Edukira joan

Retortillo

Retortillo
Espainiako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Espainia
Autonomia Gaztela eta Leon
Probintzia Salamancako probintzia
AlkateaFrancisco Javier Santa-Martina Matias
Izen ofizialaRetortillo
Posta kodea37495
INEk ezarritako kodea37267
HerriburuaRetortillo
Geografia
Koordenatuak40°48′06″N 6°21′35″W / 40.801666666667°N 6.3597222222222°W / 40.801666666667; -6.3597222222222
Mapa
Azalera64,57 km²
Altitudea737 m
MugakideakOlmedo de Camaces, Villavieja de Yeltes, Villares de Yeltes, Boada, Martín de Yeltes, Sancti-Spíritus eta Castillejo de Martín Viejo
Demografia
Biztanleria172 (2025)
alt_left 81 (%47,1) (%52,9) 91 alt_right
Dentsitatea3 bizt/km²
MatrikulaSA

Retortillo Salamancako udalerria da.

Azken erroldaren arabera 172 biztanle zituen 64,6 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Olmedo de Camaces, Villavieja de Yeltes, Villares de Yeltes, Boada, Martín de Yeltes, Sancti-Spíritus eta Castillejo de Martín Viejo.

Biztanleriaren tamainaUrtea160180200220240260280200020052010201520202025RetortilloBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 91 gizon, 81 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
100+
 
0.00
0.00
 
95-99
 
0.00
3.30
 
90-94
 
2.47
2.20
 
85-89
 
3.70
4.40
 
80-84
 
6.17
10.99
 
75-79
 
12.35
4.40
 
70-74
 
3.70
6.59
 
65-69
 
13.58
13.19
 
60-64
 
9.88
1.10
 
55-59
 
11.11
8.79
 
50-54
 
8.64
6.59
 
45-49
 
4.94
9.89
 
40-44
 
2.47
4.40
 
35-39
 
2.47
5.49
 
30-34
 
3.70
5.49
 
25-29
 
3.70
4.40
 
20-24
 
2.47
2.20
 
15-19
 
1.23
3.30
 
10-14
 
3.70
1.10
 
5-9
 
3.70
2.20
 
0-4
 
0.00
Iturria: Instituto Nacional de Estadística[1]

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 40,1 udalerri berean jaioak ziren[2], probintziako batez bestekoaren (% 41,7) azpitik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 7 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 4,1 —probintzian % 10,6—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Salamancako mapa
Udal
Prob
Udalerri berean · % 40,1Probintzia berean · % 46,5Erkidegoan · % 2,3Beste erkidegoa · % 7Estatutik kanpo · % 4,1
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Biztanleria atzerritarra

Espainiar estatutik kanpo jaiotako 7 biztanleren artean, gehienak Amerikan jaioak dira (% 85,7)[3]. Jaiotza herrialde nagusiak Venezuela, Kolonbia, Brasil dira.

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Amer
Euro
Amerika · % 85,7Europa · % 14,3
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
◄ gizonezkoakjaioterriaemakumezkoak ►
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 216 etxebizitza zeuden: 88 (% 40,7) nagusiak eta 128 (% 59,3) ez-nagusiak.[4]

216etxebizitza
88etxegune

Etxebizitza multzoa Salamancako mapa

88
128
Etxebizitza nagusia (88)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (128)

Guztira 88 etxegune zeuden, eta horietatik 40 (% 45,5) pertsona bakarrekoak ziren.[5]

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 140
2 pertsona23
3 pertsona13
4 pertsona9
5 edo gehiago3

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 162 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 19,1 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 14,8; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 48,8; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 17,3.[6] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 16,8 zen 2021ean eta % 19,1 2024an; beraz, 2,4 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 19,1 izatetik % 17,3 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 20,3 ziren, eta gizonen artean % 18,2; 2,1 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 21,6 eta gizonen % 13,6 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.

162biztanle 15 urte edo +, 2024
% 19,1goi-mailako ikasketak+2,4 puntu 2021etik mapa
% 17,3lehen hezkuntza edo gutxiago−1,8 puntu 2021etik mapa
% 17,3
% 48,8
% 14,8
% 19,1
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 17,3Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 48,8Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 14,8Goi-mailako ikasketak · % 19,1
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Salamancako mapa
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Retortillo, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak31% 19,116% 18,215% 20,3
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa24% 14,815% 17,09% 12,2
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)79% 48,845% 51,134% 45,9
Lehen hezkuntza edo gutxiago28% 17,312% 13,616% 21,6
Guztira162% 100,088% 100,074% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Retortillo, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 16,8% 14,5% 49,7% 19,1173
2022% 18,0% 15,7% 47,7% 18,6172
2023% 18,3% 15,2% 49,4% 17,1164
2024% 19,1% 14,8% 48,8% 17,3162
500 biztanletik beherako udalerrietan, INEk ikasketa-maila lau multzo nagusitan baino ez du argitaratzen, eta ez du jaiolekuaren araberako daturik ez ikasten ari direnei buruzkorik ematen.

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2024. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 13.873 euro-koa zen[7], eta etxegune bakoitzeko 27.262 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (15.458 euro) azpitik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.948 euro) azpitik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 16.450 euro zen. Errenta gordina 16.167 euro-koa izan zen pertsonako.

Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 40,5[8]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 33,9), beste diru-sarrerak (% 18,3), langabezia-prestazioak (% 1,9), beste prestazioak (% 5,4).

41%
34%
18%
Soldata · % 40,5Pentsioak · % 33,9Langabezia · % 1,9Beste prestazioak · % 5,4Beste sarrerak · % 18,3
Diru-sarreren banaketa iturriaren arabera.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[9][oh 1]. Udalerrian indizea 25,2 da, probintziakoaren (30,2; Salamancako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (31,9) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,1 da, probintziakoaren (2,6; Salamancako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (2,6) azpitik.

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Retortillo udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 68 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 42,0; gainerako % 58,0 inaktibo zeuden.[10] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 16,2 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 51,1 zen eta emakumezkoena % 31,1; langabezia-tasa, aldiz, % 4,4 eta % 39,1 zen, hurrenez hurren.[10]

Okupatuen kopurua 56 zen 2023ean, 2021eko 55etik gora.[11] Emakumeek okupatuen % 19,6 osatzen dute, eta gizonek % 80,4.

56okupatu, 2023+% 1,8 2021etik
% 19,6emakumeak okupatuen artean
% 42,0jarduera-tasa, 2024
% 16,2langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
% 35,2
% 58,0
Okupatuak · % 35,2Langabeak · % 6,8Inaktiboak · % 58,0
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Retortillo, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak57% 35,243% 48,914% 18,9
Langabeak11% 6,82% 2,39% 12,2
Inaktiboak94% 58,043% 48,951% 68,9
Guztira162% 100,088% 100,074% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 39,3), nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 35,7), industria (% 14,3) eta eraikuntza (% 10,7).[11]

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Salamancako mapa
% 35,7
% 14,3
% 10,7
% 39,3
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 35,7Industria · % 14,3Eraikuntza · % 10,7Zerbitzuak · % 39,3

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 62,5; ondoren, oinarrizko okupazioak daude (% 16,1), eta zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak % 12,5.[12] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 64,4 eta emakumeen % 54,5).

% 12,5
% 62,5
% 16,1
% 8,9
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 12,5Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 62,5Oinarrizko okupazioak · % 16,1Ez dago jasota · % 8,9
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Retortillo, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak7% 12,54% 8,93% 27,3
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak35% 62,529% 64,46% 54,5
Oinarrizko okupazioak9% 16,17% 15,62% 18,2
Ez dago jasota5% 8,95% 11,10% 0,0
Guztira56% 100,045% 100,011% 100,0

Okupatuen % 66,1 besteren konturako langileak dira, eta % 33,9 norberaren konturakoak.[13]

% 33,9
% 66,1
Norberaren kontura · % 33,9Besteren kontura eta beste egoera bat · % 66,1
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Retortillo, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura19% 33,915% 33,34% 36,4
Besteren kontura37% 66,130% 66,77% 63,6
Guztira56% 100,045% 100,011% 100,0

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 26 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 5.315 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[14][oh 2]. Udalerriaren azalera 64,6 km² denez, NAE lurraldearen % 82,3 da[15]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 85 larre iraunkorrak (4.516 ha, 26 ustiategitan), % 15 lur goldagarria (797 ha, 13 ustiategitan) eta arbolak (2,8 ha, ustiategi batean)[oh 3].

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)
NAE udalerriaren azaleran
82%
18%
NAE · 5.315 ha (% 82,3)Gainerako azalera · 1.142 ha (% 17,7)
NAE, lur-erabileraren arabera
15%
85%
Lur goldagarria · 797 ha (% 15)Larre iraunkorrak · 4.516 ha (% 85)Arbolak · 2,8 ha (% 0,1)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Abeltzaintza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 5.538 behi eta 2.031 txerri zeuden[16].

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 100 gidari zeuden erroldatuta: 60 gizon (% 60) eta 40 emakume (% 40)[17]. Biztanleen % 58,1 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 201 ibilgailuk osatzen zuten: 131 turismo, 24 kamioi, 15 motozikleta, 13 furgoneta eta 5 ziklomotor[17]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 762 turismokoa zen, probintziako (559) eta Espainiako (525) batez bestekoen gainetik.

Turismoen batez besteko adina 14,7 urtekoa zen; turismoen % 3,8k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 16k 25 urte baino gehiago[17]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 69,6 diesel zen eta % 29,4 gasolinazko. Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 2,1k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 35,6k ez zuen etiketarik[oh 4].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
23%
39%
36%
0 etiketa · 1 (% 0,5)ECO · 3 (% 1,5)C etiketa · 45 (% 23,2)B etiketa · 76 (% 39,2)Etiketarik gabe · 69 (% 35,6)
Turismoak, adinaren arabera
9%
29%
42%
16%
< 4 urte · 5 (% 3,8)4–8 urte · 12 (% 9,2)8–15 urte · 38 (% 29)15–25 urte · 55 (% 42)≥ 25 urte · 21 (% 16)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).
  1. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  2. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  3. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)», INE (Gaztelaniaz). 2026ko uztailaren 31n kontsultatua.
  2. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Salamanca.tab.
  3. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Salamanca.tab.
  4. ↑ «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera», 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), Espainiako Estatistika Institutua, 2021.
  5. ↑ «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera», 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), Espainiako Estatistika Institutua, 2021.
  6. ↑ «Población de 15 y más años por sexo y nivel de estudios (agregado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
  7. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Salamanca.tab.
  8. ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Salamanca.tab.
  9. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  10. 1 2 «Población de 16 y más años por sexo y relación con la actividad (agrupado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
  11. 1 2 «Ocupados de 16 y más años por sexo y rama de actividad (Municipios entre 50 y 500 habitantes)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
  12. ↑ «Ocupados de 16 y más años por sexo y ocupación (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
  13. ↑ «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
  14. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Salamanca.tab (Wikimedia Commons).
  15. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q1915106.
  16. ↑ INE, «Explotaciones ganaderas por tipo de ganado», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE abeltzaintza Salamanca.tab (Wikimedia Commons).
  17. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Salamanca.tab (Wikimedia Commons).

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Geografia
Gaztela eta Leon
Artikulu hau Gaztela eta Leongo geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.