Ratisbona
| Ratisbona Regensburg | |||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| hiri handia | |||||||||||||||||||||
| Administrazioa | |||||||||||||||||||||
| Estatu burujabe | |||||||||||||||||||||
| Alemaniako estatua | |||||||||||||||||||||
| Regional district in Bavaria | Palatinatu Garaia | ||||||||||||||||||||
| Alkatea | Thomas Burger | ||||||||||||||||||||
| Izen ofiziala | Regensburg | ||||||||||||||||||||
| Jatorrizko izena | Regensburg | ||||||||||||||||||||
| Posta kodea | 93047, 93049, 93051 eta 93053 | ||||||||||||||||||||
| Udalerri kodea | 09362000 | ||||||||||||||||||||
| Geografia | |||||||||||||||||||||
| Koordenatuak | 49°01′N 12°05′E / 49.02°N 12.08°E | ||||||||||||||||||||
![]() | |||||||||||||||||||||
| Azalera | 80,85 km² | ||||||||||||||||||||
| Altitudea | 346 m | ||||||||||||||||||||
| Mugakideak | Ratisbonako barrutia, Q854173 | ||||||||||||||||||||
| Demografia | |||||||||||||||||||||
| Biztanleria | 151.517 (2025eko abenduaren 31) | ||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||
| Dentsitatea | 1.874 bizt/km² | ||||||||||||||||||||
| Etxebizitzak | 60.905 | ||||||||||||||||||||
| Informazio gehigarria | |||||||||||||||||||||
| Telefono aurrizkia | 0941 | ||||||||||||||||||||
| Hiri senidetuak | Aberdeen, Brixen, Clermont-Ferrand, Pilsen, Odesa, Qingdao, Budapest District I (en) | ||||||||||||||||||||
| Matrikula | R | ||||||||||||||||||||
| regensburg.de | |||||||||||||||||||||
Ratisbona [1] (alemanez: Regensburg, ˈʁeːɡŋ̍sbʊɐ̯k ahoskatua; latinez: Castra-Regina) Alemaniako Bavaria estatu federaleko hiri bat da, Palatinatu Garaiko (Pfalz) hiriburua. Danubio eta Regen ibaien bat-egitean kokaturik, erromatarren garrantzi handiko kokagunea izan zen, muga (Limes Germanicus) defendatzen baitzuen.
Historia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Radasbona hiri germaniarra Erromaren mendeko Castra Regina bihurtu zen, Marko Aurelioren kuartel nagusi.[2] Geroago, Bavariako dukearen mende egon zen. 1207an hiri-gutuna jaso zuen, eta 1245. urtean Inperioko hiri askea izan zen. Hiri oparoa izan zen ibaian zehar egiten zen merkataritzari esker. Erreforma garaian dieta bat izenpetu zen bertan (1541). 1542an, Erreformaren alde jarri zen hiria. Maximiliano II.aren eta printze protestanteen arteko negoziazioak gauzatu ziren 1575ean Rodolfo erromatarra errege izendatzeko eta 1555. urteko Augsburgeko bakearen baldintzak bere horretan uzteko. Saxonia-Weimar-eko Bernardok hartu zuen hiria, eta Inperio santuaren egoitza bihurtu zen 1663. urtetik aurrera. 1684an, Ratisbonako su-etenaren ondorioz, Luis XIV.aren esku geratu zen Estrasburgo. 1809an frantsesek hartu zuten Ratisbona eta Bavariako estatura anexionatu zuten hurrengo urtean.
Ratisbonako dieta
[aldatu | aldatu iturburu kodea]1541. urtean Karlos V.a enperadoreak katolikoen eta protestanteen arteko batasuna bultzatzeko deitu zuen bilera. Johann Eck, Johann Gropper eta Julius von Pflug teologo katolikoak, eta Philipp Melanchton eta Martin Bucer protestanteak bildu ziren. Hasieran akordioa lortzetik gertu ibili arren, hautsi egin zen bilera. Bost urte geroago saiatu zen enperadorea berriro eta, huts egin ondoren, protestanteen aurkako gerrari ekin zion.
Klima
[aldatu | aldatu iturburu kodea]| | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 2.6 | 4.1 | 10.5 | 17.3 | 20.6 | 24.2 | 26.3 | 24.5 | 20.6 | 14.4 | 7.2 | 2.9 | 14.6 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | -2.6 | -2.8 | 0.1 | 4.4 | 8.1 | 11.8 | 13.6 | 12.5 | 9.3 | 5.1 | 1.8 | -1.7 | 5.0 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 51 | 34 | 37 | 41 | 76 | 77 | 81 | 79 | 43 | 38 | 45 | 56 | 658 |
| Eguzki orduak | 44 | 73 | 140 | 194 | 211 | 226 | 240 | 194 | 158 | 105 | 45 | 37 | 1667 |
| Hezetasuna (%) | 88 | 84 | 78 | 72 | 71 | 71 | 70 | 74 | 79 | 84 | 88 | 89 | 79 |
| Iturria (1): World Meteorological Organisation[3] | |||||||||||||
| Iturria (2): Alemaniako Meteorologia Zerbitzua[4] | |||||||||||||
Demografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2022ko zentsuaren arabera 145.901 biztanle zituen: 71.121 gizonezko (% 48,7) eta 74.780 emakumezko (% 51,3); 100 emakumeko 95,1 gizonezko zeuden. Biztanleen % 14,6 18 urtetik beherakoak ziren eta % 17,7 65 urte edo gehiagokoak. Biztanleen % 18,5 atzerriko herritartasuna zuen. Biztanleen % 51,2 ezkongabeak ziren eta % 35,0 ezkonduta edo izatezko bikote erregistratuan.[5]
| Biztanleria-piramidea 2022 Guztira: 71.121 gizon, 74.773 emakume | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Iturria: Datu hauek Alemaniako erroldatik hartu diraPersonen: Alter (11 Altersklassen) - Familienstand (ausführlich)/Familienstand - Geschlecht (Alemanez), Statistisches Bundesamt (Destatis) / Zensusdatenbank, 2024ko uztailaren 11a. 2026ko irailaren 5ean kontsultatua.. | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Jatorria
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2022ko erroldaren arabera, udalerrian biztanleen % 67,5ek ez zuen inolako migrazio-jatorririk, ez berak ez gurasoek. % 30,8k migrazio-jatorri osoa zuten: beraiek etorkinak ziren edo bi gurasoak ziren etorkinak; eta % 1,7k gurasoetako bat bakarrik zuten etorkina. Migrazio-jatorri osoa zutenen artean, % 86,7 beraiek etorritakoak ziren eta % 13,2 bi guraso etorkinen ondorengoak ziren.[6]
Migrazio-jatorria
Etxebizitza
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2022ko erroldaren arabera, udalerrian 92.661 etxebizitza zeuden. Horietatik gehienak (69.996, % 75,5) alokairuan ziren. Etxebizitzen batez besteko azalera 76,37 m²-koa zen eta batez besteko alokairua 9,38 €/m²-koa. Hutsik zeuden etxebizitzen tasa % 2,9 zen, eta okupatutako etxebizitzen artean % 23,1 jabeak okupatzen zituzten.[7]
Erabilera
Gela kopuruari dagokionez, etxebizitza gehienek 3 gela zituzten (25.179). Etxebizitza gehienak 1960-1969 artean eraiki ziren (12.477); eraikin guztien % 77,4 1980 baino lehen eraiki zen. Berogailuari dagokionez, berogailu zentrala (zentralheizung) zen nagusi (65.381 etxebizitza).[7]
Gela kopurua
Eraikuntza garaia
Berogailu mota
Guztira 23.282 bizitegi-eraikin zeuden. Eraikinen gehiengoa etxe bakartua zen (9.415, % 40,4). Eraikinen artean, gehienek etxebizitza bakarra zuten (12.234).[7] Guztira 88.361 etxegune zeuden. Etxegune gehienak pertsona bakarrekoak ziren (51.795, % 58,6).[8]
Eraikin mota
Etxebizitza kopurua eraikineko
Etxegunearen tamaina
Ekonomia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Errepideen eta burdinbideen bidegurutze garrantzitsua da. Industria (industria kimikoa, janari-industria, larrugintza, tresneria elektrikoa, automobilgintza, zurgintza) da ekonomia-jarduera nagusia. Turismoak ere garrantzia du.
Monumentuak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Oso hiri zaharra da, eta garai bateko monumentu ugari gorde ditu. Aipagarriak dira XIII-XVI. mendeetako San Pedro katedrala, San Emerando monasterio erromanikoa (XVIII. mendean berritua), XIV. mendeko udaletxe gotikoa, Danubio ibaia zeharkatzen duen 1135. urteko harrizko zubia, domingotarren komentua (XIII-XIV. m.) eta beste etxe eta jauregi historikoak.
Herri eta hiri senidetuak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]
|
|
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
- ↑ Euskaltzaindia - 157. araua
- ↑ BeerAdvocate, Iron Age Braumeisters of the Teutonic Forests.
- ↑ World Weather Information Service – Regensburg, 2011ko ekaina.
- ↑ , 2015eko martxoa http://www.wetterdienst.de/Deutschlandwetter/Regensburg/Klima/.
{{Erreferentzia}}:|izenburua=falta da edo hutsik dago (laguntza) - ↑ Zensus 2022 – Regionaltabellen (Alemanez), Statistisches Bundesamt (Destatis). 2026ko irailaren 5ean kontsultatua.
- ↑ Zensus 2022 – Regionaltabelle: Demografie (Alemanez), Statistisches Bundesamt (Destatis), 2024ko uztailaren 11a.
{{Erreferentzia}}: Egiaztatu data hauek:|urtea=eta|data=ez datoz bat (laguntza) - 1 2 3 Zensus 2022 – Regionaltabelle: Gebäude und Wohnungen (Alemanez), Statistisches Bundesamt (Destatis), 2024ko uztailaren 11a.
{{Erreferentzia}}: Egiaztatu data hauek:|urtea=eta|data=ez datoz bat (laguntza) - ↑ Zensus 2022 – Regionaltabelle: Haushalte und Familien (Alemanez), Statistisches Bundesamt (Destatis), 2024ko uztailaren 11a.
{{Erreferentzia}}: Egiaztatu data hauek:|urtea=eta|data=ez datoz bat (laguntza) - ↑ Aberdeen City Council, Who is Aberdeen twinned with? (Ingelesez).
- ↑ National Commission for Decentralised cooperation, Délégation pour l’Action Extérieure des Collectivités Territoriales (Ministère des Affaires étrangères) (Frantsesez).
