Edukira joan

Upie

Wikipedia, Entziklopedia askea
Upie
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Auvernia-Rodano-Alpeak
Departamendua Drôme
BarrutiValenceko barrutia
Kantonamenducanton of Chabeuil
Izen ofizialaUpie
Posta kodea26120
Geografia
Koordenatuak44°48′17″N 4°58′43″E / 44.8047°N 4.9786°E / 44.8047; 4.9786
Mapa
Azalera19,53 km²
Altitudea158 m, 415 m eta 229 m
MugakideakAllex, Eurre, Montmeyran, Montoison, Ourches eta Vaunaveys-la-Rochette
Demografia
Biztanleria1.556 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 761 (%49,4) (%50,6) 781 alt_right
Dentsitatea80 bizt/km²
mairie-upie.com

Upie (frantsesez eta ofizialki: Upie) Frantziako udalerri bat da,Drôme departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. Azken erroldaren arabera 1.556 biztanle zituen 19,53 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Allex, Eurre, Montmeyran, Montoison, Ourches eta Vaunaveys-la-Rochette.

Mapa
Upie eta ondoko udalerrien arteko muga administratiboak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
UpieUpie
Població amb 2787 habitants (2000)Montmeyran (3,1 km)
Població amb 1692 habitants (2000)Montoison (3,2 km)
Població amb 1103 habitants (2000)Eurre (5,1 km)
Població amb 208 habitants (2000)Ourches (5,1 km)
Població amb 116 habitants (2000)Ambonil (5,8 km)

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima mediterraneo aldatua du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Csa motakoa da: Mediterraneoko klima epela, uda bero eta lehorrarekin[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klimaren eta klima mediterraneoren arteko trantsizio-eremuan dago, eta erdiko Rodano haranako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: urteko anplitude termiko handia (4-20 °C); aire lehorra urte osoan; mistral haize gogorra; prezipitazio handiak udazkenean)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2d zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 12,2 °C-koa da, 17,5 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 888 mm-koa da, urtarrilean 7,5 euri-egun eta uztailean 4,7 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Estèla udalerrian dago, 7,2 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 13,5 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 904,5 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 40,8 °C-koa da, 2003ko abuztuaren 13an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -13,2 °C-koa da, 2010ko urtarrilaren 11an lortua[oh 1][5].

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[6]

BiztanleriaUrtea60080010001200140016001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 781 gizon, 761 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.00
0.00
 
90-94
 
1.45
0.77
 
85-89
 
0.79
0.77
 
80-84
 
0.66
4.10
 
75-79
 
0.00
2.69
 
70-74
 
8.54
6.15
 
65-69
 
5.65
4.10
 
60-64
 
4.73
10.63
 
55-59
 
7.62
9.22
 
50-54
 
8.67
11.65
 
45-49
 
11.83
7.43
 
40-44
 
8.80
5.76
 
35-39
 
3.81
2.56
 
30-34
 
1.84
5.12
 
25-29
 
4.73
3.84
 
20-24
 
6.83
7.43
 
15-19
 
3.81
9.22
 
10-14
 
7.49
4.35
 
5-9
 
8.28
4.23
 
0-4
 
4.47
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[7].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Upie udalerrian 1.535 biztanle zeuden eta 647 elkarbizitza unitate[oh 2], hau da, 2,37 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren (% 32,1). Kide bakarreko elkarbizitza-unitateak % 25,5 ziren, Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[9]

1.535biztanle
647elkarbizitza-unitate
2,37lagun elkarbizitza-unitateko
478familia
Udalerria
% 30
% 32
% 10
% 26
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 478 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (218). Guraso bakarreko 63 familietatik 39etan ama zen guraso bakarra. 257 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 84k seme-alaba bakarra zuten etxean, 116k bi, eta 21k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 197 bikoteetatik 36tan (% 18,3) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.[9]

218
197
63
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean257
Seme-alaba bat84
Bi seme-alaba116
Hiru seme-alaba10
Lau edo gehiago11

15 urte edo gehiago zituzten 1.270 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 0,0 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 35,8. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 40-54 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 82,8).[9]

Bakarrik bizi da
15-24% 0
25-39% 9
40-54% 7
55-64% 19
65-79% 21
80 +% 36
Bikotean bizi da
15-24% 6
25-39% 74
40-54% 83
55-64% 78
65-79% 78
80 +% 60

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 49,1 ezkonduta zegoen, eta beste % 20,3 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 9,1 izatezko bikotean eta % 11,3 PACS bidez lotuta). % 21,0 ezkongabeak ziren, % 4,9 alargunak eta % 4,7 dibortziatuak.[9]

Ezkonduta% 49,1
Ezkongabea% 21,0
PACS bidez lotuta% 11,3
Izatezko bikotean% 9,1
Alarguna% 4,9
Dibortziatuta% 4,7

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 29,5), erdi-mailako lanbideak (% 19,6), goi-mailako langileak (% 19,6), eskulangileak (% 12,8). Talde nagusia (erretiratuak, % 29,5) Drôme departamenduko batez bestekoaren (% 33,8) azpitik dago. 5 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 0,8).[9]

Udalerria
% 20
% 20
% 11
% 13
% 30
Drôme
% 10
% 16
% 14
% 15
% 34
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, udalerrian 719 etxebizitza zeuden. Horietatik 647 egoitza nagusi ziren, 30 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 42 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (648), eta apartamentuak gutxi ziren (69). Egoitza nagusietatik 518 beren jabearen bizilekuak ziren, 119 alokairuan zeuden, 43 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 10 doan lagata.[10]

719etxebizitza
647egoitza nagusi
648etxe
69apartamentu

Etxebizitza multzoa

647
Egoitza nagusia (647)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (30)Hutsik (42)

Etxe mota

648
69
Etxea (648)Apartamentua (69)

Jabetza egoera

518
119
Jabeak (518)Alokairuan (119)HLM (43)Doan lagata (10)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1919 aurretik artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (153).[10]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik153
1919-194532
1946-197039
1971-1990107
1991-2005150
2006-2020129

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (408). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (262 etxebizitzatan). 559 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 232 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 400tan bi edo gehiago.[10]

Gela kopurua

1 gela6
2 gela28
3 gela57
4 gela147
5 gela edo gehiago408

Berogailu mota

109
262
205
Gas sarea (22)Fuel-olioa (109)Elektrizitatea (262)Gas botila (49)Bestelakoak (205)

Aparkalekua eta ibilgailuak

559aparkalekua
232ibilgailu 1
400ibilgailu 2+

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 960 biztanleetatik 794 aktibo ziren (% 82,7), horietako 742 lanean (% 77,3) eta 52 langabezian (aktiboen % 6,5).

96015-64 urteko biztanle
% 82,7aktibo
% 77,3lanean
% 6,5langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 45,3
25-54 urte% 95,9
55-64 urte% 72,5
Gizonak% 84,2
Emakumeak% 81,0

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 14,9
BEPC, brebeta% 16,7
CAP-BEP% 5,9
Batxilergoa% 10,3
Goi-mailako +2% 4,3
Goi-mailako +3/4% 2,8
Goi-mailako +5% 5,0

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 6,5). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

166 ez-aktibotik 69 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 41,6), 51 erretiraturik zeuden (% 30,7) eta 46 bestelako ez-aktibo ziren (% 27,7).

Ez-aktiboak

% 42
% 31
% 28
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 3]

% 24
% 29
% 21
% 19
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 180 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 742 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 4]

180enplegu udalerrian
% 72,2soldatapeko
% 27,8ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 29.150 eurokoa zen.

29.150 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 25.210 €

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 67 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 23 eraikuntza enpresak ziren, 14 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 finantziazio enpresak ziren, 14 zerbitzu enpresak ziren, 4 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[11]

2009an zeuden norbanakoentzako 27 zerbitzu publikoetatik, 4 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 5 igeltseroak, 4 margolariak, 3 zurginak, 5 iturginak, 4 argiketariak, 1 ile apaindegia eta 1 jatetxe.[12]

2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen eta 2 okindegiak ziren.[13]

2000. urtean Upie udalerrian 44 nekazaritza-ustiategi zeuden, 532 hektarea erabiltzen.[14]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.

2009an haur-eskola 1 eta 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Estazioko erregistroak 1987ko urtarrilaren 1an eta 2025ko urriaren 2an artekoak dira.
  2. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  3. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  4. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Étoile », fiche climatologique. .
  6. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  7. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  8. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: Txantiloi:Gaurko data).
  9. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  10. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  12. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  13. ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009
  14. ↑ Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Upie&oldid=11343315"(e)tik eskuratuta