Edukira joan

Caparroso

Caparroso
 Nafarroa Garaia, Euskal Herria
Herriko ikuspegia Kristoko elizatik
Caparroso bandera
Bandera

Caparroso armarria
Armarria


Mapa
Kokapena
Herrialdea Euskal Herria
Lurraldea Nafarroa Garaia
Merindadea Erriberri
EskualdeaErdialdea
Administrazioa
Estatua Espainia
Erkidegoa Nafarroa
BarrutiaTafalla
Izen ofiziala Caparroso
Alkatea
(2019-2023)
Carlos Alcuaz Monente
(Nafarroako Alderdi Sozialista)
Posta kodea31380
INE kodea31065
Herritarracaparrosoar
Geografia
Koordenatuak42°19′40″N 1°39′07″W / 42.32790391°N 1.65185462°W / 42.32790391; -1.65185462
Azalera80,8 km²
Garaiera290-440 metro
Distantzia59,0 km (Iruñetik)
Demografia
Biztanleria2.882 (2025:  21)
alt_left 1.379 (%47,3) (%52,7) 1.534 alt_right
Dentsitatea0,36 bizt/km²
Euskara
Eremuaeremu ez-euskalduna
Euskaldunak[1]% 1.5 + % 13.5 hartzaile (2021)
Kaleko erabilera [2]% 
Datu gehigarriak
Webguneawww.caparroso.es

Caparroso[3][a] Euskal Herriko udalerri bat da, Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta. Erriberriko merindadean eta Erdialdea eskualdean dago, Iruñea hiriburutik 59,0 kilometrora. Altuera 290 eta 440 metro artekoa da, eta 80,80 km²-ko azalera hartzen du. 2.882 biztanle zituen 2025. urtean.

Aragoi ibaitik gertu dagoen eremu lau batetik gaur egun hesi estu batean dagoen tokira lekualdatu zuten, ohiko uholdeetatik babesteko. Herri hori Nafarroako Erresumaren hegoaldeko defentsarik garrantzitsuenetako bat izan zen, musulmanen aurrean, bere gazteluari esker. Iruñea eta Tutera artean eta Zarrakaztelu eta Azkoien artean Aragoi ibaia igarotzen den lekuan kokatzeak erreferente bihurtu du Erdi Aro osoan eta ondoren. Gainera, XX. mendearen bigarren erdialdean, populazioa sendotzea lortu zuen, eta ibaiaren eta errepide berriaren inguruan hiri-hazkunde handia gertatu zen.

Bertako biztanleak caparrosoarrak dira.

Caparroso toponimoa beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:

Gainera, toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:[4]

  • Caparroso (921)
  • Caparros (1033)
  • Caparruso (1084)
  • Cabarros (1102)
  • Cabarroso (1171)
  • Caparroso (1249)
  • Caparosa (1350)
  • Caparroso (1366)
  • Caparros (1414)
  • Caparroso (1534)
  • Caparrosa (1638)
  • Caparroso (1802)
  • Caparroso (1956)
  • Kaparrotsu (1974)
  • Kaparroso (1979)
  • Caparroso (1990)
  • Caparroso (2000)
  • Caparroso (2009)
  • Caparroso (2019)

Mikel Belaskoren arabera, caparra hitzetik dator, sasiak eta arrosak bezalako zuhaixka batzuei ere aplikatzen zaiena, -oso erdal atzizkiaren ondoan. Beraz, "kapar ugari dituen tokia" da. Gaztelaniako Akademiaren arabera, "caparra" hitzak "kaparra" adiera du, eta jatorri aurreerromanikokotzat hartzen da.

1964ko Baionako Euskal Idazkaritzaren Euskal Herriko leku-izenen zerrendan Kaparrotsu nolabait euskaratuta agertzen da,[5] eta 1979ko Euskal Herriko udalen izendegian, Euskaltzaindiak Kaparroso forma proposatu bazuen ere, 1990ean Caparroso aukeratu zuen euskarazko izen bakartzat.

Udalerri horren izen ofiziala Caparroso da, hau da, gaztelaniazko eta euskarazko izena. Gaur egun, Euskaltzaindiak erabaki duen arauzko izen bakarra euskaraz Caparroso da, nahiz eta Caparrosoko euskaldun batzuek Kaparrotsu[b] forma erabiltzea nahiago duten.[6][7]

Caparroso udalerriko armarriak honako blasoi hau du:[8]

« Hondo gorri batez eta aurrean hainbat arkuetako urrezko zubi batez osatuta dago. Bere eskuinean, basealiza bat dago. Hori guztia olatu zuri eta urdinen gainean dago. »

Caparroso udalerriko banderak herriko armarri dauka hondo zuri baten gainean. Armarria, gainean kasket bat eta bi aldeetan lanbrekinak dituela irudikatzen da.

Caparroso Erdialdea eskualdean dago, Aragoiko Erribera eremu naturalean.

Ingurune naturala eta kokapena

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Caparroso Erriberriko merindadearen hegoaldeko muturrean dago, Bardeako iparreko mugatik gertu. Herria, N-121 errepideak zeharkatzen du Iruñea-Tuterako norabidean. Herrigunetik ekialdera Melida eta Traibuenas herrietara doan NA-5501 errepidea dago.

Geografiaren aldetik, Aragoiko Erribera haranean dago, hau da, Aragoi ibaiaren ibilguaren behereneko aldean.[9][10]

Klima eta landaredia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Klima mediterraneo-kontinental motakoa da, neguak hotzak dira (4,9 gradu batez beste urtarrilean), eta udak oso beroak (23,9 gradu batez beste abuztuan). Prezipitazioak, bestalde, eskasak dira urte osoan zehar (urtero 424mm batez beste), eta, oro har, udaberrian eta udazkenean izaten dira ugarien. Ibai nagusia Aragon ibaia da (Caparroso parean 81 metro kubikoko batez besteko emaria daukana). Urteroko egun euritsuak 60 baino ez dira izaten eta iparreko ziertzo haizeak maiz jotzen du.

Herriaren inguruko basoetan zuhaixkak eta birlandaturiko 200 hektarea pinu daude. Pinu gehienak udalerriaren iparraldean daude, N-121 errepidearen bi aldeetan. Udalerriaren gainontzeko azaleran laborantza lurrak eta sastrakak baino ez dira.

Estazio meteorologikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Caparroson dago, itsasoaren mailatik 303 metrora, Nafarroako Gobernuak 1929n jarritako estazio meteorologikoa dago.[11]

    Datu klimatikoak (Caparroso, 1953-2020)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) 20.0 23.0 28.0 32.0 38.5 42.0 47.0 43.0 41.0 33.0 27.0 21.0 47
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 9.8 12.1 16.2 18.3 23.0 28.3 31.4 31.0 26.6 20.6 14.0 10.2 20.1
Batez besteko tenperatura (ºC) 5.5 6.9 10.2 12.3 16.7 21.2 23.9 23.7 19.9 15.1 9.4 6.1 14.2
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) 1.3 1.7 4.2 6.3 10.3 14.2 16.4 16.4 13.2 9.5 4.9 2.0 8.4
Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) -8.0 -7.0 -7.0 -3.0 1.0 5.0 8.0 7.0 4.0 -1.0 -8.0 -13.0 -13
Batez besteko prezipitazioa (mm) 27.7 22.9 25.9 50.9 48.3 31.6 22.1 25.0 42.4 47.7 41.1 35.8 421.5
Prezipitazio maximoa 24 ordutan (mm) 32.5 26.6 31.0 44.2 50.6 42.2 35.8 83.0 84.2 45.5 42.5 41.2 84.2
Prezipitazio egunak (≥ 1 mm) 10.1 8.2 7.7 10.3 9.7 6.4 4.6 4.7 5.8 9.6 10.9 9.7 97.6
Elur egunak (≥ 1 mm) 0.7 0.8 0.4 0.1 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.2 0.6 2.7
Iturria: Nafarroako klimatologia zerbitzua[12]


Antso IV.a Gartzeitz

Firush Kabbarushorekin identifikatzen bada, grafia txar baten ondorioz, Caparrosoko gaztelua Muhammad I.a Kordobakoak hartu zuen 860an. Herriaren sortze data zehatza ezezaguna da, baina XI. mendean Iruñeko Erresuma garaian, musulmanen defentsarako gotorleku izan zela uste da. Zaragozako Ahmad ar-Muqtadir erregeak, herria konkistatu zuen arren, 1073an Antso IV.a Gartzeitz erregeari itzuli zion, trukean Nafarroako erregeak Tudejengo gaztelua eman zuen. Herriko eliza Concasko Santa Fe monasterioari eman zion Petri Rodezkoa apezpikuak 1092an. 1102an Petri I.a Santxitz erregeak Erresumaren mugetan zeuden herri gehienek zeuzkaten eskubide eta pribilegio berak eman zizkien Caparrosoko biztanleei.

Dena den, Erdi Aroan herria jauntxo baten jabetza izan zen, trukean herritarrek 1000 soldatako petxa eta gari, garagar eta bestelako laboretan ordaindu beharreko zerga zuten. 1332an Joana II.a eta Filipe III.a erregeek herriko gotorlekuaren mantenu lanez arduratzetik aske utzi zituzten herritarrak. Caparrosoarrek aldi berean, Zidakos ibaiaren aprobetxamendua Tafallarekin partekatzea erabaki zuten (1227an eta 1325ean. Karlos II.a Nafarroakoa erregeak herritarrek ordaindu beharreko petxa aldatu eta herrian zituen hainbat jabetzaren truke saldu zion herria Olibako Andre Mariaren monasterioari 1350ean.[13]

Ondorengo mendeetan, Caparrosok hainbat jabe izan zituen, Juan Enexorbues (1365etik aurrera), Karlos II.aren sasiko semea zen Godofre (1414tik aurrera), eta Joan Kardona 1447tik aurrera). Dena den, koroak behin betiko berreskuratu zuen herria1451n. 1472an Leonor I.a Nafarroakoak Bardeako lurren aprobetxamenduaren eskubidea eman zien herritarrei, Nafarroako Gerra Zibilean agaramontarren alde agertu izanagatik.

Zalduko Andre Mariaren baseliza

XVIII. mende hasierako uholde indartsuek Zalduko Andre Mariaren baseliza suntsitu zuten, eta 1787ko uholdeak (Zangozan ehunka hildako eragin zituen uholde berak), erabat suntsitu zuen Aragoi ibaiaren gaineko zubia. Nafarroako Foru Aldundiak berehala ekin zien zubia berreraikitzeko lanei, eta zubi berria 1802an amaitu zuten. XIX. mendearen hasieran, herrian, irina eta olioa ekoizteko errota bana zegoen, horrez gain, igeltsu harrobia eta gesal lantegia zeuden.

Herriko jarduera ekonomiko nagusiak nekazaritza eta abeltzaintza ziren, eta behi eta ardi ugari egoteak alfonbrak egiten zituzten lantegi txikien agertzea eragin zuen. Zalduko Andre Mariaren baseliza errege bidearen ertzean berreraiki zuten XIX. mendearen hasieran. 1850ean Caparrosok mutilen eta nesken eskolak zeuzkan. Mutilen eskolako maisuak 2920 erreal irabazten zituen urtero, eta nesken eskolako maistrak 730 erreal baino ez. Mutilen eskolan 80 ikasle zeuden, eta nesken eskolan 36. 12 000 errobada lur ureztagarri zeuden, ogia egiteko hainbat labe, mende hasierako irina ekoizteko errota, olioa egiteko beste lau errota, pattarra egiteko hiru galdara, eta oihal lantegi txikiak.

XIX. mendean zehar alfonbra eta espartzuaz egindako hainbat jantziren ekoizpen tradizionalak jarraitu zuen. XVIII. mende amaieran eraikitako Erriberako errepideak asko hobetu zituen inguruko herritarako komunikabideak, Tuterara eta Iruñera batez ere. Caparrosok ospitalea izan zuen, XVIII. mendea baino lehenago. Ospitalearen mantenuaz Andre Mariaren eta Santa Katalinaren kofradia arduratzen zen eta berez herriko gaixoez gain, behartsuen beharrez arduratzen ziren. 1738an Divino Pastor izeneko kongregazioak hartu zuen ospitalearen mantenuaren ardura. Ordena erlijioso horretako kideak klausurakoak izanik, limosna eskatzeko bakarrik ateratzen ziren kalera.[13]

Erriberri, Azkoien eta Tafallako aurkakotasuna dela eta, kongregazio horretako kideek ospitalea utzi behar izan zuten, Nafarroako elizbarrutiak hogei kilometrotan komentu eta erakunde erlijioso berrien ezarpena debekatzen zuela argudiatu baitzuen. 1749tik aurrera, Iruñeko gotzain zen Gaspar Mirandaren aginduz, ospitalea Caparrosoko eliz kabildoaren menpean geratu zen. 1800ean ospitalearen eraikinaren berritze lanek 700 pesoko aurrekontua izan zuten. Independentzia gerran zehar, Frantziako Armadak lau hilabete eman zituen ospitalean. Ondoren, XIX. mendearen erdialdean, Caparrosoko udaletxearen egoitza izan zen.

2.882 biztanle zituen 2025. urtean Caparroso udalerriak.[14]

1842 1857 1860 1877 1887 1897 1900 1910 1920 1930 1940 1950 1960 1970 1981 1991 2001 2011 2021
1216 1622 1797 1848 1832 1950 2075 2354 2838 2945 2675 2849 2851 2553 2372 2383 2416 2792 2784
Biztanleriaren tamainaUrtea200022002400260028003000189019201950198020102040CaparrosoBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 1.534 gizon, 1.379 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
100+
 
0.00
0.20
 
95-99
 
0.29
0.59
 
90-94
 
2.39
1.50
 
85-89
 
2.61
3.32
 
80-84
 
3.77
3.72
 
75-79
 
4.28
3.59
 
70-74
 
4.21
4.17
 
65-69
 
5.51
6.32
 
60-64
 
6.60
7.43
 
55-59
 
6.38
6.65
 
50-54
 
5.51
8.21
 
45-49
 
8.41
7.63
 
40-44
 
6.53
5.80
 
35-39
 
6.31
6.78
 
30-34
 
5.44
6.39
 
25-29
 
5.87
6.39
 
20-24
 
5.87
5.54
 
15-19
 
4.71
7.11
 
10-14
 
5.22
4.17
 
5-9
 
4.79
4.50
 
0-4
 
5.29
Iturria: Nafarroako Estatistika Institutua / Instituto Nacional de Estadística
Hazkunde begetatiboa
Hazkunde begetatiboa (pertsonak)Urtea−20−100102030200820112014201720202023CaparrosoHazkunde begetatiboa
Urtea20082009201020112012201320142015201620172018201920202021202220232024
Hazkunde begetatiboa 2113151602−5−16−127−15−21−12−912
Honakoa hazkunde begetatiboa erakusten duen grafiko bat da, hau da, urte batean jaiotakoei hildakoak kentzearen emaitza. Datuak Nastat erakundeak eskaintzen ditu[15] eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.
Batez besteko adina
AdinaUrtea4242,342,642,943,243,543,8200320072011201520192023CaparrosoBatez besteko adina
Urtea20032004200520062007200820092010201120122013201420152016201720182019202020212022202320242025
Batez besteko adina 43,2243,0142,8442,7842,9642,2842,3242,3642,1942,1342,2742,4342,6543,5243,1743,1842,9442,8543,1243,3443,4843,3543,06
Honakoa batez besteko adina erakusten duen grafiko bat da. Datuak Nastat erakundeak eskaintzen ditu[16] eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 36,9 udalerri berean jaioak ziren[17], probintziako batez bestekoaren (% 37,3) parean. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak (EAE barne) % 11,9 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 28,5 —probintzian % 19,8—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Nafarroako mapa
Udal
Prob
Best
Esta
Udalerri berean · % 36,9Probintzia berean · % 22,8Beste erkidegoa · % 11,9Estatutik kanpo · % 28,5
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Biztanleria atzerritarra

Espainiar estatutik kanpo jaiotako 829 biztanleren artean, gehienak Afrikan jaioak dira (% 36,7)[18]. Jaiotza herrialde nagusiak Maroko, Ekuador, Errumania dira.

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Amer
Euro
Afri
Amerika · % 36,4Europa · % 25,5Afrika · % 36,7Asia · % 1,4
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 1.365 etxebizitza zeuden: 1.051 (% 77,0) nagusiak eta 314 (% 23,0) ez-nagusiak.[19] Kontsumo elektrikoaren arabera, 160 (% 11,7) noizbehinkako erabilerakoak ziren eta 150 (% 11,0) hutsik zeuden.[20] INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 3 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 19 plazarekin (6,33 plaza etxebizitzako).[21]

Tasazio-datuen arabera, 2023an udalerrian tasatutako etxebizitzen batez besteko prezioa 715 €/m²-koa zen (desbideratze tipikoa: 494 €/m²), eta prezio-tarte ohikoena 200-400 €/m² artekoa. Tasatutako etxebizitzen batez besteko azalera 149 m²-koa zen. 2022tik 2023ra % 28,6 igo zen (556 €/m²). Balio hori Nafarroako udalerrien medianaren (891 €/m²) % 19,8 azpitik zegoen.[22]

1.365etxebizitza
1.051etxegune
150hutsik (% 11,0)
3etxebizitza turistiko (2026) Nafarroako mapa
715€/m² batez beste (2023) Nafarroako mapa

Etxebizitza multzoa Nafarroako mapa

1.051
314
Etxebizitza nagusia (1.051)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (314)

Erabilera-intentsitatea (kontsumo elektrikoa) Nafarroako mapa

1.055
160
150
Okupatuak (1.055)Noizbehinkakoak (160)Hutsik (150)

Guztira 1.051 etxegune zeuden, eta horietatik 274 (% 26,1) pertsona bakarrekoak ziren.[23]

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 1274
2 pertsona298
3 pertsona203
4 pertsona179
5 edo gehiago97

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 2.440 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 19,9 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 18,2; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 42,8; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 19,1.[24] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 19,3 zen 2021ean eta % 19,9 2024an; beraz, 0,6 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 19,4 izatetik % 19,1 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 24,7 ziren, eta gizonen artean % 15,5; 9,2 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 20,5 eta gizonen % 17,9 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.

2.440biztanle 15 urte edo +, 2024
% 19,9goi-mailako ikasketak+0,6 puntu 2021etik mapa
% 19,1lehen hezkuntza edo gutxiago−0,2 puntu 2021etik mapa
% 8,2ikasten ari dira, 2024
% 19,1
% 42,8
% 18,2
% 19,9
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 19,1Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 42,8Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 18,2Goi-mailako ikasketak · % 19,9
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Nafarroako mapa

Xeheago, goi-mailako ikasketak zituztenen % 63,3 unibertsitate-tituludunak ziren (gradua, diplomatura, lizentziatura, masterra edo doktoretza), eta % 36,7 goi-mailako lanbide-heziketakoak. Guztira, 6 pertsonak zuten doktore-titulua. Bigarren etapakoen artean, batxilergoa zutenak % 47,6 ziren, eta erdi-mailako lanbide-heziketa zutenak % 52,4. Ikasketarik gabekoak, azkenik, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 4,1 ziren.[24]

Ikasketa-maila xehatua
Ikasketarik gabe
% 4,1
DBH eta antzekoak
% 42,8
Erdi-mailako LH
% 9,5
Goi-mailako LH
% 7,3
Graduak (≤240 ECTS), diplomaturak
% 6,3
Graduak (>240 ECTS), lizentziaturak
% 3,9
Masterrak eta espezialitateak
% 2,1
Ehunekoak 15 urte edo gehiagoko biztanle guztien gainekoak dira; koloreak goiko barrako lau maila nagusiei dagozkie.
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Caparroso, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak485% 19,9199% 15,5286% 24,7
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa443% 18,2248% 19,3195% 16,9
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)1.045% 42,8606% 47,2439% 37,9
Lehen hezkuntza edo gutxiago467% 19,1230% 17,9237% 20,5
Guztira2.440% 100,01.283% 100,01.157% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Caparroso, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 19,3% 17,5% 43,9% 19,42.339
2022% 19,5% 17,3% 43,7% 19,52.385
2023% 20,1% 18,1% 43,2% 18,52.373
2024% 19,9% 18,2% 42,8% 19,12.440

Ikasten ari direnak

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 8,2 ikasten ari zen (200 pertsona).[25] Ikasten ari zirenetatik, % 48,0 goi-mailako ikasketetan zebilen, % 23,0 batxilergoan, % 20,0 erdi-mailako lanbide-heziketan eta % 7,0 DBHn edo antzekoetan. Sexuaren arabera, ikasten ari ziren emakumeen % 57,4 goi-mailako ikasketetan zebilen, eta gizonen % 37,0; erdi-mailako lanbide-heziketan, aldiz, gizonen % 26,1 eta emakumeen % 14,8. Adinaren arabera, 15–19 urtekoen % 74,0 ikasten ari zen, 20–24 urtekoen % 30,4 eta 25–29 urtekoen % 9,3; 30 urtetik gorakoen artean, berriz, % 1,1 baino ez.[26] 20–24 urtekoen artean, emakumeen % 41,3 ari zen goi-mailako ikasketak egiten, eta gizonen % 16,8.

Ikasten ari direnak, adin-taldeka
15–19 urte
% 74,0
20–24 urte
% 30,4
25–29 urte
% 9,3
30–34 urte
% 5,0
35–39 urte
% 3,3
40–44 urte
% 1,9
45–49 urte
% 0,4
50–54 urte
% 0,0
55 urte edo +
% 0,2
Egiten ari diren ikasketa-maila
Maila zehaztu gabe
% 2,0
Goi-mailako ikasketak
% 48,0
Erdi-mailako LH
% 20,0
Batxilergoa
% 23,0
DBH eta antzekoak
% 7,0
Lehen hezkuntza edo beheragokoa
% 0,0
Ezkerrean, adin-talde bakoitzean ikasten ari direnen ehunekoa; eskuinean, ikasten ari direnen banaketa mailaren arabera (2024).

Jaiolekuaren arabera

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 70,2 estatuan jaio zen, eta % 29,8 atzerrian.[24] Ikasketa-egituran badira aldeak jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 20,0 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 12,9; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 6,4 eta % 28,0, hurrenez hurren. Estatuan jaiotako emakumeen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 28,7 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 18,0; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 13,5 eta % 27,4, hurrenez hurren.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 20,0
Goi-mailakoak
% 6,4
% 21,6
Batx. / erdi LH
% 14,8
% 45,5
DBH
% 50,8
% 12,9
Lehen H. edo gutx.
% 28,0
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 28,7
Goi-mailakoak
% 13,5
% 14,8
Batx. / erdi LH
% 22,8
% 38,5
DBH
% 36,3
% 18,0
Lehen H. edo gutx.
% 27,4
Ehuneko bakoitza jatorri- eta sexu-taldearen barnekoa da (2024).

Ikasten ari zirenei dagokienez, 2024an estatuan jaiotako 15 urte edo gehiagokoen % 9,5 ari zen ikasten, eta atzerrian jaiotakoen % 5,2.[25] Ikasten ari zirenen artean, goi-mailako ikasketetan zebiltzanak % 50,0 ziren estatuan jaiotakoetan eta % 39,5 atzerrian jaiotakoetan. Konparazio hauek ez daude adinaren arabera doituta: talde bakoitzaren adin-egiturak (gazteen proportzioak, batez ere) eragin handia du emaitzan.

Historikoki Caparroso nekazaritza herria izan den arren, 1960ko hamarkadatik aurrera, ekonomia garatuz joan da eta gaur egun, industriak garrantzia handia dauka. Horrela, industrialde bat eraiki zen herrigunearen iparraldean eta bertan hainbat enpresa ezarri ziren, besteak beste, Rockwoll edo EHN etxeak. Azken enpresa hau Nafarroa Garaiko garrantzitsuenetakoa da (Acciona Energiaren jabetza) eta energia berriztagarrien negozioan dihardu.

Bioerregaiak ekoizteko Acciona enpresak eraikitako lantegia 2005ea inauguratu zen, urtero 35 000 tona bioerregai ekoizteko gaitasunarekin. Lantegia eraikitzeko 25 milioi euroko inbertsioa egin zen eta eskari altua dela eta, Accionak lantegiaren edukiera bikoizteko asmoa dauka.

Udalerriko mugen barruan, Nafarroako Foru Erkidegoko Gobernuak eraikiarazitako Caparroso parke eolikoa dago. Instalaturiko potentzia 30,10 megawattekoa da, eta parkearen jabea Nafarroako Foru Erkidegoko Gobernua da gaur egun.

Erdi Aroan, Caparrosok, Fustiñana, Tutera, Cortes, Buñuel, Cabanillas, Melida, Zarrakaztelu, Alesbes, Cadreita, Valtierra, Arguedas, Santakara, Martzilla, Faltzes, Azkoien, Funes, Milagro, Corella, Olibako monasterioa, eta Erronkariko ibaxa eta Zaraitzu ibarrekin batera, Bardeako Komunitatea osatu zuen, Bardeako lur amankomunak nekazaritzarako erabiltzeko asmoarekin.

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2024. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 16.319 euro-koa zen[27], eta etxegune bakoitzeko 44.169 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (17.701 euro) azpitik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.948 euro) gainetik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 21.438 euro zen. Errenta gordina 19.517 euro-koa izan zen pertsonako.

Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 51,9[28]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 19,3), beste diru-sarrerak (% 22,5), langabezia-prestazioak (% 1,7), beste prestazioak (% 4,7).

52%
19%
23%
Soldata · % 51,9Pentsioak · % 19,3Langabezia · % 1,7Beste prestazioak · % 4,7Beste sarrerak · % 22,5
Diru-sarreren banaketa iturriaren arabera.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[29][oh 1]. Udalerrian indizea 33 da, probintziakoaren (30,4; Nafarroako mapa) gainetik eta Espainiakoaren (31,9) gainetik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,6 da, probintziakoaren (2,6; Nafarroako mapa) parean eta Espainiakoaren (2,6) parean.

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Caparroso udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 1.366 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 56,7; gainerako % 43,3 inaktibo zeuden (erretiratuak % 48,1, beste inaktiboak % 40,2 eta ikasleak % 11,7).[30] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 12,4 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 61,1 zen eta emakumezkoena % 51,8; langabezia-tasa, aldiz, % 9,3 eta % 16,4 zen, hurrenez hurren.[30]

Okupatuen kopurua 1.172 zen 2023ean, 2021eko 1.108etik gora.[31] Emakumeek okupatuen % 41,7 osatzen dute, eta gizonek % 58,3.

1.172okupatu, 2023+% 5,8 2021etik
% 41,7emakumeak okupatuen artean
% 56,7jarduera-tasa, 2024
% 12,4langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
% 49,7
% 20,8
% 17,4
Okupatuak · % 49,7Langabeak · % 7,0Ikasleak · % 5,1Erretiratuak · % 20,8Beste inaktiboak · % 17,4
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Caparroso, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak1.197% 49,7704% 55,4493% 43,2
Langabeak169% 7,072% 5,797% 8,5
Inaktiboak1.044% 43,3494% 38,9550% 48,2
Guztira2.410% 100,01.270% 100,01.140% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 40,2), industria (% 32,2), nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 21,0) eta eraikuntza (% 6,7).[31] Xeheago, jarduera-adarrik handiena manufaktura-industria da (% 31,7), ondoren nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 21,0) eta merkataritza (% 8,4) datoz.

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Nafarroako mapa
% 21,0
% 32,2
% 40,2
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 21,0Industria · % 32,2Eraikuntza · % 6,7Zerbitzuak · % 40,2
Jarduera-adar zehatzak
Manufaktura-industria
% 31,7
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza
% 21,0
Merkataritza
% 8,4
Eraikuntza
% 6,7
Osasuna eta gizarte-zerbitzuak
% 5,8
Ostalaritza
% 4,5
Hezkuntza
% 4,4
Administrazio-jarduera lagungarriak
% 3,3
Gainerako 13 jarduera-adarrak
Administrazio publikoa
% 3,1
Garraioa eta biltegiratzea
% 2,6
Beste zerbitzu batzuk
% 1,9
Jarduera artistikoak eta aisialdikoak
% 1,8
Jarduera profesionalak
% 1,7
Finantza- eta aseguru-jarduerak
% 1,3
Etxeetako jarduerak
% 1,1
Ur-hornidura eta hondakinak
% 0,4
Informazioa eta komunikazioak
% 0,3
Energia elektrikoa eta gasa
% 0,1
Erauzketa-industriak
% 0,0
Higiezinen jarduerak
% 0,0
Lurraldez kanpoko erakundeak
% 0,0

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 50,7; ondoren, oinarrizko okupazioak daude (% 24,1), eta zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak % 20,0.[32] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 55,5 eta emakumeen % 44,0).

% 20,0
% 50,7
% 24,1
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 20,0Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 50,7Oinarrizko okupazioak · % 24,1Ez dago jasota · % 5,3
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Caparroso, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak234% 20,0101% 14,8133% 27,2
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak594% 50,7379% 55,5215% 44,0
Oinarrizko okupazioak282% 24,1164% 24,0118% 24,1
Ez dago jasota62% 5,339% 5,723% 4,7
Guztira1.172% 100,0683% 100,0489% 100,0

Okupatuen % 82,3 besteren konturako langileak dira, eta % 17,7 norberaren konturakoak.[33]

% 14,3
% 70,8
% 11,4
Norberaren kontura, langileak dituena · % 3,4Norberaren kontura, langilerik gabe · % 14,3Besteren kontura, finkoa/mugagabea · % 70,8Besteren kontura, aldi baterakoa · % 11,4
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Caparroso, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura208% 17,7141% 20,667% 13,7
Besteren kontura964% 82,3542% 79,4422% 86,3
Guztira1.172% 100,0683% 100,0489% 100,0

Jaiolekuaren arabera

Jarduera

16 urte edo gehiagokoen % 72,5 estatuan jaio zen, eta % 27,5 atzerrian.[30] Jarduera-egoerak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 53,2 okupatuak dira, % 32,7 erretiratuak, % 4,9 ikasleak, % 4,7 langabeak eta % 4,5 bestelako inaktiboak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 63,5 okupatuak dira, % 22,0 bestelako inaktiboak, % 8,8 langabeak eta % 4,4 erretiratuak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 41,7 okupatuak dira, % 22,6 erretiratuak, % 22,1 bestelako inaktiboak, % 7,2 langabeak eta % 6,5 ikasleak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 47,9 okupatuak dira, % 32,1 bestelako inaktiboak, % 13,2 langabeak, % 3,9 erretiratuak eta % 2,9 ikasleak.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 53,2
Okupatuak
% 63,5
% 4,7
Langabeak
% 8,8
% 4,9
Ikasleak
% 1,4
% 32,7
Erretiratuak
% 4,4
% 4,5
Beste inakt.
% 22,0
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 41,7
Okupatuak
% 47,9
% 7,2
Langabeak
% 13,2
% 6,5
Ikasleak
% 2,9
% 22,6
Erretiratuak
% 3,9
% 22,1
Beste inakt.
% 32,1
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Okupazioa

Okupatuen % 68,9 estatuan jaio zen, eta % 31,1 atzerrian.[32] Okupazio-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 57,1 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 18,4 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 17,0 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 52,4 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 37,7 oinarrizko okupazioetakoak eta % 7,8 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 44,5 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 35,5 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 15,5 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 47,0 oinarrizko okupazioetakoak dira, % 42,5 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial eta % 5,2 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 18,4
Goi eta erdi maila
% 7,8
% 57,1
Langile kualifikatuak
% 52,4
% 17,0
Oinarrizko okup.
% 37,7
% 7,5
Ez dago jasota
% 2,2
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 35,5
Goi eta erdi maila
% 5,2
% 44,5
Langile kualifikatuak
% 42,5
% 15,5
Oinarrizko okup.
% 47,0
% 4,5
Ez dago jasota
% 5,2
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Jarduera-sektoreak

Jarduera-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera.[34] Estatuan jaiotako gizonen artean, % 39,6 industrian ari dira, % 30,5 zerbitzuetan, % 21,7 nekazaritzan eta % 8,2 eraikuntzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 41,1 nekazaritzan ari dira, % 27,7 industrian, % 18,2 zerbitzuetan eta % 13,0 eraikuntzan. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 64,2 zerbitzuetan ari dira, % 25,9 industrian, % 7,3 nekazaritzan eta % 2,5 eraikuntzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 47,0 zerbitzuetan ari dira, % 31,3 industrian eta % 20,1 nekazaritzan.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 21,7
Nekazaritza
% 41,1
% 39,6
Industria
% 27,7
% 8,2
Eraikuntza
% 13,0
% 30,5
Zerbitzuak
% 18,2
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 7,3
Nekazaritza
% 20,1
% 25,9
Industria
% 31,3
% 2,5
Eraikuntza
% 1,5
% 64,2
Zerbitzuak
% 47,0
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 87 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 6.178 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[35][oh 2]. Udalerriaren azalera 80,8 km² denez, NAE lurraldearen % 76,5 da[36]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 86,2 lur goldagarria (5.323 ha, 82 ustiategitan), % 13,2 larre iraunkorrak (815 ha, 14 ustiategitan), % 0,4 berotegiak edo babes garai irisgarriak (23 ha, 14 ustiategitan), % 0,3 arbolak (16,6 ha, 12 ustiategitan) eta norberaren kontsumorako baratzeak (0,08 ha, 2 ustiategitan)[oh 3].

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)
NAE udalerriaren azaleran
76%
24%
NAE · 6.178 ha (% 76,5)Gainerako azalera · 1.902 ha (% 23,5)
NAE, lur-erabileraren arabera
86%
13%
Lur goldagarria · 5.323 ha (% 86,2)Larre iraunkorrak · 815 ha (% 13,2)Arbolak · 16,6 ha (% 0,3)Baratzeak · 0,08 ha (< % 0,1)Berotegiak · 23 ha (% 0,4)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Abeltzaintza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 118 behi, 10.388 ardi eta ahuntz eta 95.594 txerri (probintziako kopururik handiena) zeuden[37][oh 4].

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 1.735 gidari zeuden erroldatuta: 1.066 gizon (% 61,4) eta 669 emakume (% 38,6)[38]. Biztanleen % 59,6 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 2.360 ibilgailuk osatzen zuten: 1.595 turismo, 199 kamioi, 178 furgoneta, 169 motozikleta eta 123 ziklomotor[38]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 548 turismokoa zen, probintziako (512) eta Espainiako (525) batez bestekoen gainetik.

Turismoen batez besteko adina 13,9 urtekoa zen; turismoen % 6,3k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 11,7k 25 urte baino gehiago[38]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 60,5 diesel zen eta % 38,6 gasolinazko; 15 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 0,6; probintzian % 1,3). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 3,8k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 32,5k ez zuen etiketarik[oh 5].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
33%
31%
32%
0 etiketa · 26 (% 1,1)ECO · 63 (% 2,7)C etiketa · 764 (% 32,9)B etiketa · 715 (% 30,8)Etiketarik gabe · 754 (% 32,5)
Turismoak, adinaren arabera
16%
24%
42%
12%
< 4 urte · 100 (% 6,3)4–8 urte · 257 (% 16,1)8–15 urte · 377 (% 23,6)15–25 urte · 675 (% 42,3)≥ 25 urte · 186 (% 11,7)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Caparrosoko udaletxea herrigunean dago. Udalbatza udalerriko alkateak eta hamar zinegotzik osatzen dute. Egungo alkatea Carlos Alcuaz Morente da, Nafarroako Alderdi Sozialistako hautagai gisa aurkeztu zena.

Hauteskundeak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udal hauteskundeak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Alderdia Legealdiko eserlekuak, hasiera-urtearen arabera
1979 1983 1987 1991 1995 1999 2003 2007 2011 2015 2019
Caparroso, Orainaldi eta Iragana - - - - - - - - - - 3
Nafarroako Alderdi Sozialista 4 3 5 6 5 5 4 5 4 4 3
Caparroso Aurrera - - - - - - - - - - 3
Navarra Suma - - - - - - - - - - 2
Caparrosoko Ezkerreko Asanblada - - - - - - - 1 1 1 0
Nafar Herriaren Batasuna - 3 6 - 6 6 6 5 4 4 -
Nafarroako Alderdi Popularra - - - - - - - - 2 2 -
Aralar - - - - - - 1 - - - -
Nafarroako Demokraten Elkargunea - - - - - 0 - - - - -
Caparrosoko Talde Indepdendentea - - - 4 - - - - - - -
Nekazaritza eta Abeltzaintza Alderdia - - - 1 - - - - - - -
Caparrosoko Asanblada Independentea - - - 0 - - - - - - -
Aliantza Popularra-Alderdi Demokrata Popularra - 4 - - - - - - - - -
Euskadiko Ezkerra - 1 - - - - - - - - -
Caparrosoko Independenteak 6 - - - - - - - - - -

Foru hauteskundeak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hauek dira Nafarroako Parlamenturako hauteskundeen azken bi deialdiak:

2019ko Nafarroako Parlamenturako hauteskundeak
Alderdia Bozak
guztira % +/-
 Navarra Suma 639 44,53 -
 Nafarroako Alderdi Sozialista 488 34,01 ▲ 155
 Geroa Bai 85 5,92 ▼ 10
 Euskal Herria Bildu 81 5,64 ▼ 11
 Ahal Dugu 65 4,53 ▼ 72
 Izquierda-Ezkerra 25 1,74 ▼ 13
 Vox 21 1,46 -
 Nafarroako Ordezkaritza Kanabikoa 5 0,24 ▼ 0
 Equo 3 0,21 ▲ 2
 Libertate Nafarra 2 0,14 ▼ 18
 Solidaritate eta Autogestio Internazionalista 2 0,14 ▼ 0
2015eko Nafarroako Parlamenturako hauteskundeak
Alderdia Bozak
guztira % +/-
 Nafar Herriaren Batasuna 515 36,14 ?
 Nafarroako Alderdi Sozialista 333 23,37 ?
 Ahal Dugu 137 9,61 ?
 Nafarroako Alderdi Popularra 125 8,77 ?
 Geroa Bai 95 6,67 ?
 Euskal Herria Bildu 92 6,46 ?
 Izquierda-Ezkerra 38 2,67 ?
 Libertate Nafarra 20 1,40 ?
 Herritarrak - Herritarron Alderdia 19 1,33 ?
 Nafarroako Ordezkaritza Kanabikoa 5 0,35 ?
 Animalien Tratu Txarren Kontrako Alderdia 5 0,35 ?
 Batasuna, Aurrerapena eta Demokrazia 4 0,28 ?
 Solidaritate eta Autogestio Internazionalista 2 0,14 ?
 Equo 1 0,07 ?

Udalaren egoitza eta udaletxea herrigunean dago.

Antzinako udaletxea udalerriko alde zaharrean egon zen Plaza Zaharrean elizaren ondoan. Gaur egungo udaletxea herriaren zabalgunean dago eta zaharra eraistean eraiki zen 1958an. Beheko solairu eta honen gainean eraikitako beste hiru solairu dauzkan adreiluzko fatxadadun eraikina da. Fatxadako alde batean arkuak ageri dira.

  • HELBIDEA: Espainia Plaza, 12

Egungo banaketa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Caparrosoko udala zinegotzik eta alkateak osatzen dute, demokratikoki hautatuak. Alkatea Carlos Alcuaz Monente da, Nafarroako Alderdi Sozialista zerrendakoa. Zinegotziak 10 daude:

  • Gabriela Diez Luqui (Caparroso Aurrera)
  • Jorge Moreno Laserra (Caparroso Aurrera)
  • Carlos Ukar Arana (Caparroso Aurrera)
  • Liliana Goldaraz Reinaldo (Caparroso, Orainaldi eta Iragana)
  • Aquilino Jimenez Pascual (Caparroso, Orainaldi eta Iragana)
  • Francisco Javier Pejenaute Carreras (Caparroso, Orainaldi eta Iragana)
  • Hugo Lizarraga Monente (Navarra Suma)
  • Francisco Javier Roncal Alfaro (Navarra Suma)
  • Marcos Guemberena Inestrillas (Nafarroako Alderdi Sozialista)
  • Ana Rosa Uzqueda Pascual (Nafarroako Alderdi Sozialista)

1979tik, Caparrosok 9 alkate izan ditu:

Alkatea Agintaldi hasiera Agintaldi amaiera Alderdia[39]
Felix Aicua 1979 1983 Caparrosoko Independenteak
Francisco Arana Arana 1983 1987 Alianza Popular
Alberto Labiano Amadoz 1987 1991 Nafar Herriaren Batasuna
Alfonso Igea Perez 1991 1995 Nafarroako Alderdi Sozialista
Pedro Tabar Oneca 1995 2007 Nafar Herriaren Batasuna
Irene Jimenez Iribarren 2007 2011 Nafarroako Alderdi Sozialista
Maria Jose Lasterra Echeverria[40] 2011 2015 Nafar Herriaren Batasuna
Aquilino Jimenez Pascual[41] 2015 2019 Nafarroako Alderdi Popularra
Carlos Alcuaz Monente[42] 2019 jardunean Nafarroako Alderdi Sozialista

Nafarroako Hiriarteko Garraioa sareko 325 eta 350 linea zerbitzua ematen diote udalerri honi. Herriak bi autobus geldialdi du zeharkarrikan: bat Arradarantz eta beste bat Tafallarantz.

 Nafarroako Hiriarteko Garraioa
 Zerbitzua  Hasiera  Ibilbidea  Amaiera ⁠
325TafallaErriberri • Murelu Konde • Traibuenas • KaparrotsuArrada⁠
350IruñeaTafalla • Erriberri • Kaparrotsu • Alesbes • Milagro • Cadreita • Castejon • Valtierra • Arguedas • Tutera • MallenZaragoza

Gainera, Condaren Iruñea eta Lodosa bitarteko lineak geltokia dauka herrian. Eguneko zerbitzu bakarra izaten da norabide bakoitzean.

Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Caparroso ez-euskal-eremuan saiklatu zen.[43]

Koldo Zuazok, 2010ean, Caparroso ez-euskal-eremuan sailkatu zen.[44]

Nafarroako Gobernuak onartutako Euskararen Foru Legearen arabera, Caparroso eremu ez-euskalduneko udalerria da, eta hori dela eta, hizkuntza ofizial bakarra gaztelania da. 2001eko erroldaren arabera, herritarren %1,30k zekien euskaraz hitz egiten, 2010ean % 1,26k eta 2018n % 1,20k.

Herriak bi kirol talde nagusi ditu, batetik Azkarrena futbol taldea, eta bestetik, Peña Roya izeneko txirrindularitza kluba.

Horrez gain, kirolean aritzeko, hainbat instalazio daude herrian: Santa Fe futbol estadioa (bi futbol zelaikoa), estalitako kiroldegia, gimnasioa, udako igerilekuak, igerileku estalia, eta bi pilotaleku, estalia eta irekia.

Ondasun nabarmenak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Caparrosoar ezagunak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Herri senidetuak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Caparroso ondorengo herriekin senidetuta dago:

  1. ↑ /kaparóso/ ahoskatua (laguntza)
    Azentua: zorrotza hirugarren silaban
  2. ↑ /kaparót͡s̺u/ ahoskatua (laguntza)
    Azentua: zorrotza hirugarren silaban

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Euskararen Adierazle Sistema. Euskara-gaitasuna adinaren eta sexuaren arabera. EAE (eskualdeka/udalerrika), Eusko Jaurlaritza.
  2. ↑ «Kaleko erabilera herrialdez herrialde», Euskararen erabilera, Wikipedia.
  3. ↑ Euskaltzaindia, 155. araua: Nafarroako udal izendegia (PDF).
  4. ↑ «Caparroso - Lekuak - EODA», www.euskaltzaindia.eus. 2021eko abuztuaren 30ean kontsultatua.
  5. ↑ Baionako Euskal Idazkaritza (1974), «Euskal Herriko leku-izenak», Jakin, 8: 164–179.
  6. ↑ «Kaparrotsu: Euskal Herriko AEK», www.aek.eus. 2023ko abenduaren 4an kontsultatua.
  7. ↑ «Kaparrotsuko Ikastolatik ere jaso dugu 'Lau Teilatu' abestiaren bertsioa», EITB, 2019ko abenduaren 13a. 2023ko abenduaren 4an kontsultatua.
  8. ↑ Otazu Ripa, Jesús Lorenzo (1990), Heraldica municipal, merindad de Olite, Diputación Foral de Navarra, Dirección de Turismo, Bibliotecas y Cultura Popular, ISBN 84-235-0276-7, OCLC 1122942662, PMC 911388951. 2021eko abuztuaren 31n kontsultatua. {{Erreferentzia}}: Egiaztatu |pmc= balioa (laguntza)
  9. ↑ (Gaztelaniaz) Mairaga-Erdialdea Mankomunitatearen webgunean adierazten dute eskualde horretakoa dela.
  10. ↑ Euskaltzaindiak 151. arauan (5. orrialdea) dio «Aragoi beherea (-a)» izena duela Nafarroako eskualde geografiko horrek.
  11. ↑ Meteo Navarra, «Estazioko datuak - Caparroso», meteoeu.navarra.es. 2021eko irailaren 1ean kontsultatua.
  12. ↑ Caparrosoko estazioko balio klimatologikoak, Nafarroako Gobernua. 2020ko abuztuaren 24an kontsultatua.
  13. 1 2 Gran Enciclopedia de Navarra | CAPARROSO. 2022ko maiatzaren 27an kontsultatua.
  14. ↑ «Caparroso», www.ine.es, Espainiako Estatistika Institutua. 2021eko abuztuaren 31n kontsultatua.
  15. ↑ «Indicadores municipales - Nastat», Nafarroa.eus. 2026ko abuztuaren 3an kontsultatua.
  16. ↑ «Indicadores municipales - Nastat», Nafarroa.eus. 2026ko abuztuaren 3an kontsultatua.
  17. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Nafarroa.tab.
  18. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Nafarroa.tab.
  19. ↑ «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera», 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), Espainiako Estatistika Institutua, 2021.
  20. ↑ «Etxebizitzak erabilera-intentsitatearen arabera (kontsumo elektrikoa)», 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), Espainiako Estatistika Institutua, 2021.
  21. ↑ «Etxebizitza turistikoak, plazak eta plazak etxebizitza turistiko bakoitzeko. Udalerriak», Etxebizitza turistikoen kopuruaren neurketa (estatistika esperimentala) (Gaztelaniaz), Espainiako Estatistika Institutua, 2026.
  22. ↑ Mapa interactivo de precios de la vivienda en España (Gaztelaniaz), CoHispania, 2023.
  23. ↑ «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera», 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), Espainiako Estatistika Institutua, 2021.
  24. 1 2 3 «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios (Municipios de 500 habitantes o más)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
  25. 1 2 «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
  26. ↑ «Población de 15 y más años por sexo, edad (grupos quinquenales) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
  27. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Nafarroa.tab.
  28. ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Nafarroa.tab.
  29. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  30. 1 2 3 «Población de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y relación con la actividad (agrupado) (Municipios de 500 habitantes o más)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
  31. 1 2 «Ocupados de 16 y más años por sexo y actividad económica (1 letra) (Municipios de 500 habitantes o más)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
  32. 1 2 «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y ocupación (agregada) (Municipios de 500 habitantes o más)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
  33. ↑ «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (Municipios de 500 habitantes o más)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
  34. ↑ «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y rama de actividad (Municipios de 500 habitantes o más)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
  35. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Nafarroa.tab (Wikimedia Commons).
  36. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q1641846.
  37. ↑ INE, «Explotaciones ganaderas por tipo de ganado», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE abeltzaintza Nafarroa.tab (Wikimedia Commons).
  38. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Nafarroa.tab (Wikimedia Commons).
  39. ↑ «Base de datos de Alcaldes y Concejales:: Ministerio de Política Territorial y Función Pública ::», www.mptfp.gob.es (Gaztelaniaz). 2020ko maiatzaren 5ean kontsultatua.
  40. ↑ Maria Jose Lasterrak UPNren hautagai gisa errepikatuko du Caparroson www.diariodenavarra.es
  41. ↑ Navarra.com, «Caparrosoko alkatea buru izango duen auzo elkarte berri bat aurkeztuko da udal hauteskundeetara», Navarra.com (Gaztelaniaz). 2022ko maiatzaren 27an kontsultatua.
  42. ↑ Noticias, Diario de, «Caparrosok herriko jaiak bertan behera utzi ditu Santa Fedearen omenez», www.noticiasdenavarra.com (Gaztelaniaz). 2022ko maiatzaren 27an kontsultatua.
  43. ↑ Luis Luziano Bonaparte. Carte des Sept Provinces Basques, montrant la delimitation actuelle de l´euscara, et ses divisions en dialectes, sous-dialectes et varietés, 1863.
  44. ↑ Koldo Zuazo. El euskera y sus dialectos. Alberdania, 2010.
  45. 1 2 «Wayback Machine - Nafarroako herri eta hiri senidetuak» (PDF), web.archive.org. 2022ko maiatzaren 13an kontsultatua. {{Erreferentzia}}: Izenburu generikoa erabiltzen da (laguntza)

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  2. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  3. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ Beste abere mota batzuen datuak ez dira argitaratu, sekretu estatistikoa dela eta (ustiategi gutxi dagoenean, INEk ez ditu datuak zabaltzen, ustiategiak identifika ez daitezen).
  5. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.
Aipuaren errorea: <ref> tags exist for a group named "oh", but no corresponding <references group="oh"/> tag was found.