Edukira joan

Montazels

Montazels
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Okzitania
Departamendua Aude
BarrutiLimouxeko barrutia
Kantonamenducanton of Couiza
Izen ofizialaMontazels
Posta kodea11190
Geografia
Koordenatuak42°57′N 2°15′E / 42.95°N 2.25°E / 42.95; 2.25
Mapa
Azalera4,39 km²
Altitudea235 m, 211 m, 527 m eta 287 m
MugakideakAlet-les-Bains, Antugnac, Couiza, Espéraza eta Luc-sur-Aude
Demografia
Biztanleria528 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 269 (%50,3) (%49,7) 266 alt_right
Dentsitatea120 bizt/km²
montazels.fr

Montazels (okzitanieraz Montasèls, frantsesez eta ofizialki: Montazels) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Aude departamenduan dago, Okzitania eskualdean. Azken erroldaren arabera 528 biztanle zituen 4,4 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Alet-les-Bains, Antugnac, Couiza, Espéraza eta Luc-sur-Aude.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
MontazelsMontazels
Població amb 1244 habitants (2000)Couiza (0,7 km)
Població amb 2138 habitants (2000)Espéraza (1,9 km)
Població amb 320 habitants (2000)Antugnac (1,9 km)
Població amb 190 habitants (2000)Luc-sur-Aude (2,5 km)
Població amb 55 habitants (2000)Coustaussa (2,8 km)

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima ozeaniko aldatua du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Csa motakoa da: Mediterraneoko klima epela, uda bero eta lehorrarekin[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta ekialdeko Pirinioetako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio urriak; eguzkialdi oso ona (2600 ordu/urte); aire lehorra, batez ere neguan; laino gutxi)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H3 zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 13,3 °C-koa da, 0,8 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 807 mm-koa da, urtarrilean 11,1 euri-egun eta uztailean 5 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Granès udalerrian dago, 4,5 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 13,5 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 724,6 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 41,1 °C-koa da, 2025ko abuztuaren 12an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -10,8 °C-koa da, 2012ko otsailaren 9an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 12,8 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (21,3 °C) eta hotzena urtarrila (5,4 °C). Urteko prezipitazioa 873 mm-koa da; hilabeterik euritsuena azaroa da (96 mm) eta lehorrena uztaila (44 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,17 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (12,3 °C) baino 0,9 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenetatik hiru 2000tik aurrerakoak dira (2003, 2006 eta 2022). Urterik beroena 2022 izan zen (13,9 °C) eta hotzena 1963 (11,3 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Montazels)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 5.4 5.9 8.8 11.2 14.9 18.8 21.3 21.1 17.3 13.5 8.8 6.1 12.8
Pilatutako prezipitazioa (mm) 85 68 72 92 85 59 44 49 63 78 96 82 873
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (12,3 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+0,4−0,1+1,0+0,9+0,9+0,9+0,3+0,8−0,3+0,2+0,3+0,4
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 25 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (12,3 °C)
+2 °C−2 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[7]

BiztanleriaUrtea2003004005006001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 266 gizon, 269 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
1.86
3.76
 
90-94
 
1.86
7.89
 
85-89
 
3.72
1.88
 
80-84
 
3.72
7.89
 
75-79
 
11.52
1.88
 
70-74
 
7.43
17.67
 
65-69
 
13.75
9.77
 
60-64
 
3.72
7.89
 
55-59
 
7.81
12.03
 
50-54
 
11.90
4.14
 
45-49
 
3.72
4.14
 
40-44
 
4.09
0.00
 
35-39
 
4.09
6.39
 
30-34
 
0.00
0.00
 
25-29
 
2.23
0.00
 
20-24
 
1.86
6.39
 
15-19
 
0.00
1.88
 
10-14
 
4.09
6.39
 
5-9
 
8.55
0.00
 
0-4
 
4.09
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Montazels udalerrian 528 biztanle zeuden eta 293 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 1,80 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 46,4), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren gainetik (% 39,2).[10]

528biztanle
293elkarbizitza-unitate
1,80lagun elkarbizitza-unitateko
157familia
Udalerria
% 14
% 36
% 46
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 157 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (105). 110 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 21k seme-alaba bakarra zuten etxean, 21k bi, eta 5k hiru edo gehiago.[10]

105
42
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean110
Seme-alaba bat21
Bi seme-alaba21
Hiru seme-alaba5
Lau edo gehiago0

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 49,8), artisau, merkatari eta enpresa-buruak (% 12,6), enplegatuak (% 10,6), erdi-mailako lanbideak (% 8,9). Talde nagusia (erretiratuak, % 49,8) Aude departamenduko batez bestekoaren (% 37,3) gainetik dago. Ez zen nekazaririk erregistratu erreferentziazko pertsona gisa.[10]

Udalerria
% 13
% 9
% 9
% 11
% 50
Aude
% 14
% 16
% 12
% 37
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 370 etxebizitza zeuden. Horietatik 285 egoitza nagusi ziren, 66 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 19 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (355), eta apartamentuak gutxi ziren (9). Egoitza nagusietatik 238 beren jabearen bizilekuak ziren, 38 alokairuan zeuden, 0 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 9 doan lagata.[11]

370etxebizitza
285egoitza nagusi
355etxe
9apartamentu

Etxebizitza multzoa

285
66
Egoitza nagusia (285)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (66)Hutsik (19)

Etxe mota

355
Etxea (355)Apartamentua (9)

Jabetza egoera

238
38
Jabeak (238)Alokairuan (38)Doan lagata (9)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (82).[11]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik26
1919-194519
1946-197056
1971-199082
1991-200544
2006-202054

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (136). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (104 etxebizitzatan). 220 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 145 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 113tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela4
2 gela5
3 gela42
4 gela98
5 gela edo gehiago136

Berogailu mota

63
28
104
84
Gas sarea (63)Fuel-olioa (28)Elektrizitatea (104)Gas botila (6)Bestelakoak (84)

Aparkalekua eta ibilgailuak

220aparkalekua
145ibilgailu 1
113ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 268 biztanleetatik 202 aktibo ziren (% 75,4), horietako 178 lanean (% 66,4) eta 24 langabezian (aktiboen % 11,9).

26815-64 urteko biztanle
% 75,4aktibo
% 66,4lanean
% 11,9langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 52,0
25-54 urte% 94,6
55-64 urte% 52,1
Gizonak% 75,4
Emakumeak% 75,4

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 14,3
BEPC, brebeta% 25,0
CAP-BEP% 15,5
Batxilergoa% 4,8
Goi-mailako +2% 13,6
Goi-mailako +3/4% 14,3
Goi-mailako +5% 8,3

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 11,9). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

66 ez-aktibotik 10 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 15,2), 35 erretiraturik zeuden (% 53,0) eta 21 bestelako ez-aktibo ziren (% 31,8).

Ez-aktiboak

% 15
% 53
% 32
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 24
% 15
% 24
% 24
% 15
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 60 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 178 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

60enplegu udalerrian
% 68,3soldatapeko
% 33,3ez-soldatapeko

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 23.740 eurokoa zen.

23.740 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 23.060 €

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 293 ziren, horien artean 196 aktiboak ziren eta 97 inaktiboak ziren. 196 pertsona aktiboetatik 178 lanean zeuden (91 gizon eta 87 emakume) eta 18 langabezian zeuden (10 gizon eta 8 emakume). 97 pertsona inaktiboetatik 55 erretiraturik zeuden, 15 ikasten zeuden eta 27 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.[12]

Diru sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an Montazels udalerrian 243 unitate fiskal zeuden, 513 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.949 euro zen.[13]

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 17 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 4 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren eta 2 zerbitzu enpresak ziren.[14]

2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 margolaria, 1 eraikuntza enpresa eta 1 higiezinen agentzia.[15]

2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 zapata-denda zen eta 1 lurrin-denda zen.[16]

2000. urtean Montazels udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola bat zegoen.

  1. ↑ Estazioko erregistroak 1991ko azaroaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 5,0 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre (2010eko ekainaren 18a), «Les types de climats en France, une construction spatiale», Cybergéo : revue européenne de géographie (Frantsesez), 501, doi:10.4000/cybergeo.23155.
  2. ↑ Dubreuil, Vincent (2022ko otsaila), «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen», La Météorologie (Frantsesez), 116, doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012.
  3. ↑ «Le climat en France hexagonale et Corse», meteofrance.com (Frantsesez).
  4. ↑ «Réglementation environnementale RE2020», ecologie.gouv.fr (Frantsesez), 2020ko azaroaren 18a.
  5. 1 2 «Station Météo-France « Granès », fiche climatologique» (PDF), data.gouv.fr (Frantsesez).
  6. 1 2 «Données changement climatique - SIM quotidienne», data.gouv.fr (Frantsesez), Météo-France.
  7. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee», www.insee.fr (kontsulta data: 2026ko uztailaren 27a).
  9. ↑ «Naissances de 2008 à 2025», Insee (Frantsesez) (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  10. 1 2 3 «Couples-Familles-Ménages en 2023», Recensement de la population (Frantsesez), INSEE, 2023.
  11. 1 2 3 «Logement en 2023», Recensement de la population (Frantsesez), INSEE, 2023.
  12. ↑ Emploi et population active 1999 et 2007
  13. ↑ Revenus fiscaux des ménages en 2008
  14. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  15. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  16. ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]