97% ont trouvé ce document utile (33 votes)
26K vues82 pages

Tamazight - Manuel Scolaire Algérie - 4 Année Primaire

Ce document contient de nombreuses informations sur les leçons d'un manuel scolaire. Le manuel est divisé en plusieurs sections traitant chacune d'un sujet comme la phonétique, la morphologie ou la syntaxe. Des exercices et des explications accompagnent chaque leçon.

Transféré par

idlisen
Copyright
© Attribution Non-Commercial (BY-NC)
Nous prenons très au sérieux les droits relatifs au contenu. Si vous pensez qu’il s’agit de votre contenu, signalez une atteinte au droit d’auteur ici.
Formats disponibles
Téléchargez aux formats PDF, TXT ou lisez en ligne sur Scribd
97% ont trouvé ce document utile (33 votes)
26K vues82 pages

Tamazight - Manuel Scolaire Algérie - 4 Année Primaire

Ce document contient de nombreuses informations sur les leçons d'un manuel scolaire. Le manuel est divisé en plusieurs sections traitant chacune d'un sujet comme la phonétique, la morphologie ou la syntaxe. Des exercices et des explications accompagnent chaque leçon.

Transféré par

idlisen
Copyright
© Attribution Non-Commercial (BY-NC)
Nous prenons très au sérieux les droits relatifs au contenu. Si vous pensez qu’il s’agit de votre contenu, signalez une atteinte au droit d’auteur ici.
Formats disponibles
Téléchargez aux formats PDF, TXT ou lisez en ligne sur Scribd

TAGDUDA TAZZAYRIT TAMAGDAYT TAERFANT

Alif n Usedwel Aelnaw


S
w
4M
Aseggas wis 4 n Ulmud Amenzu
Imeskaren :
* ERRUC Muhub
* LEWNIS Ali
* ACUR Reman
* KEBIR Bused
A
d
l
i
s

n tm
a
z
i
$
t
ISBN : 9947-20-423-05

Dpt lgal : 2005-673

MS : 407/05
2010-2011
AGBUR
Asenfar Agatu n ulmad Tagzemt Irisen
01
Sb.07
1
- Furulu sb.10
- Memri sb.14
- Asefru : A lxir-iw
sb.15
2
- Aheggi n tualin s
aerbaz sb. 21
- Asmi kecme er
uerbaz sb. 18
- Asefru : Muggre
Bubri sb.23
3
- Amastan sb.25
- Tasedda sb.28
- Asefru : A tiwiziwin
sb.30
02
Sb.33
4
- Tigi n lewuc sb. 34
-Tirzi er unanar sb. 37
Asefru : Ers-d ay ies sb. 39
5
- Izem sb.41
- Ifis sb.44
- Asefru : ayul sb.46
6
- Tudert n yizmawen sb. 48
- Tudert n yifisen sb.51
- Asefru : Aeqqa n
yired
03
Sb.56
7
- Ibki d uslem sb.57
- Tayuga temme ...
sb.60
- Asefru : Tayazit d...
sb.62
8
- Abare d wail sb.64
- Ameyyez qbel
aneggez sb.67
- Asefru : Ssendu sb.69
9
- Ayazi d wuccen
sb.71
- Neyya tugar tixidas
sb. 74
- Asefru : A mmi zizen
sb.77
AGBUR
Iferdisen n tutlayt Afares s tira Aktazal
Tirawalt : tira : a, i, u, e.
sb.11
Tajerrumt : awal. sb.12
Taseftit : amqim ilelli sb.13
Asewsen n umdan
Sb.16
Sb.32
Tirawalt : tirgalin : f, j, l, m, n.
sb.19
Tajerrumt : isem amagnu d
umalay sb.20
Taseftit : amyag sb.22
Ameslay ef unekcum
er uerbaz
Sb.24
Tirawalt : tirgalin : r, s, w, z,
y. sb.26
Tajerrumt : isem : tawsit
sb.27
Taseftit : ana sb.29
Ameslay ef yiramen
n ugrud
sb.31
Tirawalt : tirgalin : c, q, , x.
sb.35
Tajerrumt : isem : aman
sb.36
Taseftit : amatar udmawan
sb.38
Asewsen n yiersiwen
Sb.40
Tirawalt : tirgalin : h, , .
sb.42
Tajerrumt : arbib sb.43
Taseftit : afeggag sb.45
Aglam n yiersiwen
Sb.47
Sb.55
Tirawalt : tirgalin : , , .
sb.49
Tajerrumt : addad sb. 50
Taseftit : izri sb. 52
Ameslay ef tudert
n yiersiwen
sb.54
Tirawalt : tirgalin : , , tt.
sb.58
Tajerrumt : amernu sb.59
Taseftit : amyag n tara sb. 61
Aseqeed n tenfusin
Sb.6
Sb.79
Tirawalt : tirgalin : b, d, g, k,
t. sb.65
Tajerrumt : amqim awsil n
yisem sb.66
Taseftit : urmir ussid sb.68
Tuqqna ger tefyar d tugniwin
Sb.70
Tirawalt : tussda sb.65
Tajerrumt : tinza sb.66
Taseftit : urmir s "ad" sb.68
Tira n tenfusin
Sb.78

Tazwart
I ke ay anelmad
Aql-ik deg Useggas wis 4 n Ulmud Amenzu maca d aseggas-ik amezwaru deg
ulmad n tmazit.
D wagi i d adlis ara tesxedme aseggas-agi di tmazit. Yis-s ara tlemde ad d-
tmeslaye ef yiman-ik, ef yimeddukkal-ik, ef takat-ik, ef uerbaz-ik akked
temnat ideg tettidire. Yis-s ara tlemde ad tere, ad taru. Yis-s ara ara tissine
aas n tawsiwin timaynutin.
Adlis-agi inek llan deg-s 3 n yisenfaren: asenfar amezwaru d takalast n tesmilt s
yismawen d tewlifin nwen. Asenfar wis sin d takalast n kra n yiersiwen yettidiren deg
umenaw n tefriqt.
Asenfar wis 3 d amud n tmucuha ideg ara d-tgemre aas n tmussniwin d termiyin.
Yal asenfar llant deg-s 3 n tgezmin.
Yal tagzemt teddes akka :
Ameslay ef tugna
Tauri d tegzi n tira
Almad n umawal s usemres n waas n tugniwin.
Tirawalt
Tajerrumt
Tauri d tegzi n tira
Taseftit
Ccna d uzuzen
Tira n uris amecu
Nefren-d igburen itlayanen ara k-yilin d isulal i ulmad n tira d turi s yirisen
imeyanen. Nessaram s yirisen-agi ad temmle tauri. Nsedda-d deg-sen aas n
tugniwin igerrzen ara k-yeswesnen idles-inek, tamurt-inek d umaal.
Imeskaren
Taliwin n ugemmay
Asekkil ameqqran n tira s tmacint
A B C D E F G H I J K L M N
Q R S T U W X Y Z
Asekkil ameyan n tira s tmacint
a b c d e f g h i j k l m n
q r s t u w x y z
Asekkil ameqqran n tira s ufus
A B C D E F G H I J K L M N
Q R R S T T U W X Y Z
Asekkil ameyan n tira s ufus
a b c d e f g h i j k l m n
q r s t u w x y z
Tagzemt Aris Tajerrumt Taseftit Tirawalt
Tasmuli
- Furulu
- Memri
Awal : asekkil,
tasawalt
Amqim
ilelli
Tira : a, i, u, e
a/e
Ad d-
mmeslay
ef wasmi
kecme
er uerbaz
- Aheggi n tualin
er
uerbaz
- Asmi kecme er
uerbaz
Isem : amagnu
Amalay
Amyag
Tirgalin : f, j, i,
m, n,
Ad d-ini
d acu
i emmle
- Amastan
- Tasedda
Isem : tawsit ana
Tirgalin : r, s,
w, z, y.


A
s
e
n
far 1

u
1. Ad d-snekde$ iman-iw ne$ amdan niven
2. Ad d-mmeslaye$ $ef wasmi kecme$ $er
u$erbaz (amuken, ass amezwaru, allalen .)
3. Ad d-mmeslaye$ $ef yiramen-iw
8
A
s
e
n
f
ar

1

u
Takalast n tesmilt nne
Ad wali, sakkin ad d-mmeslaye
argaz, tameut, taqcict, anelmad,
aselmad aerbaz, tasmilt, taddart,

irem,

azadu,
azeglal,
tasukt, alad , uun
Tagzemt 1
ut
9
Ad sle, sakkin ad mmeslaye
Ad nemyussan gar-ane

Ad swesne ameddakkel-iw
.
Azul a Mayas ! Nekk d
Tilelli, zede di ....
ad re di tesmilt...........
Azul !
Nekk isem-iw Mayas.
Zede di ... i kemm ?
Ma d wagi d Mayas,
ameddakkel nne di
tesmilt
Tagi d tameddakkelt-iw
Tinhinan.
Akken kan i netturar.
Azul a Tinhinan !
Azul a Mayas !
Fere aas imi k-ssne
10
A
s
e
n
f
ar

1

u
NEKK D FURULU
Nekk isem-iw Furulu. Lule deg useggas 1912, sin wussan uqbel ameril. Zede
di Tizi-Hibel, di tiwant n At Memud deg wasun n At Dwala, di tmurt n Leqbayel.
Tsemma-iyi setti Furulu i wakken ur iyi-ttaen medden s ti.
Imi d nekk kan i d aqcic deg uxxam nne, emmlen-iyi akken ma llan. Baba, yemma
d yessetma teddun-iyi di lebi. Setti, tessewa-iyi tiidanin. emmi, iemmel-iyi amzun
d mmi-s.
Mulud FERUN
D tasuqilt
Asegzi n wawalen
Ameril : d ass aneggaru n yennayer i d-yerel s-ur furar akken
ad ine tamart i as-yeddan di nneqma.
Asun: tagrumma n tiwanin yellan deg yiwet n temnat.
Isestanen
1. Isem-is uqcic-agi?
2. Melmi i ilul?
3. Anda ilul?
4. Ayen i as-tsemma setti-s Furulu?
5. Acuer i t-emmlen akk deg uxxam?

A
v
ris
Nekk isem-iw ...
Tagzemt 1
ut
13
Amqim ilelli
er imedyaten:
Nekk isem-iw Furulu.
I Kemm a taqcict, isem-im?
Di tefyirt : nekk isem-iw Furulu .
1. I wumi yettmeslay furulu mi d-yenna "nekk isem-iw..."?
2. Acu i d-sskanen wawalen-agi : nekk, kemm?
3. Anwi awalen i nessenfel yis-sen?
Awalen-agi qqaren-asen : imqimen udmawanen.
Ad cfu$
Amqim udmawan ilelli yemmal-d:
- Win yettmeslayen : Nekk, nekkni, ...................
- Win iwimi ttmeslayen : ke, kunwi, ...............
-Win ief ttmeslayen : Netta, nutni .....................
Ilu$ma
C Derrer imqimen udmawanen ilelliyen.
Ameddakkel-iw netta d gma-s, ruen er tanut, uen-d arum d yigumma.
Nekk akked ke werin nemsefham.
Nekkni s warrac n Lezzayer ur a-yezgil yiwen.
Kunemti s tlawin tena-kent tasa.
Uguren, d nutni i ten-id-ixellqen, i ten-ittqabalen d nekkni.
C Err amqim udmawan ilelli iwatan.
.......... nru er yilel ma d ............ truem er udrar.
...........tusi-d zik, daymi i ten-id-temlale.
...........walant asaru-nni Amacahu.
Temmlemt ies ..........., ma d .............nezga d ccel.
C Aru tifyar-agi tbeddle amqim " nekk " s "nekkni ", " ke " s " kunwi".
Keini ru, nekk ad qqime. Anef-iyi d yied asemma
Nekk d amdan ur yefhim yiwen.
T
a
s
e
ftit
14
A
s
e
n
f
ar

1

u
Mulud MEMRI
Mulud MEMRI d amaru. Ilul di Tewrirt n Mimun deg Wat-Yani deg useggas 1917.
Yemmut ass n 26 di furar 1989 di in-Ddefla. Yemel di taddart-is. Mulud MEMRI
yefka azal i tutlayt d yidles n tmazit. Yura aas n yidlisen ama s tefransist ama s tmazit.
Gar-asen : Isefra n si Muend u Mend, Isefra iqdimen n Leqbayel , Tajerrumt n tmazit,
Amawal n tmazit tatrart, Ahellil n Tgurarin, Tawrirt yettwattun, Tazegrawt, Yenna-as
ccix Muend ....atg.
Asegzi n wawalen
Amaru : d win yettarun idlisen( tiktabin)
Isestanen
1- Anwa i d Mulud MEMRI ?
2- Anida ilul?
3- Melmi ilul?
4- Melmi yemmut?
5- Anda yemel?
6- Acu yura?
A
v
r
is
Tagzemt 1
ut
15
A lxir-iw
A lxir-iw a lxir inu
Mmi deg
yi
rebbi inu
rez-iyi-t a baba inu
Ad iueg irennu
A lxir-iw...
A lxir-iw tagut tufrar
Iij yu-d isummar
S lfer ad

k-ge ay urar
Si wukud ad nurar
A lxir-iw
A lxir-iw lhemm iya
Mmi iwwe d ameksa
rez-iyi-t a bab n lqedra
Yis-s teueg lara
A lxir-iw...
Seg yisefra n at zik
n Reman AT MENSUR
A
s
e
f
ru
18
A
s
e
n
f
ar

1

u
Asmi kecme er uerbaz

Cfi amzun d ielli, ef wass amezwaru mi kecme er uerbaz.
D tanezzayt, baba yual-d si tejmaet. Qqime d tama n lkanun. ef yinyen ittewwa
uyefki. Allen-iw tteqqnent si naddam ma d taebbut-iw tuki. Maca akken kan i d-yeneq
baba yekkes-iyi la-nni akked naddam-nni.
Yenna-as baba i yemma : "iwel, iwel. Ha-t-an yexmumi akk, tile ad t-yeqbel
uselmad akkagi !
- Ula d iselsa-s umsen. Ahat ad neru kan ar azekka. Ad as-ssirde iselsa-s akked
tbernust-is.
- Azekka, ad yaf imekwan ttwafen.
- Tessared-iyi yemma, syin yewwi-iyi baba er uerbaz.
Mulud FERUN,
D tasuqilt
Asegzi nwawalen
Tanezzayt : tasebit
Isestanen
1. Ayen i as-yecfa uqcic i wass amezwaru mi iru er uerbaz?
2. Ayer ur tebi ara yemma-s ad iru mmi-s er uerbaz ass-nni?
3. I baba-s melmi i yeba ad yekcem mmi-s er uerbaz?
4. Acuer?
A
v
r
i
s
Tagzemt tis 2
19
Isekkilen: f, j, l, m, n

Tafelwit adlis azmam (alug) anelmad
Ad akze isekkilen
Tafelwit F, f, fa
Ajerri J, j, ja
Adlis L, l, la
Azmam M,m,ma
Anelmad N , n, na
Taliwin n yisekkiler
F J L M N
f j l m n
Ilu$ma
C Err deg yilmawen yiwet si tergalin-a : f, j, l, m, n.
a....a... ta....rut a...rad i....es a.....ger
asi.... i...di ta...u...ast u..... i.....i
C Af-d 10 n wawalen s yisekkilen-a : a, i, u, e, f, j, l, m, n.
C Semyezwer akken iwata isekkilen tsuffe-d awalen
[m,a,l,i], [i,i,n ] [ e, m, l, i] [f, l, e, i]
T
i
r
a
w
alt
20
A
s
e
n
f
ar

1

u
Isem : amagnu d umalay
agadez iselsa tafist
Azekka-nni , d ass n ugadez . Yewwi-iyi jeddi med er ugadez n Tizi-Uzzu i wakken
ad d-ae iselsa ara lse s aerbaz.
Isestanen
1. Acu d-mmalen wawalen : agadez, iselsa , tafist ?
2. Awal " tafist " yemmal yiwet n tefist kan ne kra n wayen yesan uzzal d
ufus yerna tteddzen yis-s ?
3. Acu d-mmalen wawalen-agi : aqcic , tazemmurt, izem , axxam ?
4. Acu d-mmalen wawalen : med , Tizi-Uzzu ?
5. Deg wacu i mgaraden d yismawen : agadez , iselsa , tafist ?
Ad cfu$
1- Isem d awal yemmalen amdan ne aersiw ne taawsa. Taawsa tezmer ad tili :
a- d ayen i nettwali : amdan , imi, aersiw...
b- d ayen ur nettwali ara: tilelli, talwit, asemmi, aal ...
2- Yella yisem amagnu : yemmal taawsa
3- Yella yisem amelay : yemmal : - isem n umdan ... . - isem n umkan .
Ilu$ma
C kkes-d isem seg tefyar-agi.
- Win yeban ad iellet deg useggas, yezre irden, win yeban ad iellet yal
aseggas, yeu isekla, win yeban ad iellet lebda, yesselmed tarwa-s.
C Err yal isem deg umkan-is di tfelwit i d-iteddun :
argaz, tameut, uccen, awtul, tazdayt, arum, abrid, la, asirem, targit, tadukli
Taawsa i nettwali Taawsa ur nettwali
................................. .................................
C Err yal isem deg umekan-is di tfelwit i d-iteddun :
jeddi, adfel, adrar, Fransa, Tin-hinan, ultma, gma, Mazi, med, aqrab, tanerit,
adlis, aman, Lezzayer .
Isem amagnu Isem amalay
......................... .............................
T
a
j
e
r
rum
t
Tagzemt tis 2
23
Mmuggre Bubri
Mmugre Bubri
Ibubb tacullit
Aniwer a Bubrit
er tmurt Ugawa
Acu ara d-tawi
D irden d nnema
Irden d izellafen
Mmi d ssmid yufafen
A lxir-iw...
Seg yisefra n at zik
n Reman AT MENSUR
Isestanen
1- Ayen ibubb Bubri tacullit?
2- Acu yewwin Bubri er tmurt Ugawa?
3- Anwa yettmeslayen deg uris-a?
4- Acuer tcuba tmeut mmi-s er ssmid yufafen?
A
s
e
f
ru
24
A
s
e
n
f
ar

1

u
D nekk ara yarun
Ilu$ma
C Smed ilmawen s wawalen a : imru, azmam, tasdart, taynust.
Ass-nni amezwaru di tesmilt , ddme-d ........ azegzaw ,uri isem-iw er .......
Uri daen azemz n wass-nni . Isuter-a-d uselmed ad d-nessken allalen akk
i d-nu. Mli-asen-id ......,
C Yal tafyirt, err-as tugna i as-iwatan:
Masin ha-t-an di tnedlist netta d baba-s.
Masin yesskan-d i yemma-s ayen i d-yu : iselsa , agra , izmamen...
Masin iteddu er uerbaz



26
A
s
e
n
f
ar

1

u
Isekkilen : s, r, z, y, w.
Sikked tugniwin tere-d isem nsent.
Tisura izi aruy uraw
er-d awalen-a : argaz, awal, izem, ayla.
Qqen ger wawalen iedlen :
- Agraw azal
- Azal ayefki
- Tamurt agraw
- Ayefki tamurt
Ad aru
R S W Y Z
r s w y z
Ilu$ma
C Err di twinest isekkilen r, s, z, w, y, yellan deg wawalen-a :
ayen, azekka, awren, tasa, ayla, yemma, crew, azrem, ussan.
C Smed awalen s tergalin-a : r, z, s, w, y.
a..al, i..i, aw..en, a..ger, afu.., a..efki.
T
i
r
a
w
alt
Tagzemt tis 3
27
Tasedda
Nekk qqaren-iyi Tasedda. D tanelmadt deg uerbaz amenzu n
taddart-iw. emmle ad re idlisen n tmucuha. Ttwali unuen yettembiwilen
i d-yetteddin di tiliri. Deg wussan n usgunfu tturare tixxamin ne alqafen.
emmle daen ad wali deg uselkim iwnes-ussid i d-yesskanen iersiwen.
Asegzi n wawalen
Asgunfu : astefu
Isestanen
1- Tasedda d taqcict ne d tameut?
2- Suffe-d seg uris tafyirt i d-yemmalen ma d taqcict ne d tameut.
3- Acu i temmel Tsedda?
4- Anwi uraren i temmel?
28
A
s
e
n
f
ar

1

u
Isem : tawsit
er imedyaten
Amastan d aqcic.
Tasedda d taqcict.
Tasedda tessawal-as-id setti-s tamacahut n Briruc.
Mi yeli yiij issefqad Umastan i tqerracin-is.
1- Isem amezwaru " aqcic " qqaren-as : isem amalay
2- Isem wis sin " taqcict " qqaren-as : isem unti.
3- Isem tamacahut, d unti ne d amalay ? Nezmer ad as-nbeddel tawsit ne ala?
4- Isem iij, d unti ne d amalay ? Nezmer ad as-nbeddel tawsit ?
Ad cfu$
Isem di tmazit isa snat n tewsatin : amalay (aqcic ) akked wunti (taqcict).
Llan kra n yismawen san yiwet n tewsit kan : zemren ad ilin d untiyen kan
(tamemt) ne d imalayen kan (arum).
Ilu$ma
C Smel di tfelwit yellan s-wadda ismawen-agi: argaz, tala, arum, ageffur,
tamurt, tara.
Amalay Unti
C Ger yismawen i d-nefka, wali ma san akk unti d umalay ne llan wid yesan
kan unti ne amalay kan :
- Tanelmadt
- Ass
- Taddart
- Uccen
C Af-d s-ur-k / s-ur-m, sin yismawen yesan unti d umalay.
T
a
j
e
r
rum
t

Tagzemt tis 3
29
Ana
Tarda
Deg uxxam, awal sin ad iyi-d-inin " Ru sired ifassen-ik ! Ru sired iarren-ik !
Ru sired tumas-ik ! "
Rachid ELLIC
- D acu i as-qqaren wat-uxxam i mmi-tsen ?
- Anwi awalen i ssexdamen ?
- Melmi i nessexdam awalen-ina ?
At-uxxam ssexdamen imyagen ru sired i wakken ad snedhen mmi-tsen.
- Ger yimqimen ilelliyen, af-d anwa udem i nezmer ad nessendeh. Err ticret (+)
sdat-s.
Imqimen ilelliyen Ticret
Nekk
Ke
Kemm
Netta
Nettat
Nekkni
Nekkenti
Kunwi
Kunemti
Nutni
Nutenti
Ad cfu$
Amyag mi yefti er wana, d asendeh i nessendah yis-s. Ana ifetti d
wudem wis2 kan (amalay d wunti), ur-s : ke, kemm, kunwi, kunemti,
acku d wigi kan i nezmer ad nessendeh.
Ilu$ma
C Akez anwi i d imyagen swayes i nezmer ad nessendeh :
- Ifer mmi-s er lexla, yenna-as : " Ual s axxam, ini-as i yemma-k ad ak-id-
tefk imekli ".
- Yea lmal, yefre bab-is.
- Tenna-as tyazit : " Anfet-asen i warraw-iw ! "
- Tenna-as yemma-s i Briruc : " E imensi ne ad as-ini i uekkaz ad
k-iwwet ".
C Ha-ten-a yimyagen, sefti-ten akken ara tesnedhe yis-sen :
Twala, teamt, turam, ad tesle.
T
a
s
e
ftit
30
A
s
e
n
f
ar

1

u
A tiwiziwin
A tiwiziwin
Huzzemt afriwen
Tura d tameddit
Lewal d ilmawen
Anfemt i wanu
A sut ubalu
Iij ili iru
Idda d umalu
A sut ubalu
Huzzemt ifassen
Iij ili iru
Idda d
y
isaffen
Aeqqa aeqqa
Ad immed meqqa
A Sidi Rebbi
el lbaraka
Seg yisefra n at zik
n Reman AT MENUR
Isestanen
1. Iwumi yettmeslay umedyaz ?
2. Acu xeddment ?
3. Acu i asent-yessuter ?
A
s
e
f
ru
Tagzemt tis 3
31
D nekk ara yarun
C Smed tifyar s wawalen-a : asafag, ayis, idlisen, ttummu.
emmle ad rekbe ef ...........
Mi ara rue er yilel, ..................
Asmi ara inige, ssarame ad ddu deg ............
Taqcict-a, temmel ad ter ...............
C Smed tifyar s wawalen-a : tigi, isura, Mazi.
Nekk, isem-iw .............., kkre-d di taddart, emmle ad rzu er ................ n
Yiekkuren. Mi rezzfe er temdint ttwali-d .............. di ssinima.
32
A
s
e
n
f
ar

1

u
Ad ktazle$ iman-iw
Wali ma tzemre...
1. Ad teswesne iman-ik?
2. Ad d-tmeslaye ef yimdanen nien?
3. Ad d-tefke isem nsen?
4. Ad d-tefke aara nsen?
5. Ad d-tefke azemz n tlalit nsen?
6. Ad d-tefke tansa nsen?
7. Ad d-tesmerse awalen swayes i nzewwir deg usewsen?
8. Ad d-tmeslaye ef yiwen s utram?

Melmi i tettafe iman-ik? mi ara...
1. ...txeddme wed-k ?
2. ...txeddmem di sin ?
3. ...txeddmem d agraw ?
4. ...txeddme d yinelmaden n tesmilt akken ma llan ?
Muqel ma tzemre...
1. Ad takze amyag?
2. Ad d-takze isem amagnu?
3. Ad d-takze isem amalay?
4. Ad d-takze ana?
5. Ad d-takze tawsit n yisem?
6. Ad taru isekkilen teri akken iwata di yal tagnit n tira?
Ih Ala

Tagzemt Aris Tajerrumt Taseftit Tirawalt
Asemmi n
yiersiwen
- Lewuc n tegi
- Tirza er unanar
Isem :
aman
Amatar
udmawan
Tirgalin: c, q, ,
x.
Aglam
nsen
- Izem
- Ifis
Arbib
Afeggag
n umyag
Tirgalin :
b,d,g,k,t
Tudert
nsen
- Tudert n
yizmawen
-Tudert n yifisen
Isem : addad Izri Tufayin : , , .

A
s
e
n
far w
i
s

2
1. ad issine$ ismawen n yi$ersiwen
2. ad issine$ ad d-gelme$ i$ersiwen.
3. ad d-awi$ awal $ef tudert n yi$ersiwen
Tagzemt 1
ut
35













A
M
AWA
L
Izem
Ikerri
Tafunast
Uccen
Tawtult
Abare
Ayazi
Taat
Anzi
Ilu
Amde
Amayas
Ifis
Amcic
Azrem
Inisi
Ayul
Aydi
Agi
Amejud
36
A
s
e
n
f
ar

w
i
s
2
Lewuc n tegi
Di zzman amezwaru, nnejmaen lewuc; mesgallen ur ualen ad myeen. Rran izem
d agellid fell-asen. Rran tilas d yinigan: wa ur yettawe wa.
Izem yezde tigi tameqqrant netta d wuccen, d yilef, d tewtult, d tyazit akked tfunast;
llan akk d ixeddamen-is: ilef, yeggan fell-as; uccen, yeddal yis-s; tawtult, isummut-itt;
abare, yettagem-as-id aman; ayul, izeddem-as-id isaren; tayazit, tettarew-as-id
timellalin; ma d tafunast, tettakk-as-id ayefki.... Ala uccen ur nefri ara.
Brahim ZELLAL Seg : le Roman du chacal
FDB,1964
Isestanen
C Ayen d izem i rran d agellid ?
C Anwi iersiwen i izeden yid-s?
C Acu i ixeddem yal yiwen deg-sen?
Tagzemt 1
ut
37
Isekkilen: c, , q, x,

Ad muqle tugniwin, ad d-ini d acu d-mmalent.

uccen aerda aqjun tixsi
Ad d-re
Arum amcic aqerruy axxam
Icuba, acruf, ii, aenja, abuqal, aqrur.
Ad aru
C Q X
c q x
Ilu$ma
O Qqen ger wawalen iedlen
Arum Axenfuc
Aqerdac Iciwi
Axenfuc Aqerdac
Iciwi Arum
O Sdukkel awalen yesan isekkilen iedlen :c, , q, x, deg umku-agi.
Ii, ayul, acruf, aqahwi, ixmir, axrib, iclem,
Aqfal, acbayli, aqendur, taxabit, taxerrubt, tacelit
O Smed awalen-a s tergalin : c, , q, x.
a..ebbub, a..rab, yen..ef, a...urar, am..ar, a..enfuc
a...enfir, a..acfal, af..al, a..rab, awina... a...edmir.
O Derrer isekkilen i teri ass-a
Taquccit, taqacuct, aenja, axlen, ixef, ef, adrar, uffur,
Tamendit tamasit, agdaz, acengu, takatut, ise, alemsir
Ifecka, azwel, amuin, akafu, tamettant, afniq
T
i
r
a
wa
lt
38
A
s
e
n
f
ar

w
i
s
2
Isem : aman
Imedyaten
Nnejmaen lewuc.
Rran izem d agellid fell-asen.
Tayazit tettarew-as-id timellalin..
1- er imedyaten tekkse-d ismawen.
2- Deg wacu mgaraden yismawen-agi : izem, izmawen ?
3- Acu n umgired yellan ger yismawen : tamellalt, timellalin?
Mi ara yili yiwen i yellan neqqar-as : asuf ; ma llan si sin d asawen neqqar-as : asget
Md : izem : d asuf - timellalin, lewuc d isegten.
Ad cfu$
Isem d awal yemmalen : amdan, taawsa, aersiw... ur-s sin yimanen:
- Asuf: argaz (yiwen)
- Asget : irgazen (si sin d asawen)
Ilu$ma
O Efk-d asget n yismawen-a .
- amar ...
- tamart ...
- abrid...
- afud...
- aar...
O Smed tafelwit-agi .
Asuf Asget
Amar
...
Iij
...
...
iberdan
...
ulli
O Efk-d asget n yismawen-a ternu-d tamawt
- tixsi
- seksu
- tafunast
- aman
- tameut
- tizizwit
T
a
j
e
rrum
t

Tagzemt 1
ut
39
Tirza er unanar
Ifawas yerza er unanar n yiersiwen n Ben eknun. Mi d-yual, isteqsa-t umeddakkel-is
Meqqran d acu i d-yera dinna.
Meqqran: Anier true ielli?
Ifawas: Ielli, rue er unanar n yiersiwen n Ben eknun.
Meqqran: Acu i d-twala dinna?
Ifawas : ri-d aas n yiersiwen. Widak akk ttwali di tiliri, ufi-ten dinna. Win i iyi-
iswehmen d ibki. Yea-a akk tagella-nni newwi yid-ne.
Meqqran : Isem nsen akk yiersiwen-agi?
Ifawas: Mai d kra: izem, abare, uccen, taat, ikerri, amayas, ilu, amde, anzi,
anhil, awtul, ibki, ifis...
Isestanen
1. Anier iru Ifawas?
2. Anda i d-yezga unanar-agi?
3. Acu i d-iwala dinna?
4. Ayen ala i yibki kan iwumi yefka ad ye?
5. Anwi iersiwen ger wid n unanar i yettidiren d umdan?
6. I wiya nien anda ttidiren ihi?
7. Ayer i ten-id-wwin er unanar ihi?
40
A
s
e
n
f
ar

w
i
s
2
Amatar udmawan
Ad kemle$ tifyar
Yezde di tegi
Yezde wuccen di tegi
.......... wuccanen.
.......... tuccent.
1- Derrer imyagen yellan di tefyar-agi.
2- Sefti amyag "zde" d wudmawen nien.
3- "yezde, zeden " " tezde " d imyagen. D acu i d-yemmalen aya ?
4- D acu i yettbeddilen deg umyag? Ayer?
5- Sefti amyag "ali" d wudmawen akk.
Uli ...
6- Acu yemmal wayen akka yettbeddilen deg umyag?
7- Amek i as-sawalen ?
Ad cfu$
Amyag d awal yemmalen tigawt ne taara.
Amyag mi yefti, yettili deg-s wayen i d-yemmalen win ixedmen tigawt :
d ayen iwumi neqqar amatar udmawan. Md : uli ... " " d amatar
udmawan
Tuli " t..." d imataren udmawanen
Yuli "y " ... d amatar udmawan
Ilu$ma
O Suffe-d imyagen yellan di tefyar-agi.
Izem yual d agellid fell-asen.
Tafunast tetteeg.
Tawtult yessummut-itt.
O Muqel amedya amezwaru n tfelwit tkemmle akken.
Amyag Amatar udmawan Amqim ilelli
Tedda
Yea
Nerwel
Ffen
Tsawle
Yugi
t... nettat
O Sefti amyag "ffe" d yimqimen-agi.
Nekk Ke Netta Nettat Nekkni Kunwi
T
a
s
eft
i
t
Tagzemt 1
ut
41
Ers-d ay ies
Ers-d ers-d ay ies,
Mmi-tne yeba ad yees,
Awer yaen, awer yehlek,
Ers-d ers-d a naddam,
Mmi d amgud n rremman,
Awer yaen, awer yehlek,
Ala sea d tezmert yeqwan,
Ttuha ay imeksawen,
Ma ur twalam ara uccen,
Yewwi izimer d aksas,
Itbe-it mmi yekkes-as-t,
Mmi yewwi-d ikesman,
Uccen yewwi ieswan.
Ccna n uzuzen
A
s
efru
42
A
s
e
n
f
ar

w
i
s
2
D nekk ara yarun
O - Seqed tifyar-agi terre-tent i tugniwin iwatan.
- tzerzert umayas deffir yettazzal
- teydit arraw-is tessuttu.
- aksum yuker wuccen.
- tmeut akraren teksa.
O Mmeslay-d s kra n tefyar ef uersiw i temmle.
O Seqed awalen tsuffe-d tifyar.
- izem - di tegi - d aersiw - d agellid n lewuc - yettidir - d netta - i.
Tagzemt tis 2
43
Izem
Izem d aersiw n tegi. ur-s tafekka d tuntimt, d taezzfant. Aqerruy-is
d ameqqran, d amubrin, ma d tiqejjirin-is d tiwezzlanin. Di tezi, ad yesu ger 1,5m ar
2,5m. Ma di tiddi, yesa azal n 1,20 m. Taeyt-is, ad tili ger 150 ar 250 kg. Aqerruy-is,
amger-is d tuyat-is dlen akk s wanaden.
Timi ines d awina d uwras. Tifednin-is sant accaren d umsiden, d iezzfanen. Izem
yezmer ad yidir alamma d 12 n yiseggasen.
Asegzi n wawalen
- Tuntimt : tehed
- Timi : amellal, aberkan, azegga, awra...
Isestanen
- Acu i d-yeglem umeskar n uris-agi ?
- Mi d-yemmeslay ef yizem, ibder-d aas n yiferdisen n tfekka-s. Acu-ten ?
- Amek i d-yeglem yal aferdis ?
Ala$mu
Mi ara tere aris-agi, smed takara i d-iteddun:
Aersiw : Tanzagt n tudert : Tafekka : Tezi :
Lqedd : Taeyt : Timi : Aqerruy :
Tiqejjirin : Accaren :
A
v
ris
44
A
s
e
n
f
ar

w
i
s
2
Isekkilen: , h,

aarus ahicur iiqel
Aarus -
Ahicur H - h
Iiqel -
Tal$iwin n usekkil
H h
H h
Ilu$ma
1- Semyezwer isekkilen tsuffe-d awalen :
i - d - l - u - h - l a - i - h - l l - - a - u - i a - i - j - m - - e
2- Qqen tisawalin tsuffe-d awalen :
Tasawalt 1
ut
Tasawalt tis 2
- A
- U
- Yel
- I
- A
- A
- Ta
- Tah
- ha
- der
- bar
- bac
- bult
- rawt
- diq
- rur
T
i
r
awa
l
t
Tagzemt tis 2
45
Arbib
er imedyaten
Izem yesa aqerru d ameqqran, iarren d iwezzlanen maca d izuranen.
1. I wacu-ten wawalen-ina yettuderren ?
2. D acu i a-id-mlan ?
3. Anwi imyagen iseg d-kkan?
4. Acu i as-nerna i umyag akken ad d-ffen wawalen-ina?
Ad cfu$
Arbib d awal yemmalen amek iga kra. Ittekk-d urbib seg yimyagen n tara
( wid yemmalen amek iga kra).
Imedyaten : - izwi azegga,
- ibrik aberkan,
- ihriw ahrawan,
- imlul amellal,
- irig aragan / ameragu
Ilu$ma
O Akez irbiben yellan di tefyar i d-iteddun
Yea arum d aquran.
Yea arum yeqqur.
Acebbub-is aberkan, tebra-as ef tuyat-is; tecbe, temle.
Teur tezuyt d lecic azegzaw.
Wwi-d aberhuc d aqahwi.
O Suffe-d irbiben seg yimyagen i d-iteddun.
Iwri, bren, icbi, er
O a- Ger yimyagen i d-iteddun, af-d anwi iseg nezmer ad d-nessuffe arbib.
E, aay, wali, ini, ihriw, azzel, ifsus, ru, imsus, imri, anef, rwel.
b-Err di tefyar irbiben i d-tufi seg yimyagen-a.
T
a
j
e
rrum
t
Tagzemt tis 2
47
Afeggag n umyag
er-d amedya-agi
Izem yea.
- Kemmel i tefyar-agi:
Tawtult ..................
Izem d wuccen ..................
Tawtult d tsekkurt.............
1. Suffe-d imyagen
2. Kkes-d amatar udmawan.
3. Acu i d-yeggran deg umyag?
C Ayagi i d-yeggran deg umyag qqaren-as : afeggag.
Ad cfu$
Amyag mi ara yefti, ttilin deg-s sin yimuren: amatar udmawan akked
ufeggag n umyag. Mi nekkes amatar ittimi-d ufeggag. Amedya:
Yea
* Y= amatar udmawan
* a = afeggag n umyag
Ilu$ma
1- Smed ilem:
-Izem yezde tigi tameqqrant
-Tawtult ... tigi tameqqrant
-Izem d wuccen ... tigi tameqqrant
-Tawtult d tsekkurt ... Tigi tameqqrant
2- Kkes-d imyagen seg tefyar i d-iteddun tsemde tafelwit-agi:
Azger yeqel gma-s.
Yea lmal, yefre bab-is.
Nnuen yierdayen di lbext n umcic.
Yekcem wuccen taqeit.
Ma yesa uqjun timin, ban-t akk medden i nnesba
Amyag Amatar udmawan Afeggag
T
a
s
eft
i
t
48
A
s
e
n
f
ar

w
i
s
2
Ayul
A lmerkub acal telhi
Asmi tettebbi
Bab-ik letab inqes-as
****
Tettebbi am uzal am yi
Yal letab telli
Yerna uekkaz d aessas
***
Tura ikfa lal-ik teyi
Ad k-en i usemmi
Yekfa lxir deg yiwen wass
Raba SIDANI
Seg tesfift
A
s
efru
Tagzemt tis 2
49
D nekk ara yarun
O Aru acu i twala ddaw yal tugna am umedya amezwaru
Aqjun aberkan .................. ..................
.................. .................. ..................
O Smed s urbib iwatan : ameqqran, amubrin, aayan, amecu, aezzfan
Aqerru n yizem aqamum n yibellire ilu d .....................
d .......................... d .............................
Amcic d................... Ayazi....................
1- Smed ilmawen s wawalen ara d-tafe
Ikerri d aersiw yettidiren deg .................. Tafekka-s tdel s ..................
.................. Aqerruy-is d .................., yesa acciwen .................. . Iqejjiren-is
d..................
50
A
s
e
n
f
ar

w
i
s
2



Tagzemt tis 3
51
Tudert n yizmawen
Izmawen ttidiren deg yizuar ideg llan yisekla akked temnain icuban cwi er tneruft.
Ui nsen d iersiwen at-tfenza, icban : tizalin, imejuden, izgaren n tegi, imeden...di
tuget, d tisedwin kan i yetteggiden. Mi d-fent kra, ad zwiren yiwlayen ad en d wamek
ara ent nutenti d warraw nsent. Yezmer yiwen yizem ad ye alamma d seba kilu n
uksum deg wass.
Ttidiren yizmawen d tirebba ideg ttilin xemsa ar tlatin n yieggalen. Tarbat, ttilint
deg-s tsedwin d warraw nsent akked yiwen ne sin yizmawen imeqqranen. D wigad-agi
i d iqerra n terbat.
Tasedda tezmer ad tarew si yiwen ar reba n yizmawen. Ur sint ara tsedwin yiwet
kan n tallit ideg ttarwent deg useggas. Tisedwin timeca ttidirent di terbat si tlalit ar
tamettant, ma d izmawen, mi wwen sin yiseggasen, ttutraren-ten yizmawen-nni iekmen
tarbat.
Isestanen
C Anida i ttidiren yizmawen ?
C D acu i tetten ?
C Deg wacal yid-sen i ttidiren yizmawen di terbat ?
C Anwa i yettebbiren di terbat n yizmawen ?
C Acal n warraw-is i tezmer ad tarew tsedda ?
52
A
s
e
n
f
ar

w
i
s
2
Isekkilen : , ,
er awalen yellan ddaw n tugniwin :
aar iudan tiurin ti iij
Asekkil ameqqran
Asekkil ameyan
Ilu$ma
C Derrer imesla ufayen yellan deg wawalen i d-iteddun
Yees, aar, au, yesfe, ti, aref, aref.
C Muqel tugna tsemde awalen.
isebba...en a...rem a...ar tame......ut awe......uf
C Tazabut
Au, aan, taallit, uan, ii, ageum.
T
i
r
awa
l
t
Tagzemt tis 3
53

Isem : addad
Muqel tkemmlev
- Tafekka-s d tuntimt D tuntimt tfekka-s.
- Aqerruy-is d amubrin ..............................
- Accaren-is d umsiden ..............................
- Tiqejjirin-is d tiwezzlanin ..............................
- Tumas-is d tumsidin ..............................
Ad cfu$
Isem ur-s sin waddaden:
1- Addad ilelli : tafekka - aqerru - accaren - tiqejjirin
2- Addad amaruz : tfekka - uqerru - waccaren- tqejjirin
3- kra n yismawen ur ttbeddilen ara addad. Imedyaten: seksu,
lewuc, tala, tumas......
Ilu$ma
C Af-d addad amaruz n yismawen-agi:
-Azger - inisi - aruy - uccen - abare - tasedda - taat - tixsi - tasekkurt -
tizizwit - tumest.
C er aris-agi tsemde tafelwit :
Izem yezde tigi tameqqrant netta d wuccen, d yilef, d tewtult, d uyul, d
tyait, d tfunast. Llan akk d ixeddamen-is: ilef, yeggan fell-as; uccen, yeddal
yis-s; tawtult, yessumut-itt; abare, yettagem-as-id aman; ayul, izeddem-as-id
isaren; tayait, tettarew-as-id timellalin; ma d tafunast tettak-as-id ayefki...
Isem deg waddad ilelli Isem deg waddad amaruz
C Serwes ger snat n taliwin n yal isem yellan di tfelwit yezrin:
- Acu ibeddlen deg-sen?
- Kifkif amek i beddlen ne ala?
- Beddlen akk ne ala?
T
a
j
e
rrum
t
54
A
s
e
n
f
ar

w
i
s
2
Tudert n yifisen
Ifisen ttidiren di temnain ideg tella tuga d yisekla ne deg unul n tneruft. Ui nsen
d aksum. Tetten imurusen maca tikwal d nutni i d-yettaafen ayen i tetten. Tteggiden
deg yi kra yellan d amsua. eddmen akkenni d tarbat, ttemjajin. Mi ara mlilen
d tarbat weren mai d kra. Ula d izem yella melmi i as-ttekksen lqut-is. Tetten aas
n uksum yernu s temawla. Yiwen yifis yezmer ad ye alamma d 14 n kilu n uksum ef
yiwet n tiremt. Iesmaren nsen ugaren tiemdin, ttruun ula d isan.
Ttidiren yifisen d igerwan, deg waas yid-sen. D tiwlayin i yettebbiren, d acu kan deg
ugraw n yifisen, yal wa ixeddem rray-is.
Tifist tezmer ad tarew si yiwen ar tlata yimeca. Mi ara d-lalen wezznen tamudi n kilu
d urel. Tifisin ttarwent kan, ur sint ara tallit deg useggas ideg smenyafent ad arwent.
Asegzi n wawalen
Amsua : win isuuen, d win yesan iffan.
Isestanen
1. Anida ttidiren yifisen ?
2. D acu i tetten ?
3. Amek i tteggiden ?
4. Deg wacal yid-sen i ttidiren akken ?
5. Acal n yimeca i tezmer ad tarew tifist ?
6. Anwi i yettebbiren deg ugraw n yifisen ?
A
v
r
is
Tagzemt tis 3
55
Izri
er avris
Zik-nni, di tegi, yella yizem d wuccen. Ur ttnaen ur ddukkulen.
Yiwen wass, yenna-as wuccen : Acu tenni, limer ad ak-xedme tisebbain s uglim
n uzger ? Yeqbel yizem. Yexdem-as-tent wuccen. Asmi yekkaw uglim-nni, qqurent
tsebbain-nni, izem qeren-t yiarren-is. Ur yezmir ara ad yelu. Uccen yettrau kan
melmi ara t-ye. Tusa-d tsekkurt tettawi-as-id aman di tqamumt-is armi yelxes uglim-
nni.
1- Tigawt n yimyagen yettuderren deg uris tera ne mazal ?
2- Tigawt n yimyagen yettuderren deg uris tfukk ne ala ?
Ad cfu$
Izri yemmal tigawt yeran, tigawt ikfan
Ilu$ma
C Sefti amyag "ddu" er yizri d wudmawen akkit.
Nekk
Ke
Kemm
Netta
Nettat
Nekkni
Nekkenti
Kunwi
Kunemti
Nutni
Nutenti
C Akez (qel) anwi i d imyagen yeftin er yizri.
Yunag er Fransa, yewwe er din, ixeddem di lluzin.
Walan yizgaren izem yettazzal-d ur-sen.
Nni-as ad iru azekka er ssuq.
C Sefti akken iwata imyagen yellan ger tacciwin. Ini-d anwi yeftin er yizri.
Ielli, (as-d) xali ur-ne. Tameddit (ual).
Yal lexmis (rzef-d), mi yeya ad (ual)
T
a
s
eftit
56
A
s
e
n
f
ar

w
i
s
2
Aeqqa n yired
Aeqqa n yired
Yeffe-d si tcullit
Yebda acrured
Yea tayazit
Xas kan amnet-t
Nni-awen d tidet
Nni-awen akka
edre mi tt-yea
Aha lala lalala d acu tennam ?
Aha lala lalala teskiddibe
La tettkellixe
Anwa ara k-yamnen
Aeqqa n yired mai d awazen
Aarus awra
Yettazzal yettferfir
Awtul n umada
Yea-t er deffir
Xas kan amnet-t
Nni-awen d tidet
Nni-awen akka
edre mi t-yea
Aha lala lalala d acu tennam ?
Aha lala lalala teskiddibe
La tettkellixe
Yak lekdeb diri-t
Aarus nmugger-it
Win iggran yezwar-it
Izimer yekcem
Deg yi deg
yi
nijel
Mi t-yera wuccen
Yual kan yerwel
Xas kan amnet-t
Nni-awen d tidet
Nni-awen akka
edre mi yerwel
Aha lala lalala d acu tennam ?
Aha lala lalala teskiddibe
Anw
a
ara k-yamnen
Ne ad yamen uccen
Mi yerwel dayen d izimer i yemmeen
Wala iiwec
Yeddukkel-d d umcic
Wala mi ireyyec
Yefka-as rric
Xas kan amnet-t
Nni-awen d tidet
Nni-awen akka
edre mi as-t-ifka
Aha lala lalala d acu tennam ?
Aha lala lalala teskiddibe
Amcic d lxayen
Yettkellix am ke
Ur yessin yiwen
Ayen yufa a
d
t-ye.
Yidir d warrac n TIDDUKKLA
Si tesfift
A
s
e
fru
Tagzemt tis 3
57
D nekk ara yarun
Inisi
Inisi d ameyan di tfekka, tarurt-is dlent-tt tsennanin, taebbut-is tdel s wanaden .
Yezmer ad yesu azal n 27 iuntimen di tezi, 15 di tiddi; ma di taeyt ad ieddi cwi i
kilu. Yettidir si 3 ar 5 n yiseggasen.
Taqerruyt-is d tameyant, idel-itt ucebbub. Tanzarin-is d timeyanin, d tilebanin.
ur-s 36 n tumas, d tiwezzlanin, d tumsidin. Tiqejjirin-is wezzilit, yal ta llant deg-s 5 n
tfednin, tuccar nsent d [Link]-s d tawezzlant, tezga ffrent-tt tsennanin.
Deg uzal yeggan. Mi d-yeli yi, ad yeffe ad d-isis tagella ara ye . Itett ibeac,
ierdayen, igra; itett ula d izerman imeqqranen ... Mi ara tekmer fell-as tegnit, ur irewwel
ara, ad yerr taqerruyt-is ger tqejjirrin n sdat, ad d- qqicwent tsennanin-is. Tikwal ad
isekcem taqerruyt-is di tebbut-is, ad yual amzun d takurt.
Llan yimdanen i ten-id-yettaafen, ttawin-ten-id s axxam; ttarran-ten di tsenduqin,
tessun-asen alim , ttakken-asen arum d uyefki.
C er aris-agi tsemde takara i d-iteddun:
- Aersiw :
- Tanzagt n tudert :
- Tafekka-s :
- Tezi :
- Tiddi :
- Taeyt :
- Anida yettidir :
- Acu itett :
C Fren yiwen uersiw tge-as takara n tnettit.
58
A
s
e
n
f
ar

w
i
s
2
Ad ktazle iman-iw
Ini-d ma tzemrev
1. Ad takze iersiwen yerna ad d-tefke ismawen nsen?
2. Ad d-tini amek tga tfekka nsen?
3. Ad d-tefke tezi, tiddi d taayt n uersiw?
4. Ad d-tini anda yettidir?
5. Ad d-tini s wacu yettidir?
6. Ad d-tini acal yettidir?
7. Ad d-tini amek tga temi-s?
8. Ad d-tini amek yettarew uersiw?
Muqel ma tzemrev
1. Ad takze afeggag n umyag ?
2. Ad tesmerse amaruz akken iwata ?
3. Ad d-takze amatar deg umyag ?
4. Ad d-tekkse afeggag d umatar deg umyag ?
5. Ad takze izri ilaw ?
6. Ad tesmerse addad n yisem anda ilaq?
7. Ad taru isekkilen teri di yal tagnit n tira?

Tagzemt Aris Tajerrumt Taseftit Tirawalt
01
- Ibki d uslem
- Tayuga temme i d-
yeqqimen a nekkni
- Asefru : tayazit d
warraw-is
Amernu
Amyag n
tara
Isekkilen:, , tt.
02
- Abare d wail
- Ameyyez qbel
aneggez
- Asefru : Ssendu
Amqim
awsil n
yisem
Urmir
ussid
Isekkilen : b, d, g,
k, t.
03
- Ayazi d wuccen
- Nneyya tugar tixidas
- Asefru :A mmi zizen
Tinza
Urmir s
"ad"
Tussda

A
s
e
n
far w
i
s

3
1. ad issine$ amek i d-ttalsen timucuha.
2. ad d-gemre$ timussniwin si tmucuha.
3. ad d-jeme$ amud n tmucuha.
Tagzemt 1
ut
61
Ibki d uslem
Zik-nni, yella yiwen yibki yettidir di tegi d tama n wasif. Yiwen wass, imel-d
wasif-nni, yu akk tamurt. Rewlen medden, uggaden amar ad ten-ye. Siwa ibki d uslem
i d-yeqqimen. Ibki, yejgugel deg ufurk n useklu, ma d aslem-nni, iebbek daxel n waman
i wakken ad yali d asawen. Ur yebi ara ad t-awin waman d akessar. Ibki, ia-it uslem-
nni. Imekken afus-is, yessuffe-it-id seg waman, da yesselqef uslem-nni. Yenna-as
yibki-nni : "Ulac ula d tanemmirt ! " Ur yeri ara yif-it limer i t-yea ad t-awin waman.
Isestanen
1. Ayer ur as-id-yenni ara uslem tanemmirt i yibki ?
2. Anida yettidir yibki ?
3. Ayer rewlen medden ?
4. Mi i d-yekkes yibki-nni aslem-nni seg waman iil d ayen yelhan i yexdem ne
ala ?
5. Ayer yesselqef uslem ?
6. Af-d aknaw i wawal "aslem".
7. Af-d seg uris anemgal i wawal "akessar".
62
A
s
e
n
f
a
r

w
i
s

3
Isekkilen : , , tt
Suffe-d seg uris yezrin awalen ideg llan yisekkilen : ,,tt.
er awalen yellan ddaw tugniwin i d-iteddun :
Tainat tajeigt taqettunt
Asekkil ameqqran Tt
Asekkil ameyan tt
Ad cfu$
Imesli (ut) [tt] nettaru-t s sin yisekkilen "tt". D acu kan di taggara n
yisem unti, xas nenna-d [tt] ad nettaru yiwen kan n "t ".
Ilu$ma
O Smed awalen s yiwen deg yisekkilen-a : , , tt.
Ye...a, ta..alt, ta..alt, ke.., tame..ult, take..a, l..efna
O er-d awalen-a :
Yeur, yettafeg, liha, lerra, yettaf, tasarut, netta, tamacahut.
O Tazabut. (Aselmad ad d-izubet awalen-a yezrin).
O Aru "tt" ne "t ".
Ye..wali, tafawe.., ye..argu, tirge.., ye..el.
O af-d asuf n yismawen-agi :
Tignatin, tibratin, tizizwa, tineqlin, turin, tifednin, tiqratin.
T
i
r
a
w
alt
64
A
s
e
n
f
a
r

w
i
s

3
Tayuga temme, i d-yeqqimen a nekkni
Zik-nni, yiwen n ufella, ibes-it udfel deg uxxam. Iberdan akk [Link] yelli ssuq,
ur yelli lexla, ur yelli...
Yewwet s akraren, yezla-ten. Yea, an wat-uxxam-is. Adfel yeggumma ad yekkes.
Yual er teen, ifukk-itent. Adfel yeggumma ad yekkes. D timerna i d-irennu. Amek
ara yexdem ? Yual er tyuga ; yezla izgaren, an-ten.
Iqjan yu lal ttmuqulen. Nnan-as : " Awwah... yyaw ad nerret sya. Wigi yean
ula d tayuga, ur a-ttqilin ara ula d nekkni. Da nnejlan yiqjan-nni ; seg wass-nni ur d-
ualen
Muend u Yeya
Tasunt "Tisuraf "
Isestanen
C D acu yeran d ufella ?
C Amek yexdem ?
C Acu yessawen afella armi yezla tayuga ?
C Ayer rewlen yian ?
C Senfel awalen yettuderren s yiknawen iwatan :
Iqjan yu lal ttmuqulen.
T
a
$
uri
66
A
s
e
n
f
a
r

w
i
s

3
Tayazit d warraw-is
Uccen akked tyazit
Tayazit d wuccen
Tenna-as tyazit :
" Anef-asen i warraw-iw "
A-t-aya umcic
Yusa-d er tyazit
Yenna-as : " Ma malic
A
d i
yi-d-
te
fke taqeit ? "
Tenna-as tyazit :
" Anef-asen i warraw-iw "
I Mend-uccen ?
Yewwe-d er lara
Yusa-d er tyazit
D acu i d as-yenna ?
" A
d i
yi-d-
te
fke taqeit "
Tenna-as tyazit :
" Anef-asen i warraw-iw "
A-t-aya
y
izirdi
Yusa-d er tyazit
D acu yettmenni
Siwa taqeit
Tenna-as tyazit :
" Anef-asen i warraw-iw "
Uccen akked tyazit
Tayazit d wuccen
Amcic akked tyazit
Tayazit d umcic
Izirdi akked tyazit
Tayazit d yizirdi
Tenna-asen tyazit :
"Anfet-asen i warraw-iw ".
Ideflawen, si tesfift "Tamurt inu "
T
u
r
a
, ad c
n
u
$
Tagzemt 1
ut
67
D nekk ara yarun
O Ha-t-a uris yexreb, semyezwer akken iwata tiseddarin-is i wakken ad yeqed.
Yuzzel-d umeksa, yemme fell-as. Yeqrem-as tiferrawin-is. Tameddit,
yefka-t i warraw-is, ad tturaren yis-s.
Iwala ikerri annect-ila-t. Yewwet fell-as, da yeqqim din. Ad yerfed ikerri,
ur yezmir ara ; ad yafeg wed-s, accaren-is kecmen di tadu, ggumman
ad d-kksen.
Igider yebra-d i yiman-is seg yigenni n tegnaw, yerfed izimer. Amergu
yettmuqul, yenna-as : " Ula d nekkini ad xedme am netta ".
Nnan-as : " A baba, amek i as-qqaren i ufrux-agi ?" Yenna-asen :
" Nekkni la as-neqqar d amergu ; netta, la ak-yeqqar d igider. "
Amergu yerran iman-is d igider.
O er aris i d-iteddun :
Argaz yualen d ....
Zik-nni, yella yiwen urgaz d amakar. Yiwet n tikkelt, yekcem er yiwen uxxam.
Yufa aqerdac. Yuker-it-id, da seg wass-nni imsex-it Rebbi : yual d aersiw amecu,
tafekka-s akk teur d isennanen.
C Kemmel azwel n uris.
C D acu yual urgaz ? Ayer ?
68
A
s
e
n
f
a
r

w
i
s

3
Abare d wail
Yiwen wass, uccen yellu. Ittnadi ittnadi, armi yufa ajgagal n wail s-ufella n teslent.
Mi yessikid deg yiguza n wail, imi-s ittarew-d aman. Ijgugel, ijgugel, awwah, ulamek!
Yual ibeddel abrid, yenna-as: "zegzaw ! Mazal ur yewwi ara. D nekk ara yeen
aberbur i sagren wucmiten! "
Asegzi n wawalen
Ail : tiurin
Aberbur : d tiurin timeyanin ur newwi ara.
Isestanen
C Acuer abara ur d-yekkis ara ail?
C Acu yenna deg wul-is?
C Acu i tegzi deg uris-agi?
C Kkes-d seg uris-agi isem d umyag kkan-d seg yiwen uar.
C Kkes-d seg uris-agi awal d uknaw-is.

A
v
ris
Tagzemt tis 2
69
Isekkilen: b, d, g, k, t
Imedyaten :
Yiwen wass, abara yellu.
Yual ibeddel abrid.
Yufa ajgagal n wail s ufella n teslent.
Mi yessikkid deg yiguza n wail, ittarew-d yimi-s aman.
- Amek i d-teri isekkilen yuran s uzegga di yal amedya?
- Acu twala deg ususru nsen? I di tira nsen
Isekkilen b, d, g, k, t. ur-sen amgired deg ususru maca ulac-it di tira: md:
targa, agu . Asekkil "g" deg yimedyaten-agi, ur-s yiwet n tira maca sin
yisusruyen.
Ad lemde tira
B b D d G g K k T t
B b D d G g K k T t
Muqel tugniwin terre isekkilen ixuen.
A...ara, abri..., uggu... yessi...id, ...azal...
Ilu$ma
C Muqel tsemde ilem
Ay...i a...ri.. a...rud taban...a
C Semyezwer isekkilen tsufe-d awalen:
[g,r,a,z,a] - [f,r,a,g,a] - [k,a,s,u,m] - [a,l,k,a] - [n,d,i,a,a] - [,a,a,i,n,b] -
[t,s,k,t,a,u]
[,l,a,a,d] - [k,f,i,a,u] - [n,b,e,a,u,d] - [s,d,l,t,a,a,t] - [t,b,d,a,a,a,r] .
C Af-d awalen ixuen:
Ulamma berriket tzizwit, ................-is idet.
Ikrez-itt .............di ccetwa, yea-tt uyul deg ...........
............. d llsas, tameut d .............. alemmas.
Wi yeban aman, yerr er ................
T
i
r
awa
l
t
70
A
s
e
n
f
a
r

w
i
s

3
Amqim awsil n yisem
Amedya
Mi yessakked deg yiguza n wail, imi-s ittarew-d aman
1- er tafyirt tsemde ilem
Ismawen Imyagen
............... ..............
2-er tafyirt tsemde ilem:
Isem d uwsil Amyag d tzela
.................. .................
3-Muqel tsemde ilem:
Imi-s -------------- netta(t)
imi-.......... Nekk im-.......... Ke
imi-.......... kemm imi-.......... Netta
imi-.......... Nekkni imi-.......... Nekkenti
imi-.......... Kunwi imi-.......... Kunemti
imi-.......... Nutni
Ad cfu$
Isem, iteqqen ur-s umqim awsil n [Link] awsil n yisem immal wi
tt-ilan tawsa.
Amedya: Imi-w (-k,-m,-s, nne, nnte, nwen, nkent, nsen, nsent).
Axxam-iw (...ik, im, is, nne, nnte, nwen, nkent, nsen, nsent).
Deg usuf, tettekk tezdit ger yisem d umqim awsil n yisem. Amedya :
Adlis-iw ( ik ,im, is). Ayla-w ( k, m, s ).
Ilu$ma
C Smed ilem s umqim awsil n yisem:
Win yean amur-..... yessider ti-.....
Ma yella ishel-ak walluy, ader iman-.... di trusi.
Amcum ad t-id-yas wass-.....
C Semres tizdit ger yisem d uwsil-is:
Lebi nne meqqer, ul nne mei.
Yir ccel yettgalla di bab is.
Ala udi d tament i d-iteffen seg yimi s.
Lezzayer d tamurt nne, tamazit d tameslayt nne.
T
a
j
e
rrum
t
Tagzemt tis 2
71
Ameyyez uqbel aneggez
Zik, sin yigra zeden tamduct. Yusa-d unebdu, teqqur temduct-nni. Ruen ad d-nadin
taye. Ufan anu d alqayan.
Yenna-as yiwen deg-sen : "ad nneggez ?"
Yerra-as winna nien : "I lemmer ad yeqqar ula d wagi, amek ara d-nali ? Sya d asawen
ttmeyyiz uqbel ad tneggze ! "
Muend u Yeya
Asegzi n wawalen
Igra (agru) : d imqerqar
Isestanen
C Ayer an yigra tamduct nsen ?
C D acu ttnadin ?
C D acu i d-ufan ?
C Zeden deg wayen i d-ufan ne ala ? Ayer ?
C Iwata uzwel "ameyyez uqbel aneggez " i uris-a ne ala ?
A
v
r
is
72
A
s
e
n
f
a
r

w
i
s

3
Urmir ussid
Imedyaten
Yiwen wass, abare yellu. Ittnadi, ittnadi, armi yufa ajgagal n wail.
Mi yessakked deg yiguza n wail, ittarew-d yimi-s aman.
1- Qqen yal amyag d wazal-is
- Inuda - tigawt ad teru
- Ad inadi - tigawt terru
- Ur inuda - tigawt tera
- Ittnadi - tigawt ur teri
2- Smed ilem
- Ad yarew - ...................
- ............... - tigawt terru
- Ur yuriw - .....................
- .............. - tigawt tera
Ad cfu$
Urmir ussid immal tigawt ezzifen, tigawt i d-yettualen, tannumi.
Amedya : - Ittnadi ittnadi, armi yufa ajgagal n wail.
- Ittarew-d yimi-s aman.
Ilu$ma
C Kkes-d urmir ussid di tefyar i d-teddun:
Layub ttraun temer.
Ttnaen yierdayen di lbext n umcic.
Ur ni ur ukire, qqaren-as wagi d alem.
Ayen txedme ad t-tafe.
C Sefti amyag yellan ger tacciwin er wurmir ussid:
Temi (xdem) ef temer.
(er) yizmawen, (e) wuccanen.
Rebbi (fu) (fer), wi yeccen iwexxer.
Akken semmit i (kkes) fad.
T
a
s
e
ftit
Tagzemt tis 2
73
Tura, ad cnu$
Ssendu
Ssendu, ssendu
Tefke-d udi d amellal
Ssendu, ssendu,
Akken a
d
near abuqal
Taxsayt i azen
y
ifassen
D kemm ay si d lbana
Ulamma la yettwassen
Lif yezzuzzen-it ccna
Nua-d ur-m ad nessendu
Taxsayt-iw tera i llhu
Ii inu ad yendu yefru
S lefel-ik a baba inu
Ssendu, ssendu
Tefke-d udi d amellal
Ssendu, ssendu,
Akken a
d
near abuqal
A taxsayt berka tura
La ttwali qrib d azal
ur-m i d-rri tuttra
Bi-kem ad d-terre azal
Ssendu s ufus s lqis
Udi yufrar yetterqis
Kkse-d abar d nnef-is
I temart d warraw-is.
Ssendu, ssendu
Tefke-d udi d amellal
Ssendu, ssendu,
Akken a
d
near abuqal
Yidir
74
A
s
e
n
f
a
r

w
i
s

3
D nekk ara yarun
Muqel tugniwin tesqede aris

Akken xedmen e3len
Yers-d uqcic, yemcawar d baba-s, ualen rekben di sin. Wehmen medden, nnan-as:
"Ur uggaden ara Rebbi di zzayla tamebunt!"
Dayen fran-tt:d amar d mmi-s i d-ibubben ayul!
D amar i d-irekben ayul, ma d mmi-s yeafar-it-id s deffir. Medden nnan-as:
"D amar amcum, ur yuggad ara Rebbi di mmi-s aleqqaq!"
Rsen di sin, ualen teddun ef uar. Rwan medden tasa: "Iwwet-iten Rebbi! Ayul
sdat-sen, nutni teddun ef uar!"
Amar yers-d, d mmi-s i irekben,. Medden nnan-as: "Ddunit tuzligt! Amar am wahin
ad ilu ef uar, ilemi i d-ikkren ielli ad irkeb!
Yiwen wass, yiwen umar d mmi-s unagen. Abrid ezzif, da rekkben s nnuba ef
uyul-nni nsen. Kra n tikkelt ideg ara eddin ef ugraw n yimdanen, ad ten-id-ttmuqulen,
yerna ad d-awin tazwayt fell-asen.
Tagzemt tis3
75
Uccen d uyazi
Yiwwas, yunag wuccay d uyazi inig ameqqran. allen i
yidurar d yiallen, zegren isaffen, qegglen di tezza d tluta.
Ass-nni yeli-d fell-asen yi di tegi. Ayazi yuli ef tasaft d
talayant ; uccay yekcem s uruz ad yeddari, yeqqim d aessas.
Akken i d-yenqer lefjer, ihuzz uyazi afriwen, yebda
yesuggu. Mazal urad yekfi, yewwe-it-id wuccen er ddaw
useklu, yenna-as :
- Akka i d taect i ak-yefka Rebbi, win ara as-d-yeslen
ad d-yinin wul-is, ad yejjem taallit : akken i d-yers ut-ik
deg umeu-iw, ndekwale-d seg yies, uzzle-d. Tura, ihi mi
tfukke tuddna, ader-d ad nall.
- Imuqel-it-id uyazi, yegza belli mai d taallit i t-id-yewwin. D aqerruy-is kan i
yeba ad t-ie.
- Yerra-as-d : Ha-t-an ddebb-ik deg wuruz. Saki-t-id si leil ad n-rse !
- Imuqel akka Si Memmed s uruz yellan di ledra, iban-as wuccay yees : iawez, kra
yekka yi netta d aessas, yewwi-t naddam s udem n ssbe.
Yebda wuccen la yettergigi, yeqqar-as i uyazi :
- ru, ru ! ad d-awi luu, ad d-uale !
Yenser am uzrem deg usaur, yeef abrid-is, yekunser.
Asegzi n wawalen
Yesuggu : ittedden
Isestanen
C Acu yexdem wuccen d uyazi ?
C Ansi akk i d-eddan.
C Anda i nsan mi i ten-yeef yi?
C Anwa i d-yusan er-sen s wudem n ssbe?
C Ayen i d-yusa ?
Amek i as-imeslay i uyazi?
C Ayen i as-yenna wuccen : d tidet ne ala?
Ayen ur yessawe ara ad t-ikellex ?
Ayen i yerwel wuccen ?
A
v
r
is
76
A
s
e
n
f
a
r

w
i
s

3
Tussda
er imedyaten
Mi iwala iman-is qrib ad yemmet yessawel i yimeddukkal-is.
Ussan n tegrest qessiit.
Yenna umedyaz : ass-agi lli, azekka wissen.
1- Amek i d-nera isekkilen yettuderren?
2- Acuer i ten-id-nera akken ?
Imesli yuran s sin yisekkilen nessawal-as : imesli ussid.
Ad Cfu$
Imesli ussid nettaru-t s sin n yisekkilen. Md : deg wawalen-agi :
imeddukkal, ussan, azekka. Isekkilen-agi yuran s yini, nessawal-asen isekkilen
(ne imesla) ussiden acku nura-ten s sin n yisekkilen. Ihi, tussda tewwi-d
ad tt-naru s sin yisekkilen.
Ilu$ma
C Derrer awalen yesan imesla ussiden.
Keini ru nekk ad qqime
Anef-iyi d yied asemma
Ay ied rwi-k ad k-qelbe
Tugi ur-i ad d-tecece
S wayen ifazen i ace
Ma d ul-iw er daxel ica
C Err "f ne "ff :
A..ella, as...el, ye...er, u...al, a...ar, i..is, i...assen.
C Err asekkil ixussen.
Ifi..es, a..li, i..ki, a...rud, al...a, a...al, ara...ul, a...ul.
Ab...id, ta..unast, ta...sut, an..ar, ura..., ta...uga, ta..lent.
C Muqel amedya tkemle.
Gen ----------------- yeggan
Awi ----------------
Wwet --------------
Ini --------------- --
Er -----------------
C Aru-d 5 yismawen ideg yella usekkil ussid.
T
i
r
a
w
alt
Tagzemt tis3
77
Tinza
er imedyaten-a
Ur d-usin ara yimeddukkal n warraw-is.
Yusa-d deg yi.
Yejba-d er uxxam nsen s tazzla.
an-ken yimeddukkal nwen ger yiberdan.
1. Wali ma nezmer ad nekkes awalen yettuderren, ad sunt tefyar anamek ne ala ?
2. Acu n waddad ideg llan yismawen i ten-id-iefren ?
3. Acu d-mmalen wawalen yettuderren deg yimedyaten ?
Ad Cfu$
Tanzet d awal ur nettbeddil ara tala. Tetteqqen-d isem er umyag ne
isem er yisem nien.
(yusa-d er uxxam.) ne ger sin yismawen (axxam n mmi-s).
Tanzet yezga yeaffar-itt-id yisem amaruz. Siwa "ar" akked "s " i yeafar
yisem ilelli.
Ha-tent-a tenza : di/deg, si/seg, er, ef, n, fell, ddaw, ar, s...
Ilu$ma
C Af-d tinza yellan di tefyar-a.
Yekcem s axxam .
Yunag er temdint.
Nnig ubrid, i d-tezga tala-nni.
Yettkel ef warraw-is.
Inebgi iulen, ef aekkaz ddu-tt fell-as.
Ddaw ubrid, nnig ubrid, leqrar-is d abrid.
Temi txeddem i temer.
Tamurt tekem s leqq, tefka-d yiwen d mmi-tne
Fell-as akk i nwufeq, ad yettsewwiq fell-ane.
C Err tanzet iwatan deg yilem: i, ef, si, fell, di, n, di, s.
Yexdem tamera ... tzeqqa ... Alas.
Ay afrux ifirelles, elli ... tegnaw ewwes.
Fki-as rray ... Mu, yebna-iyi axxam ... llu.
Yettebbir ... tarwa-s, ur yeggan ara uan ......-asen.
Yeli-d ufrux ....... lecc, ibe-d ..... terurt n umcic.
T
a
j
e
r
rum
t

78
A
s
e
n
f
a
r

w
i
s

3
Neyya tugar tixidas
Yiwet n tikkelt, inisi yexdem tafellat netta
d wuccen. Kerzen, an aalim. Mi i d-yeder ad
bun lella, yenna-as wuccen : "d nekk ara yawin
ayen yellan nnig wakal. " Inisi yewwi tibelin ma d
uccen imger-d iferrawen .
Yual an irden. Tikkelt-a daen, yenna-as
wuccen : " d nekk ara yawin ayen yellan ddaw tmurt. Tile
ad iyi-tkellxe am tikkelt yezrin ." Inisi yewwi tiyedrin, ma
d uccen issekfel-d iuran. Akken iwala wuccen ixdem-itt i
ay-is, yenna-as : " beu-agi dir-it. Ad tawi kan ne ad awi
[Link] meqqren di lemer gar-ane ad yawi akk ayen yellan. "
Yenna-as yinisi : - melmi i tlule ay uccen ?
Uccen :- lule asmi yera yilel.
Inisi yeereq d tasa : - ass-nni d nekk i as-issaen times.
Uccen yerfa, yenna-as : - ala ! Mai n win meqqren. Tura, ad tt-nerr win meiyen ad
yawi kra yellan.
- Melmi tlule a Mend uccen ?
- Lule-d ass-a
Uccen ur ifukk ara awal, inisi yekcem deg yiman-is, yebda isuan am ugrud. Uccen yewhem.
- Acu i k-yuen ?
Yerra-as-id yinisi : - ef-iyi-n, ef-iyi-n, tura ad n-lale
Asegzi n wawalen
Ilel : d leber. Aalim : lebel
Isestanen
C Acu yexdem wuccen d yinisi ?
C Acu an tikkelt tamezwarut ?
C Anwa i yewwin ayen yelhan ?
C Amek yeseb iman-is wuccen ?
C Ma nmuqel aris, anwa i d bu-txidas, anwa i d bu-terci ?
Efk-d aknaw iwatan i wawal yersen ef ujerri : uccen issekfel-d iuran.
C Efk-d anemgal iwatan i wawal yersen ef ujerri : inisi yessa times.
A
v
r
i
s

80
A
s
e
n
f
a
r

w
i
s

3
A mmi zizen
Ad k-wei a mmi zizen,
D lib ma tettu lasel-ik.
Ulac win ara k-iesben,
M
a
ur tessine imawlan-ik.
ader a
d
k-iur wi
n
ijaen !
Ad true ur d-
te
i later-ik.
Ur bi ara ad

terfu,
Ma hede-ak ef lejdud-ik.
Smekta-k-id ma tettu,
Ahat ad k-yeder yies-ik !
Ttwei deg-k ad tecfu,
Ad teku i umeddakkel-ik.
Rfed leqlam ad taru,
Ad tere d acu i ieddan.
Mai d ayen ara temu,
Mai d ayen yettfakkan.
Win d-ilulen ad as-teku,
Akken ad yissin wi t-ilan.
ader

a
d
k-yawi wau,
Lehur i
a
k-nni ad ruen.
D agerruj ur nettfukku,
Wqem-asen amiq zeddigen.
ef llsas iean

bnu,
Ma ulac dderya ad a-zzmen !
Crif XEDDAM
Ccna :NEWWARA.
A
s
e
f
ru
Tagzemt tis3
81
D nekk ara yarun
O a)- er aris-a, suffe-d seg-s ayen d-yemmalen akud.
b)- semres-iten deg tefyirt.
Cfi amzun d ielli ef wass amezwaru mi kecme er uerbaz. Zik
i kkre. Mi d-yual baba si tejmat, yufa-iyi-d deg ufrag. Lli tama n
lkanun, gguni tiremt-nni n lqahwa d uyefki.
Ass-nni, ultma terzef ; qqime-d iman-iw er tkasrunt-nni. Ulamma
rent ciu wallen-iw seg naddam , aebbu yuki akken ilaq.
O Aru imyagen yellan ger tacciwin akken iwata :
Zik (ili) (zde) di taddart. Mi (awe) setta n yiseggasen (awi)-iyi dadda er
Fransa, din (kemmel) leqraya-w armi i d-(awi) agerdas n turagt. Syin (ual) d
er tmurt.
O Ini-d d acu ay d-mmalen wawalen-agi : zik, kra n wussan, yiwen wass...,
smed yis-sen ilmawen n uris.
Izem d ubare
... , yella yiwen yizem d ameqqran, annect-ila-t, maca ur yesi
ara leqder er [Link] amek ara yexdem akken a ten-ye. Iru er yiwen
yifri d ameqqran, yudef deg-s, yerra iman-is yuen, ur yezmir ara ad yekker. ..........
allen-d fell-as kra n lewuc ad ren amek yella. Win ara d-ikecmen er-s ad t-ye.
............, yerza-d er-s ubare, yenna-as : " amek telli ay agellid n tegi ? "
-Yessawel-as-d yizem, yenna-as : adef-d er dagi, er wacu akka tettmuqule ?
-Yerra-as-d ubare : ttmuqule er yidraz i n-yudfen er-k aas, maca wid i d-yettualen
ulac.
82
A
s
e
n
f
a
r

w
i
s

3
C
Ad ktazle$ iman-iw
Acu i twala di tmacahut i d-tewwi ?
Wali ma tzemre ...
O Ad tegzu tamacahut
O Ad d-tere tamacahut s utram ?
O Ad d-talse i tmacahut iwumi tesli ?
O Ad d-taru tmacahut war igulen
O Ad d-taru wed-k tamacahut iwumi tesli ?
Melmi i tettafe iman-ik ? Mi...
O txeddme wed-k ?
O txeddmem di sin?
O txeddmem d agraw?
O txeddme d yinelmaden n tesmilt akken ma llan?
Muqel ma tzemre ...
O Ad takze amyag n tara?
O Ad tesmerse amaruz anda iwata?
O Ad d-takze amatar deg umyag?
O Ad d-tekkse afeggag d umatar deg umyag?
O Ad takze izri?
O Ad takze addad n yisem?
O Ad takze arbib di tefyirt?
O Ad takze aman n yisem?
O Ad taru isekkilen teri yakan ?

Vous aimerez peut-être aussi