Sikadinavia
| Sikanidavia | |
|---|---|
Mape ni vanua o Sikanidavia e Iurope | |
| Itukutuku Raraba | |
| Yasana | Iurope |
| Veimatanitu | Nowei, Suwiteni, Denimake |
| Yavu ni vanua | Sikanidavia Peninsula |
| Vakaitikitiki | 928,057 km² |
| Uluvanua cecere | Galdhøpiggen (2,469 m) |
| Bilo ni wai levu | Vänern |
| Uciwai levu | Glomma |
| Wasawasa | Wasawasa Atalanitika, Wasawasa Balitika |
| Gauna | UTC+1 / UTC+2 |
O Sikanidavia e dua na yavu ni vanua kei na yasana e na vualiku kei Iurope. E na kena ibalebale dina, e tiko kina e tolu na matanitu lelevu: o Nowei, Suwiteni, kei Denimake. Ia, e na gauna talega oqo, sa vakatokai talega me tiki kei Sikanidavia na vanua o Finiladi, Aisiladi, kei Kiriniladi e na vuku ni nodra itukutuku makawa kei na veivoli lelevu. Oqo e dua na vanua turaga ka vutuniyau e na veigauna kece e Iurope.
Na vei-uluvanua kei na wasawasa
[veisau | edit source]
Na vanua oqo e talei sara e vuravura e na vuku ni kena geografi duatani ka levu na veisau e na kena irairai. O Nowei e kavana e sivia na bati ni baravi balavu ka tiko kina na uluvanua lelevu kei na tobuniwai cecere ka vakatokai me "fjords". O Suwiteni e vanua ni veikau lelevu, na baqa lelevu, kei na sivia na udolu na bilo ni wai e na lomani vanua. O Denimake e duatani sara, na kena vanua e bucabuca rawarawa ka baravi vinaka, e sega kina na uluvanua lelevu se veivatu. Na draki e na vualiku e batabata sara ka levu na ucuca e na vula i liliwa, ka vakatokai me "subarctic". E na baravi kei na ceva, na draki e rawarawa vakalailai ka vinaka e na vuku ni tobuniwai katakata na Gulf Stream ka vukea na bula vinaka.
Itukutuku makawa lelevu
[veisau | edit source]Mataitai makawa kei na veivakatekivu
[veisau | edit source]E na udolu na yabaki sa laka, na vanua oqo e a dromu tu e na uca vulavula kei na aisi levu. E na yabaki 11,000 avukani, sa waicala na aisi ka ra sa curu mai na imatai ni tamata dauvakasasa mai na ceva. Era a teiteivaka na vanua ka tiko na nodra droini makawa e na vatu lelevu e na vualiku. E na "Bronze Age" kei na "Iron Age", sa tekivu me ra bulia na tamata na yaya kaukamea, na kaukamea sa kauta mai na veivoli totolo kei na semati kei na veivanua tani e Iurope. Na tamata e na gauna oya era a tara e levu na itikotiko kaukauwa.
Gauna ni Vikings (800–1050)
[veisau | edit source]Oqo na gauna rogo duadua e na vanua o Sikanidavia. Na tamata na "Vikings" era a dau soko kaukamea e na nodra waqa balavu rogo. Era a soko wavoki e na wasawasa taucoko kei Iurope, ka ra yaco sara ki Biretanisiti (Britain), Valani (France), kei na veivanua tale eso. Era a tara na koro lelevu vou ka ra kunea na yanuyanu o Aisiladi kei Kiriniladi. Era a tamata qaqa sara e na vala, na lawa vakavanua, kei na veivoli balavu e na gauna makawa oya ka tiko na nodra kaukauwa levu e na wasawasa.
Veisau ni Lotu kei na veimatanitu vakatui
[veisau | edit source]E na veiyabaki 1000, sa tekivu me mudu na vakabauta makawa vaka-Norse (na nodra kalou o Odin kei Thor). Sa tekivu me curu mai na Lotu va-Karisito (Christianity). Era a tara na nodra valenilotu vatu lelevu ka sa mai yavu tudei ni veimatanitu vakatui e Denimake, Nowei, kei Suwiteni. Na vanua sa yaco me vakacegu ka tekivu na volavola, na maroroi ni itukutuku makawa, kei na cakacaka ni liga lelevu vaka-Iurope. Na veimatanitu oqo era sa tekivu me ra tara na nodra lawa vou me taqomaki kina na lewe ni vanua.
Na Kalmar Union kei na kuila ni sauturo (1397–1523)
[veisau | edit source]E na yabaki 1397, a buli kina na "Kalmar Union". Oqo e dua na semati vakapolitiki levu sara e na vualiku kei Iurope. Na Ranadi o Margaret I a biuta vata na lewa kei Denimake, Nowei, kei Suwiteni me ra dua ga na matanitu lewe ni vanua kaukauwa duadua. E na gauna vata oya ni veiliutaki, sa tekivu me basika na "sauturo vaka-Sikanidavia" (Scandinavian cross) e na nodra kuila na matanitu oqo. Oqo e yaco me ivakatakilakila tudei ni galala, na semati vakapolitiki, kei na veilomani e na vualiku, ka ra sa mai taura vakamalua na veimatanitu taucoko me yavu ni kuila ni nodra vanua taucoko e na veisiga.