Secastilla
| Secastilla Secastilla | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Aragoiko udalerria | |||||||||||
| Administrazioa | |||||||||||
| Estatu burujabe | |||||||||||
| Autonomia | |||||||||||
| Probintzia | |||||||||||
| Comarca of Aragon | Ribagorza | ||||||||||
| Alkatea | José Luis Arasanz Turmo (en) | ||||||||||
| Izen ofiziala | Secastilla | ||||||||||
| Jatorrizko izena | Secastilla | ||||||||||
| Posta kodea | 22439 (Secastilla y Ubiergo) | ||||||||||
| INEk ezarritako kodea | 22214 | ||||||||||
| Herriburua | Secastilla | ||||||||||
| Geografia | |||||||||||
| Koordenatuak | 42°10′52″N 0°16′00″E / 42.181111111111°N 0.26666666666667°E | ||||||||||
![]() | |||||||||||
| Azalera | 47,42257 km² | ||||||||||
| Altitudea | 612 m | ||||||||||
| Mugakideak | Abizanda, La Fueva-A Fueba, Graus, La Puebla de Castro, El Grado-Lo Grau eta Naval | ||||||||||
| Demografia | |||||||||||
| Biztanleria | 142 (2025) | ||||||||||
| |||||||||||
| Dentsitatea | 3 bizt/km² | ||||||||||
| Matrikula | HU | ||||||||||
| Hizkuntza ofiziala | aragoiera | ||||||||||
| secastilla.es | |||||||||||
Secastilla (gaztelaniaz eta ofizialki Secastilla eta aragoieraz Secastiella) Huescako Ribagortza eskualdean dagoen udalerria da. Azken erroldaren arabera 142 biztanle zituen 47,4 km²-ko azaleran.
Geografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Udalerri mugakideak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Honako udalerri hauek ditu mugakide: Abizanda, La Fueva-A Fueba, Graus, La Puebla de Castro, El Grado-Lo Grau eta Naval.
Demografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]| Biztanleria-piramidea 2025 Guztira: 67 gizon, 75 emakume | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Iturria: Instituto Nacional de Estadística[1] | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Jatorria
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 25,4 udalerri berean jaioak ziren[2], probintziako batez bestekoaren (% 39,2) azpitik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 27,5 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 12,7 —probintzian % 19,1—.
Biztanleria atzerritarra
Espainiar estatutik kanpo jaiotako 18 biztanleren artean, gehienak Amerikan jaioak dira (% 77,8)[3]. Jaiotza herrialde nagusiak Kolonbia, Errumania, Ameriketako Estatu Batuak dira.
Etxebizitza
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 144 etxebizitza zeuden: 45 (% 31,2) nagusiak eta 99 (% 68,8) ez-nagusiak.[4] INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 12 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 59 plazarekin (4,92 plaza etxebizitzako).[5]
Tasazio-datuen arabera, 2023an udalerrian tasatutako etxebizitzen batez besteko prezioa 382 €/m²-koa zen (desbideratze tipikoa: 164 €/m²), eta prezio-tarte ohikoena 400-600 €/m² artekoa. Tasatutako etxebizitzen batez besteko azalera 235 m²-koa zen. 2022tik 2023ra % 3,0 jaitsi zen (394 €/m²). Balio hori Huescako udalerrien medianaren (650 €/m²) % 41,2 azpitik zegoen.[6]
Etxebizitza multzoa
Huescako mapa
Guztira 45 etxegune zeuden, eta horietatik 12 (% 26,7) pertsona bakarrekoak ziren.[7]
Etxeguneak tamainaren arabera
Hezkuntza-maila
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 131 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 50,4 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 22,1; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 15,3; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 12,2.[8] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 44,6 zen 2021ean eta % 50,4 2024an; beraz, 5,8 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 16,2 izatetik % 12,2 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 47,1 ziren, eta gizonen artean % 54,0; 6,9 puntuko aldea, gizonen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 17,6 eta gizonen % 6,3 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.
| Ikasketa-maila | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Goi-mailako ikasketak | 66 | % 50,4 | 34 | % 54,0 | 32 | % 47,1 |
| Bigarren hezkuntzako bigarren etapa | 29 | % 22,1 | 15 | % 23,8 | 14 | % 20,6 |
| Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) | 20 | % 15,3 | 10 | % 15,9 | 10 | % 14,7 |
| Lehen hezkuntza edo gutxiago | 16 | % 12,2 | 4 | % 6,3 | 12 | % 17,6 |
| Guztira | 131 | % 100,0 | 63 | % 100,0 | 68 | % 100,0 |
| Urtea | Goi-mailakoak | Batx. / erdi LH | DBH | Lehen H. edo gutx. | 15 urte edo + |
|---|---|---|---|---|---|
| 2021 | % 44,6 | % 21,5 | % 17,7 | % 16,2 | 130 |
| 2022 | % 48,1 | % 22,6 | % 17,3 | % 12,0 | 133 |
| 2023 | % 50,7 | % 19,9 | % 16,2 | % 13,2 | 136 |
| 2024 | % 50,4 | % 22,1 | % 15,3 | % 12,2 | 131 |
2007an 133 biztanle zituen.
Ekonomia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Diru-sarrerak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2024. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 18.057 euro-koa zen[9], eta etxegune bakoitzeko 59.016 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (16.090 euro) gainetik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.948 euro) gainetik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 28.350 euro zen. Errenta gordina 22.204 euro-koa izan zen pertsonako.
Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 52,7[10]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 21,8), beste diru-sarrerak (% 24,1), langabezia-prestazioak (% 0,7), beste prestazioak (% 0,7).
Desberdintasuna
Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[11][oh 1]. Udalerrian indizea 20,7 da, probintziakoaren (28,1;
Huescako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (31,9) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 1,8 da, probintziakoaren (2,4;
Huescako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (2,6) azpitik.
Jarduera ekonomikoa
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Secastilla udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 75 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 57,7; gainerako % 42,3 inaktibo zeuden.[12] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 4,0 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 58,1 zen eta emakumezkoena % 57,4; langabezia-tasa, aldiz, % 5,6 eta % 2,6 zen, hurrenez hurren.[12]
Okupatuen kopurua 81 zen 2023ean, 2021eko 75etik gora.[13] Emakumeek okupatuen % 50,6 osatzen dute, eta gizonek % 49,4.
| Egoera | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Okupatuak | 72 | % 55,4 | 34 | % 54,8 | 38 | % 55,9 |
| Langabeak | 3 | % 2,3 | 2 | % 3,2 | 1 | % 1,5 |
| Inaktiboak | 55 | % 42,3 | 26 | % 41,9 | 29 | % 42,6 |
| Guztira | 130 | % 100,0 | 62 | % 100,0 | 68 | % 100,0 |
Jarduera-sektoreak
Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 70,4), industria (% 14,8), nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 11,1) eta eraikuntza (% 3,7).[13]
Okupazioa eta lan-egoera
Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 45,7; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 32,1), eta oinarrizko okupazioak % 18,5.[14] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 57,5 eta emakumeen % 34,1).
| Okupazioa | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak | 26 | % 32,1 | 15 | % 37,5 | 11 | % 26,8 |
| Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak | 37 | % 45,7 | 23 | % 57,5 | 14 | % 34,1 |
| Oinarrizko okupazioak | 15 | % 18,5 | 1 | % 2,5 | 14 | % 34,1 |
| Ez dago jasota | 3 | % 3,7 | 1 | % 2,5 | 2 | % 4,9 |
| Guztira | 81 | % 100,0 | 40 | % 100,0 | 41 | % 100,0 |
Okupatuen % 79,0 besteren konturako langileak dira, eta % 21,0 norberaren konturakoak.[15]
| Lan-egoera | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Norberaren kontura | 17 | % 21,0 | 12 | % 30,0 | 5 | % 12,2 |
| Besteren kontura | 64 | % 79,0 | 28 | % 70,0 | 36 | % 87,8 |
| Guztira | 81 | % 100,0 | 40 | % 100,0 | 41 | % 100,0 |
Lehen sektorea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Nekazaritza
2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 16 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 577 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[16][oh 2]. Udalerriaren azalera 47,4 km² denez, NAE lurraldearen % 12,2 da[17]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 74,9 lur goldagarria (432 ha, 13 ustiategitan), % 12,6 arbolak (72,6 ha, 13 ustiategitan), % 12,5 larre iraunkorrak (72,2 ha, 2 ustiategitan) eta norberaren kontsumorako baratzeak (0,03 ha, 2 ustiategitan)[oh 3].
Ibilgailu-parkea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 99 gidari zeuden erroldatuta: 55 gizon (% 55,6) eta 44 emakume (% 44,4)[18]. Biztanleen % 69,7 gidatzeko gai zen.
Ibilgailu-parkea 184 ibilgailuk osatzen zuten: 102 turismo, 29 furgoneta, 22 motozikleta, 20 kamioi eta 3 ziklomotor[18]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 718 turismokoa zen, probintziako (556) eta Espainiako (525) batez bestekoen gainetik.
Turismoen batez besteko adina 11,9 urtekoa zen; turismoen % 3,9k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 14,7k 25 urte baino gehiago[18]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 64,6 diesel zen eta % 34,8 gasolinazko. Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 3,3k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 28,7k ez zuen etiketarik[oh 4].
Oharrak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
- ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
- ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
- ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)», INE (Gaztelaniaz). 2026ko uztailaren 31n kontsultatua.
- ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Huesca.tab.
- ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Huesca.tab.
- ↑ «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera», 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), Espainiako Estatistika Institutua, 2021.
- ↑ «Etxebizitza turistikoak, plazak eta plazak etxebizitza turistiko bakoitzeko. Udalerriak», Etxebizitza turistikoen kopuruaren neurketa (estatistika esperimentala) (Gaztelaniaz), Espainiako Estatistika Institutua, 2026.
- ↑ Mapa interactivo de precios de la vivienda en España (Gaztelaniaz), CoHispania, 2023.
- ↑ «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera», 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), Espainiako Estatistika Institutua, 2021.
- ↑ «Población de 15 y más años por sexo y nivel de estudios (agregado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
- ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Huesca.tab.
- ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Huesca.tab.
- ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
- 1 2 «Población de 16 y más años por sexo y relación con la actividad (agrupado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
- 1 2 «Ocupados de 16 y más años por sexo y rama de actividad (Municipios entre 50 y 500 habitantes)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
- ↑ «Ocupados de 16 y más años por sexo y ocupación (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
- ↑ «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
- ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Huesca.tab (Wikimedia Commons).
- ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q984664.
- 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Huesca.tab (Wikimedia Commons).
Kanpo estekak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- (Gaztelaniaz) Secastillako udalaren webgunea

