Edukira joan

Nabarrengose

Nabarrengose
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Akitania Berria
Departamendua Pirinio Atlantikoak
BarrutiOloroe-Donamariako barrutia
KantonamenduNabarrengoseko kantonamendua
Izen ofizialaNavarrenx
Navarrencs
Nabarrengose
Posta kodea64190
Geografia
Koordenatuak43°19′18″N 0°45′34″W / 43.3217°N 0.7594°W / 43.3217; -0.7594
Mapa
Azalera6,21 km²
Altitudea118 m, 269 m eta 176 m
MugakideakGazteluberri Bearno, Jasses, Meritiñe, Ogenne-Camptort, Xütxe, Susmiou eta Vielleségure
Demografia
Biztanleria1.042 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 599 (%57,3) (%42,7) 446 alt_right
Dentsitatea168 bizt/km²
Informazio gehigarria
Hiri senidetuakRheinstetten eta Sádaba
ville-navarrenx.fr

Nabarrengose[1] (zubereraz: Nabarrenkoxe; okzitanieraz: Nabarrencs; frantsesez eta ofizialki: Navarrenx) Pirinio Atlantikoak departamenduko eta Akitania eskualdeko udalerria da. Izen bereko herriburua Erdi Aroko bastida bat da. Azken erroldaren arabera 1.042 biztanle zituen 6,2 km²-ko azaleran.

1316an sortu zuen Nafarroako Erresumak. Erdi Aroko hiri-harresia goitik behera eraldatu zituzten 1538 eta [1549] urte bitartean Henrike II.a Nafarroakoa eta Margarita Nafarroakoa edo Angulemakoa Nafarroako errege-erreginek, arkitektura bastioiduna erabiliz. Arkitektoa Italiatik ekarritako Fabricio Siciliano zen, eta 1,66 kilometroko harresiak osatzen zuen multzoa, lau bastioiekin eta atari gotortuekin. Barrualdean ere hainbat eraikin altxatu ziren arerioen erasoei aurre egiteko (bolborategia, iturri militarra, lur azpiko galeriak, garitak...). Vaubanek harresiak egokiak zirela ondorioztatu zuen Luis XIV.aren erregealdian. Izan ere, Wellingtongo Dukearen blokeoari eutsi zion 1814 urtean.[2].

Etxeak eta auzoak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  • Beheruntz

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Gazteluberri Bearno, Jasses, Meritiñe, Ogenne-Camptort, Xütxe, Susmiou eta Vielleségure.

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima erdikontinental eta mendi-ertzetako klima du[3]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[4]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Pirinio Atlantikoetako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio handiak (>1200 mm/urte) urte osoan; negu oso epela (7,5 °C lautadan), haize ahulak)[5]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2c zonan dago[6].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 13,4 °C-koa da, 13,8 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1224 mm-koa da, urtarrilean 12,2 euri-egun eta uztailean 8,3 egun izanik[3]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Muneiñe udalerrian dago, 19 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 14,2 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 1228,6 mm-koa delarik[7]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 41,5 °C-koa da, 2022ko ekainaren 18an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -13,5 °C-koa da, 1985ko urtarrilaren 15an lortua[oh 1][7].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 13,6 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (21,0 °C) eta hotzena urtarrila (6,7 °C). Urteko prezipitazioa 1255 mm-koa da; hilabeterik euritsuena azaroa da (143 mm) eta lehorrena abuztua (78 mm).[8]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,27 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (12,7 °C) baino 1,4 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2003, 2020, 2022, 2023 eta 2025. Urterik beroena 2022 izan zen (14,9 °C) eta hotzena 1963 (11,8 °C).[8]

    Datu klimatikoak (Nabarrengose)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 6.7 7.4 10.2 12.2 15.9 19.1 21.0 21.0 17.8 14.3 9.8 7.4 13.6
Pilatutako prezipitazioa (mm) 115 98 98 123 122 99 82 78 87 102 143 108 1255
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (12,7 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+0,6+0,1+1,3+1,1+1,4+1,4+0,8+1,30,0+0,5+0,7+0,8
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 25 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (12,7 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

BiztanleriaUrtea1000120014001600180020001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 446 gizon, 599 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.83
1.12
 
90-94
 
3.34
6.73
 
85-89
 
6.68
4.48
 
80-84
 
5.84
7.85
 
75-79
 
4.17
4.48
 
70-74
 
5.01
4.48
 
65-69
 
5.01
7.85
 
60-64
 
7.51
5.38
 
55-59
 
7.35
8.74
 
50-54
 
9.02
6.73
 
45-49
 
2.50
5.38
 
40-44
 
4.01
6.50
 
35-39
 
4.84
4.48
 
30-34
 
7.35
6.50
 
25-29
 
2.50
4.26
 
20-24
 
5.01
4.26
 
15-19
 
4.01
4.26
 
10-14
 
4.84
4.26
 
5-9
 
4.67
2.24
 
0-4
 
5.51
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[9].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Navarrenx udalerrian 976 biztanle zeuden eta 507 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 1,93 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 44,2), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren gainetik (% 39,2).[11]

976biztanle
507elkarbizitza-unitate
1,93lagun elkarbizitza-unitateko
283familia
Udalerria
% 17
% 31
% 44
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 283 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (159). Guraso bakarreko 39 familietatik 30etan ama zen guraso bakarra. 173 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 49k seme-alaba bakarra zuten etxean, 43k bi, eta 18k hiru edo gehiago.[11]

159
85
39
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean173
Seme-alaba bat49
Bi seme-alaba43
Hiru seme-alaba14
Lau edo gehiago4

15 urte edo gehiago zituzten 916 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 9,2 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 29,2. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 25-39 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 70,9). 80 urte edo gehiagoko 137 biztanleetatik 83 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 54 kolektibitateren batean.[11]

Bakarrik bizi da
15-24% 9
25-39% 22
40-54% 19
55-64% 36
65-79% 25
80 +% 29
Bikotean bizi da
15-24% 13
25-39% 71
40-54% 62
55-64% 58
65-79% 65
80 +% 28

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 37,9 ezkonduta zegoen, eta beste % 16,2 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 11,5 izatezko bikotean eta % 4,7 PACS bidez lotuta). % 24,6 ezkongabeak ziren, % 12,9 alargunak eta % 8,6 dibortziatuak.[11]

Ezkonduta% 37,9
Ezkongabea% 24,6
Alarguna% 12,9
Izatezko bikotean% 11,5
Dibortziatuta% 8,6
PACS bidez lotuta% 4,7

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 40,8), erdi-mailako lanbideak (% 16,4), enplegatuak (% 13,6), eskulangileak (% 13,4). Talde nagusia (erretiratuak, % 40,8) Pirinio Atlantikoak departamenduko batez bestekoaren (% 34,1) gainetik dago. 15 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 3,0).[11]

Udalerria
% 16
% 14
% 13
% 41
Pirinio Atlantikoak
% 11
% 16
% 15
% 12
% 34
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 657 etxebizitza zeuden. Horietatik 508 egoitza nagusi ziren, 31 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 118 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (406), eta apartamentuak gutxi ziren (249). Egoitza nagusietatik 292 beren jabearen bizilekuak ziren, 205 alokairuan zeuden, 55 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 10 doan lagata.[12]

657etxebizitza
508egoitza nagusi
406etxe
249apartamentu

Etxebizitza multzoa

508
118
Egoitza nagusia (508)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (31)Hutsik (118)

Etxe mota

406
249
Etxea (406)Apartamentua (249)

Jabetza egoera

292
205
55
Jabeak (292)Alokairuan (205)HLM (55)Doan lagata (10)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1919 aurretik artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (171).[12]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik171
1919-194536
1946-197073
1971-1990115
1991-200553
2006-202061

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (219). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (242 etxebizitzatan). 311 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 265 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 188tan bi edo gehiago.[12]

Gela kopurua

1 gela9
2 gela49
3 gela100
4 gela130
5 gela edo gehiago219

Berogailu mota

153
242
64
Gas sarea (153)Fuel-olioa (40)Elektrizitatea (242)Gas botila (9)Bestelakoak (64)

Aparkalekua eta ibilgailuak

311aparkalekua
265ibilgailu 1
188ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 569 biztanleetatik 421 aktibo ziren (% 74,0), horietako 377 lanean (% 66,3) eta 44 langabezian (aktiboen % 10,5).

56915-64 urteko biztanle
% 74,0aktibo
% 66,3lanean
% 10,5langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 46,9
25-54 urte% 92,3
55-64 urte% 51,4
Gizonak% 76,8
Emakumeak% 71,3

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 27,6
BEPC, brebeta% 14,3
CAP-BEP% 11,3
Batxilergoa% 12,2
Goi-mailako +2% 5,8
Goi-mailako +3/4% 6,7
Goi-mailako +5% 4,8

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 10,5). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

148 ez-aktibotik 49 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 33,1), 50 erretiraturik zeuden (% 33,8) eta 49 bestelako ez-aktibo ziren (% 33,1).

Ez-aktiboak

% 33
% 34
% 33
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 12
% 32
% 28
% 23
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 520 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 377 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

520enplegu udalerrian
% 76,3soldatapeko
% 23,5ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 24.160 eurokoa zen.

24.160 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 26.300 €
AlkateaAgintaldiaAlderdia
Joseph Sarrat1995-2001
Jean Baucou2001-2020DVD
Nadine Barthe2020-DVG

Herri eta hiri senidetuak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Estazioko erregistroak 1971ko martxoaren 1an eta 2022ko abenduaren 31an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 3,1 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Euskaltzaindiaren 149. araua
  2. ↑ Arrieta Valverde, Antton.- Euskal Herriko Forteak. Berpizkundetik karlismora.- Tafalla:Txalaparta, 2015. 13 orr. ISBN 978-84-15313-96-0
  3. 1 2 Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre (2010eko ekainaren 18a), «Les types de climats en France, une construction spatiale», Cybergéo : revue européenne de géographie (Frantsesez), 501, doi:10.4000/cybergeo.23155.
  4. ↑ Dubreuil, Vincent (2022ko otsaila), «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen», La Météorologie (Frantsesez), 116, doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012.
  5. ↑ «Le climat en France hexagonale et Corse», meteofrance.com (Frantsesez).
  6. ↑ «Réglementation environnementale RE2020», ecologie.gouv.fr (Frantsesez), 2020ko azaroaren 18a.
  7. 1 2 «Station Météo-France « Monein », fiche climatologique» (PDF), data.gouv.fr (Frantsesez).
  8. 1 2 «Données changement climatique - SIM quotidienne», data.gouv.fr (Frantsesez), Météo-France.
  9. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee», www.insee.fr. 2026ko uztailaren 27an kontsultatua.
  10. ↑ «Naissances de 2008 à 2025», Insee (Frantsesez). 2016ko abuztuaren 10ean kontsultatua.
  11. 1 2 3 4 5 «Couples-Familles-Ménages en 2023», Recensement de la population (Frantsesez), INSEE, 2023.
  12. 1 2 3 «Logement en 2023», Recensement de la population (Frantsesez), INSEE, 2023.
  13. ↑ Annuaire des villes jumelées

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]