16/03/2017 DtentedeJouleThomsonetmesuredeCv
DETENTEDEJOULETHOMSON
ETMESUREDECv
IRAPPELSTHEORIQUES
I1DtentedeJouleThomson
LadtentedeJouleThomsonintervientlorsd'uncoulementgazeuxirrversiblelentetadiabatiquetravers
unorificeouuneparoiporeuse.LapressionpassedeP1enamontP2enavaldelaparoi.Lepremier
principeappliqulatransformationadiabatique(lorsquelefluidepassedel'tat1l'tat2)s'crit:
U=U2U1=P2V2+P1V1avecQ=0(adiabaticit)
ouencoreU2+P2V2=U1+P1V1soitH2=H1
LadtentedeJouleThomsonestdoncisenthalpique.
Danslecasdecttedtente,onpeutdfinirlecoefficientdeJouleThomsonparlarelation:=(T/P) H.
L'enthalpieHestunefonctiond'tatdontladiffrentielleexactepeuts'criresouslaforme:
dH=(H/P)T.dP+(H/T)P.dT
avec(H/T)P=Cpet(H/P)T=T(S/P)T+V=T(V/T)P+V
PendantladtentedeJouleThomson,dHestgal0,d'oilrsulte:
=[T(V/T)PV]/Cp
Silegazsuitl'quationd'tatdeVanderWaals:(P+a/V2)(Vb)=RTondmontreque=[2a/(RT)
b3abP/(RT)2]/Cp(voircours).
I2Transformationirrversibled'ungaz
Lesystmethermodynamiqueconsidrerestconstitudesnmolesdegazrestantdansleballondevolume
vl'tatinitialmaisaussidesn'molesdegazquirentrerontdansleballonaucoursdelatransformation.On
notev'levolumequecesderniresoccupentl'tatinitialetTambleurtemprature.Al'tatinitial,levidea
tralisdansleballon,doncn'>>netparconsquentnseranglig.Lavariationd'nergieinternes'crit:
U=Pext.V=(n'+n).Cv.T=n'.Cv.T
Or,V=(v(v+v'))=v'etPext.v'=n'.R.Tamb,d'ou:
Cv=R.Tamb/T
IIDISPOSITIFEXPERIMENTAL
II1DtentedeJouleThomson
Pourmesurermud'ungaz,onraliseladtentedugaztraversunverrefrittetonmesurel'abaissementde
tempratureTenfonctiondelavariationdepressionP.Legaz,unepressionP1lasortiedu
manodtendeur,estportunetempratureT1(quiseranote)l'intrieurd'unserpentinmtalliqueSqui
plongedansunbainthermostatique.Aprspassagedansuncapteurdepressiondiffrentiellegazest
http://nteserveur.univlyon1.fr/pfcp/lcp/detentejoulethomson/detentejouletexte.html 1/4
16/03/2017 DtentedeJouleThomsonetmesuredeCv
dtendudansuntubedeverrefermparuneparoiporeuse(enverrefritt)jusqu'lapressionatmosphrique
P2.Lafaiblevariationdetemprature*DeltaT=T2T1departetd'autredelaparoiporeuseestdtecte
parunebatteriedesixthermocoupleschromelalumel(coupleK)pouramplifierlesignal.Elleestensuite
reprel'aided'unenregistreur.
Dtaildutubel'intrieurdel'enceinteisole:
II2Transformationirrversibled'ungaz
Unballond'environ10litres,munid'unthermocouplecapillaire,estmissousvide.Unebrusqueentred'air
ambiantesteffectueetl'volutiondelatempratureestenregistre.
http://nteserveur.univlyon1.fr/pfcp/lcp/detentejoulethomson/detentejouletexte.html 2/4
16/03/2017 DtentedeJouleThomsonetmesuredeCv
IIIETUDEEXPERIMENTALE
III1DtentedeJouleThomson
Al'aidedudispositifdcritprcdemment,dterminerexprimentalementlesvariationsdetempratureT
enfonctiondesdiffrencesdepressionPpourl'azote,lepropaneetlegazcarbonique.Lorsdelapremire
exprienceappelerl'enseignant.
Pourralisercesexpriences,suivrelesdiffrentestapessuivantes:
Placezl'extrmitdutuyaudesortiedesgazl'extrieurdelapice.
Veillercequelergulateurdepressiondelabouteilledegazsoitvidangavanttoutemanipulation
(robinetdumanodtendeurtournantlibrementsursonaxe).
Fairel'tudesouspressiondcroissantejusqu'pressionnulle(raliserhuitdixmesurespourchaque
gaz).
Attendrel'quilibrepressiontempratureavantdefaireleslecturescorrespondantes(valeurdumicro
voltmtrenumriquestabilise).
CasparticulierduCO2:
LorsdeladtenteduCO2danslemanodtendeur,ensortiedebouteille,lerefroidissementimportant
provoquparcettedtenteatendancecrerunecouchedegivresurlesparoisinternesdutuyauplacen
avaldumanodtendeur,provoquantunchangementdediamtreinternedutuyaucequimodifieledbitet
perturbelesmesures.Pouryremdier,unsystmedechauffagelectriqueatinstallsurcettepartiede
l'installation(voirfiguresurlapageprcdente)afinderchaufferleCO2etempchercetteformationde
givre.Legazestramentempratureambianteenpassantdansleserpentinplongdansl'eau.
III2Transformationirrversibled'ungaz
RemettrelebouchonEAetlapince(attention,nepaslaisserEAsurlemontagesanslapince).
FermerR1,mettreleboutonnoirdel'enregistreursur3etrglerlasensibilitsur8mV.
Mettreenmarchelapompepalette(interrupteurM/Asurledevantdelapompe).
OuvrirdoucementR1pourfairelevidedansleballon,etattendrequelquesminutes.
FermerR1pourisolerlapompe.
Lorsdelapremireexprience,appelerl'enseignant.
http://nteserveur.univlyon1.fr/pfcp/lcp/detentejoulethomson/detentejouletexte.html 3/4
16/03/2017 DtentedeJouleThomsonetmesuredeCv
Faireunebrusqueentred'airdansleballonenenlevantEA.
PoserlebouchonEAetlapincedanslaboiteprvueceteffet.
Attendrequelesignaldel'enregistreursoitrevenuauniveaudedpartetsoitconstant.
OuvrirdenouveauR1etrecommencerlamanipulationpartirdu3.
Recommencerl'expriencecomplteaumoins3fois.
Lorsquevosexpriencessonttermines,vrifierquelebouchonEAestenplaceetqueR1estferm.
TRESIMPORTANT:arrterlapompe,etouvrirR2toutdesuiteaprs,defaoncequelepompene
restepassousvideaprssonarrt.
IVEXPLOITATIONDESRESULTATS
IV1DtentedeJouleThomson
RelierlalecturedumanomtrediffrentielP1P2P.
LorsqueP1=P2,quelleestlavaleurdeT?Indiquerl'intrtexprimentaldudernierpalierP=0.
TracerlesdroitesT=f(p)etdterminerexprimentalementlescoefficientsdeJouleThomson.
Silegazsuitl'quationd'tatdeVanderWaals(i.e.(p+a/V2)(Vb)=RTpourunemole),vousavezvu
danslesrappelsthoriquesquemu=[2a/(RT)b3abp/(RT)2]/CpQuedevientcetterelationpourde
faiblespressions(infrieuresougalesuneatmosphre)?Pourchaquegaztudirechercherlesvaleurs
descoefficientsaetbdel'quationdeVanderWaalsdansle"HandbookofChemistry",etlescapacits
thermiquesCp,dansle"Mathesongasdatabook"puiscalculerlesvaleursthoriquesdem(enK.atm1)
298Kpourl'azoteN2,ledioxydedecarboneCO2etlepropaneC3H8uneatmosphre.
Comparervosrsultatsexprimentauxauxvaleursthoriques.
Connaissezvousdesapplicationspratiquesdecephnomne?
IV2Transformationirrversibled'ungaz
Releverleshauteursdespicsobtenussurl'enregistreur(prendrelepicleplusgrandpoureffectuerles
calculs).
Queltypedetransformationatonralis?
Calculerlacapacitthermiquedel'airvolumeconstant(Cv).
Comparerlavaleurcelled'ungazparfaitdiatomique.
Enregardantlavitessedesmolculesaucoursdecettetransformation,justifierlesignedeT
http://nteserveur.univlyon1.fr/pfcp/lcp/detentejoulethomson/detentejouletexte.html 4/4