Edukira joan

Violay

Violay
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Auvernia-Rodano-Alpeak
Departamendua Loira
BarrutiRoanneko barrutia
Kantonamenducanton of Néronde
Izen ofizialaViolay
Posta kodea42780
Geografia
Koordenatuak45°51′11″N 4°21′29″E / 45.8531°N 4.3581°E / 45.8531; 4.3581
Mapa
Azalera27,07 km²
Altitudea535 m, 1.003 m eta 756 m
MugakideakJoux, Montchal, Panissières, Sainte-Agathe-en-Donzy, Sainte-Colombe-sur-Gand, Saint-Cyr-de-Valorges, Saint-Marcel-l'Éclairé, Villechenève eta Affoux
Demografia
Biztanleria1.218 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 611 (%50,5) (%49,5) 600 alt_right
Dentsitatea45 bizt/km²
violay1004.fr

Violay Frantziako udalerri bat da, Loira departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. Azken erroldaren arabera 1.218 biztanle zituen 27,1 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Joux, Montchal, Panissières, Sainte-Agathe-en-Donzy, Sainte-Colombe-sur-Gand, Saint-Cyr-de-Valorges, Saint-Marcel-l'Éclairé, Villechenève eta Affoux.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
ViolayViolay
Població amb 315 habitants (2000)Affoux (3,7 km)
Població amb 663 habitants (2000)Joux (4,0 km)
Població amb 452 habitants (2000)Montchal (4,6 km)
Població amb 747 habitants (2000)Villechenève (5,8 km)

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima erdikontinental eta mendi-ertzetako klima du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfa motakoa da: klima epela, uda beroa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Massif Centraleko ipar-ekialdeako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: urteko prezipitazioa 800-1200 mm artekoa, urte osoan ondo banatuta)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H1c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 8,7 °C-koa da, 15,4 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1012 mm-koa da, urtarrilean 11,7 euri-egun eta uztailean 7,7 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Les_Sauvages_(Rodano) udalerrian dago, 9,4 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 9,7 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 941,6 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 37,2 °C-koa da, 2025ko abuztuaren 12an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -17 °C-koa da, 2012ko otsailaren 7an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 9,9 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (18,7 °C) eta hotzena urtarrila (2,0 °C). Urteko prezipitazioa 1084 mm-koa da; hilabeterik euritsuena azaroa da (118 mm) eta lehorrena martxoa (71 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,43 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (8,4 °C) baino 2,3 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2003, 2020, 2022, 2023 eta 2025. Urterik beroena 2022 izan zen (11,7 °C) eta hotzena 1963 (7,3 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Violay)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 2.0 2.4 5.7 8.7 12.7 16.5 18.7 18.5 14.2 10.5 5.7 3.0 9.9
Pilatutako prezipitazioa (mm) 85 72 71 83 100 90 92 85 87 106 118 97 1084
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (8,4 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+1,4+0,8+1,9+1,9+1,8+2,1+1,6+2,2+0,5+0,9+1,3+1,5
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 20 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (8,4 °C)
+4 °C−4 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[7]

BiztanleriaUrtea1200140016001800200022001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 600 gizon, 611 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.83
 
95+
 
0.00
2.50
 
90-94
 
1.64
5.17
 
85-89
 
2.62
3.50
 
80-84
 
7.69
4.17
 
75-79
 
8.35
4.33
 
70-74
 
3.44
6.00
 
65-69
 
7.53
5.17
 
60-64
 
5.07
12.33
 
55-59
 
10.64
5.83
 
50-54
 
9.98
9.00
 
45-49
 
4.75
6.17
 
40-44
 
4.58
2.50
 
35-39
 
2.13
5.83
 
30-34
 
6.38
6.83
 
25-29
 
2.29
2.33
 
20-24
 
4.75
3.17
 
15-19
 
7.04
6.17
 
10-14
 
4.42
4.50
 
5-9
 
4.42
3.67
 
0-4
 
2.29
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Violay udalerrian 1.163 biztanle zeuden eta 553 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,10 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren (% 35,1). Kide bakarreko elkarbizitza-unitateak % 34,7 ziren, Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[10]

1.163biztanle
553elkarbizitza-unitate
2,10lagun elkarbizitza-unitateko
357familia
Udalerria
% 25
% 35
% 35
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 357 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (194). Guraso bakarreko 24 familietatik 15etan ama zen guraso bakarra. 228 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 49k seme-alaba bakarra zuten etxean, 59k bi, eta 20k hiru edo gehiago.[10]

194
138
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean228
Seme-alaba bat49
Bi seme-alaba59
Hiru seme-alaba15
Lau edo gehiago5

15 urte edo gehiago zituzten 1.037 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 5,1 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 33,6. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 40-54 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 78,8). 80 urte edo gehiagoko 116 biztanleetatik 92 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 24 kolektibitateren batean.[10]

Bakarrik bizi da
15-24% 5
25-39% 11
40-54% 15
55-64% 16
65-79% 24
80 +% 34
Bikotean bizi da
15-24% 11
25-39% 78
40-54% 79
55-64% 73
65-79% 62
80 +% 40

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 47,6 ezkonduta zegoen, eta beste % 17,6 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 7,8 izatezko bikotean eta % 9,8 PACS bidez lotuta). % 21,8 ezkongabeak ziren, % 8,4 alargunak eta % 4,6 dibortziatuak.[10]

Ezkonduta% 47,6
Ezkongabea% 21,8
PACS bidez lotuta% 9,8
Alarguna% 8,4
Izatezko bikotean% 7,8
Dibortziatuta% 4,6

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 42,9), eskulangileak (% 15,7), erdi-mailako lanbideak (% 14,1), enplegatuak (% 13,2). Talde nagusia (erretiratuak, % 42,9) Loira departamenduko batez bestekoaren (% 33,7) gainetik dago. Ez zen nekazaririk erregistratu erreferentziazko pertsona gisa.[10]

Udalerria
% 9
% 14
% 13
% 16
% 43
Loira
% 9
% 15
% 14
% 16
% 34
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 649 etxebizitza zeuden. Horietatik 553 egoitza nagusi ziren, 49 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 48 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (548), eta apartamentuak gutxi ziren (99). Egoitza nagusietatik 421 beren jabearen bizilekuak ziren, 123 alokairuan zeuden, 22 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 9 doan lagata.[11]

649etxebizitza
553egoitza nagusi
548etxe
99apartamentu

Etxebizitza multzoa

553
Egoitza nagusia (553)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (49)Hutsik (48)

Etxe mota

548
99
Etxea (548)Apartamentua (99)

Jabetza egoera

421
123
Jabeak (421)Alokairuan (123)HLM (22)Doan lagata (9)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1919 aurretik artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (114).[11]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik114
1919-194553
1946-1970100
1971-1990111
1991-200591
2006-202045

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (285). 213 etxebizitzatan berogailu mota "bestelakoa" erabiltzen zen, INSEEk gehiago zehazten ez duena. 411 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 247 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 262tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela5
2 gela28
3 gela82
4 gela153
5 gela edo gehiago285

Berogailu mota

138
193
213
Gas sarea (1)Fuel-olioa (138)Elektrizitatea (193)Gas botila (7)Bestelakoak (213)

Aparkalekua eta ibilgailuak

411aparkalekua
247ibilgailu 1
262ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 684 biztanleetatik 561 aktibo ziren (% 82,0), horietako 539 lanean (% 78,8) eta 22 langabezian (aktiboen % 3,9).

68415-64 urteko biztanle
% 82,0aktibo
% 78,8lanean
% 3,9langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 62,0
25-54 urte% 96,5
55-64 urte% 61,0
Gizonak% 81,3
Emakumeak% 82,5

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 10,8
BEPC, brebeta% 4,8
CAP-BEP% 3,4
Batxilergoa% 1,9
Goi-mailako +2% 3,8
Goi-mailako +3/4% 6,0
Goi-mailako +5% 4,7

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 3,9). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

124 ez-aktibotik 28 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 22,6), 61 erretiraturik zeuden (% 49,2) eta 35 bestelako ez-aktibo ziren (% 28,2).

Ez-aktiboak

% 23
% 49
% 28
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 16
% 28
% 24
% 25
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 437 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 539 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

437enplegu udalerrian
% 80,1soldatapeko
% 19,9ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 25.920 eurokoa zen.

25.920 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 24.800 €

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 59 komertzioetatik, 3 janari enpresak ziren, 5 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 10 eraikuntza enpresak ziren, 10 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 4 garraio enpresak ziren, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 4 finantziazio enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren, 6 zerbitzu enpresak ziren, 6 administrazio publikoko enpresak ziren eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[12]

2009an zeuden norbanakoentzako 19 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 2 banku bulegoak, 2 funerariak, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 igeltseroak, 2 margolariak, 1 iturgina, 2 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 2 ile apaindegiak eta 2 jatetxeak.[13]

2009an zeuden 5 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen, 1 harategi zen, 1 altzari denda zen eta 1 lore-denda zen.[14]

2000. urtean Violay udalerrian 62 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.248 hektarea erabiltzen.[15]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.

2009an 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.

  1. ↑ Estazioko erregistroak 1997ko apirilaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 0,4 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre (2010eko ekainaren 18a), «Les types de climats en France, une construction spatiale», Cybergéo : revue européenne de géographie (Frantsesez), 501, doi:10.4000/cybergeo.23155.
  2. ↑ Dubreuil, Vincent (2022ko otsaila), «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen», La Météorologie (Frantsesez), 116, doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012.
  3. ↑ «Le climat en France hexagonale et Corse», meteofrance.com (Frantsesez).
  4. ↑ «Réglementation environnementale RE2020», ecologie.gouv.fr (Frantsesez), 2020ko azaroaren 18a.
  5. 1 2 «Station Météo-France « Les Sauvages », fiche climatologique» (PDF), data.gouv.fr (Frantsesez).
  6. 1 2 «Données changement climatique - SIM quotidienne», data.gouv.fr (Frantsesez), Météo-France.
  7. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee», www.insee.fr. 2026ko uztailaren 27an kontsultatua.
  9. ↑ «Naissances de 2008 à 2025», Insee (Frantsesez). 2016ko abuztuaren 10ean kontsultatua.
  10. 1 2 3 4 5 «Couples-Familles-Ménages en 2023», Recensement de la population (Frantsesez), INSEE, 2023.
  11. 1 2 3 «Logement en 2023», Recensement de la population (Frantsesez), INSEE, 2023.
  12. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  13. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  14. ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009
  15. ↑ Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]