Edukira joan

Malaussanne

Malaussanne
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Akitania Berria
Departamendua Pirinio Atlantikoak
BarrutiPaueko barrutia
Kantonamenducanton of Arzacq-Arraziguet
Izen ofizialaMalaussanne
Posta kodea64410
Geografia
Koordenatuak43°33′32″N 0°28′23″W / 43.5589°N 0.4731°W / 43.5589; -0.4731
Mapa
Azalera17,49 km²
Altitudea76 m, 221 m eta 142 m
MugakideakArboucave, Lacajunte, Mant, Monget, Philondenx, Cabidos eta Montagut
Demografia
Biztanleria450 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 230 (%51,1) (%48,9) 220 alt_right
Dentsitatea26 bizt/km²

Malaussanne (okzitanieraz Malaussana) Frantziako Pirinio Atlantikoak departamenduan dagoen udalerria da. Azken erroldaren arabera 450 biztanle zituen 17,5 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Arboucave, Lacajunte, Mant, Monget, Philondenx, Cabidos eta Montagut.

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima ozeaniko aldatua du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima ozeanikoaren eta mendiko klimaren arteko trantsizio-eremuan dago, eta Akitania eta Gaskoiniako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio ugariak udaberrian; uda beroa (19,5 °C); haize ahulak; ekaitzak maiz udan)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 13,4 °C-koa da, 14,5 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1135 mm-koa da, urtarrilean 11,9 euri-egun eta uztailean 0,8 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Pomps udalerrian dago, 9,5 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 14,1 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 1062,2 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 41,6 °C-koa da, 2026ko ekainaren 23an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -15,6 °C-koa da, 1985ko urtarrilaren 9an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 13,4 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (20,9 °C) eta hotzena urtarrila (6,4 °C). Urteko prezipitazioa 1065 mm-koa da; hilabeterik euritsuena azaroa da (125 mm) eta lehorrena uztaila (63 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,32 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (12,5 °C) baino 1,7 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2003, 2020, 2022, 2023 eta 2025. Urterik beroena 2022 izan zen (15,1 °C) eta hotzena 1963 (11,6 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Malaussanne)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 6.4 7.1 10.0 12.3 16.0 19.2 20.9 20.9 17.8 14.2 9.5 7.0 13.4
Pilatutako prezipitazioa (mm) 102 82 87 102 99 81 63 64 76 86 125 98 1065
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (12,5 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+0,50,0+1,3+1,2+1,6+1,6+1,0+1,5+0,3+0,7+0,7+0,8
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 25 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (12,5 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

BiztanleriaUrtea300400500600700800900100011001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 220 gizon, 230 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
2.27
 
95+
 
0.00
4.55
 
90-94
 
2.17
2.27
 
85-89
 
8.70
2.27
 
80-84
 
2.17
4.55
 
75-79
 
4.35
6.82
 
70-74
 
6.52
6.82
 
65-69
 
4.35
9.09
 
60-64
 
2.17
6.82
 
55-59
 
4.35
18.18
 
50-54
 
4.35
2.27
 
45-49
 
8.70
9.09
 
40-44
 
10.87
2.27
 
35-39
 
0.00
6.82
 
30-34
 
4.35
2.27
 
25-29
 
0.00
0.00
 
20-24
 
2.17
9.09
 
15-19
 
10.87
2.27
 
10-14
 
10.87
2.27
 
5-9
 
8.70
0.00
 
0-4
 
4.35
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[7].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Malaussanne udalerrian 426 biztanle zeuden eta 185 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,30 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena seme-alabekin bizi ziren bikoteak ziren (% 29,7). Kide bakarreko elkarbizitza-unitateak % 26,5 ziren, Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[9]

426biztanle
185elkarbizitza-unitate
2,30lagun elkarbizitza-unitateko
125familia
Udalerria
% 30
% 30
% 8
% 26
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 125 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (55). Guraso bakarreko 15 familietatik 5etan ama zen guraso bakarra. 60 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean.[9]

55
55
15
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 35,1), eskulangileak (% 24,3), erdi-mailako lanbideak (% 16,2), enplegatuak (% 10,8). Talde nagusia (erretiratuak, % 35,1) Pirinio Atlantikoak departamenduko batez bestekoaren (% 34,1) gainetik dago. 10 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 5,4).[9]

Udalerria
% 16
% 11
% 24
% 35
Pirinio Atlantikoak
% 11
% 16
% 15
% 12
% 34
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 210 etxebizitza zeuden. Horietatik 184 egoitza nagusi ziren, 16 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 10 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (206), eta apartamentuak gutxi ziren (4). Egoitza nagusietatik 159 beren jabearen bizilekuak ziren, 20 alokairuan zeuden, 6 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 4 doan lagata.[10]

210etxebizitza
184egoitza nagusi
206etxe
4apartamentu

Etxebizitza multzoa

184
Egoitza nagusia (184)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (16)Hutsik (10)

Etxe mota

206
Etxea (206)Apartamentua (4)

Jabetza egoera

159
20
Jabeak (159)Alokairuan (20)HLM (6)Doan lagata (4)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1919 aurretik artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (43).[10]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik43
1919-194524
1946-197029
1971-199029
1991-200525
2006-202029

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (125). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (71 etxebizitzatan). 151 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 82 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 98tan bi edo gehiago.[10]

Gela kopurua

1 gela0
2 gela3
3 gela10
4 gela45
5 gela edo gehiago125

Berogailu mota

28
71
20
62
Gas sarea (3)Fuel-olioa (28)Elektrizitatea (71)Gas botila (20)Bestelakoak (62)

Aparkalekua eta ibilgailuak

151aparkalekua
82ibilgailu 1
98ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 247 biztanleetatik 191 aktibo ziren (% 77,3), horietako 182 lanean (% 73,7) eta 8 langabezian (aktiboen % 4,2).

24715-64 urteko biztanle
% 77,3aktibo
% 73,7lanean
% 4,2langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 38,9
25-54 urte% 95,8
55-64 urte% 56,7
Gizonak% 78,4
Emakumeak% 74,8

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 10,5
BEPC, brebeta% 8,3
CAP-BEP% 1,7
Batxilergoa% 2,8
Goi-mailako +2% 0,0
Goi-mailako +3/4% 21,4
Goi-mailako +5% 0,0

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 4,2). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

57 ez-aktibotik 18 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 31,6), 26 erretiraturik zeuden (% 45,6) eta 12 bestelako ez-aktibo ziren (% 21,1).

Ez-aktiboak

% 32
% 46
% 21
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 26
% 26
% 33
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 83 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 182 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

83enplegu udalerrian
% 57,8soldatapeko
% 42,2ez-soldatapeko

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 23.690 eurokoa zen.

23.690 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 26.300 €
  1. ↑ Estazioko erregistroak 1974ko apirilaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 4,0 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre (2010eko ekainaren 18a), «Les types de climats en France, une construction spatiale», Cybergéo : revue européenne de géographie (Frantsesez), 501, doi:10.4000/cybergeo.23155.
  2. ↑ Dubreuil, Vincent (2022ko otsaila), «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen», La Météorologie (Frantsesez), 116, doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012.
  3. ↑ «Le climat en France hexagonale et Corse», meteofrance.com (Frantsesez).
  4. ↑ «Réglementation environnementale RE2020», ecologie.gouv.fr (Frantsesez), 2020ko azaroaren 18a.
  5. 1 2 «Station Météo-France « Pomps », fiche climatologique» (PDF), data.gouv.fr (Frantsesez).
  6. 1 2 «Données changement climatique - SIM quotidienne», data.gouv.fr (Frantsesez), Météo-France.
  7. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee», www.insee.fr. 2026ko uztailaren 27an kontsultatua.
  8. ↑ «Naissances de 2008 à 2025», Insee (Frantsesez). 2016ko abuztuaren 10ean kontsultatua.
  9. 1 2 3 «Couples-Familles-Ménages en 2023», Recensement de la population (Frantsesez), INSEE, 2023.
  10. 1 2 3 «Logement en 2023», Recensement de la population (Frantsesez), INSEE, 2023.

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]