉD ÌSrÉå?
i) iÉÏlÉ ii) SÉå iii) cÉÉU iv) LMü
19. cÉÉcÉÉ qÉÇaÉsÉxÉålÉ MüÐ AÉrÉÑ jÉÏ-
i) xÉÉPû xÉÉsÉ ii) mÉæÇiÉÉsÉÏxÉ xÉÉsÉ iii) xÉiÉÉxÉÏ xÉÉsÉ iv) mÉcÉÉxÉ xÉÉsÉ
20. ‘ZÉÔlÉ MüÉ ËUziÉÉ’ MüWûÉlÉÏ Måü UcÉlÉÉMüÉU WæÇû-
i) pÉÏwqÉ xÉÉWûlÉÏ ii) qɳÉÔ pÉÇQûÉUÏ iii) eÉrÉzÉÇMüU mÉëxÉÉS iv) qÉWûÉSåuÉÏ uÉqÉÉï
21. “LMü jÉmmÉÄQû qÉæÇ iÉåUå qÉÑðWû mÉU sÉaÉÉFÆaÉÉ...” CxÉ uÉÉYrÉ qÉåÇ ÌMüxÉMåü qÉÑðWû mÉU jÉmmÉÄQû sÉaÉÉlÉå
MüÐ oÉÉiÉ WûÉå UWûÏ Wæû?
i) xÉliÉÔ ii) qÉÇaÉsÉxÉålÉ iii) qÉlÉÉåUqÉÉ iv) uÉÏUeÉÏ
22. ‘ZÉÔlÉ MüÉ ËUziÉÉ’ MüWûÉlÉÏ Måü qÉÉkrÉqÉ xÉå rÉWû SzÉÉïrÉÉ aÉrÉÉ Wæû-
i) mÉÉËUuÉÉËUMü YsÉåzÉ ii) OÕûOûiÉå ËUziÉÉåÇ MüÐ uÉÉxiÉÌuÉMüiÉÉ
iii) mÉÉËUuÉÉËUMü xÉqÉ×ή iv) mÉÄQûÉåÍxÉrÉÉåÇ MüÉ mÉëåqÉ

II. ÌlÉqlÉÍsÉÎZÉiÉ mÉëzlÉÉåÇ Måü E¨ÉU ÍsÉÎZÉL:

1. cÉÉcÉÉ qÉÇaÉsÉxÉålÉ lÉå eÉÉaÉ×iÉ xuÉmlÉ qÉåÇ YrÉÉ SåZÉÉ?
2. cÉÉcÉÉ qÉÇaÉsÉxÉålÉ Måü AlÉÑxÉÉU oÉÉoÉÔeÉÏ Måü mÉËUuÉÉU qÉåÇ ElÉMüÐ EmÉÎxjÉÌiÉ MüÉ YrÉÉ qÉWûiuÉ jÉÉ?
3. cÉÉcÉÉ qÉÇaÉsÉxÉålÉ Måü mÉëÌiÉ oÉÉoÉÔeÉÏ Måü YrÉÉ ÌuÉcÉÉU jÉå?
4. qÉÇaÉsÉxÉålÉ Måü mÉëÌiÉ qÉÉðeÉÏ MüÉ urÉuÉWûÉU MæüxÉÉ jÉÉ?
5. xÉaÉÉD qÉåÇ eÉÉlÉå MüÐ qÉÇeÉÔUÏ ÍqÉsÉlÉå mÉU qÉÇaÉsÉxÉålÉ ÌMüxÉ mÉëMüÉU ZÉÑzÉ WÒûAÉ?
6. uÉÏUeÉÏ AmÉlÉÏ xÉaÉÉD ÌMüxÉ mÉëMüÉU MüUuÉÉlÉÉ cÉÉWûiÉå jÉå?
7. oÉÉoÉÔeÉÏ AÉæU uÉÏUeÉÏ Måü AÉmÉxÉÏ uÉæcÉÉËUMü qÉiÉpÉåS MüÉ ÍcɧÉhÉ MüÐÎeÉL|
8. cÉÉcÉÉ qÉÇaÉsÉxÉålÉ Måü oÉɽ xuÉÃmÉ MüÉ ÍcɧÉhÉ MüÐÎeÉL|
9. xÉaÉÉD qÉåÇ eÉÉlÉå Måü ÍsÉL iÉærÉÉU WÒûL qÉÇaÉsÉxÉålÉ MüÉå SåZÉMüU qÉÉðeÉÏ MüÉ ÌSsÉ YrÉÉåÇ oÉæPû aÉrÉÉ?
10. bÉUuÉÉsÉÉåÇ lÉå cÉÉcÉÉ qÉÇaÉsÉxÉålÉ MüÉ MüÉrÉÉMüsmÉ MæüxÉå ÌMürÉÉ?
11. LMü cÉqqÉcÉ Måü ZÉÉå eÉÉlÉå mÉU qÉÇaÉsÉxÉålÉ Måü xÉÉjÉ bÉUuÉÉsÉÉåÇ MüÉ urÉuÉWûÉU MæüxÉÉ jÉÉ?
12. cÉÉðSÏ Måü cÉqqÉcÉ Måü ZÉÉå eÉÉlÉå MüÐ bÉOûlÉÉ xÉå MüWûÉlÉÏ Måü E¬åzrÉ MüÐ mÉÔÌiÉï ÌMüxÉ mÉëMüÉU
WûÉåiÉÏ Wæû? xÉqÉfÉÉCL|
13. uÉÏUeÉÏ Måü mÉËUuÉÉU MüÉ mÉËUcÉrÉ SÏÎeÉL|
 62

14. qÉÇaÉsÉxÉålÉ MüÉå AmÉlÉÏ WæûÍxÉrÉiÉ mÉU YrÉÉåÇ lÉÉÄeÉ jÉÉ?

15. xÉliÉÔ MüÉ mÉËUcÉrÉ SÏÎeÉL|
16. xÉqÉÍkÉrÉÉåÇ Måü bÉU qÉÇaÉsÉxÉålÉ MüÐ AÉuÉpÉaÉiÉ MæüxÉå WÒûD?
17. xÉqÉkÉÏ AÇSU xÉå jÉÉsÉ qÉåÇ YrÉÉ-YrÉÉ sÉåMüU AÉL?
18. cÉqqÉcÉ ZÉÉå eÉÉlÉå mÉU uÉÏUeÉÏ MüÐ YrÉÉ mÉëÌiÉÌMürÉÉ WÒûD?
19. ‘ZÉÔlÉ MüÉ ËUziÉÉ’ MüWûÉlÉÏ Måü E¬åzrÉ mÉU mÉëMüÉzÉ QûÉÍsÉL|

***

4. zÉÏiÉ sÉWûU
QûÊ.eÉrÉmÉëMüÉzÉ MüSïqÉ
I. ÌlÉqlÉÍsÉÎZÉiÉ mÉëzlÉÉåÇ Måü xÉWûÏ ÌuÉMüsmÉÉåÇ MüÉå cÉÑlÉMüU ÍsÉÎZÉL:
1. ‘zÉÏiÉ sÉWûU’ MüWûÉlÉÏ Måü sÉåZÉMü WæÇû-
i) eÉrÉzÉÇMüU mÉëxÉÉS ii) QûÊ. eÉrÉmÉëMüÉzÉ MüSïqÉ iii) QûÊ. xÉÑzÉÏsÉÉ OûÉMüpÉÉæUå iv) AqÉUMüÉÇiÉ
2. cÉlSìmÉëMüÉzÉ MüÐ lÉÉæMüUÏ CxÉ eÉaÉWû mÉU jÉÏ-
i) sɤqÉÏoÉÉD lÉaÉU ii) ²ÉUMüÉ iii) qÉåWûUÉæsÉÏ iv) A¤ÉUkÉÉqÉ
3. cÉlSìmÉëMüÉzÉ MüÉ nsÉæOû ÌSssÉÏ Måü CxÉ ¤Éå§É qÉåÇ jÉÉ-
i) cÉÉÆSlÉÏ cÉÉæMü ii) sɤqÉÏoÉÉD lÉaÉU iii) ²ÉUMüÉ iv) xÉÉMåüiÉ
4. ‘zÉÏiÉ sÉWûU’ MüWûÉlÉÏ qÉåÇ oÉiÉÉrÉÉ aÉrÉÉ Wæû ÌMü UælÉ oÉxÉåUÉåÇ qÉåÇ uÉWûÏ UÉiÉ aÉÑÄeÉÉU xÉMüiÉå WæÇû eÉÉå-
i) mÉÑÍsÉxÉ MüÉå ËUµÉiÉ Så xÉMåÇü ii) eÉÉå SÕxÉUå UÉerÉ xÉå AÉL WæÇû
iii) eÉÉå xÉÇcÉÉsÉMüÉåÇ MüÉå xÉÑÌuÉkÉÉ zÉÑsMü Så xÉMåÇü iv) eÉÉå uÉ×® WûÉåÇ
5. nsÉæOû MüÉ MüoÄeÉÉ ÍqÉsÉlÉå Måü oÉÉS cÉlSìmÉëMüÉzÉ MüÐ ÌlÉrÉÍqÉiÉ QèûrÉÔOûÏ jÉÏ-
i) nsÉæOû xÉÉÄTü MüUlÉÉ ii) nsÉæOû qÉåÇ eÉÉlÉå Måü xÉmÉlÉå SåZÉlÉÉ
iii) nsÉæOû Måü ÍsÉL xÉÉqÉÉlÉ ZÉUÏSlÉÉ iv) ²ÉUMüÉ eÉÉlÉÉ
6. AÉÍjÉïMü iÉÇaÉÏ xÉå EpÉUlÉå Måü ÍsÉL cÉlSìmÉëMüÉzÉ xÉÉåcÉiÉÉ jÉÉ ÌMü-
i) nsÉæOû MüÉå oÉåcÉ Så ii) aÉWûlÉå oÉåcÉ Så
iii) nsÉæOû MüÉå ÌMüUÉL mÉU EPûÉ Så iv) oÉæÇMü xÉå GhÉ sÉå
7. UZÉ-UZÉÉuÉ Måü ZÉcÉï Måü ÍsÉL cÉlSìmÉëMüÉzÉ WûÉEÍxÉÇaÉ xÉÉåxÉÉCOûÏ MüÉå CiÉlÉå ÂmÉrÉå SåiÉÉ jÉÉ-
i) LMü WûÄeÉÉU ii) iÉÏlÉ WûÄeÉÉU iii) RûÉD WûÄeÉÉU iv) mÉÉðcÉ xÉÉæ ÂmÉrÉå
8. sɤqÉÏoÉÉD lÉaÉU qÉåÇ cÉlSìmÉëMüÉzÉ ÎeÉxÉ bÉU qÉåÇ jÉÉ uÉWû jÉÉ-
i) ZÉÑS MüÉ ii) xÉUMüÉUÏ AÉuÉÉxÉ iii) ËUziÉåSÉUÉåÇ MüÉ iv) oÉåOåû MüÉ
9. cÉlSìmÉëMüÉzÉ ²ÉUMüÉ Måü nsÉæOû qÉåÇ UWûlÉå Måü ÍsÉL eÉÉlÉÉ lÉWûÏÇ cÉÉWûiÉÉ jÉÉ, YrÉÉåÇÌMü-
i) nsÉæOû xÉÑlSU lÉWûÏÇ jÉÉ ii) mɦÉÏ MüÐ CcNûÉ lÉWûÏÇ jÉÏ
iii) nsÉæOû qÉåÇ MüÉåD xÉÑÌuÉkÉÉ lÉWûÏÇ jÉÏ iv) BÌTüxÉ xÉå SÕU jÉÉ
 63

10. nsÉæOû Måü ÌMüUÉL Måü UåOû MüÐ eÉÉlÉMüÉUÏ cÉlSìmÉëMüÉzÉ MüÉå CxÉxÉå ÍqÉsÉiÉÏ jÉÏ-
i) AmÉlÉå SÉåxiÉ xÉå ii) xÉÉåxÉÉCOûÏ AkrÉ¤É xÉå
iii) xÉÉåxÉÉCOûÏ Måü cÉÉæMüÐSÉU xÉå iv) mÉÄQûÉåxÉÏ xÉå
11. xÉÉåxÉÉCOûÏ eÉÉiÉÉ iÉÉå cÉlSìmÉëMüÉzÉ MüÉå LåxÉÉ AlÉÑpÉuÉ WûÉåiÉÉ jÉÉ-
i) mÉÏÄQûÉ MüÉ ii) SÒÈZÉ MüÉ iii) ÍcÉÇiÉÉ MüÉ iv) UÉWûiÉ MüÉ
12. ‘zÉÏiÉ sÉWûU’ MüWûÉlÉÏ Måü AlÉÑxÉÉU eÉlÉuÉUÏ Måü qÉWûÏlÉå qÉåÇ UÉiÉ qÉåÇ ÌSssÉÏ MüÉ iÉÉmÉqÉÉlÉ WûÉåiÉÉ
jÉÉ-
i) mÉlSìWû ÌQûaÉëÏ xÉåÎsxÉrÉxÉ ii) cÉÉU ÌQûaÉëÏ xÉåÎsxÉrÉxÉ
iii) SxÉ ÌQûaÉëÏ xÉåÎsxÉrÉxÉ iv) mÉÉðcÉ ÌQûaÉëÏ xÉåÎsxÉrÉxÉ
13. zÉÏiÉ sÉWûU MüÉ qÉÑMüÉoÉsÉÉ MüUlÉå Måü ÍsÉL TÑüOûmÉÉjÉ mÉU xÉÉålÉå uÉÉsÉÉåÇ Måü ÍsÉL xÉUMüÉU lÉå rÉWû
urÉuÉxjÉÉ MüÐ jÉÏ-
i) ÌoÉNûÉælÉÉåÇ MüÐ ii) aÉqÉï MümÉÄQûÉåÇ MüÐ iii) eÉaÉWû AsÉÉuÉ eÉsÉÉlÉå MüÐ iv) bÉUÉåÇ MüÐ
14. zÉÏiÉ sÉWûU xÉå oÉcÉlÉå Måü ÍsÉL kÉlÉÏ sÉÉåaÉÉåÇ, xuÉrÉÇ xÉåuÉÏ xÉÇxjÉÉAÉåÇ AÉæU UÉeÉlÉåiÉÉAÉåÇ lÉå
ÄaÉUÏoÉÉåÇ MüÐ CxÉ mÉëMüÉU qÉSS MüÐ-
i) FlÉÏ uÉx§É AÉæU MÇüoÉsÉ oÉÉðOûMüU ii) aÉqÉï ZÉÉlÉÉ SåMüU
iii) AsÉÉuÉ eÉsÉÉMüU iv) ÂmÉrÉå SåMüU
15. cÉlSìmÉëMüÉzÉ MüÐ mɦÉÏ MüÉ lÉÉqÉ rÉWû Wæû-
i) lÉÔiÉlÉ ii) mÉÔlÉqÉ iii) mÉÌuɧÉÉ iv) lÉÏÍsÉqÉÉ
16. cÉlSìmÉëMüÉzÉ Måü AlÉÑxÉÉU oÉåUÉåÄeÉaÉÉUÏ CxÉ iÉUWû oÉÄRûiÉÏ eÉÉ UWûÏ Wæû-
i) eÉlÉxÉÇZrÉÉ MüÐ iÉUWû ii) aÉÇSaÉÏ MüÐ iÉUWû
iii) xÉÑUxÉÉ Måü qÉÑðWû MüÐ iÉUWû iv) bÉÉxÉ MüÐ iÉUWû
17. cÉlSìmÉëMüÉzÉ Måü AlÉÑxÉÉU mÉëirÉåMü urÉÌ£ü MæüxÉå eÉÏlÉÉ cÉÉWûiÉÉ Wæû?
i) SÉæsÉiÉ Måü xÉÉjÉ ii) ZÉÑzÉÏ Måü xÉÉjÉ iii) xÉqqÉÉlÉ Måü xÉÉjÉ iv) bÉUuÉÉsÉÉåÇ Måü xÉÉjÉ
18. cÉlSìmÉëMüÉzÉ MüWûiÉå WæÇû, pÉÏZÉ qÉÉðaÉlÉÉ ÌMüxÉÏ pÉÏ urÉÌ£ü Måü ÍsÉL WûÉåiÉÉ Wæû-
i) aÉuÉÉïÎluÉiÉ ii) Mü¹MüU iii) xÉÑÌuÉkÉÉeÉlÉMü iv) AmÉqÉÉlÉeÉlÉMü
19. cÉlSìmÉëMüÉzÉ MüÉ ÌuÉcÉÉU Wæû ÌMü ÍpÉZÉÉUÏ pÉÏZÉ iÉoÉ lÉWûÏÇ qÉÉðaÉåÇaÉå eÉoÉ ElWåÇû-
i) MüÉqÉ ÍqÉsÉ eÉÉL ii) bÉU ÍqÉsÉ eÉÉL iii) ZÉÉlÉÉ ÍqÉsÉ eÉÉL iv) ÂmÉrÉÉ ÍqÉsÉ eÉÉL
20. cÉlSìmÉëMüÉzÉ Måü nsÉæOû qÉåÇ aÉÇSÏ WûuÉÉ CxÉÍsÉL TæüsÉÏ jÉÏ-
i) mÉÉxÉ qÉåÇ aÉÇSÏ lÉÉsÉÏ jÉÏ ii) cÉÉUÉåÇ AÉåU xÉå nsÉæOû oÉlS jÉÉ
iii) MüoÉÔiÉUÉåÇ lÉå aÉÇSaÉÏ TæüsÉÉD jÉÏ iv) MÔüÄQûÉ-MücÉUÉ TæüsÉÉ jÉÉ
21. cÉlSìmÉëMüÉzÉ Måü nsÉæOû qÉåÇ UÉeÉ MüU UWåû jÉå-
i) qÉcNûU-qÉYZÉÏ ii) lÉÉæMüU-cÉÉMüU iii) MüoÉÔiÉU iv) MÑü¨Éå-ÌoÉssÉÏ
22. cÉlSìmÉëMüÉzÉ lÉå SåZÉÉ ÌMü xÉÄQûMü Måü ÌMülÉÉUå oÉŠå rÉWû AÉåÄRåû oÉæPåû jÉå-
i) MüqoÉsÉ ii) TüOûÏ mÉÑUÉlÉÏ xÉÉÄQûÏ iii) mÉÑUÉlÉÉ MüÉåOû iv) UÄeÉÉD
23. oÉŠÉåÇ MüÐ ESÉxÉ AÉÆZÉåÇ CxÉ pÉÉuÉ xÉå cÉlSìmÉëMüÉzÉ MüÉå SåZÉ UWûÏ -
 64

i) AÉzÉÉ AÉæU EixÉÑMüiÉÉ ii) SÒÈZÉ AÉæU qÉÉrÉÔxÉÏ iii) ZÉÑzÉÏ AÉæU EqÉÇaÉ iv) ¢üÉåkÉ AÉæU lÉÄTüUiÉ
24. cÉlSìmÉëMüÉzÉ lÉå ÄaÉUÏoÉ oÉŠÉåÇ MüÉå CiÉlÉå ÂmÉrÉå SålÉÉ cÉÉWûÉ-
i) SxÉ ii) xÉÉæ iii) SÉå iv) mÉÉðcÉ
25. ‘zÉÏiÉ sÉWûU’ MüWûÉlÉÏ Måü AlÉÑxÉÉU aÉëÔmÉ WûÉEÍxÉÇaÉ xÉÉåxÉÉCOûÏ Måü AÍkÉMüÉÇzÉ sÉÉåaÉ rÉWûÉð UWû
UWåû jÉå-
i) ËUziÉåSÉUÉåÇ Måü bÉUÉåÇ qÉåÇ ii) xÉUMüÉUÏ AÉuÉÉxÉÉåÇ qÉåÇ iii) WûÉåOûsÉÉåÇ qÉåÇ iv) aÉåxOû WûÉEÄeÉ qÉåÇ
26. nsÉæOû MüÉ SUuÉÉÄeÉÉ sÉÊMü MüUiÉå xÉqÉrÉ cÉlSìmÉëMüÉzÉ lÉå ClÉMüÉ eÉÉåÄQûÉ SåZÉÉ-
i) iÉÉåiÉÉ-qÉælÉÉ MüÉ ii) aÉÉæUærÉÉåÇ MüÉ iii) ÌoÉssÉÏ-ÌoÉsÉÉuÉ MüÉ iv) MüoÉÔiÉUÉåÇ MüÉ

II. ÌlÉqlÉÍsÉÎZÉiÉ mÉëzlÉÉåÇ Måü E¨ÉU ÍsÉÎZÉL:

1. cÉlSìmÉëMüÉzÉ xÉÉåxÉÉCOûÏ Måü nsÉæOû qÉåÇ YrÉÉåÇ lÉWûÏÇ UWûiÉå jÉå?
2. ÌSssÉÏ qÉåÇ zÉÏiÉ sÉWûU Måü mÉëMüÉåmÉ MüÉ uÉhÉïlÉ MüÐÎeÉL|
3. cÉlSìmÉëMüÉzÉ Måü nsÉæOû MüÉ uÉhÉïlÉ MüÐÎeÉL|
4. ‘YrÉÉ ÎeÉlSaÉÏ Wæû ClÉ sÉÉåaÉÉåÇ MüÐ.....|’ cÉlSìmÉëMüÉzÉ Måü ESèaÉÉU mÉU ÌOûmmÉhÉÏ ÍsÉÎZÉL|
5. sɤqÉÏlÉaÉU xÉå ²ÉUMüÉ iÉMü UÉxiÉå qÉåÇ MüÉælÉ xÉÉ lÉÄeÉÉUÉ SåZÉlÉå MüÉå ÍqÉsÉiÉÉ jÉÉ?
6. ÌSssÉÏ qÉåÇ oÉåbÉU sÉÉåaÉÉåÇ MüÉå zÉÏiÉ sÉWûU xÉå oÉcÉÉlÉå Måü ÍsÉL YrÉÉ-YrÉÉ urÉuÉxjÉÉ MüÐ eÉÉ UWûÏ
jÉÏ?
7. oÉåbÉU sÉÉåaÉÉåÇ Måü mÉëÌiÉ mÉÔlÉqÉ Måü YrÉÉ ÌuÉcÉÉU WæÇû?
8. mÉÔlÉqÉ MüÉ ÌuÉcÉÉU jÉÉ ÌMü ‘oÉåbÉU sÉÉåaÉ AmÉlÉÏ mÉËUÎxjÉÌiÉ Måü ZÉÑS ÎÄeÉqqÉåSÉU WæÇ|û’ CxÉ mÉU
cÉlSìmÉëMüÉzÉ Måü YrÉÉ ÌuÉcÉÉU jÉå?
9. cÉlSìmÉëMüÉzÉ AmÉlÉå nsÉæOû qÉåÇ oÉåbÉU sÉÉåaÉÉåÇ MüÉå YrÉÉåÇ lÉWûÏÇ UZÉ mÉÉrÉÉ?
10. oÉåbÉU sÉÉåaÉÉåÇ MüÉå AmÉlÉå nsÉæOû qÉåÇ UWûlÉå SålÉå MüÐ oÉÉiÉ mÉU mÉÔlÉqÉ MüÐ YrÉÉ mÉëÌiÉÌ¢ürÉÉ jÉÏ?
11. oÉåbÉU sÉÉåaÉÉåÇ MüÉå nsÉæOû qÉåÇ UWûlÉå SålÉå MüÐ oÉÉiÉ mÉU xÉÉåxÉÉCOûÏ Måü xÉå¢åüOûUÏ lÉå YrÉÉ MüWûÉ?
12. cÉlSìmÉëMüÉzÉ MüÉå AmÉlÉÏ ÌuÉuÉzÉiÉÉ mÉU YrÉÉåÇ ¤ÉÉåpÉ WÒûAÉ?
13. cÉlSìmÉëMüÉzÉ MüÐ cÉÉËU̧ÉMü ÌuÉzÉåwÉiÉÉAÉåÇ mÉU mÉëMüÉzÉ QûÉÍsÉL|
14. mÉÔlÉqÉ MüÉ cÉËU§É-ÍcɧÉhÉ MüÐÎeÉL|
15. ‘zÉÏiÉ sÉWûU’ MüWûÉlÉÏ Måü AÉzÉrÉ mÉU mÉëMüÉzÉ QûÉÍsÉL|
***
 65

5. ÍxÉÍsÉrÉÉ
QûÊ.xÉÑzÉÏsÉÉ OûÉMüpÉÉæU
I. ÌlÉqlÉÍsÉÎZÉiÉ mÉëzlÉÉåÇ Måü xÉWûÏ ÌuÉMüsmÉÉåÇ MüÉå cÉÑlÉMüU ÍsÉÎZÉL:
1. ‘ÍxÉÍsÉrÉÉ’ MüWûÉlÉÏ Måü AlÉÑxÉÉU zÉæsÉeÉÉ MüÉå ExÉMüÐ lÉÉlÉÏ CxÉ lÉÉqÉ xÉå mÉÑMüÉUiÉÏ jÉÏ-
i) zÉæsÉÔ ii) ÍxÉssÉÉå iii) ÍxÉÍsÉrÉÉ iv) ÍxÉssÉÉå UÉlÉÏ
2. ‘zÉæsÉeÉÉ’ lÉÉqÉ ClÉMüÉ ÌSrÉÉ WÒûAÉ jÉÉ-
i) qÉÉð MüÉ ii) oÉÄQåû pÉÉD MüÉ iii) lÉÉlÉÏ MüÉ iv) qÉÉqÉÏ MüÉ
3. zÉæsÉeÉÉ Måü qÉÉiÉÉ-ÌmÉiÉÉ ExÉå CxÉ lÉÉqÉ xÉå mÉÑMüÉUiÉå jÉå-
i) zÉæsÉÔ ii) ÍxÉssÉÉå iii) ÍxÉÍsÉrÉÉ iv) ÍxÉssÉÉå UÉlÉÏ
4. xÉlÉç 1970 qÉåÇ ÍxÉÍsÉrÉÉ CxÉ Mü¤ÉÉ qÉåÇ mÉÄRû UWûÏ jÉÏ-
i) arÉÉUWûuÉÏÇ ii) mÉÉðcÉuÉÏÇ iii) NûOûÏ iv) SxÉuÉÏÇ
5. ‘ÍxÉÍsÉrÉÉ’ MüWûÉlÉÏ Måü AlÉÑxÉÉU ‘lÉD SÒÌlÉrÉÉ’ AZÉoÉÉU qÉåÇ rÉWû ÌuÉ¥ÉÉmÉlÉ NûmÉÉ jÉÉ-
i) ‘xÉuÉhÉï uÉkÉÔ cÉÉÌWûL’ ii) ‘ÍzÉͤÉiÉ uÉkÉÔ cÉÉÌWûL’
iii) ‘zÉÔSìuÉhÉï MüÐ uÉkÉÑ cÉÉÌWûL’ iv) ‘PûÉMÑüU ZÉÉlÉSÉlÉ MüÐ uÉkÉÔ cÉÉÌWûL’
6. ‘ÍxÉÍsÉrÉÉ’ MüWûÉlÉÏ qÉåÇ ÍcȨ́ÉiÉ pÉÉåmÉÉsÉ Måü rÉÑuÉÉ lÉåiÉÉ MüÉ lÉÉqÉ jÉÉ-
i) xÉåPûÏeÉÏ ii) PûÉMÑüUeÉÏ iii) mÉÉÇQåûeÉÏ iv) xÉUSÉUeÉÏ
7. ‘ÍxÉÍsÉrÉÉ’ MüWûÉlÉÏ Måü xÉåPûÏeÉÏ LåxÉÏ MülrÉÉ Måü xÉÉjÉ ÌuÉuÉÉWû MüUlÉÉ cÉÉWûiÉå jÉå-
i) xÉuÉhÉï MülrÉÉ ii) ÍzÉͤÉiÉ MülrÉÉ iii) ANÕûiÉ MülrÉÉ iv) xÉÑlSU MülrÉÉ
8. ‘ÍxÉÍsÉrÉÉ’ MüWûÉlÉÏ Måü xÉåPûÏeÉÏ lÉå ÌuÉuÉÉWû Måü ÍsÉL rÉWû zÉiÉï UZÉÏ jÉÏ-
i) MülrÉÉ ÌQûaÉëÏ mÉÉxÉ WûÉå ii) MülrÉÉ UxÉÉåD MüÉ MüÉqÉ eÉÉlÉiÉÏ WûÉå
iii) MülrÉÉ qÉåÌOíûMü mÉÉxÉ WûÉå iv) MülrÉÉ ÍxÉsÉÉD-MüÄRû ÉD eÉÉlÉiÉÏ WûÉå
9. ‘ÍxÉÍsÉrÉÉ’ MüWûÉlÉÏ qÉåÇ aÉÉðuÉuÉÉsÉÉåÇ Måü AlÉÑxÉÉU ÍxÉÍsÉrÉÉ MüÉ pÉÉarÉ CxÉxÉå ZÉÑsÉ eÉÉLaÉÉ-
i) xÉåPûÏeÉÏ xÉå ÌuÉuÉÉWû MüUlÉå xÉå ii) AÉaÉå mÉÄRûÉD MüUlÉå xÉå
iii) MüÉqÉ MüUMåü mÉæxÉÉ MüqÉÉlÉå xÉå iv) qÉÉð-oÉÉmÉ MüÐ xÉåuÉÉ MüUlÉå xÉå
10. xÉåPûÏeÉÏ xÉå AmÉlÉå ÌuÉuÉÉWû MüÐ oÉÉiÉ xÉÑlÉMüU ÍxÉÍsÉrÉÉ MüÉå LåxÉÉ sÉaÉÉ-
i) pÉrÉ xÉÉ ii) AeÉÏoÉ xÉÉ iii) AÉlÉÇS xÉÉ iv) ESÉxÉÏ xÉÉ
11. qÉÉð Måü AlÉÑxÉÉU ÍxÉÍsÉrÉÉ MüÉå qÉÉlÉ-xÉqqÉÉlÉ LåxÉå mÉëÉmiÉ WûÉåaÉÉ-
i) xÉåPûÏeÉÏ xÉå ÌuÉuÉÉWû MüUlÉå xÉå ii) lÉÉæMüUÏ MüUlÉå xÉå
iii) AmÉlÉÏ ÌoÉUÉSUÏ qÉåÇ ÌuÉuÉÉWû MüUlÉå xÉå iv) ZÉÔoÉ mÉÄRûlÉå-ÍsÉZÉlÉå xÉå
12. qÉÉð MüÐ oÉÉiÉÉåÇ MüÉ ÍxÉÍsÉrÉÉ mÉU rÉWû mÉëpÉÉuÉ mÉÄÄQûiÉÉ Wæû-
i) ÌlÉUÉzÉÉ WûÉåiÉÏ Wæû ii) AÉiqÉÌuɵÉÉxÉ eÉÉaÉiÉÉ Wæû iii) SÒÈZÉ WûÉåiÉÉ Wæû iv) ÍcÉÇiÉÉ WûÉåiÉÏ Wæû
13. ‘ÍxÉÍsÉrÉÉ’ MüWûÉlÉÏ qÉåÇ qÉÉsÉiÉÏ Måü oÉÉsÉ mÉMüÄQûMüU qÉÉUlÉå uÉÉsÉÏ jÉÏ-
i) ExÉMüÐ AmÉlÉÏ qÉÉð ii) aÉÉÄQûËUrÉÉ x§ÉÏ iii) mÉÄQûÉåÍxÉlÉ iv) ÍxÉÍsÉrÉÉ
 66

14. ËUziÉå qÉåÇ qÉÉsÉiÉÏ ÍxÉÍsÉrÉÉ MüÐ jÉÏ-

i) xÉaÉÏ oÉWûlÉ ii) cÉcÉåUÏ oÉWûlÉ iii) qÉqÉåUÏ oÉWûlÉ iv) xÉWåûsÉÏ
15. qÉÉsÉiÉÏ MüÉå CxÉ AmÉUÉkÉ MüÐ xÉÄeÉÉ ÍqÉsÉ UWûÏ jÉÏ-
i) aÉÉÄQûUÏ qÉÑWûssÉå Måü MÑðüL xÉå mÉÉlÉÏ ÌlÉMüÉsÉMüU mÉÏlÉå MüÐ
ii) ÌoÉlÉÉ oÉiÉÉL bÉU xÉå oÉÉWûU eÉÉlÉå MüÐ
iii) ÍxÉlÉåqÉÉ SåZÉlÉå MüÐ
iv) mÉÄQûÉåÍxÉlÉ xÉå fÉaÉÄQûÉ MüUlÉå MüÐ
16. ‘ÍxÉÍsÉrÉÉ’ MüWûÉlÉÏ Måü AlÉÑxÉÉU aÉÉÄQûUÏ qÉÑWûssÉå Måü AÍkÉMüÉÇzÉ bÉUÉåÇ qÉåÇ CxÉMüÉ urÉuÉxÉÉrÉ
ÌMürÉÉ eÉÉiÉÉ Wæû-
i) xÉÔiÉ MüÉiÉMüU oÉåcÉlÉå MüÉ ii) TüsÉ-xÉoeÉÏ oÉåcÉlÉå MüÉ
iii) pÉåÄQû-oÉMüËUrÉÉåÇ MüÉå mÉÉsÉlÉå oÉåcÉlÉå MüÉ iv) ÍqɏûÏ Måü oÉiÉïlÉ oÉåcÉlÉå MüÉ
17. ‘ÍxÉÍsÉrÉÉ’ MüWûÉlÉÏ MüÐ oÉMüUÏuÉÉsÉÏ x§ÉÏ Måü AlÉÑxÉÉU ExÉMüÐ UxxÉÏ-oÉÉsOûÏ CxÉ MüÉUhÉ
ZÉUÉoÉ WûÉå aÉD-
i) qÉÉsÉiÉÏ Måü NÕûlÉå xÉå ii) MüÐcÉÄQû sÉaÉlÉå xÉå
iii) MÑü¨ÉÉåÇ xÉå UÉæÇSå eÉÉlÉå xÉå iv) ÄeÉqÉÏlÉ mÉU mÉÄQû eÉÉlÉå xÉå
18. ÍxÉÍsÉrÉÉ ClÉ xmÉkÉÉïAÉåÇ qÉåÇ mÉëjÉqÉ AÉD jÉÏ-
i) Ì¢üMåüOû AÉæU TÑüOûoÉÉsÉ ii) sÉqoÉÏ SÉæÄQû AÉæU MÑüxÉÏï SÉæÄQû
iii) FÇcÉÏ MÔüS AÉæU sÉqoÉÏ MÔüS iv) AÉÆZÉ ÍqÉcÉÉælÉÏ AÉæU mÉiÉÇaÉoÉÉÄeÉÏ
19. ÍxÉÍsÉrÉÉ CxÉ OûÏqÉ MüÐ MæümOûlÉ jÉÏ-
i) TÑüOû oÉÊsÉ ii) ZÉÉã-ZÉÉã iii) Ì¢üMåüOû iv) jÉëÉå oÉÊsÉ
20. ‘ÍxÉÍsÉrÉÉ’ MüWûÉlÉÏ qÉåÇ ÍcȨ́ÉiÉ ZÉÉå-ZÉÉå OûÏqÉ CxÉMåü MüÉUhÉ eÉÏiÉÏ jÉÏ_
i) qÉÉsÉiÉÏ ii) WåûqÉsÉiÉÉ iii) ÍxÉÍsÉrÉÉ iv) ZÉåsÉ-MÔüS Måü ÍzɤÉMü
21. mÉÉðcÉuÉÏÇ Mü¤ÉÉ qÉåÇ ÍxÉÍsÉrÉÉ MüÐ xÉWåûsÉÏ jÉÏ-
i) WåûqÉsÉiÉÉ ii) qÉÉsÉiÉÏ iii) cÉÉÂsÉiÉÉ iv) xÉÑqÉsÉiÉÉ
22. ‘ÍxÉÍsÉrÉÉ’ MüWûÉlÉÏ qÉåÇ WåûqÉsÉiÉÉ MüÐ qÉÉæxÉÏeÉÏ CxÉ MüÉUhÉ cÉÉæÇMü aÉDÇ-
i) ÍxÉÍsÉrÉÉ Måü bÉU MüÉ mÉiÉÉ eÉÉlÉMüU ii) ÍxÉÍsÉrÉÉ MüÉå WåûqÉsÉiÉÉ Måü xÉÉjÉ SåZÉMüU
iii) WåûqÉsÉiÉÉ MüÉå AÉiÉå WÒûL SåZÉMüU iv) ÄÍxÉÍsÉrÉÉ MüÐ eÉÉÌiÉ Måü oÉÉUå qÉåÇ eÉÉlÉMüU
23. WåûqÉsÉiÉÉ MüÐ qÉÉæxÉÏeÉÏ lÉå ÍxÉÍsÉrÉÉ MüÉå mÉÏlÉå Måü ÍsÉL mÉÉlÉÏ CxÉÍsÉL lÉWûÏÇ ÌSrÉÉ-
i) ÍxÉÍsÉrÉÉ ANÕûiÉ MülrÉÉ jÉÏ ii) ÍxÉÍsÉrÉÉ lÉå qÉlÉÉ ÌMürÉÉ jÉÉ
iii) mÉÉlÉÏ ZÉiqÉ WûÉå aÉrÉÉ jÉÉ iv) WåûqÉsÉiÉÉ lÉå qÉlÉÉ ÌMürÉÉ jÉÉ
24. ÌMüxÉÏ qÉWûÉmÉÑÂwÉ MüÉ xÉÉjÉ ÍqÉsÉlÉå xÉå ÍxÉÍsÉrÉÉ ClÉMåü ÍsÉL MÑüNû MüUlÉÉ cÉÉWûiÉÏ jÉÏ-
i) oÉŠÉåÇ Måü ÍsÉL ii) mÉÔUå xÉqÉÉeÉ Måü ÍsÉL
iii) Îx§ÉrÉÉåÇ Måü ÍsÉL iv) AmÉlÉå eÉÉÌiÉ-xÉqÉÑSÉrÉ Måü ÍsÉL
25. ÍxÉÍsÉrÉÉ lÉå qÉlÉ qÉåÇ SØÄRû xÉÇMüsmÉ ÍsÉrÉÉ ÌMü uÉWû-
i) xÉåPûÏeÉÏ xÉå ÌuÉuÉÉWû MüUåaÉÏ ii) oÉWÒûiÉ AÉaÉå iÉMü mÉÄRåûaÉÏ
 67

iii) AÉeÉlqÉ AÌuÉuÉÉÌWûiÉ UWåûaÉÏ iv) lÉÉæMüUÏ MüUåaÉÏ

26. WåûqÉsÉiÉÉ MüÐ qÉÉæxÉÏ Måü CxÉ mÉëzlÉ lÉå ÍxÉÍsÉrÉÉ MüÉå ÌuÉcÉÍsÉiÉ MüU ÌSrÉÉ-
i) MüÉælÉ eÉÉiÉ Wæû? ii) MüWûÉð xÉå AÉD Wæû? iii) qÉÉiÉÉ-ÌmÉiÉÉ MüÉælÉ WæÇû? iv) MüoÉ iÉMü UWåûaÉÏ?
27. ÍxÉÍsÉrÉÉ AmÉlÉÏ eÉÉÌiÉ Måü sÉÉåaÉÉåÇ Måü mÉëÌiÉ ‘SÒwcÉ¢ü’ CxÉå qÉÉlÉiÉÏ Wæû-
i) QÇûQåû MüÉå ii) fÉÉÄQÔû MüÉå iii) iÉsÉuÉÉU MüÉå iv) UxxÉÏ MüÉå
28. ÍxÉÍsÉrÉÉ Måü AlÉÑxÉÉU ExÉMåü xÉqÉÉeÉ MüÉ pÉÉarÉ oÉSsÉlÉå uÉÉsÉÏ Wæû-
i) MüsÉqÉ ii) iÉsÉuÉÉU iii) fÉÉÄQÔû iv) lÉÉæMüUÏ
29. ÍxÉÍsÉrÉÉ Måü AlÉÑxÉÉU MüÌPûlÉ xÉå MüÌPûlÉ UÉxiÉÉ pÉÏ CxÉxÉå mÉÉU ÌMürÉÉ eÉÉ xÉMüiÉÉ Wæû-
i) mÉæxÉÉåÇ xÉå ii) SØÄRû ÌlɵÉrÉ xÉå iii) SÕxÉUÉåÇ MüÐ qÉSS xÉå iv) ÌMüxqÉiÉ xÉå
30. eÉWûÉð cÉÉWû WûÉåiÉÏ Wæû, uÉWûÉð rÉWû ZÉÑS oÉlÉlÉå sÉaÉiÉÏ Wæû-
i) qÉSS ii) UÉWû iii) xÉÑÌuÉkÉÉ iv) xÉÉjÉÏ
31. ‘ÍxÉÍsÉrÉÉ’ Måü AlÉÑxÉÉU eÉÉiÉ-ÌoÉUÉSUÏ, xÉqÉÉeÉ AÉæU SåzÉ MüÐ xÉÏqÉÉ xÉå pÉÏ FmÉU EPûlÉå
uÉÉsÉå sÉÉåaÉ uÉå WûÉåiÉå WæÇû ÎeÉlÉMåü mÉÉxÉ rÉWû WûÉåiÉÉ Wæû-
i) oÉÄQûÏ xÉÉåcÉ ii) oÉÄQûÉ bÉUÉlÉÉ iii) oÉWÒûiÉ mÉæxÉå iv) oÉÄQûÏ eÉÉÌiÉ
32. ÍxÉÍsÉrÉÉ MüÉå CxÉ xÉÇxjÉÉ ²ÉUÉ xÉqqÉÉÌlÉiÉ ÌMürÉÉ aÉrÉÉ-
i) UÉeÉlÉæÌiÉMü xÉÇxjÉÉ ii) qÉÌWûsÉÉ qÉÑÌ£ü xÉÇxjÉÉ
iii) mÉëÌiÉ̸iÉ xÉÉÌWûirÉ xÉÇxjÉÉ iv) xÉqÉÉeÉ MüsrÉÉhÉ xÉÇxjÉÉ
33. xÉqqÉÉlÉ xÉqÉÉUÉåWû qÉåÇ ÍxÉÍsÉrÉÉ Måü ÍsÉL mÉÉlÉÏ MüÉ ÌaÉsÉÉxÉ sÉåMüU ZÉÄQûÏ jÉÏ-
i) xÉÑlSU xÉuÉhÉï rÉÑuÉiÉÏ ii) ANÕûiÉ rÉÑuÉiÉÏ
iii) ExÉMüÐ oÉWûlÉ qÉÉsÉiÉÏ iv) ExÉMüÐ xÉWåûsÉÏ WåûqÉsÉiÉÉ
34. ÍxÉÍsÉrÉÉ CxÉ AÉÇSÉåsÉlÉ MüÐ xÉÌ¢ürÉ MüÉrÉïMüiÉÉï oÉlÉÏ-
i) xuÉiÉǧÉiÉÉ AÉÇSÉåsÉlÉ ii) aÉUÏoÉÏ WûOûÉAÉå AÉÇSÉåsÉlÉ
iii) SÍsÉiÉ qÉÑÌ£ü AÉÇSÉåsÉlÉ iv) x§ÉÏ qÉÑÌ£ü AÉÇSÉåsÉlÉ

II. ÌlÉqlÉÍsÉÎZÉiÉ mÉëzlÉÉåÇ Måü E¨ÉU ÍsÉÎZÉL:

1. ÌWûlSÏ AZÉoÉÉU ‘lÉD SÒÌlÉrÉÉ’ qÉåÇ NûmÉå ÌuÉ¥ÉÉmÉlÉ Måü oÉÉUå qÉåÇ ÍsÉÎZÉL|
2. aÉÉÆuÉ uÉÉsÉÉåÇ lÉå ÍxÉÍsÉrÉÉ MüÐ qÉÉð MüÉå YrÉÉ xÉsÉÉWû SÏ?
3. ÍxÉÍsÉrÉÉ MüÐ qÉÉð lÉå aÉÉðuÉ uÉÉsÉÉåÇ MüÐ xÉsÉÉWû MüÉå YrÉÉåÇ lÉWûÏÇ qÉÉlÉÉ?
4. ÍxÉÍsÉrÉÉ Måü xuÉpÉÉuÉ MüÉ mÉËUcÉrÉ SÏÎeÉL|
5. ÍxÉÍsÉrÉÉ AÉæU qÉÉsÉiÉÏ Måü xuÉpÉÉuÉ qÉåÇ AÇiÉU xmɹ MüÐÎeÉL|
6. xÉqÉÉeÉ qÉåÇ xÉqqÉÉlÉ mÉëÉmiÉ MüUlÉå Måü xÉÇoÉÇkÉ qÉåÇ ÍxÉÍsÉrÉÉ Måü YrÉÉ ÌuÉcÉÉU jÉå?
7. WåûqÉsÉiÉÉ MüÐ qÉÉæxÉÏ lÉå ÍxÉÍsÉrÉÉ Måü xÉÉjÉ MæüxÉÉ oÉiÉÉïuÉ ÌMürÉÉ?
8. ÍxÉÍsÉrÉÉ lÉå qÉlÉ WûÏ qÉlÉ YrÉÉ SØÄRû xÉÇMüsmÉ ÌMürÉÉ?
9. ÍxÉÍsÉrÉÉ Måü zÉÉSÏ lÉ MüUMåü AÉaÉå mÉÄRûlÉå MüÐ oÉÉiÉ mÉU qÉÉð AÉæU lÉÉlÉÏ MüÐ mÉëÌiÉÌ¢ürÉÉ MæüxÉÏ
jÉÏ?
 68

10. xÉqÉÉeÉ MüÐ eÉÉiÉÏrÉ urÉuÉxjÉÉ MüÉå sÉåMüU ÍxÉÍsÉrÉÉ YrÉÉ xÉÉåcÉiÉÏ Wæû?
11. ÍxÉÍsÉrÉÉ lÉå AmÉlÉå xÉÇMüsmÉ MüÉå ÌMüxÉ mÉëMüÉU xÉÉMüÉU ÌMürÉÉ?
12. ‘ÍxÉÍsÉrÉÉ’ MüWûÉlÉÏ qÉåÇ AÍpÉurÉ£ü SÍsÉiÉ lÉÉUÏ cÉåiÉlÉÉ MüÉ qÉÔsrÉÉÇMülÉ MüÐÎeÉL|
13. ‘ÍxÉÍsÉrÉÉ’ MüWûÉlÉÏ MüÉ AÉzÉrÉ ÍsÉÎZÉL|
***
6. SÉåmÉWûU MüÉ pÉÉåeÉlÉ
AqÉUMüÉÇiÉ
I. ÌlÉqlÉÍsÉÎZÉiÉ mÉëzlÉÉåÇ Måü xÉWûÏ ÌuÉMüsmÉÉåÇ MüÉå cÉÑlÉMüU ÍsÉÎZÉL:
1. ‘SÉåmÉWûU MüÉ pÉÉåeÉlÉ’ MüWûÉlÉÏ MüÉ qÉÑZrÉ mÉÉ§É Wæû-
i) qÉlÉÉåeÉ ii) UÉqÉcÉlSì iii) ÍxÉ®åµÉUÏ iv) qÉÑÇzÉÏ eÉÏ
2. ÍxÉ®åµÉUÏ ‘WûÉrÉ UÉqÉ’ MüWûMüU eÉqÉÏlÉ mÉU CxÉÍsÉL sÉåOû aÉD-
i) ZÉÉsÉÏ mÉÉlÉÏ MüsÉåeÉå xÉå sÉaÉlÉå MüÐ iÉMüsÉÏTü Måü MüÉUhÉ ii) mÉæUÉåÇ qÉåÇ SSï WûÉålÉå Måü MüÉUhÉ
iii) lÉÏÇS AÉlÉå Måü MüÉUhÉ iv) ÌuÉ´ÉÉqÉ sÉålÉå Måü ÍsÉL
3. ‘SÉåmÉWûU MüÉ pÉÉåeÉlÉ’ MüWûÉlÉÏ qÉåÇ mÉëqÉÉåS MüÉå rÉWûÉð ÍsÉOûÉrÉÉ aÉrÉÉ jÉÉ-
i) mÉÑUÉlÉå mÉsÉÇaÉ mÉU ii) AkÉ OÕûOåû ZÉOûÉåsÉå mÉU
iii) AkÉ OÕûOûÏ cÉÉUmÉÉD mÉU iv) mÉÑUÉlÉå ÌoÉxiÉU mÉU
4. ‘SÉåmÉWûU MüÉ pÉÉãeÉlÉ’ MüWûÉlÉÏ Måü mÉëqÉÉåS Måü WûÉjÉ-mÉæU CxÉ iÉUWû jÉå-
i) sɐåû MüÐ iÉUWû qÉÄeÉoÉÔiÉ ii) ZÉÏUå MüÐ iÉUWû lÉÉÄeÉÑMü
iii) MüqÉeÉÉåU AÉæU pɬå iv) oÉÉxÉÏ MüMüÄQûÏ MüÐ iÉUWû xÉÔZÉå iÉjÉÉ oÉåeÉÉlÉ
5. ÍpÉlÉÍpÉlÉÉiÉÏ qÉÎYZÉrÉÉåÇ xÉå oÉcÉÉlÉå Måü ÍsÉL ÍxÉ®åµÉUÏ lÉå mÉëqÉÉåS Måü qÉÑðWû mÉU rÉWû QûÉsÉ ÌSrÉÉ-
i) AmÉlÉÉ TüOûÉ-aÉÇSÉ osÉÉEeÉ ii) AmÉlÉÏ TüOûÏ-mÉÑUÉlÉÏ xÉÉÄQûÏ
iii) TüOûÉ-mÉÑUÉlÉÉ iÉÉæÍsÉrÉÉ iv) TüOûÏ-mÉÑUÉlÉÏ UÄeÉÉD
6. ‘SÉåmÉWûU MüÉ pÉÉåeÉlÉ’ MüWûÉlÉÏ qÉåÇ UÉqÉcÉlSì MüÉå rÉWû MüÉqÉ MüUiÉå WÒûL ÌSZÉÉrÉÉ aÉrÉÉ Wæû-
i) qÉæMåüÌlÉMü ii) mÉëÔTü UÏÌQÇûaÉ iii) AkrÉÉmÉlÉ iv) QíûÉCuÉU
7. ‘SÉåmÉWûU MüÉ pÉÉåeÉlÉ’ MüWûÉlÉÏ xÉqÉÉeÉ Måü CxÉ uÉaÉï MüÉ rÉjÉÉjÉï ÍcɧÉhÉ Wæû-
i) EŠ qÉkrÉqÉ uÉaÉï ii) eÉqÉÏÇSÉU uÉaÉï iii) mÉÔÇeÉÏmÉÌiÉ uÉaÉï iv) ÌlÉqlÉ qÉkrÉqÉ uÉaÉï
8. ÌlÉqlÉ qÉåÇ xÉå xÉirÉ MüjÉlÉ ¥ÉÉiÉ MüUåÇ|
1. UÉqÉcÉlSì lÉå CÇOûU iÉMü mÉÄRûÉD MüUMåü mÉëÔTü UÏÌQÇûaÉ MüÉ MüÉrÉï MüUlÉÉ zÉÑà MüU ÌSrÉÉ|
2. qÉlÉÉåeÉ ApÉÏ mÉÄRûÉD eÉÉUÏ UZÉå WÒûL Wæû|
3. xÉoÉxÉå NûÉåOûÉ oÉåOûÉ mÉëqÉÉåS oÉÏqÉÉU cÉsÉ UWûÉ Wæû|
4. qÉÑÇzÉÏeÉÏ LMü oÉÄQûÏ MÇümÉlÉÏ qÉåÇ MüÉrÉï MüUiÉå WæÇû|
i) MåüuÉsÉ MüjÉlÉ 2,3,4 xÉWûÏ WæÇû| ii) MåüuÉsÉ MüjÉlÉ 1,2,3 xÉWûÏ WæÇû|
iii) xÉpÉÏ MüjÉlÉ xÉWûÏ WæÇû| iv) MåüuÉsÉ MüjÉlÉ 1,2,4 xÉWûÏÇ WæÇû|
 69

9. ‘SÉåmÉWûU MüÉ pÉÉåeÉlÉ’ MüWûÉlÉÏ qÉåÇ ÍxÉ®åµÉUÏ fÉÔPû YrÉÉåÇ oÉÉåsÉ UWûÏ Wæû?
i) fÉÔPû oÉÉåsÉlÉÉ ExÉMüÐ AÉSiÉ Wæû| ii) mÉËUuÉÉU MüÐ LMüiÉÉ oÉlÉÉL UZÉlÉå Måü ÍsÉL
iii) xÉoÉMüÉå pÉëÍqÉiÉ MüUlÉå Måü ÍsÉL iv) QûU Måü MüÉUhÉ
10. ‘SÉåmÉWûU MüÉ pÉÉåeÉlÉ’ MüWûÉlÉÏ Måü AÉkÉÉU mÉU oÉiÉÉCL ÌMü ÍxÉ®åµÉUÏ Måü cÉËU§É qÉåÇ ÌlÉqlÉ qÉåÇ
xÉå MüÉælÉ xÉÏ ÌuÉzÉåwÉiÉÉ lÉWûÏÇ Wæû?
i) mÉÉËUuÉÉËUMü LMüiÉÉ MüÉ mÉërÉÉxÉ MüUlÉÉ
ii) AmÉlÉÏ mÉÏÄQûÉ MüÉå pÉÑsÉÉMüU mÉËUuÉÉU Måü sÉÉåaÉÉåÇ MüÉ ZÉrÉÉsÉ UZÉlÉÉ
iii) ÌlÉqlÉ qÉkÉrÉqÉ uÉaÉÏïrÉ mÉËUuÉÉU MüÐ xÉÇbÉwÉïzÉÏsÉ lÉÉUÏ iv) xuÉÉjÉï Måü MüÉUhÉ fÉÔPû oÉÉåsÉlÉÉ
11. ÍxÉ®åµÉUÏ Måü qÉÇfÉsÉå oÉåOåû MüÉ lÉÉqÉ Wæû-
i) qÉlÉÉåeÉ ii) UÉqÉcÉlSì iii) qÉÉåWûlÉ iv) mÉëqÉÉåS
12. ‘SÉåmÉWûU MüÉ pÉÉåeÉlÉ’ MüWûÉlÉÏ MüÐ MåülSìÏrÉ xÉqÉxrÉÉ Wæû-
i) zÉÉåwÉhÉ ii) oÉåUÉåÄeÉaÉÉUÏ iii) mÉëSÕwÉhÉ iv) oÉÏqÉÉUÏ
13. ÍxÉ®åµÉUÏ Måü xÉoÉxÉå oÉÄQåû oÉåOåû MüÉ lÉÉqÉ Wæû-
i) qÉlÉÉåeÉ ii) UÉqÉcÉlSì iii) qÉÉåWûlÉ iv) mÉëqÉÉåS
14. ‘SÉåmÉWûU MüÉ pÉÉåeÉlÉ’ MüWûÉlÉÏ qÉåÇ MüÉælÉ-xÉÉ mÉÉ§É oÉÏqÉÉU Wæû?
i) qÉlÉÉåeÉ ii) UÉqÉcÉlSì iii) mÉëqÉÉåS iv) qÉÑÇzÉÏeÉÏ
15. qÉÉåWûlÉ lÉå UxÉÉåD MüÐ iÉUTü CxÉ lÉeÉU xÉå SåZÉÉ-
i) ÌiÉUNûÏ ii) UWûxrÉqÉrÉÏ iii) xÉÇiÉѹ iv) qÉÉrÉÔxÉ
16. ÍxÉ®åµÉUÏ Måü mÉÌiÉ cÉÎlSìMüÉ mÉëxÉÉS CxÉ mÉU oÉæPûMüU ZÉÉlÉÉ ZÉÉ UWåû jÉå-
i) ZÉÌOûrÉÉ ii) qÉÍcÉrÉÉ iii) oÉÉåUÉ iv) mÉÏÄRûÉ
17. ‘SÉåmÉWûU MüÉ pÉÉåeÉlÉ’ MüWûÉlÉÏ qÉåÇ UÉqÉcÉlSì lÉå ZÉÉlÉå MüÐ iÉUTü CxÉ pÉÉðÌiÉ SåZÉÉ-
i) mÉUϤÉMü ii) ÍcÉÇiÉMü iii) pÉÔZÉå zÉåU iv) SÉzÉïÌlÉMü
18. ÍxÉ®åµÉUÏ Måü NûÉåOåû mÉÑ§É mÉëqÉÉåS lÉå rÉWû ZÉÉlÉå MüÐ ÎÄeÉS MüÐ jÉÏ-
i) UåuÉÄQûÏ ii) eÉsÉåoÉÏ iii) sÉŒÖû iv) RûÉåMüsÉÉ
19. ‘SÉåmÉWûU MüÉ pÉÉãeÉlÉ’ MüWûÉlÉÏ qÉåÇ UÉqÉcÉlSì UÉåOûÏ Måü AÉÎZÉUÏ OÒûMüÄQåû MüÉå AmÉlÉå qÉÑðWû qÉåÇ CxÉ
mÉëMüÉU UZÉiÉÉ Wæû-
i) eÉæxÉå mÉÉlÉ MüÉ oÉÏÄQûÉ WûÉå ii) eÉæxÉå MüÉåD sÉŒÖû WûÉå
iii) eÉæxÉå MüÉåD TüsÉ WûÉå iv) eÉæxÉå pÉaÉuÉÉlÉ MüÉ mÉëxÉÉS WûÉå
20. qÉÑÇzÉÏ cÉÎlSìMüÉ mÉëxÉÉS lÉå cÉlÉå Måü SÉlÉÉåÇ MüÐ AÉåU CxÉ SØ̹ xÉå SåZÉÉ-
i) eÉæxÉå ElÉxÉå lÉTüUiÉ MüUiÉå WûÉåÇ ii) eÉæxÉå ElÉxÉå oÉÉiÉcÉÏiÉ MüUlÉå uÉÉsÉå WûÉåÇ
iii) eÉæxÉå ElÉxÉå oÉÉÄeÉ AÉ aÉL WûÉåÇ iv) eÉæxÉå ElWåûÇ ÌlÉaÉsÉ eÉÉlÉå uÉÉsÉå WûÉåÇ
21. ÍxÉ®åµÉUÏ lÉå CiÉlÉÏ UÉåOûÏ ZÉÉD-
i) LMü ii) QåûÄRû iii) RûÉD iv) AÉkÉÏ
22. ÍxÉ®åµÉUÏ lÉå AÉkÉÏ UÉåOûÏ CxÉMåü ÍsÉL oÉcÉÉ Måü UZÉÏ-
i) qÉÉåWûlÉ ii) UÉqÉcÉlSì iii) mÉëqÉÉåS iv) qÉÑÇzÉÏeÉÏ
 70

23. ÍxÉ®åµÉUÏ iÉUMüÉUÏ CxÉ oÉiÉïlÉ qÉåÇ sÉåMüU ZÉÉ UWûÏ jÉÏ-
i) jÉÉsÉÏ qÉåÇ ii) ÍNûmÉÑsÉÏ qÉåÇ iii) mÉUÉiÉ qÉåÇ iv) sÉÉåOåû qÉåÇ
24. ‘SÉåmÉWûU MüÉ pÉÉåeÉlÉ’ MüWûÉlÉÏ Måü sÉåZÉMü MüÉ lÉÉqÉ Wæû-
i) mÉëåqÉcÉlS ii) AqÉUMüÉÇiÉ iii) ÌuÉuÉåMüÐ UÉrÉ iv) pÉÏwqÉ xÉÉWûlÉÏ

II. ÌlÉqlÉÍsÉÎZÉiÉ mÉëzlÉÉåÇ Måü E¨ÉU ÍsÉÎZÉL:

1. ÍxÉ®åµÉUÏ Måü mÉËUuÉÉU MüÉ xÉÇͤÉmiÉ mÉËUcÉrÉ SÏÎeÉL|
2. ÍxÉ®åµÉUÏ Måü mÉËUuÉÉU MüÐ AÉÍjÉïMü SzÉÉ MüÉ mÉËUcÉrÉ SÏÎeÉL|
3. ÍxÉ®åµÉUÏ lÉå AmÉlÉå oÉÄQåû oÉåOåû UÉqÉcÉlSì xÉå qÉÇfÉsÉå oÉåOåû qÉÉåWûlÉ Måü oÉÉUå qÉåÇ YrÉÉ fÉÔPû oÉÉåsÉÉ
AÉæU YrÉÉåÇ?
4. oÉÏqÉÉU mÉëqÉÉåS MüÐ WûÉsÉiÉ MæüxÉÏ jÉÏ?
5. UÉqÉcÉlSì MüÉ mÉËUcÉrÉ SÏÎeÉL|
6. ÍxÉ®åµÉUÏ AÉæU cÉÎlSìMüÉ mÉëxÉÉS Måü oÉÏcÉ WÒûL xÉÇuÉÉS mÉU mÉëMüÉzÉ QûÉÍsÉL|
7. ‘ÍxÉ®åµÉUÏ MüÉ AmÉlÉå mÉËUuÉÉU Måü LMü SÕxÉUå xÉSxrÉ Måü ÌuÉwÉrÉ qÉåÇ fÉÔPû oÉÉåsÉlÉÉ mÉËUuÉÉU MüÉå
eÉÉåÄQåû UZÉlÉå MüÉ AlÉjÉMü mÉërÉÉxÉ jÉÉ|’ CxÉ ÌuÉwÉrÉ mÉU AmÉlÉå ÌuÉcÉÉU urÉ£ü MüÐÎeÉL|
8. UÉqÉcÉlSì, qÉÉåWûlÉ AÉæU qÉÑÇzÉÏeÉÏ ZÉÉiÉå xÉqÉrÉ UÉåOûÏ lÉ sÉålÉå Måü ÍsÉL oÉWûÉlÉå oÉlÉÉiÉå WæÇû, ExÉqÉåÇ
MæüxÉÏ ÌuÉuÉzÉiÉÉ Wæû? xmɹ MüÐÎeÉL|
9. qÉÇfÉsÉå oÉåOåû qÉÉåWûlÉ Måü ÃmÉ UÇaÉ AÉæU xuÉpÉÉuÉ Måü oÉÉUå qÉåÇ ÍsÉÎZÉL|
10. ÍxÉ®åµÉUÏ MüÐ AÉÆZÉÉåÇ xÉå AÉÆxÉÔ YrÉÉåÇ OûmÉMü mÉÄQåû?
11. qÉÑÇzÉÏ cÉÎlSìMüÉ mÉëxÉÉS MüÐ sÉÉcÉÉUÏ MüÉ uÉhÉïlÉ MüÐÎeÉL|
***