Saint-Malo

Saint-Malo
Frantziako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe	Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboa	metropolitar Frantzia
Eskualdea	Bretainia
Departamendua	Ille eta Vilaine
Barruti	Saint-Maloko barrutia
Alkatea	Gilles Lurton (en)
Izen ofiziala	Saint-Malo Commune-de-la-Victoire Mont-Mamet Port-Malo
Posta kodea	35400
Geografia
Koordenatuak	48°38′58″N 2°01′34″W
Azalera	36,58 km²
Altitudea	8 m, 0 m, 51 m eta 25 m
Mugakideak	Saint-Coulomb, Saint-Méloir-des-Ondes eta Saint-Jouan-des-Guérets
Demografia
Biztanleria	47.439 (2023ko urtarrilaren 1a)
25.746 (%54,5)   (%45,5) 21.493
Dentsitatea	1.297 bizt/km²
Informazio gehigarria
Hiri senidetuak	Port Louis eta Gniezno
ville-saint-malo.fr

Saint-Malo (galoz Saent-Malo eta bretainieraz: Sant-Maloù) Bretainiako ipar-ekialdean dagoen hiria da, Ille-et-Vilaine/Il-ha-Gwilen departamenduko handienetakoa. Bro Sant Malou lurralde historikoaren hiriburua ere bada.

44.620 biztanle zituen 2012an. Dena dela turistikoa izanik bere populazioa 200.000 biztanletara iristen da udan.

Geografia

Rance ibaiaren ekialdeko ertzean kokaturik dago, Mantxako kanalaren itsasertzean. Ibaiaren beste aldean Dinard hiria dauka. Hiriaren alde zaharra tonbolo batean eraiki zen eta inguruan uharte txiki ugari ditu, gehienak itsasbeheran lurrarekin lotzen direnak.

Udalerri mugakideak

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Saint-Coulomb, Saint-Méloir-des-Ondes eta Saint-Jouan-des-Guérets.

Historia

Sorrera

Galoek sortu zuten K.a. I mendean eta ondoren erromatarra izan zen, Reginca edo Aletum izena hartu zuelarik. IV mendean saxoiek hartu zuten eta gotorlekua eraiki zuten estuarioa itsasoko piraten erasoetatik babesteko.

V eta VI mendeetan britoiak iritsi ziren eta San Aaron eta San Brendanek altxaturiko monasterioaren inguruan haziz joan zen hiria. Izena Saint Malo (edo Maclou) apaizak ematen dio, kondairaren arabera Brendani jarraiki Galesetik etorri zenak.

Kortsarioen hiria

Hiriak beti izan du izaera propioa eta 1590an independentzia aldarrikatu zuen "ez frantses, ez bretoi, malotarra baizik" leloa hartuz. 3 urtez izan zen errepublika independientea. XIX mendean pirata eta kortsarioen babesleku bihurtu zen eta hauek itsasontzi ingelesei zerga ezarri zien Mantxako kanala zeharkatzearen truke.

XX Mendea

Bigarren Mundu Gerran 1994ko abuztuaren amaieran amerikar eta britainiarren bonbaketek San Maloko alde zaharra erabat suntsitu zuten eta 1948 eta 1960 artean dena berreraiki zen.

1998an Europako babes politika ezartzeko bertan bildu ziren Frantzia eta Ingalaterrako ordezkariak.

Klima

Datu klimatikoak (Dinard)
Hila	Urt	Ots	Mar	Api	Mai	Eka	Uzt	Abu	Ira	Urr	Aza	Abe	Urtekoa
Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C)	16.4	18.7	23.2	26.9	29.2	33.1	35.4	39.4	33.1	28.9	19.3	17.6	39.4
Batez besteko tenperatura maximoa (°C)	8.8	9.3	11.9	13.7	17.0	19.8	21.9	22.0	20.0	16.3	12.0	9.2	15.2
Batez besteko tenperatura minimoa (°C)	3.4	3.1	4.8	5.9	9.0	11.5	13.5	13.6	11.7	9.4	6.1	3.7	8.0
Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C)	-13.7	-11.7	-6.2	-2.8	-0.2	3.6	6.7	5.0	2.3	-4.2	-5.9	-9.6	-13.7
Pilatutako prezipitazioa (mm)	67.0	57.6	53.5	53.0	63.6	49.1	49.7	49.4	62.2	86.8	86.8	80.0	758.7
Prezipitazio egunak (≥ 1 mm)	12.6	10.8	11.1	10.7	10.3	7.8	7.6	8.0	9.7	13.6	13.8	13.4	129.5
Elur egunak (≥ 1 mm)	1.7	2.5	1.4	0.6	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.3	1.4	7.9
Eguzki orduak	69.5	84.3	127.5	164.1	188.4	206.4	206.4	198.6	167.1	112.6	77.8	64.0	1666.6
Hezetasuna (%)	84	81	79	79	79	81	81	81	82	85	84	85	81.8
Iturria (1): Meteo France (1981-2010, sunshine 1991-2010)
Iturria (2): Infoclimat.fr (humidity, snowy days 1961–1990)

Demografia

Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022 Guztira: 21.493 gizon, 25.746 emakume
% Gizonak Adina Emakumeak % 0.35   95+   0.84 1.04   90-94   2.88 2.34   85-89   4.31 3.89   80-84   5.15 6.01   75-79   6.73 7.91   70-74   9.44 7.84   65-69   9.07 7.37   60-64   7.34 6.61   55-59   6.77 6.41   50-54   6.70 5.10   45-49   4.73 5.08   40-44   4.36 5.28   35-39   4.06 5.16   30-34   4.31 5.05   25-29   4.24 5.80   20-24   4.19 5.33   15-19   4.26 4.92   10-14   3.73 4.39   5-9   3.33 4.12   0-4   3.58
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta.

Hazkunde begetatiboa

Urtea	2008	2009	2010	2011	2012	2013	2014	2015	2016	2017	2018	2019	2020	2021	2022	2023	2024	2025
Hazkunde begetatiboa	−171	−270	−173	−232	−236	−290	−260	−332	−285	−320	−304	−315	−355	−387	−389	−374	−352	−397
Jaiotzak	442	404	420	390	389	359	380	360	376	366	381	364	361	378	370	338	382	340
Heriotzak	613	674	593	622	625	649	640	692	661	686	685	679	716	765	759	712	734	737

Honakoa hazkunde begetatiboa erakusten duen grafiko bat da, hau da, urte batean jaiotakoei hildakoak kentzearen emaitza. Datuak INSEE erakundeak eskaintzen ditu eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.

Familiak eta etxeguneak

2023 erroldaren arabera, Saint-Malo udalerrian 45.410 biztanle zeuden eta 25.883 elkarbizitza unitate, hau da, 1,75 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 51,5), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren gainetik (% 39,2).

45.410biztanle

25.883elkarbizitza-unitate

1,75lagun elkarbizitza-unitateko

12.338familia

Udalerria

% 13

% 27

% 51

Metropolitar Frantzia

% 24

% 26

% 10

% 39

Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 12.338 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (7.104). Guraso bakarreko 1.899 familietatik 1.530etan ama zen guraso bakarra. 7.802 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 2.200k seme-alaba bakarra zuten etxean, 1.657k bi, eta 680k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 3.336 bikoteetatik 412tan (% 12,4) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.

7.104

3.336

1.899

Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra

25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean7.802

Seme-alaba bat2.200

Bi seme-alaba1.657

Hiru seme-alaba525

Lau edo gehiago155

15 urte edo gehiago zituzten 41.963 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 19,0 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 48,2. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 65-79 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 60,9). 80 urte edo gehiagoko 5.091 biztanleetatik 4.385 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 706 kolektibitateren batean.

Bakarrik bizi da

15-24% 19

25-39% 25

40-54% 25

55-64% 35

65-79% 36

80 +% 48

Bikotean bizi da

15-24% 14

25-39% 60

40-54% 60

55-64% 58

65-79% 61

80 +% 37

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 38,0 ezkonduta zegoen, eta beste % 14,6 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 9,4 izatezko bikotean eta % 5,2 PACS bidez lotuta). % 27,4 ezkongabeak ziren, % 10,1 alargunak eta % 9,8 dibortziatuak.

Ezkonduta% 38,0

Ezkongabea% 27,4

Alarguna% 10,1

Dibortziatuta% 9,8

Izatezko bikotean% 9,4

PACS bidez lotuta% 5,2

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 45,3), enplegatuak (% 13,8), erdi-mailako lanbideak (% 12,1), goi-mailako langileak (% 10,2). Talde nagusia (erretiratuak, % 45,3) Ille eta Vilaine departamenduko batez bestekoaren (% 27,6) gainetik dago. 49 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 0,2).

Udalerria

% 10

% 12

% 14

% 9

% 45

Ille eta Vilaine

% 15

% 17

% 15

% 14

% 28

Metropolitar Frantzia

% 13

% 16

% 15

% 14

% 30

NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

Taula osoa: elkarbizitza-unitateak eta familiak, 2023

	Kopurua	%
Elkarbizitza-unitateak
Seme-alabekin bizi ziren bikoteak	3.336	% 12,9
Etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak	7.095	% 27,4
Guraso bakarrekoak	1.867	% 7,2
Kide bakarrekoak	13.319	% 51,5
Bestelakoak	266	% 1,0
Familiak
Seme-alabarik gabeko bikoteak	7.104	% 57,6
Seme-alabadun bikoteak	3.336	% 27,0
Guraso bakarrekoak	1.899	% 15,4
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean	7.802	% 63,2
Seme-alaba bat	2.200	% 17,8
Bi seme-alaba	1.657	% 13,4
Hiru seme-alaba	525	% 4,3
Lau seme-alaba edo gehiago	155	% 1,3
Egoera zibila (15 urte edo gehiago)
Ezkonduta	15.962	% 38,0
Izatezko bikotean	3.940	% 9,4
PACS bidez lotuta	2.203	% 5,2
Ezkongabea	11.511	% 27,4
Alarguna	4.224	% 10,1
Dibortziatuta	4.124	% 9,8
Erreferentziazko pertsonaren lanbidea
Nekazariak	49	% 0,2
Artisau, merkatari eta enpresa-buruak	1.066	% 4,1
Goi-mailako langileak	2.632	% 10,2
Erdi-mailako lanbideak	3.141	% 12,1
Enplegatuak	3.568	% 13,8
Eskulangileak	2.381	% 9,2
Erretiratuak	11.713	% 45,3
Bestelakoak	1.332	% 5,1
Iturria: INSEE, RP2023.

Etxebizitza

2023 erroldaren arabera, udalerrian 38.206 etxebizitza zeuden. Horietatik 25.835 egoitza nagusi ziren, 10.358 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 2.012 hutsik zeuden. Apartamentuak ziren nagusi (23.847), etxeak baino gehiago (14.177). Egoitza nagusietatik 13.505 beren jabearen bizilekuak ziren, 12.052 alokairuan zeuden, 5.939 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 279 doan lagata.

38.206etxebizitza

25.835egoitza nagusi

14.177etxe

23.847apartamentu

Etxebizitza multzoa

25.835

10.358

Egoitza nagusia (25.835)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (10.358)Hutsik (2.012)

Etxe mota

14.177

23.847

Etxea (14.177)Apartamentua (23.847)

Jabetza egoera

13.505

12.052

5.939

Jabeak (13.505)Alokairuan (12.052)HLM (5.939)Doan lagata (279)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (7.969).

Eraikuntza garaia

1919 aurretik1.869

1919-19451.364

1946-19706.043

1971-19907.969

1991-20052.815

2006-20205.098

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (8.708). Gas sarea zen berogailu mota nagusia (15.783 etxebizitzatan). 17.837 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 14.328 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 6.585tan bi edo gehiago.

Gela kopurua

1 gela911

2 gela4.775

3 gela6.240

4 gela5.203

5 gela edo gehiago8.708

Berogailu mota

15.783

8.285

Gas sarea (15.783)Fuel-olioa (719)Elektrizitatea (8.285)Gas botila (111)Bestelakoak (937)

Aparkalekua eta ibilgailuak

17.837aparkalekua

14.328ibilgailu 1

6.585ibilgailu 2+

Taula osoa: etxebizitzak, 2023

	Kopurua	%
Etxebizitza multzoa
Egoitza nagusia	25.835	% 67,6
Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa	10.358	% 27,1
Hutsik	2.012	% 5,3
Etxe mota
Etxeak	14.177	% 37,1
Apartamentuak	23.847	% 62,4
Gela kopurua (egoitza nagusiak)
1 gela	911	% 3,5
2 gela	4.775	% 18,5
3 gela	6.240	% 24,2
4 gela	5.203	% 20,1
5 gela edo gehiago	8.708	% 33,7
Eraikuntza garaia (egoitza nagusiak)
1919 aurretik	1.869	% 7,2
1919-1945	1.364	% 5,3
1946-1970	6.043	% 23,4
1971-1990	7.969	% 30,8
1991-2005	2.815	% 10,9
2006-2020	5.098	% 19,7
Jabetza egoera (egoitza nagusiak)
Jabeak	13.505	% 52,3
Alokairuan	12.052	% 46,6
HLM	5.939	% 23,0
Doan lagata	279	% 1,1
Berogailu mota (egoitza nagusiak)
Gas sarea	15.783	% 61,1
Fuel-olioa	719	% 2,8
Elektrizitatea	8.285	% 32,1
Gas botila	111	% 0,4
Bestelakoak	937	% 3,6
Aparkalekua eta ibilgailuak (egoitza nagusiak)
Aparkalekua	17.837	% 69,0
Ibilgailu bat	14.328	% 55,5
Bi ibilgailu edo gehiago	6.585	% 25,5
Iturria: INSEE, RP2023.

Ekonomia

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 25.482 biztanleetatik 19.024 aktibo ziren (% 74,7), horietako 16.925 lanean (% 66,4) eta 2.099 langabezian (aktiboen % 11,0).

25.48215-64 urteko biztanle

% 74,7aktibo

% 66,4lanean

% 11,0langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 54,8

25-54 urte% 89,5

55-64 urte% 56,3

Gizonak% 75,4

Emakumeak% 73,9

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 19,4

BEPC, brebeta% 13,4

CAP-BEP% 13,7

Batxilergoa% 12,1

Goi-mailako +2% 9,6

Goi-mailako +3/4% 7,6

Goi-mailako +5% 7,3

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 11,0). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

6.458 ez-aktibotik 1.852 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 28,7), 2.183 erretiraturik zeuden (% 33,8) eta 2.423 bestelako ez-aktibo ziren (% 37,5).

Ez-aktiboak

% 29

% 34

% 38

Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria

% 21

% 25

% 29

% 17

NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 29.698 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 16.925 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.

29.698enplegu udalerrian

% 86,9soldatapeko

% 13,1ez-soldatapeko

NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 27.160 eurokoa zen, eta biztanleen % 13 pobrezian bizi zen (bizimoduaren medianaren % 60tik behera).

27.160 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 26.670 €

% 13,0pobrezia-tasa▲ Dep.: % 11,7

Departamenduarekiko konparaketa xehea

Pobrezia-tasa adinaren arabera (departamendua)

18 urtez azpiko% 15,6

18-29 urte% 16,8

30-39 urte% 11,0

40-49 urte% 11,0

50-64 urte% 9,2

65-74 urte% 6,8

75 urte eta gehiago% 6,7

Pobrezia-tasa etxebizitza-erregimenaren arabera (departamendua)

Jabeak% 4,1

Errentariak% 26,6

Eskuragarri dagoen errentaren osaera (departamendua)

INSEEk «eskuragarri dagoen errenta» horrela eraikitzen du: jarduera-errenta + pentsioak + ondarea + gizarte-prestazioak (batuz % 100 baino gehiago ematen dute) ken zuzeneko zergak (batez ere errentaren gaineko zerga).

Jarduera-errenta% 74,4

Pentsio/erretiroak% 25,1

Ondarea, bestelakoak% 11,5

Gizarte-prestazioak% 4,6

Zuzeneko zergak−% 15,5

Jarduera-errenta zatitzen bada: soldatak % 67,2, ez-soldatapekoen errenta % 4,9, langabezia-sariak % 2,2.

Garraioa

Britainia Handiarekin lotzen duten ferry asko ateratzen dira bertatik Portsmouth, Poole eta Weymouth hirietara. Trena ere badu, Rennes-erako eta ondoren Pariserako TGV tren azkarra barne. Azkenik 5 kilometro hegoaldera Dinard–Pleurtuit–Saint-Malo aireportua aurkitzen da.

Ondasun nabarmenak

Aipagarriena hiri harresitua da (frantsesez: La Ville Intra-Muros), Bretainia iparraldeko turismogune garrantzitsuenetakoa bihurtu du Saint-Malo. Bertan Saint Vincent katedrala eta Kortsarioaren etxea daude. Harresien inguruko uharteetan badira gotorleku txiki ugari ere, Fort de la Conchée, Fort National eta Saint-Servan auzoan Solidor dorrea, denak ere hiria eta estuarioaren sarrera babesteko funtzioaz altxatuak. Grand Bé uhartean Chateaubriand idazlearen hilobia dago.

Saint-Maloko akuario handiak urtero 360.000 bisitari inguru hartzen ditu.

Iruditegia

• 
  Hiriaren ikuspegia.
• 
  Harresiak.
• 
  Herrigunea.
• 
  Alde zaharra.
• 
  Saint Vincent katedrala.
• 
  Fort National.
• 
  Fort de la Conchée.
• 
  Solidor dorrea.
• 
  Chateaubriand idazlearen hilobia.

Herritar ezagunak

• San Malo (521-621), hiriaren fundatzailea eta Aletheko lehenbiziko apezpikua.
• Jacques Cartier (1491-1557), Frantzia Berriaren aurkitzailea eta itsasgizona.
• René Duguay-Trouin (1673-1736), kortsarioa, Itsas Armadako Teniente-Jenerala Luis XIV.a Frantziakoaren garaian.
• François-René de Chateaubriand (1768-1848), idazlea eta diplomatikoa.
• Robert Surcouf (1773-1827), itsasgizon eta kortsarioa.
• Félicité Robert de Lamennais (1782-1854), apaiza, filosofoa eta idazlea.

Kanpo estekak

• Saint-Malo/Sant-Maloù hiriko webgune ofiziala (Frantsesez)

• Datuak: Q163108
• Multimedia: Saint-Malo / Q163108