Edukira joan

Oviedo

Oviedo
Oviedo
Uviéu
Asturiasko kontzejua
Administrazioa
Estatu burujabe Espainia
AutonomiaAsturiasko Printzerria
ProbintziaAsturiasko probintzia
AlkateaAlfredo Canteli (en) Itzuli
Izen ofizialaOviedo
Jatorrizko izenaOviedo
Uviéu
Posta kodea33001–33013
INEk ezarritako kodea33044
HerriburuaOviedo
Geografia
Koordenatuak43°21′45″N 5°51′01″W / 43.3625°N 5.8503°W / 43.3625; -5.8503
Mapa
Azalera186,65 km²
Altitudea241 m
MugakideakGrado, Llanera, Siero, Les Regueres, Llangréu, Mieres, Ribera de Arriba eta Santo Adriano
Demografia
Biztanleria223.968 (2025)
alt_left 119.827 (%53,6) (%46,4) 103.749 alt_right
Dentsitatea1.200 bizt/km²
Etxebizitzak97.821
Informazio gehigarria
Hiri senidetuakValparaíso, Maranello, Bochum, Buenos Aires, Clermont-Ferrand, Tampa, Jersey City, Torrevieja, Hangzhou, Coyanza, Móstoles, Veracruz, Santiago de Compostela, Santa Clara, Zamora, Viseu, Sintra, Santander, Torrelavega, Fujaira eta Holon
MatrikulaO
oviedo.es

Oviedo[1] (asturieraz Uviéu eta ofizialki Oviedo/Uviéu) Asturiasko Printzerriko (Espainia) eta izen bereko eskualdearen hiriburua da.Azken erroldaren arabera 223.968 biztanle zituen 186,7 km²-ko azaleran.

Negozioen eta merkataritzaren hiriburua da, Oviedoko elizbarrutiko egoitza eta Asturiasko gune administratibo eta unibertsitarioa.

    Datu klimatikoak (Oviedo)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 11.7 12.8 14.4 14.9 17.6 20.3 22.4 22.8 21.7 18.1 14.6 12.5 17.0
Batez besteko tenperatura (ºC) 8.0 8.8 10.0 10.6 13.3 16.1 18.3 18.7 17.3 14.0 10.8 9.0 12.9
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) 4.2 4.8 5.6 6.3 9.1 11.9 14.1 14.5 12.9 10.0 7.1 5.5 8.8
Pilatutako prezipitazioa (mm) 85 85 82 109 94 53 52 55 64 98 101 96 973
Prezipitazio egunak (≥ 1 mm) 10 11 11 13 12 8 8 8 8 11 11 11 122
Eguzki orduak 117 117 147 152 158 168 174 171 154 134 114 105 1711
Iturria: AEMET[2]
  • VIII. mendean Fruela I.a asturiar erregeak Oviedo sortu zuen. Alfontso II.ak hiri hau Asturiasko Erresumaren hiriburutzat hartu zuen data ezezagunean, baina 812. urtea baino lehen edozein modutan. Halaber, gotzain-hiri eta gotorleku bihurtu zuen, eta jauregi, eliza eta bestelako eraikinak eman zizkion. Hiria babesten zuen harresiak, gaur egun ia erabat desagertuta, zirkulu itxura zeukan eta muinoari egokitzen zitzaion. 11 hektareako azalera zeukan eta barne 6.000 pertsona inguru babesten zuen 3 auzotan banaturik: "La Villa", eraikinik zaharrenak barne hartzen zituena; "Cimadevilla", merkataritza eta erromesaldiekin lotua eta azkenik "Socastiello".
Oviedoko katedral gotikoa
  • 1521ean sute batek hiria suntsitu zuen eta horren ondorioz kaleen egitura aldatu behar izan zuten.
  • XVIII. mendean kultura mugimendua handia zen, eta bertan nabarmentzekoa da Benito Jerónimo Feijoo. Halaber, "Sociedad Económica de Amigos del País" elkartea eta Oviedoko Unibertsitatea sortu zituzten. Orduan 8.000 pertsona bizi ziren gutxi gora-behera, hiriaren zabalkundeari esker.

Azken mendeak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  • 1850etik aurrera hiriak garapen industrial handia bereganatu zuen, bai eta meategietatik eta itsas portuetatik etorritako ondasunak kudeatzeko gune bihurtu ere. Komertzioak aurrerago hartu zuen indarra, XX. mendearen lehenengo zatian, eta Uria kalean kontzentratu zen bereziki. Garraiobideak ere asko garatu ziren, trenbide eta autobusak alegia.
  • Asturiasko Iraultza delakoaren garaian Areto Santua dinamitatu egin zuten, 1934an, eta beste hainbat eraikin historiko kaltetuta gelditu ziren. Francoren kolpearen ostean, Aranda koronelaren eskuetan gelditu zen hiria, Espainiako iparraldean frankisten menpe hasieratik egon zen bakarra, 90 eguneko setioa pairatu zuen arren.
  • 1981etik Oviedon ematen dituzte Asturiasko Printzearen Sariak, Campoamor antzokian zehazki. 1991tik bestela Gabino de Lorenzo (PP) alkatea dabil boterean.

Ondasun nabarmenak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Banaketa administratiboa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Oviedo 30 parrokiek osatzen dute eta gaur egun biztanleriaren %80 hiriaren erdigunean bizi da:

ParrokiaBiztanleriaParrokiaBiztanleriaParrokiaBiztanleria
Agüeria794Loriana251Piedramuelle507
Bendones225Manjoya952Pintoria59
Box949Manzaneda209Priorio417
Brañes69Naranco83Puerto218
Caces279Naves107San Claudio2.505
Cruces976Nora114Santianes89
Godos710Olloniego1.169Sograndio389
Latores678Oviedo204.965Trubia1.947
Lillo340Pando137Udrión140
Limanes834Pereda181Villapérez351

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Grado, Llanera, Siero, Les Regueres, Llangréu, Mieres, Ribera de Arriba eta Santo Adriano.

Biztanleriaren tamainaUrtea200.000205.000210.000215.000220.000225.000230.000200020052010201520202025OviedoBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 103.749 gizon, 119.827 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.03
 
100+
 
0.09
0.20
 
95-99
 
0.62
0.88
 
90-94
 
1.96
1.56
 
85-89
 
2.71
2.80
 
80-84
 
3.77
4.49
 
75-79
 
5.63
5.60
 
70-74
 
6.33
6.90
 
65-69
 
7.66
7.32
 
60-64
 
7.68
7.57
 
55-59
 
7.66
8.53
 
50-54
 
8.10
8.91
 
45-49
 
8.40
7.17
 
40-44
 
6.77
5.79
 
35-39
 
5.42
5.03
 
30-34
 
4.65
5.05
 
25-29
 
4.31
5.05
 
20-24
 
4.21
5.19
 
15-19
 
4.29
4.89
 
10-14
 
3.98
4.04
 
5-9
 
3.26
3.02
 
0-4
 
2.51
Iturria: Instituto Nacional de Estadística[3]

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 45,7 udalerri berean jaioak ziren[4], probintziako batez bestekoaren (% 47,5) azpitik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 13,1 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 16,4 —probintzian % 11,5—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Asturiasko mapa
Udal
Prob
Best
Esta
Udalerri berean · % 45,7Probintzia berean · % 24,8Beste erkidegoa · % 13,1Estatutik kanpo · % 16,4
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Biztanleria atzerritarra

Espainiar estatutik kanpo jaiotako 36.559 biztanleren artean, gehienak Amerikan jaioak dira (% 69,1)[5]. Jaiotza herrialde nagusiak Kolonbia, Venezuela, Ekuador dira.

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Amer
Euro
Afri
Amerika · % 69,1Europa · % 18,8Afrika · % 9,3Asia · % 2,6Ozeania · % 0,2
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
◄ gizonezkoakjaioterriaemakumezkoak ►
2.043
2.884
1.671
2.196
1.337
1.757
1.079
1.284
651
1.340
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 127.210 etxebizitza zeuden: 95.561 (% 75,1) nagusiak eta 31.649 (% 24,9) ez-nagusiak.[6] Kontsumo elektrikoaren arabera, 15.170 (% 11,9) noizbehinkako erabilerakoak ziren eta 9.374 (% 7,4) hutsik zeuden.[7] Etxebizitza nagusien % 72,6 jabetzan zegoen eta % 17,1 alokairuan.[8] INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 845 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 3.699 plazarekin (4,38 plaza etxebizitzako).[9]

Tasazio-datuen arabera, 2023an udalerrian tasatutako etxebizitzen batez besteko prezioa 1.554 €/m²-koa zen (desbideratze tipikoa: 679 €/m²), eta prezio-tarte ohikoena 1.400-1.600 €/m² artekoa. Tasatutako etxebizitzen batez besteko azalera 108 m²-koa zen. 2022tik 2023ra % 8,4 igo zen (1.433 €/m²). Balio hori Asturiasko udalerrien medianaren (778,5 €/m²) % 99,6 gainetik zegoen.[10]

127.210etxebizitza
95.561etxegune
9.374hutsik (% 7,4)
845etxebizitza turistiko (2026) Asturiasko mapa
1.554€/m² batez beste (2023) Asturiasko mapa

Etxebizitza multzoa Asturiasko mapa

95.561
31.649
Etxebizitza nagusia (95.561)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (31.649)

Erabilera-intentsitatea (kontsumo elektrikoa) Asturiasko mapa

102.666
15.170
Okupatuak (102.666)Noizbehinkakoak (15.170)Hutsik (9.374)

Jabetza egoera (etxebizitza nagusiak)

69.372
16.323
9.866
Jabetzan (69.372)Alokairuan (16.323)Beste erregimen bat (9.866)

Guztira 95.561 etxegune zeuden, eta horietatik 31.116 (% 32,6) pertsona bakarrekoak ziren.[11] Etxeguneen % 64,8 familia batek osatzen zuen eta % 2,4 familiarik gabeko etxegune anitzak ziren.[12]

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 131.116
2 pertsona29.690
3 pertsona19.563
4 pertsona11.349
5 edo gehiago3.843

Etxeguneak motaren arabera

31.116
61.909
Pertsona bakarrekoa (31.116)Familia bakarrekoa (61.909)Familiarik gabeko etxegune anitza (2.338)Bi familia edo gehiago (198)

Etxebizitzen % 43,8 1980 baino lehen eraiki ziren, eta % 27,0 2001etik aurrera.[13] Etxebizitzen % 33,2 60 m²-tik beherako azalera zuten eta % 5,8 120 m²-tik gorakoa.[14]

Eraikuntza garaia

1900 aurretik2.479
1900-19201.916
1921-19402.192
1941-19502.832
1951-19608.821
1961-197017.012
1971-198020.501
1981-199017.421
1991-200017.540
2001-201031.235
2011-20203.134

Azalera erabilgarria

< 30 m²1.316
30-45 m²12.449
46-60 m²28.481
61-75 m²40.063
76-90 m²25.537
91-105 m²7.795
106-120 m²3.998
121-150 m²3.846
151-180 m²1.571
> 180 m²2.005

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 195.739 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 43,2 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 23,5; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 23,1; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 10,2.[15] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 41,3 zen 2021ean eta % 43,2 2024an; beraz, 1,8 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 12,1 izatetik % 10,2 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 43,5 ziren, eta gizonen artean % 42,8; aldea, beraz, txikia da. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 12,4 eta gizonen % 7,6 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.

195.739biztanle 15 urte edo +, 2024
% 43,2goi-mailako ikasketak+1,8 puntu 2021etik mapa
% 10,2lehen hezkuntza edo gutxiago−1,8 puntu 2021etik mapa
% 10,1ikasten ari dira, 2024
% 10,2
% 23,1
% 23,5
% 43,2
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 10,2Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 23,1Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 23,5Goi-mailako ikasketak · % 43,2
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Asturiasko mapa

Xeheago, goi-mailako ikasketak zituztenen % 78,0 unibertsitate-tituludunak ziren (gradua, diplomatura, lizentziatura, masterra edo doktoretza), eta % 22,0 goi-mailako lanbide-heziketakoak. Guztira, 3.965 pertsonak zuten doktore-titulua. Bigarren etapakoen artean, batxilergoa zutenak % 65,9 ziren, eta erdi-mailako lanbide-heziketa zutenak % 34,1. Ikasketarik gabekoak, azkenik, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 0,6 ziren.[15]

Ikasketa-maila xehatua
Ikasketarik gabe
% 0,6
DBH eta antzekoak
% 23,1
Erdi-mailako LH
% 8,0
Goi-mailako LH
% 9,5
Graduak (≤240 ECTS), diplomaturak
% 14,9
Graduak (>240 ECTS), lizentziaturak
% 12,4
Masterrak eta espezialitateak
% 4,3
Ehunekoak 15 urte edo gehiagoko biztanle guztien gainekoak dira; koloreak goiko barrako lau maila nagusiei dagozkie.
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Oviedo, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak84.486% 43,238.219% 42,846.267% 43,5
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa46.029% 23,522.205% 24,823.824% 22,4
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)45.209% 23,122.175% 24,823.034% 21,7
Lehen hezkuntza edo gutxiago20.015% 10,26.773% 7,613.242% 12,4
Guztira195.739% 100,089.372% 100,0106.367% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Oviedo, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 41,3% 23,3% 23,3% 12,1191.639
2022% 42,0% 23,4% 23,4% 11,3190.058
2023% 42,5% 23,4% 23,2% 10,9192.723
2024% 43,2% 23,5% 23,1% 10,2195.739

Ikasten ari direnak

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 10,1 ikasten ari zen (19.688 pertsona).[16] Ikasten ari zirenetatik, % 55,0 goi-mailako ikasketetan zebilen, % 26,6 batxilergoan, % 12,3 erdi-mailako lanbide-heziketan eta % 3,9 DBHn edo antzekoetan. Sexuaren arabera, ikasten ari ziren emakumeen % 56,1 goi-mailako ikasketetan zebilen, eta gizonen % 53,7; erdi-mailako lanbide-heziketan, aldiz, gizonen % 12,5 eta emakumeen % 12,2. Adinaren arabera, 15–19 urtekoen % 88,5 ikasten ari zen, 20–24 urtekoen % 49,2 eta 25–29 urtekoen % 17,2; 30 urtetik gorakoen artean, berriz, % 2,6 baino ez.[17] 20–24 urtekoen artean, emakumeen % 46,1 ari zen goi-mailako ikasketak egiten, eta gizonen % 40,8.

Ikasten ari direnak, adin-taldeka
15–19 urte
% 88,5
20–24 urte
% 49,2
25–29 urte
% 17,2
30–34 urte
% 9,4
35–39 urte
% 6,3
40–44 urte
% 4,8
45–49 urte
% 3,6
50–54 urte
% 2,8
55 urte edo +
% 0,6
Egiten ari diren ikasketa-maila
Maila zehaztu gabe
% 1,8
Goi-mailako ikasketak
% 55,0
Erdi-mailako LH
% 12,3
Batxilergoa
% 26,6
DBH eta antzekoak
% 3,9
Lehen hezkuntza edo beheragokoa
% 0,4
Ezkerrean, adin-talde bakoitzean ikasten ari direnen ehunekoa; eskuinean, ikasten ari direnen banaketa mailaren arabera (2024).

Jaiolekuaren arabera

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 84,6 estatuan jaio zen, eta % 15,4 atzerrian.[15] Ikasketa-egituran badira aldeak jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 44,8 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 6,3; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 30,8 eta % 14,8, hurrenez hurren. Estatuan jaiotako emakumeen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 45,4 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 11,6; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 33,5 eta % 16,8, hurrenez hurren.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 44,8
Goi-mailakoak
% 30,8
% 24,1
Batx. / erdi LH
% 29,5
% 24,8
DBH
% 24,9
% 6,3
Lehen H. edo gutx.
% 14,8
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 45,4
Goi-mailakoak
% 33,5
% 20,7
Batx. / erdi LH
% 31,1
% 22,2
DBH
% 18,7
% 11,6
Lehen H. edo gutx.
% 16,8
Ehuneko bakoitza jatorri- eta sexu-taldearen barnekoa da (2024).

Ikasten ari zirenei dagokienez, 2024an estatuan jaiotako 15 urte edo gehiagokoen % 10,3 ari zen ikasten, eta atzerrian jaiotakoen % 8,6.[16] Ikasten ari zirenen artean, goi-mailako ikasketetan zebiltzanak % 56,1 ziren estatuan jaiotakoetan eta % 47,4 atzerrian jaiotakoetan. Konparazio hauek ez daude adinaren arabera doituta: talde bakoitzaren adin-egiturak (gazteen proportzioak, batez ere) eragin handia du emaitzan.

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2024. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 17.757 euro-koa zen[18], eta etxegune bakoitzeko 40.121 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (16.646 euro) gainetik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.948 euro) gainetik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 22.750 euro zen. Errenta gordina 22.094 euro-koa izan zen pertsonako.

Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 55,3[19]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 25,9), beste diru-sarrerak (% 12,4), langabezia-prestazioak (% 1,2), beste prestazioak (% 5,2).

55%
26%
12%
Soldata · % 55,3Pentsioak · % 25,9Langabezia · % 1,2Beste prestazioak · % 5,2Beste sarrerak · % 12,4
Diru-sarreren banaketa iturriaren arabera.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[20][oh 1]. Udalerrian indizea 31,3 da, probintziakoaren (29,1; Asturiasko mapa) gainetik eta Espainiakoaren (31,9) parean. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,7 da, probintziakoaren (2,5; Asturiasko mapa) gainetik eta Espainiakoaren (2,6) gainetik.

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Oviedo udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 101.402 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 52,4; gainerako % 47,6 inaktibo zeuden (erretiratuak % 50,4, beste inaktiboak % 37,4 eta ikasleak % 12,2).[21] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 10,8 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 55,0 zen eta emakumezkoena % 50,1; langabezia-tasa, aldiz, % 9,0 eta % 12,4 zen, hurrenez hurren.[21]

Okupatuen kopurua 88.193 zen 2023ean, 2021eko 85.266etik gora.[22] Emakumeek okupatuen % 51,2 osatzen dute, eta gizonek % 48,8.

88.193okupatu, 2023+% 3,4 2021etik
% 51,2emakumeak okupatuen artean
% 52,4jarduera-tasa, 2024
% 10,8langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
% 46,7
% 24,0
% 17,8
Okupatuak · % 46,7Langabeak · % 5,7Ikasleak · % 5,8Erretiratuak · % 24,0Beste inaktiboak · % 17,8
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Oviedo, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak90.450% 46,744.182% 50,046.268% 43,9
Langabeak10.952% 5,74.396% 5,06.556% 6,2
Inaktiboak92.287% 47,639.757% 45,052.530% 49,9
Guztira193.689% 100,088.335% 100,0105.354% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 85,6), industria (% 8,4), eraikuntza (% 5,5) eta nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 0,5).[22] Xeheago, jarduera-adarrik handiena merkataritza da (% 15,3), ondoren osasuna eta gizarte-zerbitzuak (% 11,4) eta hezkuntza (% 9,3) datoz.

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Asturiasko mapa
% 8,4
% 85,6
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 0,5Industria · % 8,4Eraikuntza · % 5,5Zerbitzuak · % 85,6
Jarduera-adar zehatzak
Merkataritza
% 15,3
Osasuna eta gizarte-zerbitzuak
% 11,4
Hezkuntza
% 9,3
Administrazio publikoa
% 8,7
Ostalaritza
% 8,2
Jarduera profesionalak
% 7,2
Manufaktura-industria
% 7,0
Administrazio-jarduera lagungarriak
% 6,7
Gainerako 13 jarduera-adarrak
Eraikuntza
% 5,5
Garraioa eta biltegiratzea
% 4,3
Informazioa eta komunikazioak
% 3,7
Etxeetako jarduerak
% 3,0
Beste zerbitzu batzuk
% 2,9
Jarduera artistikoak eta aisialdikoak
% 2,1
Finantza- eta aseguru-jarduerak
% 2,1
Ur-hornidura eta hondakinak
% 0,7
Higiezinen jarduerak
% 0,6
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza
% 0,5
Energia elektrikoa eta gasa
% 0,4
Erauzketa-industriak
% 0,3
Lurraldez kanpoko erakundeak
% 0,0

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 45,4; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 41,2), eta oinarrizko okupazioak % 9,8.[23] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 48,5 eta emakumeen % 42,4).

% 41,2
% 45,4
% 9,8
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 41,2Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 45,4Oinarrizko okupazioak · % 9,8Ez dago jasota · % 3,7
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Oviedo, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak36.312% 41,217.290% 40,219.022% 42,1
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak40.036% 45,420.868% 48,519.168% 42,4
Oinarrizko okupazioak8.620% 9,83.183% 7,45.437% 12,0
Ez dago jasota3.225% 3,71.668% 3,91.557% 3,4
Guztira88.193% 100,043.009% 100,045.184% 100,0

Okupatuen % 85,0 besteren konturako langileak dira, eta % 15,0 norberaren konturakoak.[24]

% 11,8
% 72,9
% 12,1
Norberaren kontura, langileak dituena · % 3,3Norberaren kontura, langilerik gabe · % 11,8Besteren kontura, finkoa/mugagabea · % 72,9Besteren kontura, aldi baterakoa · % 12,1
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Oviedo, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura13.273% 15,07.809% 18,25.464% 12,1
Besteren kontura74.920% 85,035.200% 81,839.720% 87,9
Guztira88.193% 100,043.009% 100,045.184% 100,0

Jaiolekuaren arabera

Jarduera

16 urte edo gehiagokoen % 85,8 estatuan jaio zen, eta % 14,2 atzerrian.[21] Jarduera-egoerak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 49,7 okupatuak dira, % 32,1 erretiratuak, % 6,7 bestelako inaktiboak, % 6,4 ikasleak eta % 5,1 langabeak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 48,2 okupatuak dira, % 30,8 bestelako inaktiboak, % 8,9 langabeak, % 6,1 ikasleak eta % 6,0 erretiratuak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 43,6 okupatuak dira, % 22,8 erretiratuak, % 22,4 bestelako inaktiboak, % 5,7 langabeak eta % 5,4 ikasleak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 42,7 okupatuak dira, % 34,8 bestelako inaktiboak, % 12,1 langabeak, % 5,6 ikasleak eta % 4,9 erretiratuak.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 49,7
Okupatuak
% 48,2
% 5,1
Langabeak
% 8,9
% 6,4
Ikasleak
% 6,1
% 32,1
Erretiratuak
% 6,0
% 6,7
Beste inakt.
% 30,8
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 43,6
Okupatuak
% 42,7
% 5,7
Langabeak
% 12,1
% 5,4
Ikasleak
% 5,6
% 22,8
Erretiratuak
% 4,9
% 22,4
Beste inakt.
% 34,8
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Okupazioa

Okupatuen % 86,1 estatuan jaio zen, eta % 13,9 atzerrian.[23] Okupazio-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 46,9 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 43,0 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 6,3 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 59,5 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 21,5 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 14,5 oinarrizko okupazioetakoak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 46,3 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari dira, % 42,1 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial eta % 8,1 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 44,4 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 34,9 oinarrizko okupazioetakoak eta % 17,7 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 43,0
Goi eta erdi maila
% 21,5
% 46,9
Langile kualifikatuak
% 59,5
% 6,3
Oinarrizko okup.
% 14,5
% 3,8
Ez dago jasota
% 4,6
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 46,3
Goi eta erdi maila
% 17,7
% 42,1
Langile kualifikatuak
% 44,4
% 8,1
Oinarrizko okup.
% 34,9
% 3,5
Ez dago jasota
% 3,0
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Jarduera-sektoreak

Jarduera-egituran badira aldeak jatorriaren arabera.[25] Estatuan jaiotako gizonen artean, % 76,8 zerbitzuetan ari dira, % 14,0 industrian eta % 8,7 eraikuntzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 71,9 zerbitzuetan ari dira, % 17,8 eraikuntzan, % 7,5 industrian eta % 2,9 nekazaritzan. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 94,3 zerbitzuetan ari dira, % 4,0 industrian; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 96,1 zerbitzuetan ari dira, % 3,1 industrian.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 0,5
Nekazaritza
% 2,9
% 14,0
Industria
% 7,5
% 8,7
Eraikuntza
% 17,8
% 76,8
Zerbitzuak
% 71,9
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 0,3
Nekazaritza
% 0,1
% 4,0
Industria
% 3,1
% 1,4
Eraikuntza
% 0,7
% 94,3
Zerbitzuak
% 96,1
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 442 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 4.659 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[26][oh 2]. Udalerriaren azalera 186,7 km² denez, NAE lurraldearen % 25 da[27]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 96,2 larre iraunkorrak (4.482 ha, 419 ustiategitan), % 2,5 lur goldagarria (118 ha, 81 ustiategitan), % 1,1 arbolak (52,9 ha, 100 ustiategitan), berotegiak edo babes garai irisgarriak (4,1 ha, 9 ustiategitan) eta norberaren kontsumorako baratzeak (2,7 ha, 99 ustiategitan)[oh 3].

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)
NAE udalerriaren azaleran
25%
75%
NAE · 4.659 ha (% 25)Gainerako azalera · 14.006 ha (% 75)
NAE, lur-erabileraren arabera
96%
Lur goldagarria · 118 ha (% 2,5)Larre iraunkorrak · 4.482 ha (% 96,2)Arbolak · 52,9 ha (% 1,1)Baratzeak · 2,7 ha (% 0,1)Berotegiak · 4,1 ha (% 0,1)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Abeltzaintza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 6.611 behi, 1.703 ardi eta ahuntz, 68 txerri eta 318 hegazti zeuden[28].

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 131.551 gidari zeuden erroldatuta: 72.681 gizon (% 55,2) eta 58.870 emakume (% 44,8)[29]. Biztanleen % 58,8 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 136.158 ibilgailuk osatzen zuten: 101.905 turismo, 12.932 motozikleta, 8.501 furgoneta, 5.516 kamioi eta 2.397 ziklomotor[29]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 456 turismokoa zen, probintziako (525) eta Espainiako (525) batez bestekoen azpitik.

Turismoen batez besteko adina 12,7 urtekoa zen; turismoen % 11,7k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 11,4k 25 urte baino gehiago[29]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 50 diesel zen eta % 48,3 gasolinazko; 1.363 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 1; probintzian % 0,7). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 8,7k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 24,5k ez zuen etiketarik[oh 4].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
38%
28%
25%
0 etiketa · 2.553 (% 1,9)ECO · 9.199 (% 6,8)C etiketa · 51.687 (% 38,4)B etiketa · 38.253 (% 28,4)Etiketarik gabe · 33.014 (% 24,5)
Turismoak, adinaren arabera
12%
15%
24%
38%
11%
< 4 urte · 11.945 (% 11,7)4–8 urte · 15.337 (% 15,1)8–15 urte · 24.517 (% 24,1)15–25 urte · 38.505 (% 37,8)≥ 25 urte · 11.601 (% 11,4)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Real Oviedo hiriko futbol talde nagusia da, 1926an sortua eta 2001 arte tarteka Espainiako futbol ligako lehen mailan ibilitakoa, guztira 38 denboralditan. Urte hartan krisialdi ekonomikoak jota taldearen gainbehera hasi zen. Bigarren B mailan aritu ondoren 2025ean lehen mailara itzultzea lortu zuen.

Real Oviedok errugbiaren atala ere badu, Real Oviedo Rugby du izena. Ohorezko B mailan jokatzen du.

Oviedotar ezagunak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  2. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  3. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Euskaltzaindia, 32. araua: Espainiako erresumako autonomia-erkidegoen, probintzien eta probintzia-hiriburuen izenak (PDF). 2012ko maiatzaren 26an kontsultatua.
  2. ↑ AEMET, Valores Climatológicos Normales. Oviedo.
  3. ↑ «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)», INE (Gaztelaniaz). 2026ko uztailaren 31n kontsultatua.
  4. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Asturias.tab.
  5. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Asturias.tab.
  6. ↑ «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera», 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), Espainiako Estatistika Institutua, 2021.
  7. ↑ «Etxebizitzak erabilera-intentsitatearen arabera (kontsumo elektrikoa)», 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), Espainiako Estatistika Institutua, 2021.
  8. ↑ «Etxebizitza nagusiak jabetza-erregimenaren arabera», 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), Espainiako Estatistika Institutua, 2021.
  9. ↑ «Etxebizitza turistikoak, plazak eta plazak etxebizitza turistiko bakoitzeko. Udalerriak», Etxebizitza turistikoen kopuruaren neurketa (estatistika esperimentala) (Gaztelaniaz), Espainiako Estatistika Institutua, 2026.
  10. ↑ Mapa interactivo de precios de la vivienda en España (Gaztelaniaz), CoHispania, 2023.
  11. ↑ «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera», 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), Espainiako Estatistika Institutua, 2021.
  12. ↑ «Etxeguneak motaren arabera», 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), Espainiako Estatistika Institutua, 2021.
  13. ↑ «Etxebizitzak eraikuntza-urtearen arabera», 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), Espainiako Estatistika Institutua, 2021.
  14. ↑ «Etxebizitzak azaleraren arabera», 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), Espainiako Estatistika Institutua, 2021.
  15. 1 2 3 «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios (Municipios de 500 habitantes o más)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
  16. 1 2 «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
  17. ↑ «Población de 15 y más años por sexo, edad (grupos quinquenales) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
  18. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Asturias.tab.
  19. ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Asturias.tab.
  20. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  21. 1 2 3 «Población de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y relación con la actividad (agrupado) (Municipios de 500 habitantes o más)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
  22. 1 2 «Ocupados de 16 y más años por sexo y actividad económica (1 letra) (Municipios de 500 habitantes o más)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
  23. 1 2 «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y ocupación (agregada) (Municipios de 500 habitantes o más)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
  24. ↑ «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (Municipios de 500 habitantes o más)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
  25. ↑ «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y rama de actividad (Municipios de 500 habitantes o más)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
  26. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Asturias.tab (Wikimedia Commons).
  27. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q14317.
  28. ↑ INE, «Explotaciones ganaderas por tipo de ganado», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE abeltzaintza Asturias.tab (Wikimedia Commons).
  29. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Asturias.tab (Wikimedia Commons).

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]