Edukira joan

Lahontan

Lahontan
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Akitania Berria
Departamendua Pirinio Atlantikoak
BarrutiPaueko barrutia
KantonamenduSalieseko kantonamendua
Izen ofizialaLahontan
Posta kodea64270
Geografia
Koordenatuak43°31′49″N 0°58′03″W / 43.5303°N 0.9675°W / 43.5303; -0.9675
Mapa
Azalera14,64 km²
Altitudea9 m, 149 m eta 56 m
MugakideakHabas, Labatut, Saint-Cricq-du-Gave, Sorde-l'Abbaye, Bellocq, Carresse-Cassaber, Puyoô eta Saliese
Demografia
Biztanleria536 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 270 (%50,5) (%49,5) 265 alt_right
Dentsitatea37 bizt/km²
mairielahontan.fr

Lahontan Frantziako Pirinio Atlantikoak departamenduan dagoen udalerria da. Azken erroldaren arabera 536 biztanle zituen 14,6 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Habas, Labatut, Saint-Cricq-du-Gave, Sorde-l'Abbaye, Bellocq, Carresse-Cassaber, Puyoô eta Saliese.

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima ozeaniko aldatua du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima ozeanikoaren eta mendiko klimaren arteko trantsizio-eremuan dago, eta Pirinio Atlantikoetako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio handiak (>1200 mm/urte) urte osoan; negu oso epela (7,5 °C lautadan), haize ahulak)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 13,8 °C-koa da, 13,9 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1250 mm-koa da, urtarrilean 12,1 euri-egun eta uztailean 7,9 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Bidaxune udalerrian dago, 15,1 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 14,5 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 1455,6 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 41,6 °C-koa da, 2026ko ekainaren 23an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -14,1 °C-koa da, 1985ko urtarrilaren 16an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 13,7 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena abuztua da (21,0 °C) eta hotzena urtarrila (7,0 °C). Urteko prezipitazioa 1303 mm-koa da; hilabeterik euritsuena azaroa da (176 mm) eta lehorrena uztaila (66 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,27 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (12,9 °C) baino 1,5 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2014, 2020, 2022, 2023 eta 2025. Urterik beroena 2022 izan zen (15,0 °C) eta hotzena 1972 (12,0 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Lahontan)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 7.0 7.6 10.5 12.5 16.0 19.0 20.8 21.0 18.2 14.6 10.0 7.5 13.7
Pilatutako prezipitazioa (mm) 129 104 95 115 103 82 66 72 102 125 176 133 1303
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (12,9 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+0,70,0+1,3+1,1+1,3+1,3+0,7+1,3+0,2+0,7+0,8+0,9
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 25 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (12,9 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

BiztanleriaUrtea2004006008001000120014001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 265 gizon, 270 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.00
0.00
 
90-94
 
0.00
1.89
 
85-89
 
7.41
1.89
 
80-84
 
3.70
0.00
 
75-79
 
5.56
5.66
 
70-74
 
1.85
7.55
 
65-69
 
7.41
3.77
 
60-64
 
3.70
5.66
 
55-59
 
3.70
9.43
 
50-54
 
7.41
9.43
 
45-49
 
9.26
3.77
 
40-44
 
3.70
7.55
 
35-39
 
7.41
9.43
 
30-34
 
9.26
1.89
 
25-29
 
5.56
5.66
 
20-24
 
1.85
0.00
 
15-19
 
7.41
9.43
 
10-14
 
3.70
11.32
 
5-9
 
1.85
5.66
 
0-4
 
9.26
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[7].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Lahontan udalerrian 536 biztanle zeuden eta 240 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,23 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 31,2), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[9]

536biztanle
240elkarbizitza-unitate
2,23lagun elkarbizitza-unitateko
165familia
Udalerria
% 29
% 27
% 12
% 31
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 165 familia zeuden, eta horien artean seme-alabak etxean zituzten bikoteak ziren ugarienak (70). Guraso bakarreko 30 familietatik 20etan ama zen guraso bakarra. 75 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 45k seme-alaba bakarra zuten etxean, 35k bi, eta 10k hiru edo gehiago.[9]

65
70
30
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean75
Seme-alaba bat45
Bi seme-alaba35
Hiru seme-alaba10
Lau edo gehiago0

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 29,2), eskulangileak (% 20,8), erdi-mailako lanbideak (% 18,8), goi-mailako langileak (% 12,5). Talde nagusia (erretiratuak, % 29,2) Pirinio Atlantikoak departamenduko batez bestekoaren (% 34,1) azpitik dago. Ez zen nekazaririk erregistratu erreferentziazko pertsona gisa.[9]

Udalerria
% 8
% 12
% 19
% 8
% 21
% 29
Pirinio Atlantikoak
% 11
% 16
% 15
% 12
% 34
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 276 etxebizitza zeuden. Horietatik 239 egoitza nagusi ziren, 12 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 25 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (264), eta apartamentuak gutxi ziren (11). Egoitza nagusietatik 190 beren jabearen bizilekuak ziren, 45 alokairuan zeuden, 6 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 4 doan lagata.[10]

276etxebizitza
239egoitza nagusi
264etxe
11apartamentu

Etxebizitza multzoa

239
25
Egoitza nagusia (239)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (12)Hutsik (25)

Etxe mota

264
Etxea (264)Apartamentua (11)

Jabetza egoera

190
45
Jabeak (190)Alokairuan (45)HLM (6)Doan lagata (4)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1919 aurretik artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (73).[10]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik73
1919-194523
1946-197018
1971-199039
1991-200531
2006-202050

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (147). 87 etxebizitzatan berogailu mota "bestelakoa" erabiltzen zen, INSEEk gehiago zehazten ez duena. 167 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 92 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 136tan bi edo gehiago.[10]

Gela kopurua

1 gela0
2 gela5
3 gela22
4 gela65
5 gela edo gehiago147

Berogailu mota

66
73
87
Gas sarea (66)Fuel-olioa (9)Elektrizitatea (73)Gas botila (4)Bestelakoak (87)

Aparkalekua eta ibilgailuak

167aparkalekua
92ibilgailu 1
136ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 308 biztanleetatik 251 aktibo ziren (% 81,5), horietako 228 lanean (% 74,0) eta 23 langabezian (aktiboen % 9,2).

30815-64 urteko biztanle
% 81,5aktibo
% 74,0lanean
% 9,2langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 48,6
25-54 urte% 96,0
55-64 urte% 58,7
Gizonak% 82,6
Emakumeak% 80,4

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 0,0
BEPC, brebeta% 30,0
CAP-BEP% 12,2
Batxilergoa% 6,0
Goi-mailako +2% 10,5
Goi-mailako +3/4% 9,1
Goi-mailako +5% 0,0

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 9,2). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

57 ez-aktibotik 15 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 26,3), 26 erretiraturik zeuden (% 45,6) eta 16 bestelako ez-aktibo ziren (% 28,1).

Ez-aktiboak

% 26
% 46
% 28
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 14
% 14
% 34
% 18
% 20
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 472 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 228 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

472enplegu udalerrian
% 87,3soldatapeko
% 12,9ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 24.920 eurokoa zen.

24.920 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 26.300 €
  1. ↑ Estazioko erregistroak 1985ko urtarrilaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 0,4 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre (2010eko ekainaren 18a), «Les types de climats en France, une construction spatiale», Cybergéo : revue européenne de géographie (Frantsesez), 501, doi:10.4000/cybergeo.23155.
  2. ↑ Dubreuil, Vincent (2022ko otsaila), «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen», La Météorologie (Frantsesez), 116, doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012.
  3. ↑ «Le climat en France hexagonale et Corse», meteofrance.com (Frantsesez).
  4. ↑ «Réglementation environnementale RE2020», ecologie.gouv.fr (Frantsesez), 2020ko azaroaren 18a.
  5. 1 2 «Station Météo-France « Bidache », fiche climatologique» (PDF), data.gouv.fr (Frantsesez).
  6. 1 2 «Données changement climatique - SIM quotidienne», data.gouv.fr (Frantsesez), Météo-France.
  7. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee», www.insee.fr. 2026ko uztailaren 27an kontsultatua.
  8. ↑ «Naissances de 2008 à 2025», Insee (Frantsesez). 2016ko abuztuaren 10ean kontsultatua.
  9. 1 2 3 «Couples-Familles-Ménages en 2023», Recensement de la population (Frantsesez), INSEE, 2023.
  10. 1 2 3 «Logement en 2023», Recensement de la population (Frantsesez), INSEE, 2023.

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]