Edukira joan

Sando

Sando
Espainiako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Espainia
Autonomia Gaztela eta Leon
Probintzia Salamancako probintzia
AlkateaAmpelio Vicente Herrero
Izen ofizialaSando
Posta kodea37468
INEk ezarritako kodea37283
HerriburuaSando
Geografia
Koordenatuak40°58′02″N 6°06′41″W / 40.967222222222°N 6.1113888888889°W / 40.967222222222; -6.1113888888889
Mapa
Azalera60,58 km²
Altitudea840 m
MugakideakDoñinos de Ledesma, La Mata de Ledesma, Tabera de Abajo, Garcirrey, Cipérez, Santa María de Sando eta Encina de San Silvestre
Demografia
Biztanleria111 (2025)
alt_left 44 (%40) (%60) 66 alt_right
Dentsitatea2 bizt/km²
MatrikulaSA
sando.es

Sando Salamancako udalerria da, Ledesma eskualdean dagoena.

Azken erroldaren arabera 111 biztanle zituen 60,6 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Doñinos de Ledesma, La Mata de Ledesma, Tabera de Abajo, Garcirrey, Cipérez, Santa María de Sando eta Encina de San Silvestre.

Biztanleriaren tamainaUrtea100120140160180200200020052010201520202025SandoBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 66 gizon, 44 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
100+
 
2.27
0.00
 
95-99
 
0.00
1.52
 
90-94
 
6.82
4.55
 
85-89
 
11.36
6.06
 
80-84
 
4.55
7.58
 
75-79
 
13.64
4.55
 
70-74
 
6.82
4.55
 
65-69
 
4.55
7.58
 
60-64
 
6.82
10.61
 
55-59
 
9.09
15.15
 
50-54
 
11.36
10.61
 
45-49
 
6.82
9.09
 
40-44
 
4.55
3.03
 
35-39
 
0.00
4.55
 
30-34
 
2.27
4.55
 
25-29
 
4.55
0.00
 
20-24
 
2.27
3.03
 
15-19
 
0.00
0.00
 
10-14
 
2.27
1.52
 
5-9
 
0.00
1.52
 
0-4
 
0.00
Iturria: Instituto Nacional de Estadística[1]

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 25,5 udalerri berean jaioak ziren[2], probintziako batez bestekoaren (% 41,7) azpitik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 0,9 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 6,4 —probintzian % 10,6—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Salamancako mapa
Udal
Prob
Udalerri berean · % 25,5Probintzia berean · % 66,4Erkidegoan · % 0,9Beste erkidegoa · % 0,9Estatutik kanpo · % 6,4
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Biztanleria atzerritarra

Espainiar estatutik kanpo jaiotako 7 biztanleren artean, gehienak Europan jaioak dira (% 57,1)[3]. Jaiotza herrialde nagusiak Portugal, Bolivia, Kuba dira.

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Amer
Euro
Amerika · % 42,9Europa · % 57,1
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
◄ gizonezkoakjaioterriaemakumezkoak ►
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 153 etxebizitza zeuden: 57 (% 37,3) nagusiak eta 96 (% 62,7) ez-nagusiak.[4]

153etxebizitza
57etxegune

Etxebizitza multzoa Salamancako mapa

57
96
Etxebizitza nagusia (57)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (96)

Guztira 57 etxegune zeuden, eta horietatik 23 (% 40,4) pertsona bakarrekoak ziren.[5]

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 123
2 pertsona21
3 pertsona6
4 pertsona3
5 edo gehiago4

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 111 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 19,8 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 14,4; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 34,2; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 31,5.[6] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 17,7 zen 2021ean eta % 19,8 2024an; beraz, 2,1 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 30,1 izatetik % 31,5 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 22,2 ziren, eta gizonen artean % 18,2; 4,0 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 42,2 eta gizonen % 24,2 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.

111biztanle 15 urte edo +, 2024
% 19,8goi-mailako ikasketak+2,1 puntu 2021etik mapa
% 31,5lehen hezkuntza edo gutxiago+1,4 puntu 2021etik mapa
% 31,5
% 34,2
% 14,4
% 19,8
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 31,5Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 34,2Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 14,4Goi-mailako ikasketak · % 19,8
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Salamancako mapa
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Sando, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak22% 19,812% 18,210% 22,2
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa16% 14,412% 18,24% 8,9
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)38% 34,226% 39,412% 26,7
Lehen hezkuntza edo gutxiago35% 31,516% 24,219% 42,2
Guztira111% 100,066% 100,045% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Sando, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 17,7% 12,4% 39,8% 30,1113
2022% 18,6% 11,9% 39,0% 30,5118
2023% 19,0% 12,9% 37,9% 30,2116
2024% 19,8% 14,4% 34,2% 31,5111
500 biztanletik beherako udalerrietan, INEk ikasketa-maila lau multzo nagusitan baino ez du argitaratzen, eta ez du jaiolekuaren araberako daturik ez ikasten ari direnei buruzkorik ematen.

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2024. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 15.502 euro-koa zen[7], eta etxegune bakoitzeko 29.897 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (15.458 euro) parean dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.948 euro) azpitik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 17.850 euro zen. Errenta gordina 18.384 euro-koa izan zen pertsonako.

Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 50,9[8]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 30,7), beste diru-sarrerak (% 11,2), langabezia-prestazioak (% 2,9), beste prestazioak (% 4,4).

51%
31%
11%
Soldata · % 50,9Pentsioak · % 30,7Langabezia · % 2,9Beste prestazioak · % 4,4Beste sarrerak · % 11,2
Diru-sarreren banaketa iturriaren arabera.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[9][oh 1]. Udalerrian indizea 31,5 da, probintziakoaren (30,2; Salamancako mapa) gainetik eta Espainiakoaren (31,9) parean. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,9 da, probintziakoaren (2,6; Salamancako mapa) gainetik eta Espainiakoaren (2,6) gainetik.

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Sando udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 51 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 45,9; gainerako % 54,1 inaktibo zeuden.[10] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 9,8 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 56,1 zen eta emakumezkoena % 31,1; langabezia-tasa, aldiz, % 8,1 eta % 14,3 zen, hurrenez hurren.[10]

Okupatuen kopurua 51 zen 2023ean, 2021eko 49etik gora.[11] Emakumeek okupatuen % 25,5 osatzen dute, eta gizonek % 74,5.

51okupatu, 2023+% 4,1 2021etik
% 25,5emakumeak okupatuen artean
% 45,9jarduera-tasa, 2024
% 9,8langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
% 41,4
% 54,1
Okupatuak · % 41,4Langabeak · % 4,5Inaktiboak · % 54,1
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Sando, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak46% 41,434% 51,512% 26,7
Langabeak5% 4,53% 4,52% 4,4
Inaktiboak60% 54,129% 43,931% 68,9
Guztira111% 100,066% 100,045% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 43,1), nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 39,2), eraikuntza (% 9,8) eta industria (% 7,8).[11]

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Salamancako mapa
% 39,2
% 9,8
% 43,1
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 39,2Industria · % 7,8Eraikuntza · % 9,8Zerbitzuak · % 43,1

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 54,9; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 21,6), eta oinarrizko okupazioak % 17,6.[12] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 57,9 eta emakumeen % 46,2).

% 21,6
% 54,9
% 17,6
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 21,6Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 54,9Oinarrizko okupazioak · % 17,6Ez dago jasota · % 5,9
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Sando, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak11% 21,68% 21,13% 23,1
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak28% 54,922% 57,96% 46,2
Oinarrizko okupazioak9% 17,66% 15,83% 23,1
Ez dago jasota3% 5,92% 5,31% 7,7
Guztira51% 100,038% 100,013% 100,0

Okupatuen % 72,5 besteren konturako langileak dira, eta % 27,5 norberaren konturakoak.[13]

% 27,5
% 72,5
Norberaren kontura · % 27,5Besteren kontura eta beste egoera bat · % 72,5
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Sando, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura14% 27,511% 28,93% 23,1
Besteren kontura37% 72,527% 71,110% 76,9
Guztira51% 100,038% 100,013% 100,0

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 25 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 5.825 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[14][oh 2]. Udalerriaren azalera 60,6 km² denez, NAE lurraldearen % 96,2 da[15]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 92,5 larre iraunkorrak (5.385 ha, 24 ustiategitan), % 7,5 lur goldagarria (439 ha, 13 ustiategitan), arbolak (0,16 ha, ustiategi batean) eta norberaren kontsumorako baratzeak (0,06 ha, 2 ustiategitan)[oh 3].

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)
NAE udalerriaren azaleran
96%
NAE · 5.825 ha (% 96,2)Gainerako azalera · 233 ha (% 3,8)
NAE, lur-erabileraren arabera
92%
Lur goldagarria · 439 ha (% 7,5)Larre iraunkorrak · 5.385 ha (% 92,5)Arbolak · 0,16 ha (< % 0,1)Baratzeak · 0,06 ha (< % 0,1)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Abeltzaintza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 3.930 behi, 706 ardi eta ahuntz eta 794 txerri zeuden[16].

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 75 gidari zeuden erroldatuta: 52 gizon (% 69,3) eta 23 emakume (% 30,7)[17]. Biztanleen % 68,2 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 164 ibilgailuk osatzen zuten: 123 turismo, 14 furgoneta, 10 kamioi, 6 motozikleta eta 6 ziklomotor[17]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 1.118 turismokoa zen, probintziako (559) eta Espainiako (525) batez bestekoen gainetik.

Turismoen batez besteko adina 15,8 urtekoa zen; turismoen % 2,4k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 22k 25 urte baino gehiago[17]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 76,8 diesel zen eta % 23,2 gasolinazko. Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 1,2k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 45,1k ez zuen etiketarik[oh 4].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
21%
33%
45%
0 etiketa · 2 (% 1,2)C etiketa · 34 (% 20,7)B etiketa · 54 (% 32,9)Etiketarik gabe · 74 (% 45,1)
Turismoak, adinaren arabera
9%
21%
46%
22%
< 4 urte · 3 (% 2,4)4–8 urte · 11 (% 8,9)8–15 urte · 26 (% 21,1)15–25 urte · 56 (% 45,5)≥ 25 urte · 27 (% 22)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).
  1. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  2. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  3. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)», INE (Gaztelaniaz). 2026ko uztailaren 31n kontsultatua.
  2. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Salamanca.tab.
  3. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Salamanca.tab.
  4. ↑ «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera», 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), Espainiako Estatistika Institutua, 2021.
  5. ↑ «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera», 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), Espainiako Estatistika Institutua, 2021.
  6. ↑ «Población de 15 y más años por sexo y nivel de estudios (agregado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
  7. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Salamanca.tab.
  8. ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Salamanca.tab.
  9. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  10. 1 2 «Población de 16 y más años por sexo y relación con la actividad (agrupado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
  11. 1 2 «Ocupados de 16 y más años por sexo y rama de actividad (Municipios entre 50 y 500 habitantes)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
  12. ↑ «Ocupados de 16 y más años por sexo y ocupación (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
  13. ↑ «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
  14. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Salamanca.tab (Wikimedia Commons).
  15. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q1922040.
  16. ↑ INE, «Explotaciones ganaderas por tipo de ganado», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE abeltzaintza Salamanca.tab (Wikimedia Commons).
  17. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Salamanca.tab (Wikimedia Commons).

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Geografia
Gaztela eta Leon
Artikulu hau Gaztela eta Leongo geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.