Edukira joan

Ratisbona

Ratisbona
Regensburg
hiri handia
Administrazioa
Estatu burujabe Alemania
Alemaniako estatua Bavaria
Regional district in BavariaPalatinatu Garaia
AlkateaThomas Burger
Izen ofizialaRegensburg
Jatorrizko izenaRegensburg
Posta kodea93047, 93049, 93051 eta 93053
Udalerri kodea09362000
Geografia
Koordenatuak49°01′N 12°05′E / 49.02°N 12.08°E / 49.02; 12.08
Mapa
Azalera80,85 km²
Altitudea346 m
MugakideakRatisbonako barrutia, Q854173 Itzuli, Sinzing eta Zeitlarn
Demografia
Biztanleria151.517 (2025eko abenduaren 31)
alt_left 76.961 (%50,8) (%49,2) 74.556 alt_right
alt_left 78.385 (%51,7) (%49) 74.225 alt_right
Dentsitatea1.874 bizt/km²
Etxebizitzak60.905
Informazio gehigarria
Telefono aurrizkia0941
Hiri senidetuakAberdeen, Brixen, Clermont-Ferrand, Pilsen, Odesa, Qingdao, Budapest District I (en) Itzuli eta Tempe
MatrikulaR
regensburg.de

Ratisbona [1] (alemanez: Regensburg, ˈʁeːɡŋ̍sbʊɐ̯k ahoskatua; latinez: Castra-Regina) Alemaniako Bavaria estatu federaleko hiri bat da, Palatinatu Garaiko (Pfalz) hiriburua. Danubio eta Regen ibaien bat-egitean kokaturik, erromatarren garrantzi handiko kokagunea izan zen, muga (Limes Germanicus) defendatzen baitzuen.

Radasbona hiri germaniarra Erromaren mendeko Castra Regina bihurtu zen, Marko Aurelioren kuartel nagusi.[2] Geroago, Bavariako dukearen mende egon zen. 1207an hiri-gutuna jaso zuen, eta 1245. urtean Inperioko hiri askea izan zen. Hiri oparoa izan zen ibaian zehar egiten zen merkataritzari esker. Erreforma garaian dieta bat izenpetu zen bertan (1541). 1542an, Erreformaren alde jarri zen hiria. Maximiliano II.aren eta printze protestanteen arteko negoziazioak gauzatu ziren 1575ean Rodolfo erromatarra errege izendatzeko eta 1555. urteko Augsburgeko bakearen baldintzak bere horretan uzteko. Saxonia-Weimar-eko Bernardok hartu zuen hiria, eta Inperio santuaren egoitza bihurtu zen 1663. urtetik aurrera. 1684an, Ratisbonako su-etenaren ondorioz, Luis XIV.aren esku geratu zen Estrasburgo. 1809an frantsesek hartu zuten Ratisbona eta Bavariako estatura anexionatu zuten hurrengo urtean.

Ratisbonako dieta

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1541. urtean Karlos V.a enperadoreak katolikoen eta protestanteen arteko batasuna bultzatzeko deitu zuen bilera. Johann Eck, Johann Gropper eta Julius von Pflug teologo katolikoak, eta Philipp Melanchton eta Martin Bucer protestanteak bildu ziren. Hasieran akordioa lortzetik gertu ibili arren, hautsi egin zen bilera. Bost urte geroago saiatu zen enperadorea berriro eta, huts egin ondoren, protestanteen aurkako gerrari ekin zion.

    Datu klimatikoak (Ratisbona)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 2.6 4.1 10.5 17.3 20.6 24.2 26.3 24.5 20.6 14.4 7.2 2.9 14.6
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) -2.6 -2.8 0.1 4.4 8.1 11.8 13.6 12.5 9.3 5.1 1.8 -1.7 5.0
Pilatutako prezipitazioa (mm) 51 34 37 41 76 77 81 79 43 38 45 56 658
Eguzki orduak 44 73 140 194 211 226 240 194 158 105 45 37 1667
Hezetasuna (%) 88 84 78 72 71 71 70 74 79 84 88 89 79
Iturria (1): World Meteorological Organisation[3]
Iturria (2): Alemaniako Meteorologia Zerbitzua[4]

2022ko zentsuaren arabera 145.901 biztanle zituen: 71.121 gizonezko (% 48,7) eta 74.780 emakumezko (% 51,3); 100 emakumeko 95,1 gizonezko zeuden. Biztanleen % 14,6 18 urtetik beherakoak ziren eta % 17,7 65 urte edo gehiagokoak. Biztanleen % 18,5 atzerriko herritartasuna zuen. Biztanleen % 51,2 ezkongabeak ziren eta % 35,0 ezkonduta edo izatezko bikote erregistratuan.[5]

Biztanleriaren tamainaUrtea60.00080.000100.000120.000140.000160.0001920194019601980200020202040RatisbonaBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 71.121 gizon, 74.773 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
7.51
 
75+
 
10.73
8.26
 
65-74
 
8.89
19.15
 
50-64
 
18.49
12.40
 
40-49
 
12.29
17.37
 
30-39
 
15.35
10.48
 
25-29
 
9.42
10.04
 
18-24
 
10.35
2.45
 
15-17
 
2.34
7.14
 
6-14
 
7.02
2.50
 
3-5
 
2.39
2.70
 
0-2
 
2.75
Iturria: Datu hauek Alemaniako erroldatik hartu diraPersonen: Alter (11 Altersklassen) - Familienstand (ausführlich)/Familienstand - Geschlecht (Alemanez), Statistisches Bundesamt (Destatis) / Zensusdatenbank, 2024ko uztailaren 11a. 2026ko irailaren 5ean kontsultatua..

2022ko erroldaren arabera, udalerrian biztanleen % 67,5ek ez zuen inolako migrazio-jatorririk, ez berak ez gurasoek. % 30,8k migrazio-jatorri osoa zuten: beraiek etorkinak ziren edo bi gurasoak ziren etorkinak; eta % 1,7k gurasoetako bat bakarrik zuten etorkina. Migrazio-jatorri osoa zutenen artean, % 86,7 beraiek etorritakoak ziren eta % 13,2 bi guraso etorkinen ondorengoak ziren.[6]

Migrazio-jatorria

98.455
45.003
Migrazio-jatorririk gabe (98.455)Migrazio-jatorri osoa (45.003)Migrazio-jatorri partziala (2.444)

2022ko erroldaren arabera, udalerrian 92.661 etxebizitza zeuden. Horietatik gehienak (69.996, % 75,5) alokairuan ziren. Etxebizitzen batez besteko azalera 76,37 m²-koa zen eta batez besteko alokairua 9,38 €/m²-koa. Hutsik zeuden etxebizitzen tasa % 2,9 zen, eta okupatutako etxebizitzen artean % 23,1 jabeak okupatzen zituzten.[7]

92.661etxebizitza
76,37 m²batez besteko azalera
9,38 €/m²batez besteko errenta

Erabilera

19.588
69.996
Jabetzan (19.588)Alokairuan (69.996)Aisialdikoa (408)Hutsik (2.666)
% 2,9hutsik dauden tasa
% 23,1jabetza tasa

Gela kopuruari dagokionez, etxebizitza gehienek 3 gela zituzten (25.179). Etxebizitza gehienak 1960-1969 artean eraiki ziren (12.477); eraikin guztien % 77,4 1980 baino lehen eraiki zen. Berogailuari dagokionez, berogailu zentrala (zentralheizung) zen nagusi (65.381 etxebizitza).[7]

Gela kopurua

Gela bakarra11.616
2 gela15.335
3 gela25.179
4 gela20.957
5 gela9.577
6 gela4.736
7 gela edo gehiago5.255

Eraikuntza garaia

1919 aurretik9.541
1919-19497.735
1950-19599.833
1960-196912.477
1970-197912.434
1980-19897.574
1990-199912.119
2000-20097.263
2010-20156.266
2016 eta geroago7.421

Berogailu mota

10.473
65.381
Urrutiko berogailu-sarea (Fernheizung) (10.473)Solairuko berogailua (Etagenheizung) (6.528)Bloke-berogailua (Blockheizung) (5.926)Berogailu zentrala (Zentralheizung) (65.381)Labe indibiduala (4.243)Berogailurik gabe (111)

Guztira 23.282 bizitegi-eraikin zeuden. Eraikinen gehiengoa etxe bakartua zen (9.415, % 40,4). Eraikinen artean, gehienek etxebizitza bakarra zuten (12.234).[7] Guztira 88.361 etxegune zeuden. Etxegune gehienak pertsona bakarrekoak ziren (51.795, % 58,6).[8]

23.282bizitegi-eraikin
88.361etxegune

Eraikin mota

9.415
3.495
9.099
Etxe bakartua (9.415)Etxe atxikia (bikoitza) (3.495)Ilarako etxea (9.099)Bestelako eraikin mota (1.269)

Etxebizitza kopurua eraikineko

12.234
2.255
4.392
3.341
Etxebizitza bakarra (12.234)2 etxebizitza (2.255)3-6 etxebizitza (4.392)7-12 etxebizitza (3.341)13 etxebizitza edo gehiago (1.060)

Etxegunearen tamaina

51.795
20.396
7.993
Pertsona bakarra (51.795)2 pertsona (20.396)3 pertsona (7.993)4 pertsona (5.584)5 pertsona (1.697)6 pertsona (893)

Errepideen eta burdinbideen bidegurutze garrantzitsua da. Industria (industria kimikoa, janari-industria, larrugintza, tresneria elektrikoa, automobilgintza, zurgintza) da ekonomia-jarduera nagusia. Turismoak ere garrantzia du.

Oso hiri zaharra da, eta garai bateko monumentu ugari gorde ditu. Aipagarriak dira XIII-XVI. mendeetako San Pedro katedrala, San Emerando monasterio erromanikoa (XVIII. mendean berritua), XIV. mendeko udaletxe gotikoa, Danubio ibaia zeharkatzen duen 1135. urteko harrizko zubia, domingotarren komentua (XIII-XIV. m.) eta beste etxe eta jauregi historikoak.

Herri eta hiri senidetuak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Euskaltzaindia - 157. araua
  2. ↑ BeerAdvocate, Iron Age Braumeisters of the Teutonic Forests.
  3. ↑ World Weather Information Service – Regensburg, 2011ko ekaina.
  4. ↑ , 2015eko martxoa http://www.wetterdienst.de/Deutschlandwetter/Regensburg/Klima/. {{Erreferentzia}}: |izenburua= falta da edo hutsik dago (laguntza)
  5. ↑ Zensus 2022 – Regionaltabellen (Alemanez), Statistisches Bundesamt (Destatis). 2026ko irailaren 5ean kontsultatua.
  6. ↑ Zensus 2022 – Regionaltabelle: Demografie (Alemanez), Statistisches Bundesamt (Destatis), 2024ko uztailaren 11a. {{Erreferentzia}}: Egiaztatu data hauek: |urtea= eta |data= ez datoz bat (laguntza)
  7. 1 2 3 Zensus 2022 – Regionaltabelle: Gebäude und Wohnungen (Alemanez), Statistisches Bundesamt (Destatis), 2024ko uztailaren 11a. {{Erreferentzia}}: Egiaztatu data hauek: |urtea= eta |data= ez datoz bat (laguntza)
  8. ↑ Zensus 2022 – Regionaltabelle: Haushalte und Familien (Alemanez), Statistisches Bundesamt (Destatis), 2024ko uztailaren 11a. {{Erreferentzia}}: Egiaztatu data hauek: |urtea= eta |data= ez datoz bat (laguntza)
  9. ↑ Aberdeen City Council, Who is Aberdeen twinned with? (Ingelesez).
  10. ↑ National Commission for Decentralised cooperation, Délégation pour l’Action Extérieure des Collectivités Territoriales (Ministère des Affaires étrangères) (Frantsesez).
Biztanleriaren tamainaUrtea60.00080.000100.000120.000140.000160.0001920194019601980200020202040RatisbonaBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]