Sando
| Sando | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Espainiako udalerria | |||||||||||
| Administrazioa | |||||||||||
| Estatu burujabe | |||||||||||
| Autonomia | |||||||||||
| Probintzia | |||||||||||
| Alkatea | Ampelio Vicente Herrero | ||||||||||
| Izen ofiziala | Sando | ||||||||||
| Posta kodea | 37468 | ||||||||||
| INEk ezarritako kodea | 37283 | ||||||||||
| Herriburua | Sando | ||||||||||
| Geografia | |||||||||||
| Koordenatuak | 40°58′02″N 6°06′41″W / 40.967222222222°N 6.1113888888889°W | ||||||||||
![]() | |||||||||||
| Azalera | 60,58 km² | ||||||||||
| Altitudea | 840 m | ||||||||||
| Mugakideak | Doñinos de Ledesma, La Mata de Ledesma, Tabera de Abajo, Garcirrey, Cipérez, Santa María de Sando eta Encina de San Silvestre | ||||||||||
| Demografia | |||||||||||
| Biztanleria | 111 (2025) | ||||||||||
| |||||||||||
| Dentsitatea | 2 bizt/km² | ||||||||||
| Matrikula | SA | ||||||||||
| sando.es | |||||||||||
Sando Salamancako udalerria da, Ledesma eskualdean dagoena.
Azken erroldaren arabera 111 biztanle zituen 60,6 km²-ko azaleran.
Geografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Udalerri mugakideak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Honako udalerri hauek ditu mugakide: Doñinos de Ledesma, La Mata de Ledesma, Tabera de Abajo, Garcirrey, Cipérez, Santa María de Sando eta Encina de San Silvestre.
Demografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]| Biztanleria-piramidea 2025 Guztira: 66 gizon, 44 emakume | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Iturria: Instituto Nacional de Estadística[1] | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Jatorria
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 25,5 udalerri berean jaioak ziren[2], probintziako batez bestekoaren (% 41,7) azpitik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 0,9 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 6,4 —probintzian % 10,6—.
Biztanleria atzerritarra
Espainiar estatutik kanpo jaiotako 7 biztanleren artean, gehienak Europan jaioak dira (% 57,1)[3]. Jaiotza herrialde nagusiak Portugal, Bolivia, Kuba dira.
Etxebizitza
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 153 etxebizitza zeuden: 57 (% 37,3) nagusiak eta 96 (% 62,7) ez-nagusiak.[4]
Etxebizitza multzoa
Salamancako mapa
Guztira 57 etxegune zeuden, eta horietatik 23 (% 40,4) pertsona bakarrekoak ziren.[5]
Etxeguneak tamainaren arabera
Hezkuntza-maila
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 111 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 19,8 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 14,4; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 34,2; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 31,5.[6] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 17,7 zen 2021ean eta % 19,8 2024an; beraz, 2,1 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 30,1 izatetik % 31,5 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 22,2 ziren, eta gizonen artean % 18,2; 4,0 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 42,2 eta gizonen % 24,2 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.
| Ikasketa-maila | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Goi-mailako ikasketak | 22 | % 19,8 | 12 | % 18,2 | 10 | % 22,2 |
| Bigarren hezkuntzako bigarren etapa | 16 | % 14,4 | 12 | % 18,2 | 4 | % 8,9 |
| Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) | 38 | % 34,2 | 26 | % 39,4 | 12 | % 26,7 |
| Lehen hezkuntza edo gutxiago | 35 | % 31,5 | 16 | % 24,2 | 19 | % 42,2 |
| Guztira | 111 | % 100,0 | 66 | % 100,0 | 45 | % 100,0 |
| Urtea | Goi-mailakoak | Batx. / erdi LH | DBH | Lehen H. edo gutx. | 15 urte edo + |
|---|---|---|---|---|---|
| 2021 | % 17,7 | % 12,4 | % 39,8 | % 30,1 | 113 |
| 2022 | % 18,6 | % 11,9 | % 39,0 | % 30,5 | 118 |
| 2023 | % 19,0 | % 12,9 | % 37,9 | % 30,2 | 116 |
| 2024 | % 19,8 | % 14,4 | % 34,2 | % 31,5 | 111 |
Ekonomia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Diru-sarrerak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2024. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 15.502 euro-koa zen[7], eta etxegune bakoitzeko 29.897 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (15.458 euro) parean dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.948 euro) azpitik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 17.850 euro zen. Errenta gordina 18.384 euro-koa izan zen pertsonako.
Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 50,9[8]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 30,7), beste diru-sarrerak (% 11,2), langabezia-prestazioak (% 2,9), beste prestazioak (% 4,4).
Desberdintasuna
Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[9][oh 1]. Udalerrian indizea 31,5 da, probintziakoaren (30,2;
Salamancako mapa) gainetik eta Espainiakoaren (31,9) parean. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,9 da, probintziakoaren (2,6;
Salamancako mapa) gainetik eta Espainiakoaren (2,6) gainetik.
Jarduera ekonomikoa
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Sando udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 51 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 45,9; gainerako % 54,1 inaktibo zeuden.[10] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 9,8 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 56,1 zen eta emakumezkoena % 31,1; langabezia-tasa, aldiz, % 8,1 eta % 14,3 zen, hurrenez hurren.[10]
Okupatuen kopurua 51 zen 2023ean, 2021eko 49etik gora.[11] Emakumeek okupatuen % 25,5 osatzen dute, eta gizonek % 74,5.
| Egoera | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Okupatuak | 46 | % 41,4 | 34 | % 51,5 | 12 | % 26,7 |
| Langabeak | 5 | % 4,5 | 3 | % 4,5 | 2 | % 4,4 |
| Inaktiboak | 60 | % 54,1 | 29 | % 43,9 | 31 | % 68,9 |
| Guztira | 111 | % 100,0 | 66 | % 100,0 | 45 | % 100,0 |
Jarduera-sektoreak
Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 43,1), nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 39,2), eraikuntza (% 9,8) eta industria (% 7,8).[11]
Okupazioa eta lan-egoera
Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 54,9; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 21,6), eta oinarrizko okupazioak % 17,6.[12] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 57,9 eta emakumeen % 46,2).
| Okupazioa | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak | 11 | % 21,6 | 8 | % 21,1 | 3 | % 23,1 |
| Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak | 28 | % 54,9 | 22 | % 57,9 | 6 | % 46,2 |
| Oinarrizko okupazioak | 9 | % 17,6 | 6 | % 15,8 | 3 | % 23,1 |
| Ez dago jasota | 3 | % 5,9 | 2 | % 5,3 | 1 | % 7,7 |
| Guztira | 51 | % 100,0 | 38 | % 100,0 | 13 | % 100,0 |
Okupatuen % 72,5 besteren konturako langileak dira, eta % 27,5 norberaren konturakoak.[13]
| Lan-egoera | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Norberaren kontura | 14 | % 27,5 | 11 | % 28,9 | 3 | % 23,1 |
| Besteren kontura | 37 | % 72,5 | 27 | % 71,1 | 10 | % 76,9 |
| Guztira | 51 | % 100,0 | 38 | % 100,0 | 13 | % 100,0 |
Lehen sektorea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Nekazaritza
2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 25 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 5.825 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[14][oh 2]. Udalerriaren azalera 60,6 km² denez, NAE lurraldearen % 96,2 da[15]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 92,5 larre iraunkorrak (5.385 ha, 24 ustiategitan), % 7,5 lur goldagarria (439 ha, 13 ustiategitan), arbolak (0,16 ha, ustiategi batean) eta norberaren kontsumorako baratzeak (0,06 ha, 2 ustiategitan)[oh 3].
Abeltzaintza
2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 3.930 behi, 706 ardi eta ahuntz eta 794 txerri zeuden[16].
Ibilgailu-parkea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 75 gidari zeuden erroldatuta: 52 gizon (% 69,3) eta 23 emakume (% 30,7)[17]. Biztanleen % 68,2 gidatzeko gai zen.
Ibilgailu-parkea 164 ibilgailuk osatzen zuten: 123 turismo, 14 furgoneta, 10 kamioi, 6 motozikleta eta 6 ziklomotor[17]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 1.118 turismokoa zen, probintziako (559) eta Espainiako (525) batez bestekoen gainetik.
Turismoen batez besteko adina 15,8 urtekoa zen; turismoen % 2,4k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 22k 25 urte baino gehiago[17]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 76,8 diesel zen eta % 23,2 gasolinazko. Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 1,2k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 45,1k ez zuen etiketarik[oh 4].
Oharrak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
- ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
- ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
- ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)», INE (Gaztelaniaz). 2026ko uztailaren 31n kontsultatua.
- ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Salamanca.tab.
- ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Salamanca.tab.
- ↑ «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera», 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), Espainiako Estatistika Institutua, 2021.
- ↑ «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera», 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), Espainiako Estatistika Institutua, 2021.
- ↑ «Población de 15 y más años por sexo y nivel de estudios (agregado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
- ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Salamanca.tab.
- ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Salamanca.tab.
- ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
- 1 2 «Población de 16 y más años por sexo y relación con la actividad (agrupado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
- 1 2 «Ocupados de 16 y más años por sexo y rama de actividad (Municipios entre 50 y 500 habitantes)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
- ↑ «Ocupados de 16 y más años por sexo y ocupación (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
- ↑ «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
- ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Salamanca.tab (Wikimedia Commons).
- ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q1922040.
- ↑ INE, «Explotaciones ganaderas por tipo de ganado», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE abeltzaintza Salamanca.tab (Wikimedia Commons).
- 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Salamanca.tab (Wikimedia Commons).
Ikus, gainera
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Kanpo estekak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]| Artikulu hau Gaztela eta Leongo geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |

