0% ont trouvé ce document utile (0 vote)
44 vues10 pages

Analyse Numérique TD

Transféré par

Lilou Ptk
Copyright
© © All Rights Reserved
Nous prenons très au sérieux les droits relatifs au contenu. Si vous pensez qu’il s’agit de votre contenu, signalez une atteinte au droit d’auteur ici.
Formats disponibles
Téléchargez aux formats PDF, TXT ou lisez en ligne sur Scribd
0% ont trouvé ce document utile (0 vote)
44 vues10 pages

Analyse Numérique TD

Transféré par

Lilou Ptk
Copyright
© © All Rights Reserved
Nous prenons très au sérieux les droits relatifs au contenu. Si vous pensez qu’il s’agit de votre contenu, signalez une atteinte au droit d’auteur ici.
Formats disponibles
Téléchargez aux formats PDF, TXT ou lisez en ligne sur Scribd

Polytech Lyon, département MAM Année universitaire 2017-2018

Analyse numérique Philomène BOBICHON

Correction feuille d’exercices n°1

Rappels

kAk = max kAxk


kxk≤1

= max kAxk
kxk=y

kAxk
= max
x6=0 kxk
norme subordonnée ⇔ kAxk ≤ kAkkxk

Exercice 1.
1. Il existe {vi }i=1,...,n base orthonormale de vecteurs propres de A. {λi }i=1,...,n valeurs
propres réelles associées aux vecteurs propres.
n
X
n
∀x ∈ R , x= xi vi et kxk2 = (x, x)
i=1
De plus, kvi k = 1 (vi , vj ) = vij

Prenons kxk2 :

kxk2 = (x, x)
n n
!
X X
= xi v i , xj v j
i=1 i=1
n X
X n
= xi xj (vi , vj )
i=1 j=1
n
X
= x2i
i=1

n
X
Ax = A xi vi
i=1
n
X
= xi Avi
i=1

1
n
X
= xi λi vi
i=1

n
X
2
kAxk = x2i λ2i
i=1

kAxk
kAk = max
x6=0 kxk
pPn
x2i λ2i
= max pPi=1 n 2
i=1 xi
n
pP
|λi | x2
≤ max pPn i=1 2 i
i=1 xi
= max |λi |

car n n n
X X 2
X
2
min |λi | x2i ≤ (xi λi ) ≤ max |λi | 2
x2i
i=1 i=1 i=1
kAxk
Posons i0 = max |λi |, et x = vi0 , d’où kxk
= λi0 = max |λi | et sachant que :

Avi = λi vi
⇔vi = λi A−1 vi
1
⇔ vi = A−1 vi
λi
on a :

−1
1
kA k = max
λi
1
=
min |λi |
d’où, finalement,
max |λi |
κ(A) = kAkkA−1 k =
min |λi |

2. On a Ax = b et A(x + δx) = b + δb. Or

A(x + δx) = b + δb ⇒ b + Aδx = b + δb


⇔ Aδx = δb
⇔ δx = A−1 δb
⇔ kδxk ≤ kA−1 kkδbk
kAk 1
or kAkkxk ≥ kbk ⇒ kbk
≥ kxk
, on a donc finalement :

kδxk kδbk kδxk kδbk


≤ kAkkA−1 k ⇔ ≤ κ(A)
kxk kbk kxk kbk

2
3. On a

(A + δA)(x + δx) = b
⇔ Ax + Aδx + δA(x + δx) = b
⇔ Aδx + δA(x + δx) = 0
⇔ Aδx = −δA(x + δx)
⇔ δx = A−1 δA(x + δx)
⇒ kδxk ≤ kA−1 kkδAkkx + δxk
kδxk
⇔ ≤ kA−1 kkδAk
kx + δxk
kδxk kδAk
⇔ ≤ κ(A)
kx + δxk kAk

Exercice 2.
1.
 
2 − λ −1
det (A − λI2 ) =
−1 2 − λ
= (2 − λ)2 − 1
= (1 − λ)(3 − λ)

d’où sp(A) = {1, 3}. Soient u = (x, y) ∈ R∗ vecteur propre de A. Pour la valeur
propre λ = 1 :

(A − I2 )u = 0
    
1 −1 x 0
=
−1 1 y 0
!
√1
 
1 2
cela donne x = y, d’où u ∈ vect . En normalisant : √1
. Par la même
1 2
 
1 −1
logique, on trouve v2 = √2 .
1
x2 y2
2. On rappelle que la fonction formant une ellipse est a2
+ b2
= 1. Et une ellipse
2 2
centrée en (x0 , y0 ) suit la formule (x−x
a2
0)
+ (y−y
b2
0)
= 1.
On a :      
x 1 x x
J = ,A
y 2 y y
 
x0
Soit tel que J soit minimum.
y0
   
x x0
= + Xv1 + Y v2
y y0

3
Comme le minimum est atteint quand Ax = b, alors
   
x0 1
=
y0 1

Finalement :
      
x 1 1 1
J = + v1 x + v2 y, A + xv1 + yv2
y 2 1 1
   
1
− b, + xv1 + yv2 = constante
1
1 D√  √  E
= 2 + x v1 + yv2 , 2 + x v1 + 3v2 y
2 D√ √  E
− 2v1 , 2 + x v1 + yv2
1 D√  √  E 1
= 2 + x v1 , 2 + x v1 + hyv2 + 3yv2 i
2 D√ √  E 2
− 2v1 , 2 + x v1
1 √
  2 1 √ √ 
= 2 + x + 3y 2 − 2 2 + x = constante
2 2

1
√  √ √
2 + x2 + 2 2x − 2 2 + x + 32 y 2 = constante

⇔ 2
1 2 µ2
⇔ 2
x + 32 y 2 = constante − 1 + 2 := 2
x2
⇔ µ2
+ µ32 = 1

Equation d’une ellipse d’axes v1 , v2 et de grand rayon µ porté par v1 et de petit


rayon √µ3 porté par v2 .
J est donc une ellipse. A ∈ Rn , ∃ {vi }i=1,ldots,n une base de vp de A. Soit le change-
ment de vp    
x1 x˙1
 ..   ..  X
 . = . + i = 1n xi vi
xn x˙n
   
x1 n x˙1
λi x2i
J  ...  = constante ⇒ pour constante ≥ J  ... 
X
=1
   
µ 2
xn i=1 x˙n

3. S’inspirer du cours
4. (a) On rappelle que l’agorithme du gradient à pas fixe est le suivant :
Données : x0
pour k = 0, . . . , n faire
rk = b − Axk ;
xk+1 = xk + αopt rk ;
fin

4
 
2 1 0 1
On peut prendre αopt = λ1 +λ2
= 2
, et on part de x = . Pour k = 0, on a :
0

r0 = b − Ax0
    
1 2 −1 1
= −
1 −1 2 0
 
−1
=
2
x1 = x0 + αopt r0
   
1 1 −1
= +
0 2 2
 
1/2
=
1
   
1 2 1
1. r1 = 1 et x = 3

 1 2  8 4
2. r2 = 41 et x3 = 9
2
1

(b) Algorithme du gradient à pas variable :


Données : x0
pour k = 0, . . . , n faire
rk = b − Axk ;
(rk ,rk )
αk = rk ,Ark ;
( )
k+1
x = x + αk r k ;
k

fin

Avec le même x0 , on calcule :


  9
0 −1 0 5 1
1. r = , α = 14 , et x = 14
5
2 7
Exercice 3.
On a l’algorithe du gradient conjugué pour A ∈ Rn×n symétrique définie positive
(sdp). On pose rk 6= 0 et 0 ≤ k ≤ n − 2. On procède par récurrence en démontrant
toutes les propriétés en une seule fois.

Pour k = 1 1.

Ad1 , d0 = A(r1 + β 0 d0 ), d0


= Ar1 , d0 + Aβ 0 d0 , d0


= Ar1 , d0 + β 0 Ad0 , d0


hAd0 , r1 i
0 0
= Ar1 , d0 − 0

Ad , d
hd , Ad0 i

5
= Ar1 , d0 − Ad0 , r1


= Ar1 , d0 − d0 − Ar1 = 0


2.
d0 , r1 = d0 , r0 − α0 Ad0


= d0 , r0 − α0 d0 , Ad0


hr0 , d0 i
0
= d0 , r 0 − 0 d , Ad0 = 0


hd , Ad i 0

3. hd1 , r0 i = hd1 , r0 i pour k = 1 et l = 0. Prenons l = 1, on a



1 1
1 0
d , r = d , r − α0 Ad0

= d1 , r0 − α0 d1 , Ad0



| {z }
=0

1 0
= d ,r

4. Pour k = 1 :
d1 , r1 = r1 + β 0 d0 , r1


= r 1 , r 1 + β 0 d0 , r 1


= r1 , r1 + β 0 d0 , r1



| {z }
=0

1 1
= r ,r

5.

1 1
1 1
Ad , d = Ad , r + β 0 d0

= Ad1 , r1 + β 0 Ad1 , d0


= Ad1 , r1

6.
r0 , r1 = r0 , r0 − α0 Ad0


= r0 , r0 − α0 r0 , Ad0


hr0 , d0 i
0
= r0 , r0 − 0 0


r , Ad =0
hr , Ad0 i

Hérédité 1. Supposons que (Adk , dl ) = 0 pour 0 ≤ k ≤ n − 2 et 0 ≤ l ≤ k.


(Adk+1 , dl ) = (A(rk+1 + β k dk ), dl )
= (Ark+1 , dl ) + (Aβ k dk , dl )
= (Ark+1 , dl ) + β k (Adk , dl )

Deux cas :

6
1. l = k :

(Adk+1 , dl ) = (Ark+1 , dk ) + β k (Adk , dk )


(Adk , rk+1 )
= (Ark+1 , dk ) − k k
(Adk , dk )
(d , Ad )
=0

2. l < k :

(Adk+1 , dl ) = (Ark+1 , dl )
= (rk+1 , Adl )
= (rk − αk Adk , Adl )
= (rk , Adl ) − αk (Adk , Adl )
1
= k (rl − rl+1 , rk+1 )
α  
1  l k+1
= k
(r , r ) − (rl+1 , rk+1 )
α | {z } | {z }
=0 =0
=0

2. On a

(dl , rk+1 ) = (dl , rk − αk Adk )


= (dl , rk ) − αk (dl , Adk )

1. Si l < k, on a (dl , rk ) = 0 et (dl , Adk ) = 0 par hypothèse de récurrence et par


1..
2. Si l = k,

(dk , rk+1 ) = (dk , rk − αk Adk )


= (dk , rk ) − αk (dk , Adk )
(rk , dk ) k
= (dk , rk ) − k k
(d , Adk )
(d , Ad )
=0
Remarque. (rk , dk ) = (r0 , dk ) par hypothèse 3.
3.

(dk+1 , rl ) = (rk+1 + β k dk , rl )
= (rk+1 , rl ) + β k (dk , rl )

Or, par 6., (rk+1 , rl ) = 0 = (rk+1 , r0 ).

(dk+1 , rk+1 ) = (dk+1 , rk − αk Adk )


= (dk+1 , rk ) − αk (dk+1 , Adk )

7
4. On suppose que (dk , rk ) = (rk , rk ).

(dk+1 , rk+1 ) = (rk+1 , β k dk , rk+1 )


= (rk+1 , rk+1 ) + β k (dk , rk+1 )
= (rk+1 , rk+1 )

5. On suppose que (Adk , rk ) = (Adk , dk ).

(Adk+1 , rk+1 ) = (Adk+1 , dk+1 − β k dk )


= (Adk+1 , dk+1 ) − β k (Adk+1 , dk )

6. On suppose que (rl , rk ) = 0 pour 0 ≤ l < k.

(rl , rk+1 ) = (rl , rk − αk Adk )


= (rl , rk ) − αk (rl , Adk )

1. Si l = k, alors

(rl , rk+1 ) = (rk , rk ) − αk (rk , Adk )


(r0 , dk ) k
= (rk , rk ) − (r , Adk )
(dk , Adk )
5. (r0 , dk )
= (rk , rk ) − k k
(Adk , dk )
(d , Ad )
= (r , r ) − (r0 , dk )
k k

3.
= (rk , rk ) − (dk , rk )
4.
= (rk , rk ) − (rk , rk )
=0

2. Si l < k :

(rl , rk+1 ) = (rl , rk ) −αk (rl , Adk )


| {z }
=0
= −α (rl , Adk )
k

= −αk (dl − β l−1 dl−1 , Adk )


= −αk (dl , Adk ) + αk β l−1 (dl−1 , Adk )
=0
  
7. Kk (A, r0 ) = Vect r0 , Ar0 , . . . , Ak r0 . On a dim Vect r0 , . . . , rk = k + 1 car
rl 6= 0 pour tout 0 ≤ l ≤ k et (ri , rj ) = 0 pour tout 0 ≤ i 6= j ≤ k.
Montrons par récurrence que

Kk (A, r0 ) = Vect r0 , . . . , rk


= Vect d0 , . . . , dk


8
Remarque.

K0 (A, r0 ) ⊂ K1 (A, r0 ) ⊂ . . . ⊂ Kj (A, r0 )


Vect r0 ⊂ Vect d0 , d1 ⊂ . . . ⊂ Vect d0 , . . . , dk
  

AKl (A, r0 ) = y = Ax, x ∈ Kl (A, r0 ) ⊂ Kl+1 (A, r0 )




Initialisation. Pour k = 0, c’est évident.

Hérédité. Supposons que

Kl (A, r0 ) = Vect r0 , . . . , rl


= Vect d0 , . . . , dl


Montrons cette égalité au rang l + 1. On a

dim Vect r0 , . . . , rk+1 = l + 2


 

Dl+1 = Vect d0 , . . . , dl+1




Rl+1 = Vect r0 , . . . , rl+1




Or, on sait que dim(Rl+1 ) = l + 2. On veut montrer que


1. Rl+1 ⊂ Dl+1
2. Rl+1 ⊂ Kl+1 (A, r0 )

1. r0 , . . . , rl ∈ Rl = Dl ⊂ Dl+1 . Il suffit de montrer que rl+1 ⊂ Dl+1

rl+1 = |{z}
dl+1 − β l dl ∈ Dl+1
|{z}
∈Dl+1 ∈Dl ⊂Dl+1

2. r0 , . . . , rl ∈ Rl = Kl (A, r0 ) ⊂ Kl+1 (A, r0 ). Il suffit de montrer que rl+1 ∈


Kl+1 (A, r0 ).

rl+1 = rl −αl Adl ∈ Kl+1 (A, r0 )


|{z}
∈Kl (A,r0 )

8. Montrons que xk+1 ∈ x0 + Kk (A, r0 ). On sait que


k
X
k+1 0
x =x + αi di
i=1

Donc

xk+1 ∈ x0 + Vect {d0 , . . . , dk }


= x0 + Kk (A, r0 )

9
Pk
Soit y = x0 + i=0 γi di .
k k
!
1 X X
J(y) = x0 + γi di , A(x0 + γi di ) − (b, y)
2 i=0 i=0
k
!
1 1 X
= (x0 , Ax0 ) + x0 , γi di
2 2 i=0
1  X X 
+ γi di , γj dj
2 ! !
k k
1 X i X
i
+ γi d , Ax0 − (b, x0 ) − b, γi d
2 i=0 i=0
k k k X
k
1X X 1 X
= J(x0 ) + γi (x0 , Adi ) − γi (b, di ) + γi γj (di , Adj )
2 i=0 i=0
2 i=0 j=0
k k
1X X
= J(x0 ) + (γi )2 (di , Adi ) + γi (Ax0 − b, di )
2 i=0 i=0
k k
1X X
= J(x0 ) + (γi )2 (di , Adi ) − γi (r0 , di )
2
| i=0 {z i=0
}
:=f (γi )

f 0 (γi ) = 0 ⇒ γi (di , Adi ) − (r0 , di ) = 0


⇒ γi = αi

10

Vous aimerez peut-être aussi