Vic
| Vic Vic | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Kataluniako udalerria | |||||||||||
| Administrazioa | |||||||||||
| Estatu burujabe | |||||||||||
| Autonomia | |||||||||||
| Eremu funtzionala | Catalunya Central | ||||||||||
| Eskualdea | Osona | ||||||||||
| Alkatea | Albert Castells | ||||||||||
| Izen ofiziala | Vic | ||||||||||
| Jatorrizko izena | Vic | ||||||||||
| Posta kodea | 08500 | ||||||||||
| INEk ezarritako kodea | 08298 | ||||||||||
| Herriburua | Vic (en) | ||||||||||
| Geografia | |||||||||||
| Koordenatuak | 41°55′49″N 2°15′16″E / 41.930379°N 2.254575°E | ||||||||||
![]() | |||||||||||
| Azalera | 30,6 km² | ||||||||||
| Altitudea | 498 m | ||||||||||
| Mugakideak | Gurb, Folgueroles, Calldetenes, Santa Eugènia de Berga, Malla, Muntanyola, Santa Eulàlia de Riuprimer eta Sant Bartomeu del Grau | ||||||||||
| Demografia | |||||||||||
| Biztanleria | 50.796 (2025) | ||||||||||
| |||||||||||
| Dentsitatea | 1.660 bizt/km² | ||||||||||
| Etxebizitzak | 614 | ||||||||||
| Informazio gehigarria | |||||||||||
| Hiri senidetuak | Somoto eta Torredonjimeno | ||||||||||
| Hizkuntza ofiziala | katalan | ||||||||||
| vic.cat | |||||||||||
Vic Kataluniako barnealdeko hiria da, Osona eskualdeko hiriburua dena eta Bartzelonako probintzian ere dagoena. Bere kokapen geografikoak, Bartzelonatik 69 kilometrora eta Gironatik 60 kilometrora, Erdialdeko Kataluniako hiriburuetako bat bilakatu du.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera Vicek 39.844 biztanle zituen, 30,6 km²-ko azalera eta 1.266,24 bizt/km²-ko dentsitatea. 2018an bestela 48.287 pertsona bizi ziren hirian.
Historia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Antzinako izen latinoa Ausa izan zen, txanpon iberiko eta erromatarretan agertzen dena, ausesken izenarekin. Ausona izan zen bisigodoekin. 788an musulmanek hiria suntsitu zuten, eta hurrengo urteetan auzo bakarra berreraiki zuten, Vicus Ausonensis hain zuzen ere. Hortik hartuko zuen gaur egungo izena, Guifré el Pilósek birpopulatu zuenean hiria 878an.
XVIII. mendearen hastapenetan, hiria izan zen lehenengoa matxinatzen Felipe V.aren aurka, eta gatazka honek ekarriko zuen Espainiako Ondorengotza Gerra. Hurrengo mendean, Karlistaldiak modu bortitzean bizi zituen Vicek, Rafael Tristany i Parera militar karlista pieza garrantzitsua izan zelarik. Espainiako Gerra Zibila zela-eta, hiria bonbardatu zuten 3 aldiz, aerodromo estrategikoa zeukanez. 1939ko otsailaren 1ean frankisten esku erori zen.
Azken hamarkaden gertakarien artean, 1991ko maiatzaren 29an Goardia Zibilaren kuartelaren aurka ETAk atentatua egin zuen, 10 pertsona hil eta 44 zaurituz. Hurrengo urtean, 1992ko Udako Olinpiar Jokoak Bartzelonan izan zirenean, Vic-en antolatu zituzten patin-hockeyaren norgehiagokak. 2012ko irailaren 17an, Kataluniako Lurralde Askea aldarrikatu zuten hirian.
Geografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Udalerri mugakideak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Honako udalerri hauek ditu mugakide: Gurb, Folgueroles, Calldetenes, Santa Eugènia de Berga, Malla, Muntanyola, Santa Eulàlia de Riuprimer eta Sant Bartomeu del Grau.
Demografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]| Biztanleria-piramidea 2025 Guztira: 25.598 gizon, 24.807 emakume | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Iturria: Instituto Nacional de Estadística[1] | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Jatorria
Jaiolekuari dagokionez, 2022. urtean biztanleen % 41,4 udalerri berean jaioak ziren[2], probintziako batez bestekoaren (% 34) gainetik. Espainiako beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 7,9 dira, eta atzerrian jaiotakoak % 32,3 —probintzian % 21—.
Atzerrian jaiotako biztanleria
Atzerrian jaiotako 18.189 biztanleren artean, gehienak Afrikan jaioak dira (% 46,9)[3]. Jaiolekuko herrialde nagusiak Maroko, Kolonbia, Ekuador dira.
Ekonomia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Diru-sarrerak
2023. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 15.156 euro-koa zen[4], eta etxegune bakoitzeko 42.616 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (17.062 euro) azpitik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.036 euro) parean. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 19.950 euro zen. Errenta gordina 18.942 euro-koa izan zen pertsonako.
Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 64,8[5]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 16,7), beste diru-sarrerak (% 12,5), langabezia-prestazioak (% 1,7), beste prestazioak (% 4,4).
Desberdintasuna
Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[6][oh 1]Udalerrian indizea 30,3 da, probintziakoaren (31,5) azpitik eta Espainiakoaren (32,1) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,5 da, probintziakoaren (2,6) azpitik eta Espainiakoaren (2,8) azpitik.
Monumentuak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Viceko katedrala edo Sant Pere Apòstoluaren eliza herriaren erdigunean dago, eta erromaniko estiloko dorrea dauka, beste estilo batzuetako elementuekin batera.
Halaber, aipatzekoa da Tenplu erromatarra, eta museoen artean hauexek: Museu Episcopal de Vic, M. Balmes, M. Claretià eta M. de l'Art de la Pell de Vic.
Alkateak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- 1979 - 1987: Ramón Montaña Salvans (CIU)
- 1987 - 1995: Pere Girbau Bover (CIU)
- 1995 - 2007: Jacint Codina Pujols (CIU)
- 2007 - 2015: Josep Maria Vila d'Abadal Serra (CIU)
- 2015 - : Anna Erra i Solà (CIU)
Pertsonaia ezagunak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Andreu Febrer (1375?-1437?), olerkaria.
- Jaume Balmes (1810-1848), filosofoa.
- Jaume Font (1894-1963), apezpikua.
- Quimi Portet (1957-), musikaria.
- Josep Anglada (1959-), politikari ultraeskuindarra.
- Melchor Mauri (1966-), txirrindularia.
- Francesc Homs (1969-), politikari nazionalista.
- Carles Mundó (1976-), politikari subiranista.
- Marta Rovira (1977-), politikari subiranista erbesteratua.
- Raül López (1983-), saskibaloi jokalaria.
- Joana Serrat (1983-), kantautorea.
- Marta Pascal (1983-), politikari subiranista.
Oharrak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ (Gaztelaniaz) «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)» INE (kontsulta data: 2026-07-31).
- ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Barcelona.tab.
- ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Barcelona.tab.
- ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADHR errenta Barcelona.tab.
- ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADHR fuente Barcelona.tab.
- ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADHR gini erreferentziak.tab.
Ikus, gainera
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Kanpo estekak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- (Katalanez) Vic-eko Udalaren webgunea
- (Katalanez) Kataluniako Generalitatearen argibidea[Betiko hautsitako esteka]
- (Katalanez) Kataluniako Estatistika Institutuaren argibidea
- (Katalanez) Club Atlètic Vic taldearen webgunea[Betiko hautsitako esteka]
- (Katalanez) IES Jaume Callís

