Edukira joan

Orriule

Orriule
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Akitania Berria
Departamendua Pirinio Atlantikoak
BarrutiOloroe-Donamariako barrutia
KantonamenduSalbaterra Bearnoko kantonamendua
Izen ofizialaOrriule
Posta kodea64390
Geografia
Koordenatuak43°24′22″N 0°51′14″W / 43.4061°N 0.8539°W / 43.4061; -0.8539
Mapa
Azalera6,36 km²
Altitudea87 m, 240 m eta 163 m
MugakideakAndrein, Castetbon, Laàs, Narp, Orion eta Ozenx-Montestrucq
Demografia
Biztanleria140 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 77 (%52) (%48) 71 alt_right
Dentsitatea22 bizt/km²

Orriule (okzitanieraz Aurriula) Frantziako Pirinio Atlantikoak departamenduan dagoen udalerria da. Azken erroldaren arabera 140 biztanle zituen 6,4 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Andrein, Castetbon, Laàs, Narp, Orion eta Ozenx-Montestrucq.

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak Erdialdeko eta Iparraldeko lautaden klima ozeaniko degradatua du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Pirinio Atlantikoetako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio handiak (>1200 mm/urte) urte osoan; negu oso epela (7,5 °C lautadan), haize ahulak)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 13,3 °C-koa da, 13,7 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1162 mm-koa da, urtarrilean 12,4 euri-egun eta uztailean 0,8 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Sengladia-Arriba-Muneiñe udalerrian dago, 7,1 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 14,3 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 1323,1 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 42,5 °C-koa da, 2026ko ekainaren 23an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -11 °C-koa da, 2012ko otsailaren 12an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 13,3 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena abuztua da (20,3 °C) eta hotzena urtarrila (6,8 °C). Urteko prezipitazioa 1346 mm-koa da; hilabeterik euritsuena azaroa da (175 mm) eta lehorrena uztaila (73 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,23 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (12,7 °C) baino 1,3 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2020, 2022, 2023, 2024 eta 2025. Urterik beroena 2022 izan zen (14,8 °C) eta hotzena 1972 (11,8 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Orriule)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 6.8 7.3 9.9 11.8 15.3 18.4 20.1 20.3 17.4 14.3 9.8 7.5 13.3
Pilatutako prezipitazioa (mm) 132 109 103 122 115 88 73 75 103 120 175 133 1346
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (12,7 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+0,4−0,2+1,0+0,8+1,1+1,1+0,5+1,0−0,2+0,3+0,6+0,7
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 25 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (12,7 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

BiztanleriaUrtea1002003004005006001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 71 gizon, 77 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.00
0.00
 
90-94
 
6.49
7.04
 
85-89
 
6.49
0.00
 
80-84
 
11.69
0.00
 
75-79
 
0.00
19.72
 
70-74
 
6.49
0.00
 
65-69
 
0.00
19.72
 
60-64
 
18.18
0.00
 
55-59
 
6.49
0.00
 
50-54
 
6.49
12.68
 
45-49
 
6.49
7.04
 
40-44
 
0.00
0.00
 
35-39
 
6.49
0.00
 
30-34
 
0.00
12.68
 
25-29
 
6.49
7.04
 
20-24
 
6.49
7.04
 
15-19
 
0.00
0.00
 
10-14
 
0.00
7.04
 
5-9
 
0.00
0.00
 
0-4
 
11.69
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[7].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Orriule udalerrian 140 biztanle zeuden eta 63 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,22 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Horietatik 23 kide bakarrekoak ziren, 27 etxean seme-alabarik ez zuten bikoteek osatuak eta 14 seme-alabekin bizi ziren bikoteek. Datuok erroldaren laginketan oinarritzen direnez, udalerri honetako kopuruak biribilduta daude eta zehaztasun mugatukoak dira.[9]

140biztanle
63elkarbizitza-unitate
2,22lagun elkarbizitza-unitateko
45familia
14Bikotea seme-alabekin
27Bikotea seme-alabarik gabe etxean
23Kide bakarrekoa
Laginketan oinarritutako datuak, biribilduta; ez dira ehunekotan adierazten.

Udalerrian 45 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (32). 32 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean.[9]

32
14
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekin

2023 erroldaren arabera, udalerrian 72 etxebizitza zeuden. Horietatik 66 egoitza nagusi ziren, 4 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 2 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (71), eta apartamentuak gutxi ziren (1). Egoitza nagusietatik 57 beren jabearen bizilekuak ziren, 8 alokairuan zeuden, 0 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 1 doan lagata.[10]

72etxebizitza
66egoitza nagusi
71etxe
1apartamentu

Etxebizitza multzoa

66
Egoitza nagusia (66)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (4)Hutsik (2)

Etxe mota

71
Etxea (71)Apartamentua (1)

Jabetza egoera

57
8
Jabeak (57)Alokairuan (8)Doan lagata (1)

Eraikuntza garaia

1919 aurretik28
1919-19451
1946-19703
1971-199014
1991-20059
2006-202011

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (44). 32 etxebizitzatan berogailu mota "bestelakoa" erabiltzen zen, INSEEk gehiago zehazten ez duena. 57 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 28 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 33tan bi edo gehiago.[10]

Gela kopurua

1 gela0
2 gela0
3 gela4
4 gela18
5 gela edo gehiago44

Berogailu mota

13
15
32
Gas sarea (1)Fuel-olioa (13)Elektrizitatea (15)Gas botila (5)Bestelakoak (32)

Aparkalekua eta ibilgailuak

57aparkalekua
28ibilgailu 1
33ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 68 biztanleetatik 57 aktibo ziren (% 83,8), horietako 55 lanean (% 80,9) eta 2 langabezian (aktiboen % 3,5).

6815-64 urteko biztanle
% 83,8aktibo
% 80,9lanean
% 3,5langabezia-tasa

11 ez-aktibotik 5 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 45,5), 4 erretiraturik zeuden (% 36,4) eta 2 bestelako ez-aktibo ziren (% 18,2).

Ez-aktiboak

% 45
% 36
% 18
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Udalerrian 38 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 55 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 4]

38enplegu udalerrian
% 60,5soldatapeko
% 39,5ez-soldatapeko

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 24.780 eurokoa zen.

24.780 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 26.300 €
  1. ↑ Estazioko erregistroak 1986ko urtarrilaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 3,4 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre (2010eko ekainaren 18a), «Les types de climats en France, une construction spatiale», Cybergéo : revue européenne de géographie (Frantsesez), 501, doi:10.4000/cybergeo.23155.
  2. ↑ Dubreuil, Vincent (2022ko otsaila), «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen», La Météorologie (Frantsesez), 116, doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012.
  3. ↑ «Le climat en France hexagonale et Corse», meteofrance.com (Frantsesez).
  4. ↑ «Réglementation environnementale RE2020», ecologie.gouv.fr (Frantsesez), 2020ko azaroaren 18a.
  5. 1 2 «Station Météo-France « Saint-Gladie », fiche climatologique» (PDF), data.gouv.fr (Frantsesez).
  6. 1 2 «Données changement climatique - SIM quotidienne», data.gouv.fr (Frantsesez), Météo-France.
  7. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee», www.insee.fr. 2026ko uztailaren 27an kontsultatua.
  8. ↑ «Naissances de 2008 à 2025», Insee (Frantsesez). 2016ko abuztuaren 10ean kontsultatua.
  9. 1 2 «Couples-Familles-Ménages en 2023», Recensement de la population (Frantsesez), INSEE, 2023.
  10. 1 2 «Logement en 2023», Recensement de la population (Frantsesez), INSEE, 2023.

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]