Edukira joan

Val-Cenis

Val-Cenis
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Auvernia-Rodano-Alpeak
Departamendua Savoia
Izen ofizialaVal-Cenis
Posta kodea73500
Geografia
Koordenatuak45°16′42″N 6°49′04″E / 45.2783°N 6.8178°E / 45.2783; 6.8178
Mapa
Azalera408,05 km²
MugakideakAussois, Avrieux, Bardonecchia, Bessans, Champagny-en-Vanoise, Exilles, Giaglione, Moncenisio, Novalesa, Pralognan-la-Vanoise, Tignes, Val-d'Isère eta Venaus
Demografia
Biztanleria2.112 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 1.065 (%51) (%49) 1.023 alt_right
Dentsitatea5 bizt/km²
Informazio gehigarria
Sorrera2017ko urtarrilaren 1a
commune-valcenis.fr

Val-Cenis Frantziako udalerri bat da, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdeko Savoia departamenduan. 2017an sortu zen Bramans, Lanslebourg-Mont-Cenis, Lanslevillard, Sollières-Sardières eta Termignon herriak batuta. Azken zentsuaren arabera 2.112 biztanle zituen, eta 408,05 kilometro koadro.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Aussois, Avrieux, Bardonecchia, Bessans, Champagny-en-Vanoise, Exilles, Giaglione, Moncenisio, Novalesa, Pralognan-la-Vanoise, Tignes, Val-d'Isère eta Venaus.

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima erdikontinental eta mendi-ertzetako klima du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta ipar Alpeetako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: urteko prezipitazioa 1200-1500 mm artekoa, udan modu irregularrean banatuta)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H1c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 7,5 °C-koa da, 17,3 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 937 mm-koa da, urtarrilean 8,4 euri-egun eta uztailean 7,9 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, udalerrian bertan dagoen Météo-France estazioan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 7,4 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 659,1 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 34,9 °C-koa da, 2023ko abuztuaren 24an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -27,4 °C-koa da, 1956ko otsailaren 3an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 2,5 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (11,3 °C) eta hotzena otsaila (−5,1 °C). Urteko prezipitazioa 941 mm-koa da; hilabeterik euritsuena maiatza da (103 mm) eta lehorrena otsaila (54 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,24 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (2,1 °C) baino 1,3 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenetatik lau 2000tik aurrerakoak dira (2022, 2023, 2024 eta 2025). Urterik beroena 2022 izan zen (4,3 °C) eta hotzena 1965 (1,2 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Val-Cenis)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) -4.9 -5.1 -2.3 0.6 5.0 9.2 11.3 11.1 7.2 3.8 -1.1 -4.0 2.5
Pilatutako prezipitazioa (mm) 68 54 61 71 103 91 72 79 81 87 95 79 941
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (2,1 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+0,3−0,3+0,7+0,8+1,0+1,6+0,8+1,0−0,5−0,1+0,1+0,1
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: −10 / 15 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (2,1 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

BiztanleriaUrtea20040060080010001200140016001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 1.023 gizon, 1.065 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.47
0.49
 
90-94
 
1.31
1.86
 
85-89
 
0.94
2.35
 
80-84
 
4.51
3.32
 
75-79
 
3.66
6.65
 
70-74
 
5.92
8.50
 
65-69
 
5.92
6.16
 
60-64
 
7.79
6.16
 
55-59
 
7.32
4.30
 
50-54
 
2.72
7.14
 
45-49
 
7.32
9.58
 
40-44
 
6.95
8.11
 
35-39
 
6.48
7.14
 
30-34
 
9.67
5.28
 
25-29
 
4.13
2.35
 
20-24
 
3.66
4.30
 
15-19
 
3.19
7.23
 
10-14
 
8.36
4.30
 
5-9
 
4.60
4.79
 
0-4
 
5.07
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[7].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Val-Cenis udalerrian 2.106 biztanle zeuden eta 1.009 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,09 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 36,4), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[9]

2.106biztanle
1.009elkarbizitza-unitate
2,09lagun elkarbizitza-unitateko
631familia
Udalerria
% 25
% 31
% 36
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 631 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (315). Guraso bakarreko 69 familietatik 54etan ama zen guraso bakarra. 349 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 123k seme-alaba bakarra zuten etxean, 139k bi, eta 20k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 248 bikoteetatik 20tan (% 8,1) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.[9]

315
248
69
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean349
Seme-alaba bat123
Bi seme-alaba139
Hiru seme-alaba15
Lau edo gehiago5

15 urte edo gehiago zituzten 1.766 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 15,6 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 47,7. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 25-39 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 75,1).[9]

Bakarrik bizi da
15-24% 16
25-39% 13
40-54% 15
55-64% 25
65-79% 25
80 +% 48
Bikotean bizi da
15-24% 11
25-39% 75
40-54% 74
55-64% 71
65-79% 73
80 +% 45

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 43,4 ezkonduta zegoen, eta beste % 22,8 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 14,3 izatezko bikotean eta % 8,5 PACS bidez lotuta). % 24,0 ezkongabeak ziren, % 5,3 alargunak eta % 4,6 dibortziatuak.[9]

Ezkonduta% 43,4
Ezkongabea% 24,0
Izatezko bikotean% 14,3
PACS bidez lotuta% 8,5
Alarguna% 5,3
Dibortziatuta% 4,6

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 31,6), erdi-mailako lanbideak (% 24,9), artisau, merkatari eta enpresa-buruak (% 11,2), enplegatuak (% 10,2). Talde nagusia (erretiratuak, % 31,6) Savoia departamenduko batez bestekoaren (% 31,2) gainetik dago. 64 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 6,3).[9]

Udalerria
% 11
% 25
% 10
% 9
% 32
Savoia
% 11
% 18
% 15
% 14
% 31
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 5.067 etxebizitza zeuden. Talderik handiena bigarren egoitza edo noizbehinkakoa ziren (3.960), 1.014 egoitza nagusiekin alderatuta eta 93 hutsik. Apartamentuak ziren nagusi (3.795), etxeak baino gehiago (1.258). Egoitza nagusietatik 718 beren jabearen bizilekuak ziren, 225 alokairuan zeuden, 50 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 71 doan lagata.[10]

5.067etxebizitza
1.014egoitza nagusi
1.258etxe
3.795apartamentu

Etxebizitza multzoa

1.014
3.960
Egoitza nagusia (1.014)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (3.960)Hutsik (93)

Etxe mota

1.258
3.795
Etxea (1.258)Apartamentua (3.795)

Jabetza egoera

718
225
Jabeak (718)Alokairuan (225)HLM (50)Doan lagata (71)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1946-1970 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (285).[10]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik82
1919-194540
1946-1970285
1971-1990237
1991-2005151
2006-2020194

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (397). 447 etxebizitzatan berogailu mota "bestelakoa" erabiltzen zen, INSEEk gehiago zehazten ez duena. 706 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 472 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 471tan bi edo gehiago.[10]

Gela kopurua

1 gela19
2 gela100
3 gela247
4 gela252
5 gela edo gehiago397

Berogailu mota

211
337
447
Gas sarea (4)Fuel-olioa (211)Elektrizitatea (337)Gas botila (16)Bestelakoak (447)

Aparkalekua eta ibilgailuak

706aparkalekua
472ibilgailu 1
471ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 1.245 biztanleetatik 1.078 aktibo ziren (% 86,6), horietako 1.065 lanean (% 85,5) eta 14 langabezian (aktiboen % 1,3).

1.24515-64 urteko biztanle
% 86,6aktibo
% 85,5lanean
% 1,3langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 57,5
25-54 urte% 98,8
55-64 urte% 71,0
Gizonak% 86,6
Emakumeak% 86,6

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 0,0
BEPC, brebeta% 0,0
CAP-BEP% 1,3
Batxilergoa% 1,4
Goi-mailako +2% 2,7
Goi-mailako +3/4% 0,6
Goi-mailako +5% 0,7

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 1,3). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

167 ez-aktibotik 68 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 40,7), 80 erretiraturik zeuden (% 47,9) eta 19 bestelako ez-aktibo ziren (% 11,4).

Ez-aktiboak

% 41
% 48
% 11
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 14
% 12
% 37
% 20
% 11
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 1.249 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 1.065 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

1.249enplegu udalerrian
% 64,9soldatapeko
% 35,1ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 28.700 eurokoa zen.

28.700 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 27.910 €
  1. ↑ Estazioko erregistroak 1934ko ekainaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 1,3 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre (2010eko ekainaren 18a), «Les types de climats en France, une construction spatiale», Cybergéo : revue européenne de géographie (Frantsesez), 501, doi:10.4000/cybergeo.23155.
  2. ↑ Dubreuil, Vincent (2022ko otsaila), «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen», La Météorologie (Frantsesez), 116, doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012.
  3. ↑ «Le climat en France hexagonale et Corse», meteofrance.com (Frantsesez).
  4. ↑ «Réglementation environnementale RE2020», ecologie.gouv.fr (Frantsesez), 2020ko azaroaren 18a.
  5. 1 2 «Station Météo-France « Termignon-Clim », fiche climatologique» (PDF), data.gouv.fr (Frantsesez).
  6. 1 2 «Données changement climatique - SIM quotidienne», data.gouv.fr (Frantsesez), Météo-France.
  7. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee», www.insee.fr (kontsulta data: 2026ko uztailaren 27a).
  8. ↑ «Naissances de 2008 à 2025», Insee (Frantsesez) (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  9. 1 2 3 4 5 «Couples-Familles-Ménages en 2023», Recensement de la population (Frantsesez), INSEE, 2023.
  10. 1 2 3 «Logement en 2023», Recensement de la population (Frantsesez), INSEE, 2023.

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]