Edukira joan

Os-Marsillon

Os-Marsillon
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Akitania Berria
Departamendua Pirinio Atlantikoak
Frantziako kantonamenduBiarnoko Erdialdea
Izen ofizialaOs-Marsillon
Posta kodea64150
Geografia
Koordenatuak43°23′20″N 0°36′56″W / 43.3889°N 0.6156°W / 43.3889; -0.6156
Mapa
Azalera5,45 km²
Altitudea92 m, 151 m eta 102 m
MugakideakAbidos, Artix, Lacq, Lagor, Mourenx, Noguères, Pardies, Lahourcade eta Lacq
Demografia
Biztanleria547 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 270 (%49,1) (%50,9) 280 alt_right
Dentsitatea100 bizt/km²
os-marsillon.com

Os-Marsillon (okzitanieraz Òs-Marcelhon) Frantziako Pirinio Atlantikoak departamenduan dagoen udalerria da. Azken erroldaren arabera 547 biztanle zituen 5,5 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Abidos, Artix, Lacq, Lagor, Mourenx, Noguères, Pardies, Lahourcade eta Lacq.

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima ozeaniko aldatua du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Pirinio Atlantikoetako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio handiak (>1200 mm/urte) urte osoan; negu oso epela (7,5 °C lautadan), haize ahulak)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 13,5 °C-koa da, 14,1 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1226 mm-koa da, urtarrilean 11,7 euri-egun eta uztailean 8,1 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Muneiñe udalerrian dago, 12,4 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 14,2 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 1228,6 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 41,5 °C-koa da, 2022ko ekainaren 18an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -13,5 °C-koa da, 1985ko urtarrilaren 15an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 13,8 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (21,2 °C) eta hotzena urtarrila (6,9 °C). Urteko prezipitazioa 1239 mm-koa da; hilabeterik euritsuena azaroa da (141 mm) eta lehorrena abuztua (77 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,27 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (12,9 °C) baino 1,4 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2003, 2020, 2022, 2023 eta 2025. Urterik beroena 2022 izan zen (15,1 °C) eta hotzena 1963 (12,0 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Os-Marsillon)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 6.9 7.6 10.4 12.4 16.1 19.4 21.2 21.2 18.0 14.5 9.9 7.6 13.8
Pilatutako prezipitazioa (mm) 114 97 97 122 120 98 81 77 85 101 141 107 1239
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (12,9 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+0,6+0,1+1,3+1,0+1,4+1,4+0,9+1,3+0,1+0,5+0,6+0,8
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 25 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (12,9 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

BiztanleriaUrtea2002503003504004505005501750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 280 gizon, 270 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
1.85
0.00
 
90-94
 
3.70
0.00
 
85-89
 
3.70
1.79
 
80-84
 
7.41
1.79
 
75-79
 
5.56
7.14
 
70-74
 
3.70
7.14
 
65-69
 
5.56
8.93
 
60-64
 
11.11
12.50
 
55-59
 
11.11
7.14
 
50-54
 
3.70
5.36
 
45-49
 
1.85
8.93
 
40-44
 
12.96
3.57
 
35-39
 
3.70
8.93
 
30-34
 
5.56
1.79
 
25-29
 
1.85
1.79
 
20-24
 
1.85
1.79
 
15-19
 
1.85
7.14
 
10-14
 
7.41
7.14
 
5-9
 
5.56
7.14
 
0-4
 
0.00
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[7].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Os-Marsillon udalerrian 547 biztanle zeuden eta 211 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,59 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena seme-alabekin bizi ziren bikoteak ziren (% 42,2). Kide bakarreko elkarbizitza-unitateak % 21,8 ziren, Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[9]

547biztanle
211elkarbizitza-unitate
2,59lagun elkarbizitza-unitateko
165familia
Udalerria
% 42
% 29
% 22
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 165 familia zeuden, eta horien artean seme-alabak etxean zituzten bikoteak ziren ugarienak (89). Guraso bakarreko 15 familietatik 5etan ama zen guraso bakarra. 91 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 34k seme-alaba bakarra zuten etxean, 30k bi, eta 10k hiru edo gehiago.[9]

61
89
15
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean91
Seme-alaba bat34
Bi seme-alaba30
Hiru seme-alaba5
Lau edo gehiago5

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 33,6), eskulangileak (% 25,1), erdi-mailako lanbideak (% 20,9), enplegatuak (% 11,4). Talde nagusia (erretiratuak, % 33,6) Pirinio Atlantikoak departamenduko batez bestekoaren (% 34,1) azpitik dago. Ez zen nekazaririk erregistratu erreferentziazko pertsona gisa.[9]

Udalerria
% 21
% 11
% 25
% 33
Pirinio Atlantikoak
% 11
% 16
% 15
% 12
% 34
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 233 etxebizitza zeuden. Horietatik 216 egoitza nagusi ziren, 3 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 13 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (224), eta apartamentuak gutxi ziren (2). Egoitza nagusietatik 187 beren jabearen bizilekuak ziren, 28 alokairuan zeuden, 0 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 2 doan lagata.[10]

233etxebizitza
216egoitza nagusi
224etxe
2apartamentu

Etxebizitza multzoa

216
Egoitza nagusia (216)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (3)Hutsik (13)

Etxe mota

224
Etxea (224)Apartamentua (2)

Jabetza egoera

187
28
Jabeak (187)Alokairuan (28)Doan lagata (2)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 2006-2020 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (56).[10]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik29
1919-19458
1946-197027
1971-199050
1991-200538
2006-202056

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (133). Gas sarea zen berogailu mota nagusia (78 etxebizitzatan). 194 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 66 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 146tan bi edo gehiago.[10]

Gela kopurua

1 gela4
2 gela8
3 gela19
4 gela53
5 gela edo gehiago133

Berogailu mota

78
73
61
Gas sarea (78)Fuel-olioa (1)Elektrizitatea (73)Gas botila (3)Bestelakoak (61)

Aparkalekua eta ibilgailuak

194aparkalekua
66ibilgailu 1
146ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 338 biztanleetatik 252 aktibo ziren (% 74,6), horietako 230 lanean (% 68,0) eta 22 langabezian (aktiboen % 8,7).

33815-64 urteko biztanle
% 74,6aktibo
% 68,0lanean
% 8,7langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 37,3
25-54 urte% 90,9
55-64 urte% 61,0
Gizonak% 79,7
Emakumeak% 68,8

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 18,8
BEPC, brebeta% 14,3
CAP-BEP% 6,8
Batxilergoa% 3,2
Goi-mailako +2% 11,1
Goi-mailako +3/4% 5,6
Goi-mailako +5% 18,8

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 8,7). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

86 ez-aktibotik 31 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 36,0), 30 erretiraturik zeuden (% 34,9) eta 24 bestelako ez-aktibo ziren (% 27,9).

Ez-aktiboak

% 36
% 35
% 28
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 33
% 20
% 31
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 259 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 230 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

259enplegu udalerrian
% 90,7soldatapeko
% 9,3ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 26.830 eurokoa zen.

26.830 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 26.300 €
  1. ↑ Estazioko erregistroak 1971ko martxoaren 1an eta 2022ko abenduaren 31an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 3,5 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre (2010eko ekainaren 18a), «Les types de climats en France, une construction spatiale», Cybergéo : revue européenne de géographie (Frantsesez), 501, doi:10.4000/cybergeo.23155.
  2. ↑ Dubreuil, Vincent (2022ko otsaila), «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen», La Météorologie (Frantsesez), 116, doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012.
  3. ↑ «Le climat en France hexagonale et Corse», meteofrance.com (Frantsesez).
  4. ↑ «Réglementation environnementale RE2020», ecologie.gouv.fr (Frantsesez), 2020ko azaroaren 18a.
  5. 1 2 «Station Météo-France « Monein », fiche climatologique» (PDF), data.gouv.fr (Frantsesez).
  6. 1 2 «Données changement climatique - SIM quotidienne», data.gouv.fr (Frantsesez), Météo-France.
  7. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee», www.insee.fr. 2026ko uztailaren 27an kontsultatua.
  8. ↑ «Naissances de 2008 à 2025», Insee (Frantsesez). 2016ko abuztuaren 10ean kontsultatua.
  9. 1 2 3 «Couples-Familles-Ménages en 2023», Recensement de la population (Frantsesez), INSEE, 2023.
  10. 1 2 3 «Logement en 2023», Recensement de la population (Frantsesez), INSEE, 2023.

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]