Edukira joan

Morlanne

Morlanne
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Akitania Berria
Departamendua Pirinio Atlantikoak
BarrutiPaueko barrutia
Kantonamenducanton of Arzacq-Arraziguet
Izen ofizialaMorlanne
Posta kodea64370
Geografia
Koordenatuak43°30′47″N 0°32′03″W / 43.5131°N 0.5342°W / 43.5131; -0.5342
Mapa
Azalera12,94 km²
Altitudea84 m, 221 m eta 127 m
MugakideakPomps, Arget, Bouillon, Casteide-Candau, Garos, Hagetaubin eta Piets-Plasence-Moustrou
Demografia
Biztanleria611 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 323 (%52,8) (%47,2) 289 alt_right
Dentsitatea47 bizt/km²
morlanne.fr

Morlanne (okzitanieraz: Morlana) Frantziako Pirinio Atlantikoak departamenduan dagoen udalerria da.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Pomps, Arget, Bouillon, Casteide-Candau, Garos, Hagetaubin eta Piets-Plasence-Moustrou.

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima ozeaniko aldatua du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima ozeanikoaren eta mendiko klimaren arteko trantsizio-eremuan dago, eta Akitania eta Gaskoiniako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio ugariak udaberrian; uda beroa (19,5 °C); haize ahulak; ekaitzak maiz udan)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 13,4 °C-koa da, 14,5 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1160 mm-koa da, urtarrilean 11,8 euri-egun eta uztailean 7,8 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Pomps udalerrian dago, 2,6 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 14,1 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 1062,2 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 41,6 °C-koa da, 2026ko ekainaren 23an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -15,6 °C-koa da, 1985ko urtarrilaren 9an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 13,5 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (21,1 °C) eta hotzena urtarrila (6,4 °C). Urteko prezipitazioa 1056 mm-koa da; hilabeterik euritsuena azaroa da (124 mm) eta lehorrena uztaila (63 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,32 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (12,6 °C) baino 1,7 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2003, 2020, 2022, 2023 eta 2025. Urterik beroena 2022 izan zen (15,1 °C) eta hotzena 1963 (11,7 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Morlanne)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 6.4 7.2 10.1 12.4 16.1 19.3 21.1 21.1 17.9 14.3 9.6 7.1 13.5
Pilatutako prezipitazioa (mm) 101 81 86 101 98 80 63 64 75 86 124 97 1056
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (12,6 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+0,50,0+1,3+1,2+1,6+1,6+1,0+1,5+0,3+0,6+0,7+0,7
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 25 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (12,6 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa
  • Biélé
  • Coudas
  • Gabriel
  • Migou
  • Le Moulin
  • Péré
  • Bourg
  • Lannes

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:

BiztanleriaUrtea300400500600700800900100011001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 289 gizon, 323 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
1.55
0.00
 
90-94
 
3.10
1.73
 
85-89
 
1.55
5.19
 
80-84
 
1.55
1.73
 
75-79
 
3.10
13.49
 
70-74
 
1.55
8.65
 
65-69
 
13.62
5.19
 
60-64
 
9.29
5.19
 
55-59
 
3.10
3.46
 
50-54
 
1.55
8.30
 
45-49
 
8.98
11.07
 
40-44
 
1.55
6.57
 
35-39
 
8.67
3.46
 
30-34
 
8.98
3.46
 
25-29
 
3.10
0.00
 
20-24
 
4.33
1.73
 
15-19
 
2.79
7.96
 
10-14
 
5.57
9.69
 
5-9
 
5.88
3.11
 
0-4
 
10.22
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[7].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Morlanne udalerrian 588 biztanle zeuden eta 244 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,41 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena seme-alabekin bizi ziren bikoteak ziren (% 32,4). Kide bakarreko elkarbizitza-unitateak % 27,0 ziren, Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[9]

588biztanle
244elkarbizitza-unitate
2,41lagun elkarbizitza-unitateko
184familia
Udalerria
% 32
% 29
% 12
% 27
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 184 familia zeuden, eta horien artean seme-alabak etxean zituzten bikoteak ziren ugarienak (79). Guraso bakarreko 35 familietatik 30etan ama zen guraso bakarra. 96 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 30k seme-alaba bakarra zuten etxean, 53k bi, eta 6k hiru edo gehiago.[9]

71
79
35
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean96
Seme-alaba bat30
Bi seme-alaba53
Hiru seme-alaba6
Lau edo gehiago0

15 urte edo gehiago zituzten 506 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 2,0 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 16,7. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 40-54 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 83,5). 80 urte edo gehiagoko 48 biztanleetatik 28 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 20 kolektibitateren batean.[9]

Bakarrik bizi da
15-24% 2
25-39% 4
40-54% 6
55-64% 20
65-79% 26
80 +% 17
Bikotean bizi da
15-24% 4
25-39% 78
40-54% 83
55-64% 71
65-79% 72
80 +% 38

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 44,7 ezkonduta zegoen, eta beste % 22,1 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 12,6 izatezko bikotean eta % 9,5 PACS bidez lotuta). % 19,6 ezkongabeak ziren, % 7,9 alargunak eta % 5,7 dibortziatuak.[9]

Ezkonduta% 44,7
Ezkongabea% 19,6
Izatezko bikotean% 12,6
PACS bidez lotuta% 9,5
Alarguna% 7,9
Dibortziatuta% 5,7

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 41,0), erdi-mailako lanbideak (% 20,9), artisau, merkatari eta enpresa-buruak (% 10,2), eskulangileak (% 8,2). Talde nagusia (erretiratuak, % 41,0) Pirinio Atlantikoak departamenduko batez bestekoaren (% 34,1) gainetik dago. 5 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 2,0).[9]

Udalerria
% 10
% 21
% 8
% 41
Pirinio Atlantikoak
% 11
% 16
% 15
% 12
% 34
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 280 etxebizitza zeuden. Horietatik 247 egoitza nagusi ziren, 16 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 17 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (272), eta apartamentuak gutxi ziren (2). Egoitza nagusietatik 214 beren jabearen bizilekuak ziren, 29 alokairuan zeuden, 3 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 5 doan lagata.[10]

280etxebizitza
247egoitza nagusi
272etxe
2apartamentu

Etxebizitza multzoa

247
Egoitza nagusia (247)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (16)Hutsik (17)

Etxe mota

272
Etxea (272)Apartamentua (2)

Jabetza egoera

214
29
Jabeak (214)Alokairuan (29)HLM (3)Doan lagata (5)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1919 aurretik artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (64).[10]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik64
1919-194518
1946-197024
1971-199036
1991-200528
2006-202062

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (162). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (110 etxebizitzatan). 215 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 78 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 162tan bi edo gehiago.[10]

Gela kopurua

1 gela4
2 gela3
3 gela16
4 gela62
5 gela edo gehiago162

Berogailu mota

110
24
99
Fuel-olioa (15)Elektrizitatea (110)Gas botila (24)Bestelakoak (99)

Aparkalekua eta ibilgailuak

215aparkalekua
78ibilgailu 1
162ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 350 biztanleetatik 278 aktibo ziren (% 79,4), horietako 260 lanean (% 74,3) eta 19 langabezian (aktiboen % 6,8).

35015-64 urteko biztanle
% 79,4aktibo
% 74,3lanean
% 6,8langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 35,3
25-54 urte% 94,5
55-64 urte% 67,5
Gizonak% 77,7
Emakumeak% 82,2

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 40,0
BEPC, brebeta% 33,3
CAP-BEP% 7,7
Batxilergoa% 3,6
Goi-mailako +2% 4,3
Goi-mailako +3/4% 2,6
Goi-mailako +5% 3,1

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 6,8). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

71 ez-aktibotik 29 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 40,8), 20 erretiraturik zeuden (% 28,2) eta 22 bestelako ez-aktibo ziren (% 31,0).

Ez-aktiboak

% 41
% 28
% 31
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 13
% 13
% 34
% 21
% 13
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 84 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 260 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

84enplegu udalerrian
% 63,1soldatapeko
% 36,9ez-soldatapeko

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 26.110 eurokoa zen.

26.110 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 26.300 €
  1. ↑ Estazioko erregistroak 1974ko apirilaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 3,4 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre (2010eko ekainaren 18a), «Les types de climats en France, une construction spatiale», Cybergéo : revue européenne de géographie (Frantsesez), 501, doi:10.4000/cybergeo.23155.
  2. ↑ Dubreuil, Vincent (2022ko otsaila), «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen», La Météorologie (Frantsesez), 116, doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012.
  3. ↑ «Le climat en France hexagonale et Corse», meteofrance.com (Frantsesez).
  4. ↑ «Réglementation environnementale RE2020», ecologie.gouv.fr (Frantsesez), 2020ko azaroaren 18a.
  5. 1 2 «Station Météo-France « Pomps », fiche climatologique» (PDF), data.gouv.fr (Frantsesez).
  6. 1 2 «Données changement climatique - SIM quotidienne», data.gouv.fr (Frantsesez), Météo-France.
  7. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee», www.insee.fr. 2026ko uztailaren 27an kontsultatua.
  8. ↑ «Naissances de 2008 à 2025», Insee (Frantsesez). 2016ko abuztuaren 10ean kontsultatua.
  9. 1 2 3 4 5 «Couples-Familles-Ménages en 2023», Recensement de la population (Frantsesez), INSEE, 2023.
  10. 1 2 3 «Logement en 2023», Recensement de la population (Frantsesez), INSEE, 2023.

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]