Edukira joan

Wassy

Wassy
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Ekialde Handia
Departamendua Marne Garaia
BarrutiSaint-Diziereko barrutia
Izen ofizialaWassy
Posta kodea52130
Geografia
Koordenatuak48°29′58″N 4°56′55″E / 48.4994°N 4.9486°E / 48.4994; 4.9486
Mapa
Azalera33,82 km²
Altitudea154 m, 144 m, 232 m eta 188 m
MugakideakAttancourt, Bailly-aux-Forges, Brousseval, Laneuville-à-Rémy, Louvemont, Magneux, Montreuil-sur-Blaise, Troisfontaines-la-Ville, Vaux-sur-Blaise eta Voillecomte
Demografia
Biztanleria2.771 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 1.456 (%52,6) (%47,4) 1.310 alt_right
Dentsitatea82 bizt/km²
Informazio gehigarria
Hiri senidetuakEppingen
wassy.fr

Wassy Frantziako udalerria da, Marne Garaia departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. Azken erroldaren arabera 2.771 biztanle zituen 33,8 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Attancourt, Bailly-aux-Forges, Brousseval, Laneuville-à-Rémy, Louvemont, Magneux, Montreuil-sur-Blaise, Troisfontaines-la-Ville, Vaux-sur-Blaise eta Voillecomte.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
WassyWassy
Població amb 683 habitants (2000)Brousseval (1,7 km)
Població amb 242 habitants (2000)Attancourt (3,1 km)
Població amb 51 habitants (2000)Valleret (4,2 km)
Població amb 92 habitants (2000)Domblain (4,4 km)
Població amb 148 habitants (2000)Magneux (4,5 km)
Població amb 468 habitants (2000)Voillecomte (6,0 km)

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima erdikontinental eta mendi-ertzetako klima du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima ozeaniko aldatua du, eta Lorena, Langres goi-lautada eta Morvaneko klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: negu gogorra (1,5 °C); haize moderatuak; laino maiz udazkenean eta neguan)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H1b zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 10,4 °C-koa da, 15,8 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 898 mm-koa da, urtarrilean 1,3 euri-egun eta uztailean 9,3 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Chevillon_(Marne_Garaia) udalerrian dago, 12,4 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 11,1 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 982,1 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 40,6 °C-koa da, 2019ko uztailaren 25an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -17,4 °C-koa da, 2009ko abenduaren 20an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 11,0 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (19,6 °C) eta hotzena urtarrila (3,3 °C). Urteko prezipitazioa 845 mm-koa da; hilabeterik euritsuena abendua da (89 mm) eta lehorrena apirila (59 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,31 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (10,0 °C) baino 1,8 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2018, 2020, 2022, 2023 eta 2024. Urterik beroena 2020 izan zen (12,5 °C) eta hotzena 1963 (8,9 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Wassy)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 3.3 3.8 6.9 10.2 14.3 17.6 19.6 19.1 14.9 11.1 6.7 4.1 11.0
Pilatutako prezipitazioa (mm) 71 66 63 59 71 62 68 67 71 82 77 89 845
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (10,0 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+1,1+0,5+1,1+1,1+1,1+1,2+1,3+1,30,0+0,4+1,0+1,1
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 20 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (10,0 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[7]

BiztanleriaUrtea210024002700300033003600390042001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 1.310 gizon, 1.456 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.38
 
95+
 
0.69
1.91
 
90-94
 
4.81
0.76
 
85-89
 
3.09
3.44
 
80-84
 
3.43
4.58
 
75-79
 
4.81
4.20
 
70-74
 
5.91
6.49
 
65-69
 
6.94
7.63
 
60-64
 
7.55
7.25
 
55-59
 
6.87
7.25
 
50-54
 
7.97
4.58
 
45-49
 
4.46
9.47
 
40-44
 
3.09
4.20
 
35-39
 
5.08
3.82
 
30-34
 
3.71
4.58
 
25-29
 
4.46
4.96
 
20-24
 
5.15
10.61
 
15-19
 
5.08
5.65
 
10-14
 
6.39
3.74
 
5-9
 
5.43
4.50
 
0-4
 
5.08
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Wassy udalerrian 2.561 biztanle zeuden eta 1.230 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,08 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 38,5), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[10]

2.561biztanle
1.230elkarbizitza-unitate
2,08lagun elkarbizitza-unitateko
743familia
Udalerria
% 22
% 27
% 12
% 38
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 743 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (332). Guraso bakarreko 145 familietatik 105etan ama zen guraso bakarra. 372 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 180k seme-alaba bakarra zuten etxean, 123k bi, eta 68k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 266 bikoteetatik 59tan (% 22,2) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.[10]

332
266
145
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean372
Seme-alaba bat180
Bi seme-alaba123
Hiru seme-alaba44
Lau edo gehiago24

15 urte edo gehiago zituzten 2.325 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 4,7 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 29,9. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 55-64 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 70,3). 80 urte edo gehiagoko 274 biztanleetatik 143 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 131 kolektibitateren batean.[10]

Bakarrik bizi da
15-24% 5
25-39% 17
40-54% 19
55-64% 23
65-79% 26
80 +% 30
Bikotean bizi da
15-24% 13
25-39% 66
40-54% 68
55-64% 70
65-79% 66
80 +% 24

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 39,3 ezkonduta zegoen, eta beste % 16,0 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 11,3 izatezko bikotean eta % 4,7 PACS bidez lotuta). % 25,8 ezkongabeak ziren, % 12,3 alargunak eta % 6,6 dibortziatuak.[10]

Ezkonduta% 39,3
Ezkongabea% 25,8
Alarguna% 12,3
Izatezko bikotean% 11,3
Dibortziatuta% 6,6
PACS bidez lotuta% 4,7

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 32,4), enplegatuak (% 21,1), eskulangileak (% 19,5), erdi-mailako lanbideak (% 13,1). Talde nagusia (erretiratuak, % 32,4) Marne Garaia departamenduko batez bestekoaren (% 38,0) azpitik dago. Ez zen nekazaririk erregistratu erreferentziazko pertsona gisa.[10]

Udalerria
% 13
% 21
% 20
% 32
Marne Garaia
% 12
% 15
% 18
% 38
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 1.542 etxebizitza zeuden. Horietatik 1.229 egoitza nagusi ziren, 29 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 283 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (1.065), eta apartamentuak gutxi ziren (473). Egoitza nagusietatik 683 beren jabearen bizilekuak ziren, 525 alokairuan zeuden, 285 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 21 doan lagata.[11]

1.542etxebizitza
1.229egoitza nagusi
1.065etxe
473apartamentu

Etxebizitza multzoa

1.229
283
Egoitza nagusia (1.229)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (29)Hutsik (283)

Etxe mota

1.065
473
Etxea (1.065)Apartamentua (473)

Jabetza egoera

683
525
285
Jabeak (683)Alokairuan (525)HLM (285)Doan lagata (21)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (399).[11]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik267
1919-1945110
1946-1970236
1971-1990399
1991-2005109
2006-2020107

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (528). Gas sarea zen berogailu mota nagusia (513 etxebizitzatan). 646 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 581 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 417tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela17
2 gela90
3 gela235
4 gela358
5 gela edo gehiago528

Berogailu mota

513
164
225
318
Gas sarea (513)Fuel-olioa (164)Elektrizitatea (225)Gas botila (9)Bestelakoak (318)

Aparkalekua eta ibilgailuak

646aparkalekua
581ibilgailu 1
417ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 1.578 biztanleetatik 1.073 aktibo ziren (% 68,0), horietako 888 lanean (% 56,3) eta 185 langabezian (aktiboen % 17,2).

1.57815-64 urteko biztanle
% 68,0aktibo
% 56,3lanean
% 17,2langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 41,3
25-54 urte% 86,7
55-64 urte% 46,9
Gizonak% 72,4
Emakumeak% 63,2

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 34,5
BEPC, brebeta% 13,2
CAP-BEP% 20,2
Batxilergoa% 13,0
Goi-mailako +2% 8,6
Goi-mailako +3/4% 7,0
Goi-mailako +5% 2,4

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 17,2). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

505 ez-aktibotik 148 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 29,3), 142 erretiraturik zeuden (% 28,1) eta 215 bestelako ez-aktibo ziren (% 42,6).

Ez-aktiboak

% 29
% 28
% 43
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 24
% 39
% 24
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 1.048 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 888 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

1.048enplegu udalerrian
% 88,4soldatapeko
% 11,6ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 22.880 eurokoa zen, eta biztanleen % 22 pobrezian bizi zen (bizimoduaren medianaren % 60tik behera).

22.880 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 23.980 €
% 22,0pobrezia-tasa▲ Dep.: % 16,0

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 140 komertzioetatik, 3 erauzte enpresak ziren, 3 janari enpresak ziren, 9 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 14 eraikuntza enpresak ziren, 34 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 7 garraio enpresak ziren, 11 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 8 finantziazio enpresak ziren, 5 higiezinen enpresak ziren, 12 zerbitzu enpresak ziren, 20 administrazio publikoko enpresak ziren eta 14 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[12]

2009an zeuden norbanakoentzako 39 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 3 banku bulegoak, 1 funeraria, 5 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 1 autoeskola, 1 margolaria, 5 iturginak, 2 argiketariak, 5 ile apaindegiak, 2 albaitariak, 7 jatetxeak, 1 tintoreria eta 2 apaindegiak.[13]

2009an zeuden 17 establezimendu komertzialetatik, 2 supermerkatuak, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 2 okindegiak, 1 harategi zen, 2 liburu dendak, 2 arropa dendak, 1 etxerako tresna denda zen, 1 elektrotresna denda zen, 1 drogeria zen, 1 bitxi-denda zen eta 3 lore-dendak ziren.[14]

2000. urtean Wassy udalerrian 11 nekazaritza-ustiategi zeuden, 272 hektarea erabiltzen.[15]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an tratamendu laburretarako ospitale 1 , iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1 bat, 2 botika eta anbulantzia 1 bat zegoen.

2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen. Wassy udalerrian1 Bigarren Hezkuntzako ikastetxea eta 1lizeo teknologikoaBigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 406 ikasle zeuden eta lizeo teknologikoetan 211.

  1. ↑ Estazioko erregistroak 1992ko martxoaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 4,0 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre (2010eko ekainaren 18a), «Les types de climats en France, une construction spatiale», Cybergéo : revue européenne de géographie (Frantsesez), 501, doi:10.4000/cybergeo.23155.
  2. ↑ Dubreuil, Vincent (2022ko otsaila), «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen», La Météorologie (Frantsesez), 116, doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012.
  3. ↑ «Le climat en France hexagonale et Corse», meteofrance.com (Frantsesez).
  4. ↑ «Réglementation environnementale RE2020», ecologie.gouv.fr (Frantsesez), 2020ko azaroaren 18a.
  5. 1 2 «Station Météo-France « Chevillon_sapc », fiche climatologique» (PDF), data.gouv.fr (Frantsesez).
  6. 1 2 «Données changement climatique - SIM quotidienne», data.gouv.fr (Frantsesez), Météo-France.
  7. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee», www.insee.fr. 2026ko uztailaren 27an kontsultatua.
  9. ↑ «Naissances de 2008 à 2025», Insee (Frantsesez). 2016ko abuztuaren 10ean kontsultatua.
  10. 1 2 3 4 5 «Couples-Familles-Ménages en 2023», Recensement de la population (Frantsesez), INSEE, 2023.
  11. 1 2 3 «Logement en 2023», Recensement de la population (Frantsesez), INSEE, 2023.
  12. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  13. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  14. ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009
  15. ↑ Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]