Maria Ana Sanz Huarte
| Maria Ana Sanz Huarte | |
|---|---|
| Bizitza | |
| Jaiotza | Irañeta, 1869ko apirilaren 29a |
| Herrialdea | |
| Heriotza | Iruñea, 1936ko maiatzaren 25a (67 urte) |
| Familia | |
| Seme-alabak | |
| Hezkuntza | |
| Hizkuntzak | euskara gaztelania esperantoa |
| Jarduerak | |
| Jarduerak | eskola zuzendaria |
Maria Ana Sanz Uharte (Irañeta, 1868ko apirilaren 29a - Iruñea, 1936ko maiatzaren 25a) nafar irakasle pedagogoa eta esperantista[1] izan zen, Nafarroako Maistren Eskolako zuzendaria 1906-1931 bitartean. Emakumeen eta haur baztertuen aldeko ekimen asko sustatu zituen. Haren izena darama Iruñeko ikastetxe publiko batek.[2] Karmele Saint-Martinen eta Jose Maria Nabatzen ama izan zen.
Bizitza
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Maria Ana Sanz Uharte Irañetan jaio zen 1868ko apirilaren 29an. Aita, Mariano Sanz, Iruñeko Marrazketa Eskolako irakaslea zen, eta ama, Mercedes Uharte, Kale Nagusian zegoen Huarte Ikastetxeko sortzaileetako bat. Irakasle ikasketak egin zituen Iruñean eta Zaragozan. Madrilen, harremanak izan zituen Institución Libre de Enseñanzarekin. 1890ean, 22 urte zituela, Teodoro Nabatzekin ezkondu zen; hamar seme-alaba izan zituzten.[3]


Oposizioak gainditurik, Iruñeko Eskola Normaleko irakasle postua erdietsi zuen 1901ean. Bere hezibide liberalari jarraiki, aldaketa sakonak ezarri zituen Maistren Eskola Normalean, 1906an zuzendari izendatu zutenetik. Oinarrizko ikastetxea zena goi mailako bihurtu zen haren agintaldian, eta irakasgai berriak sartu ziren, euskara barne.[3] Heziketa eta gizarte-laguntza egitasmo ugari jarri zituen abian, hala nola, eskola-kantinak, udalekuak, udako ikastegia eta eskola-jantzitegia. Emakumeen sustapenaren eta hezkuntzaren aldeko apustua egin zuen, eta Nafarroako Eskola Normalaren Emakumezko Ikasle Ohien Elkartea sortu zuen 1920an.[4] Zuzendari kargua 1931n utzi zuen, Iruñeko maisuen eta maistren eskolak batu zirenean.[3]
Jasotako aitorpenak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Iruñeko Udalak bere izena eman zion gaur egun CIFP María Ana Sanz den ikastetxeari.
2025ean Irañetan, María Ana Sanz omendu zuten Iñaki Villanueva eskultoreak egindako hareharrizko irudi baten bidez.[5] Plakak honela dio:
«Sembradora de saberes y defensora incansable de la igualdad y la justicia social».
1932an alargundurik, nekatzeke eutsi zion lanari: Nafarroako Eskola-Kontseilu Probintzialeko kide, Pedagogia irakasle, Nafarroako Ateneoko Ohorezko Batzordeko kide, hizlari, artikulugile, oposizioetako epaimahaikide... Iruñean hil zen, 1936ko maiatzaren 25ean.[3]
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ «Esperantistek Maria Ana Sanz Huarteri omen - Irañeta», Guaixe.eus. 2025eko azaroaren 22an kontsultatua.
- ↑ María Ana Sanz y Huarte, Real Academia de la Historia, dbe.rah.es. 2021eko uztailaren 11n kontsultatua.
- 1 2 3 4 Guibert Navaz, Amelia, María Ana Sanz (1868-1936), Euskonews, 506. zenbakia, euskonews.eus. 2021eko uztailaren 23an kontsultatua.
- ↑ Iriarte Aranaz, Guillermo, Nafarroako eskolaren historia ilustratua (1828-1970) (PDF), oroimena.bera.eus. 2021eko uztailaren 23an kontsultatua.
- ↑ Mazkiaran, Nerea (2025eko irailaren 20a), «María Ana Sanz, una vida dedicada a la educación», Diario de Noticias de Navarra (Gaztelaniaz). 2026ko maiatzaren 30ean kontsultatua.