Caparroso
| Caparroso | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Herriko ikuspegia Kristoko elizatik | |||||||||||
| |||||||||||
![]() | |||||||||||
| Kokapena | |||||||||||
| Herrialdea | |||||||||||
| Lurraldea | |||||||||||
| Merindadea | |||||||||||
| Eskualdea | Erdialdea | ||||||||||
| Administrazioa | |||||||||||
| Estatua | |||||||||||
| Erkidegoa | |||||||||||
| Barrutia | Tafalla | ||||||||||
| Izen ofiziala | |||||||||||
| Alkatea (2019-2023) | Carlos Alcuaz Monente (Nafarroako Alderdi Sozialista) | ||||||||||
| Posta kodea | 31380 | ||||||||||
| INE kodea | 31065 | ||||||||||
| Herritarra | caparrosoar | ||||||||||
| Geografia | |||||||||||
| Koordenatuak | 42°19′40″N 1°39′07″W / 42.32790391°N 1.65185462°W | ||||||||||
| Azalera | 80,8 km² | ||||||||||
| Garaiera | 290-440 metro | ||||||||||
| Distantzia | 59,0 km (Iruñetik) | ||||||||||
| Demografia | |||||||||||
| Biztanleria | 2.882 (2025: | ||||||||||
| |||||||||||
| Dentsitatea | 0,36 bizt/km² | ||||||||||
| Euskara | |||||||||||
| Eremua | eremu ez-euskalduna | ||||||||||
| Euskaldunak[1] | % 1.5 + % 13.5 hartzaile (2021) | ||||||||||
| Kaleko erabilera [2] | % | ||||||||||
| Datu gehigarriak | |||||||||||
| Webgunea | www.caparroso.es | ||||||||||
Caparroso[3][a] Euskal Herriko udalerri bat da, Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta. Erriberriko merindadean eta Erdialdea eskualdean dago, Iruñea hiriburutik 59,0 kilometrora. Altuera 290 eta 440 metro artekoa da, eta 80,80 km²-ko azalera hartzen du. 2.882 biztanle zituen 2025. urtean.
Aragoi ibaitik gertu dagoen eremu lau batetik gaur egun hesi estu batean dagoen tokira lekualdatu zuten, ohiko uholdeetatik babesteko. Herri hori Nafarroako Erresumaren hegoaldeko defentsarik garrantzitsuenetako bat izan zen, musulmanen aurrean, bere gazteluari esker. Iruñea eta Tutera artean eta Zarrakaztelu eta Azkoien artean Aragoi ibaia igarotzen den lekuan kokatzeak erreferente bihurtu du Erdi Aro osoan eta ondoren. Gainera, XX. mendearen bigarren erdialdean, populazioa sendotzea lortu zuen, eta ibaiaren eta errepide berriaren inguruan hiri-hazkunde handia gertatu zen.
Bertako biztanleak caparrosoarrak dira.
Izena
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Caparroso toponimoa beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:
- gaztelaniaz: Caparroso
- nafar erromantzez edo aragoieraz: Caparroso
Gainera, toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:[4]
- Caparroso (921)
- Caparros (1033)
- Caparruso (1084)
- Cabarros (1102)
- Cabarroso (1171)
- Caparroso (1249)
- Caparosa (1350)
- Caparroso (1366)
- Caparros (1414)
- Caparroso (1534)
- Caparrosa (1638)
- Caparroso (1802)
- Caparroso (1956)
- Kaparrotsu (1974)
- Kaparroso (1979)
- Caparroso (1990)
- Caparroso (2000)
- Caparroso (2009)
- Caparroso (2019)
Etimologia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Mikel Belaskoren arabera, caparra hitzetik dator, sasiak eta arrosak bezalako zuhaixka batzuei ere aplikatzen zaiena, -oso erdal atzizkiaren ondoan. Beraz, "kapar ugari dituen tokia" da. Gaztelaniako Akademiaren arabera, "caparra" hitzak "kaparra" adiera du, eta jatorri aurreerromanikokotzat hartzen da.
1964ko Baionako Euskal Idazkaritzaren Euskal Herriko leku-izenen zerrendan Kaparrotsu nolabait euskaratuta agertzen da,[5] eta 1979ko Euskal Herriko udalen izendegian, Euskaltzaindiak Kaparroso forma proposatu bazuen ere, 1990ean Caparroso aukeratu zuen euskarazko izen bakartzat.
Udalerri horren izen ofiziala Caparroso da, hau da, gaztelaniazko eta euskarazko izena. Gaur egun, Euskaltzaindiak erabaki duen arauzko izen bakarra euskaraz Caparroso da, nahiz eta Caparrosoko euskaldun batzuek Kaparrotsu[b] forma erabiltzea nahiago duten.[6][7]
Ezaugarriak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Armarria
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Caparroso udalerriko armarriak honako blasoi hau du:[8]
| « | Hondo gorri batez eta aurrean hainbat arkuetako urrezko zubi batez osatuta dago. Bere eskuinean, basealiza bat dago. Hori guztia olatu zuri eta urdinen gainean dago. | » |
Bandera
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Caparroso udalerriko banderak herriko armarri dauka hondo zuri baten gainean. Armarria, gainean kasket bat eta bi aldeetan lanbrekinak dituela irudikatzen da.
Geografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Caparroso Erdialdea eskualdean dago, Aragoiko Erribera eremu naturalean.
Mugakideak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]| Martzilla | Erriberri | |||
| Martzilla | Murelu Konde | |||
| ||||
| Alesbes | Errege Bardea |
Ingurune naturala eta kokapena
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Caparroso Erriberriko merindadearen hegoaldeko muturrean dago, Bardeako iparreko mugatik gertu. Herria, N-121 errepideak zeharkatzen du Iruñea-Tuterako norabidean. Herrigunetik ekialdera Melida eta Traibuenas herrietara doan NA-5501 errepidea dago.
Geografiaren aldetik, Aragoiko Erribera haranean dago, hau da, Aragoi ibaiaren ibilguaren behereneko aldean.[9][10]
Klima eta landaredia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Klima mediterraneo-kontinental motakoa da, neguak hotzak dira (4,9 gradu batez beste urtarrilean), eta udak oso beroak (23,9 gradu batez beste abuztuan). Prezipitazioak, bestalde, eskasak dira urte osoan zehar (urtero 424mm batez beste), eta, oro har, udaberrian eta udazkenean izaten dira ugarien. Ibai nagusia Aragon ibaia da (Caparroso parean 81 metro kubikoko batez besteko emaria daukana). Urteroko egun euritsuak 60 baino ez dira izaten eta iparreko ziertzo haizeak maiz jotzen du.
Herriaren inguruko basoetan zuhaixkak eta birlandaturiko 200 hektarea pinu daude. Pinu gehienak udalerriaren iparraldean daude, N-121 errepidearen bi aldeetan. Udalerriaren gainontzeko azaleran laborantza lurrak eta sastrakak baino ez dira.
Estazio meteorologikoa
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Caparroson dago, itsasoaren mailatik 303 metrora, Nafarroako Gobernuak 1929n jarritako estazio meteorologikoa dago.[11]
| | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) | 20.0 | 23.0 | 28.0 | 32.0 | 38.5 | 42.0 | 47.0 | 43.0 | 41.0 | 33.0 | 27.0 | 21.0 | 47 |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 9.8 | 12.1 | 16.2 | 18.3 | 23.0 | 28.3 | 31.4 | 31.0 | 26.6 | 20.6 | 14.0 | 10.2 | 20.1 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | 5.5 | 6.9 | 10.2 | 12.3 | 16.7 | 21.2 | 23.9 | 23.7 | 19.9 | 15.1 | 9.4 | 6.1 | 14.2 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 1.3 | 1.7 | 4.2 | 6.3 | 10.3 | 14.2 | 16.4 | 16.4 | 13.2 | 9.5 | 4.9 | 2.0 | 8.4 |
| Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) | -8.0 | -7.0 | -7.0 | -3.0 | 1.0 | 5.0 | 8.0 | 7.0 | 4.0 | -1.0 | -8.0 | -13.0 | -13 |
| Batez besteko prezipitazioa (mm) | 27.7 | 22.9 | 25.9 | 50.9 | 48.3 | 31.6 | 22.1 | 25.0 | 42.4 | 47.7 | 41.1 | 35.8 | 421.5 |
| Prezipitazio maximoa 24 ordutan (mm) | 32.5 | 26.6 | 31.0 | 44.2 | 50.6 | 42.2 | 35.8 | 83.0 | 84.2 | 45.5 | 42.5 | 41.2 | 84.2 |
| Prezipitazio egunak (≥ 1 mm) | 10.1 | 8.2 | 7.7 | 10.3 | 9.7 | 6.4 | 4.6 | 4.7 | 5.8 | 9.6 | 10.9 | 9.7 | 97.6 |
| Elur egunak (≥ 1 mm) | 0.7 | 0.8 | 0.4 | 0.1 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.2 | 0.6 | 2.7 |
| Iturria: Nafarroako klimatologia zerbitzua[12] | |||||||||||||
Historia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Erdi Aroa
[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Firush Kabbarushorekin identifikatzen bada, grafia txar baten ondorioz, Caparrosoko gaztelua Muhammad I.a Kordobakoak hartu zuen 860an. Herriaren sortze data zehatza ezezaguna da, baina XI. mendean Iruñeko Erresuma garaian, musulmanen defentsarako gotorleku izan zela uste da. Zaragozako Ahmad ar-Muqtadir erregeak, herria konkistatu zuen arren, 1073an Antso IV.a Gartzeitz erregeari itzuli zion, trukean Nafarroako erregeak Tudejengo gaztelua eman zuen. Herriko eliza Concasko Santa Fe monasterioari eman zion Petri Rodezkoa apezpikuak 1092an. 1102an Petri I.a Santxitz erregeak Erresumaren mugetan zeuden herri gehienek zeuzkaten eskubide eta pribilegio berak eman zizkien Caparrosoko biztanleei.
Dena den, Erdi Aroan herria jauntxo baten jabetza izan zen, trukean herritarrek 1000 soldatako petxa eta gari, garagar eta bestelako laboretan ordaindu beharreko zerga zuten. 1332an Joana II.a eta Filipe III.a erregeek herriko gotorlekuaren mantenu lanez arduratzetik aske utzi zituzten herritarrak. Caparrosoarrek aldi berean, Zidakos ibaiaren aprobetxamendua Tafallarekin partekatzea erabaki zuten (1227an eta 1325ean. Karlos II.a Nafarroakoa erregeak herritarrek ordaindu beharreko petxa aldatu eta herrian zituen hainbat jabetzaren truke saldu zion herria Olibako Andre Mariaren monasterioari 1350ean.[13]
Ondorengo mendeetan, Caparrosok hainbat jabe izan zituen, Juan Enexorbues (1365etik aurrera), Karlos II.aren sasiko semea zen Godofre (1414tik aurrera), eta Joan Kardona 1447tik aurrera). Dena den, koroak behin betiko berreskuratu zuen herria1451n. 1472an Leonor I.a Nafarroakoak Bardeako lurren aprobetxamenduaren eskubidea eman zien herritarrei, Nafarroako Gerra Zibilean agaramontarren alde agertu izanagatik.
Aro Modernoa
[aldatu | aldatu iturburu kodea]
XVIII. mende hasierako uholde indartsuek Zalduko Andre Mariaren baseliza suntsitu zuten, eta 1787ko uholdeak (Zangozan ehunka hildako eragin zituen uholde berak), erabat suntsitu zuen Aragoi ibaiaren gaineko zubia. Nafarroako Foru Aldundiak berehala ekin zien zubia berreraikitzeko lanei, eta zubi berria 1802an amaitu zuten. XIX. mendearen hasieran, herrian, irina eta olioa ekoizteko errota bana zegoen, horrez gain, igeltsu harrobia eta gesal lantegia zeuden.
Herriko jarduera ekonomiko nagusiak nekazaritza eta abeltzaintza ziren, eta behi eta ardi ugari egoteak alfonbrak egiten zituzten lantegi txikien agertzea eragin zuen. Zalduko Andre Mariaren baseliza errege bidearen ertzean berreraiki zuten XIX. mendearen hasieran. 1850ean Caparrosok mutilen eta nesken eskolak zeuzkan. Mutilen eskolako maisuak 2920 erreal irabazten zituen urtero, eta nesken eskolako maistrak 730 erreal baino ez. Mutilen eskolan 80 ikasle zeuden, eta nesken eskolan 36. 12 000 errobada lur ureztagarri zeuden, ogia egiteko hainbat labe, mende hasierako irina ekoizteko errota, olioa egiteko beste lau errota, pattarra egiteko hiru galdara, eta oihal lantegi txikiak.
XIX. mendean zehar alfonbra eta espartzuaz egindako hainbat jantziren ekoizpen tradizionalak jarraitu zuen. XVIII. mende amaieran eraikitako Erriberako errepideak asko hobetu zituen inguruko herritarako komunikabideak, Tuterara eta Iruñera batez ere. Caparrosok ospitalea izan zuen, XVIII. mendea baino lehenago. Ospitalearen mantenuaz Andre Mariaren eta Santa Katalinaren kofradia arduratzen zen eta berez herriko gaixoez gain, behartsuen beharrez arduratzen ziren. 1738an Divino Pastor izeneko kongregazioak hartu zuen ospitalearen mantenuaren ardura. Ordena erlijioso horretako kideak klausurakoak izanik, limosna eskatzeko bakarrik ateratzen ziren kalera.[13]
Erriberri, Azkoien eta Tafallako aurkakotasuna dela eta, kongregazio horretako kideek ospitalea utzi behar izan zuten, Nafarroako elizbarrutiak hogei kilometrotan komentu eta erakunde erlijioso berrien ezarpena debekatzen zuela argudiatu baitzuen. 1749tik aurrera, Iruñeko gotzain zen Gaspar Mirandaren aginduz, ospitalea Caparrosoko eliz kabildoaren menpean geratu zen. 1800ean ospitalearen eraikinaren berritze lanek 700 pesoko aurrekontua izan zuten. Independentzia gerran zehar, Frantziako Armadak lau hilabete eman zituen ospitalean. Ondoren, XIX. mendearen erdialdean, Caparrosoko udaletxearen egoitza izan zen.
Demografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2.882 biztanle zituen 2025. urtean Caparroso udalerriak.[14]
| 1842 | 1857 | 1860 | 1877 | 1887 | 1897 | 1900 | 1910 | 1920 | 1930 | 1940 | 1950 | 1960 | 1970 | 1981 | 1991 | 2001 | 2011 | 2021 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1216 | 1622 | 1797 | 1848 | 1832 | 1950 | 2075 | 2354 | 2838 | 2945 | 2675 | 2849 | 2851 | 2553 | 2372 | 2383 | 2416 | 2792 | 2784 |
| Biztanleria-piramidea 2025 Guztira: 1.534 gizon, 1.379 emakume | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Iturria: Nafarroako Estatistika Institutua / Instituto Nacional de Estadística | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Jatorria
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 36,9 udalerri berean jaioak ziren[17], probintziako batez bestekoaren (% 37,3) parean. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak (EAE barne) % 11,9 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 28,5 —probintzian % 19,8—.
Biztanleria atzerritarra
Espainiar estatutik kanpo jaiotako 829 biztanleren artean, gehienak Afrikan jaioak dira (% 36,7)[18]. Jaiotza herrialde nagusiak Maroko, Ekuador, Errumania dira.
Etxebizitza
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 1.365 etxebizitza zeuden: 1.051 (% 77,0) nagusiak eta 314 (% 23,0) ez-nagusiak.[19] Kontsumo elektrikoaren arabera, 160 (% 11,7) noizbehinkako erabilerakoak ziren eta 150 (% 11,0) hutsik zeuden.[20] INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 3 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 19 plazarekin (6,33 plaza etxebizitzako).[21]
Tasazio-datuen arabera, 2023an udalerrian tasatutako etxebizitzen batez besteko prezioa 715 €/m²-koa zen (desbideratze tipikoa: 494 €/m²), eta prezio-tarte ohikoena 200-400 €/m² artekoa. Tasatutako etxebizitzen batez besteko azalera 149 m²-koa zen. 2022tik 2023ra % 28,6 igo zen (556 €/m²). Balio hori Nafarroako udalerrien medianaren (891 €/m²) % 19,8 azpitik zegoen.[22]
Etxebizitza multzoa
Nafarroako mapa
Erabilera-intentsitatea (kontsumo elektrikoa)
Nafarroako mapa
Guztira 1.051 etxegune zeuden, eta horietatik 274 (% 26,1) pertsona bakarrekoak ziren.[23]
Etxeguneak tamainaren arabera
Hezkuntza-maila
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 2.440 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 19,9 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 18,2; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 42,8; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 19,1.[24] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 19,3 zen 2021ean eta % 19,9 2024an; beraz, 0,6 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 19,4 izatetik % 19,1 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 24,7 ziren, eta gizonen artean % 15,5; 9,2 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 20,5 eta gizonen % 17,9 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.
Xeheago, goi-mailako ikasketak zituztenen % 63,3 unibertsitate-tituludunak ziren (gradua, diplomatura, lizentziatura, masterra edo doktoretza), eta % 36,7 goi-mailako lanbide-heziketakoak. Guztira, 6 pertsonak zuten doktore-titulua. Bigarren etapakoen artean, batxilergoa zutenak % 47,6 ziren, eta erdi-mailako lanbide-heziketa zutenak % 52,4. Ikasketarik gabekoak, azkenik, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 4,1 ziren.[24]
| Ikasketa-maila | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Goi-mailako ikasketak | 485 | % 19,9 | 199 | % 15,5 | 286 | % 24,7 |
| Bigarren hezkuntzako bigarren etapa | 443 | % 18,2 | 248 | % 19,3 | 195 | % 16,9 |
| Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) | 1.045 | % 42,8 | 606 | % 47,2 | 439 | % 37,9 |
| Lehen hezkuntza edo gutxiago | 467 | % 19,1 | 230 | % 17,9 | 237 | % 20,5 |
| Guztira | 2.440 | % 100,0 | 1.283 | % 100,0 | 1.157 | % 100,0 |
| Urtea | Goi-mailakoak | Batx. / erdi LH | DBH | Lehen H. edo gutx. | 15 urte edo + |
|---|---|---|---|---|---|
| 2021 | % 19,3 | % 17,5 | % 43,9 | % 19,4 | 2.339 |
| 2022 | % 19,5 | % 17,3 | % 43,7 | % 19,5 | 2.385 |
| 2023 | % 20,1 | % 18,1 | % 43,2 | % 18,5 | 2.373 |
| 2024 | % 19,9 | % 18,2 | % 42,8 | % 19,1 | 2.440 |
Ikasten ari direnak
2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 8,2 ikasten ari zen (200 pertsona).[25] Ikasten ari zirenetatik, % 48,0 goi-mailako ikasketetan zebilen, % 23,0 batxilergoan, % 20,0 erdi-mailako lanbide-heziketan eta % 7,0 DBHn edo antzekoetan. Sexuaren arabera, ikasten ari ziren emakumeen % 57,4 goi-mailako ikasketetan zebilen, eta gizonen % 37,0; erdi-mailako lanbide-heziketan, aldiz, gizonen % 26,1 eta emakumeen % 14,8. Adinaren arabera, 15–19 urtekoen % 74,0 ikasten ari zen, 20–24 urtekoen % 30,4 eta 25–29 urtekoen % 9,3; 30 urtetik gorakoen artean, berriz, % 1,1 baino ez.[26] 20–24 urtekoen artean, emakumeen % 41,3 ari zen goi-mailako ikasketak egiten, eta gizonen % 16,8.
Jaiolekuaren arabera
2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 70,2 estatuan jaio zen, eta % 29,8 atzerrian.[24] Ikasketa-egituran badira aldeak jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 20,0 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 12,9; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 6,4 eta % 28,0, hurrenez hurren. Estatuan jaiotako emakumeen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 28,7 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 18,0; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 13,5 eta % 27,4, hurrenez hurren.
Ikasten ari zirenei dagokienez, 2024an estatuan jaiotako 15 urte edo gehiagokoen % 9,5 ari zen ikasten, eta atzerrian jaiotakoen % 5,2.[25] Ikasten ari zirenen artean, goi-mailako ikasketetan zebiltzanak % 50,0 ziren estatuan jaiotakoetan eta % 39,5 atzerrian jaiotakoetan. Konparazio hauek ez daude adinaren arabera doituta: talde bakoitzaren adin-egiturak (gazteen proportzioak, batez ere) eragin handia du emaitzan.
Ekonomia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Historikoki Caparroso nekazaritza herria izan den arren, 1960ko hamarkadatik aurrera, ekonomia garatuz joan da eta gaur egun, industriak garrantzia handia dauka. Horrela, industrialde bat eraiki zen herrigunearen iparraldean eta bertan hainbat enpresa ezarri ziren, besteak beste, Rockwoll edo EHN etxeak. Azken enpresa hau Nafarroa Garaiko garrantzitsuenetakoa da (Acciona Energiaren jabetza) eta energia berriztagarrien negozioan dihardu.
Bioerregaiak ekoizteko Acciona enpresak eraikitako lantegia 2005ea inauguratu zen, urtero 35 000 tona bioerregai ekoizteko gaitasunarekin. Lantegia eraikitzeko 25 milioi euroko inbertsioa egin zen eta eskari altua dela eta, Accionak lantegiaren edukiera bikoizteko asmoa dauka.
Udalerriko mugen barruan, Nafarroako Foru Erkidegoko Gobernuak eraikiarazitako Caparroso parke eolikoa dago. Instalaturiko potentzia 30,10 megawattekoa da, eta parkearen jabea Nafarroako Foru Erkidegoko Gobernua da gaur egun.
Bardea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Erdi Aroan, Caparrosok, Fustiñana, Tutera, Cortes, Buñuel, Cabanillas, Melida, Zarrakaztelu, Alesbes, Cadreita, Valtierra, Arguedas, Santakara, Martzilla, Faltzes, Azkoien, Funes, Milagro, Corella, Olibako monasterioa, eta Erronkariko ibaxa eta Zaraitzu ibarrekin batera, Bardeako Komunitatea osatu zuen, Bardeako lur amankomunak nekazaritzarako erabiltzeko asmoarekin.
Diru-sarrerak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2024. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 16.319 euro-koa zen[27], eta etxegune bakoitzeko 44.169 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (17.701 euro) azpitik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.948 euro) gainetik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 21.438 euro zen. Errenta gordina 19.517 euro-koa izan zen pertsonako.
Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 51,9[28]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 19,3), beste diru-sarrerak (% 22,5), langabezia-prestazioak (% 1,7), beste prestazioak (% 4,7).
Desberdintasuna
Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[29][oh 1]. Udalerrian indizea 33 da, probintziakoaren (30,4;
Nafarroako mapa) gainetik eta Espainiakoaren (31,9) gainetik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,6 da, probintziakoaren (2,6;
Nafarroako mapa) parean eta Espainiakoaren (2,6) parean.
Jarduera ekonomikoa
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Caparroso udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 1.366 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 56,7; gainerako % 43,3 inaktibo zeuden (erretiratuak % 48,1, beste inaktiboak % 40,2 eta ikasleak % 11,7).[30] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 12,4 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 61,1 zen eta emakumezkoena % 51,8; langabezia-tasa, aldiz, % 9,3 eta % 16,4 zen, hurrenez hurren.[30]
Okupatuen kopurua 1.172 zen 2023ean, 2021eko 1.108etik gora.[31] Emakumeek okupatuen % 41,7 osatzen dute, eta gizonek % 58,3.
| Egoera | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Okupatuak | 1.197 | % 49,7 | 704 | % 55,4 | 493 | % 43,2 |
| Langabeak | 169 | % 7,0 | 72 | % 5,7 | 97 | % 8,5 |
| Inaktiboak | 1.044 | % 43,3 | 494 | % 38,9 | 550 | % 48,2 |
| Guztira | 2.410 | % 100,0 | 1.270 | % 100,0 | 1.140 | % 100,0 |
Jarduera-sektoreak
Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 40,2), industria (% 32,2), nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 21,0) eta eraikuntza (% 6,7).[31] Xeheago, jarduera-adarrik handiena manufaktura-industria da (% 31,7), ondoren nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 21,0) eta merkataritza (% 8,4) datoz.
Okupazioa eta lan-egoera
Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 50,7; ondoren, oinarrizko okupazioak daude (% 24,1), eta zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak % 20,0.[32] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 55,5 eta emakumeen % 44,0).
| Okupazioa | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak | 234 | % 20,0 | 101 | % 14,8 | 133 | % 27,2 |
| Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak | 594 | % 50,7 | 379 | % 55,5 | 215 | % 44,0 |
| Oinarrizko okupazioak | 282 | % 24,1 | 164 | % 24,0 | 118 | % 24,1 |
| Ez dago jasota | 62 | % 5,3 | 39 | % 5,7 | 23 | % 4,7 |
| Guztira | 1.172 | % 100,0 | 683 | % 100,0 | 489 | % 100,0 |
Okupatuen % 82,3 besteren konturako langileak dira, eta % 17,7 norberaren konturakoak.[33]
| Lan-egoera | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Norberaren kontura | 208 | % 17,7 | 141 | % 20,6 | 67 | % 13,7 |
| Besteren kontura | 964 | % 82,3 | 542 | % 79,4 | 422 | % 86,3 |
| Guztira | 1.172 | % 100,0 | 683 | % 100,0 | 489 | % 100,0 |
Jaiolekuaren arabera
Jarduera
16 urte edo gehiagokoen % 72,5 estatuan jaio zen, eta % 27,5 atzerrian.[30] Jarduera-egoerak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 53,2 okupatuak dira, % 32,7 erretiratuak, % 4,9 ikasleak, % 4,7 langabeak eta % 4,5 bestelako inaktiboak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 63,5 okupatuak dira, % 22,0 bestelako inaktiboak, % 8,8 langabeak eta % 4,4 erretiratuak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 41,7 okupatuak dira, % 22,6 erretiratuak, % 22,1 bestelako inaktiboak, % 7,2 langabeak eta % 6,5 ikasleak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 47,9 okupatuak dira, % 32,1 bestelako inaktiboak, % 13,2 langabeak, % 3,9 erretiratuak eta % 2,9 ikasleak.
Okupazioa
Okupatuen % 68,9 estatuan jaio zen, eta % 31,1 atzerrian.[32] Okupazio-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 57,1 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 18,4 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 17,0 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 52,4 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 37,7 oinarrizko okupazioetakoak eta % 7,8 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 44,5 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 35,5 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 15,5 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 47,0 oinarrizko okupazioetakoak dira, % 42,5 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial eta % 5,2 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari.
Jarduera-sektoreak
Jarduera-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera.[34] Estatuan jaiotako gizonen artean, % 39,6 industrian ari dira, % 30,5 zerbitzuetan, % 21,7 nekazaritzan eta % 8,2 eraikuntzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 41,1 nekazaritzan ari dira, % 27,7 industrian, % 18,2 zerbitzuetan eta % 13,0 eraikuntzan. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 64,2 zerbitzuetan ari dira, % 25,9 industrian, % 7,3 nekazaritzan eta % 2,5 eraikuntzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 47,0 zerbitzuetan ari dira, % 31,3 industrian eta % 20,1 nekazaritzan.
Lehen sektorea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Nekazaritza
2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 87 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 6.178 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[35][oh 2]. Udalerriaren azalera 80,8 km² denez, NAE lurraldearen % 76,5 da[36]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 86,2 lur goldagarria (5.323 ha, 82 ustiategitan), % 13,2 larre iraunkorrak (815 ha, 14 ustiategitan), % 0,4 berotegiak edo babes garai irisgarriak (23 ha, 14 ustiategitan), % 0,3 arbolak (16,6 ha, 12 ustiategitan) eta norberaren kontsumorako baratzeak (0,08 ha, 2 ustiategitan)[oh 3].
Abeltzaintza
2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 118 behi, 10.388 ardi eta ahuntz eta 95.594 txerri (probintziako kopururik handiena) zeuden[37][oh 4].
Ibilgailu-parkea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 1.735 gidari zeuden erroldatuta: 1.066 gizon (% 61,4) eta 669 emakume (% 38,6)[38]. Biztanleen % 59,6 gidatzeko gai zen.
Ibilgailu-parkea 2.360 ibilgailuk osatzen zuten: 1.595 turismo, 199 kamioi, 178 furgoneta, 169 motozikleta eta 123 ziklomotor[38]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 548 turismokoa zen, probintziako (512) eta Espainiako (525) batez bestekoen gainetik.
Turismoen batez besteko adina 13,9 urtekoa zen; turismoen % 6,3k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 11,7k 25 urte baino gehiago[38]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 60,5 diesel zen eta % 38,6 gasolinazko; 15 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 0,6; probintzian % 1,3). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 3,8k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 32,5k ez zuen etiketarik[oh 5].
Politika
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Caparrosoko udaletxea herrigunean dago. Udalbatza udalerriko alkateak eta hamar zinegotzik osatzen dute. Egungo alkatea Carlos Alcuaz Morente da, Nafarroako Alderdi Sozialistako hautagai gisa aurkeztu zena.
Hauteskundeak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Udal hauteskundeak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]| Alderdia | Legealdiko eserlekuak, hasiera-urtearen arabera | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1979 | 1983 | 1987 | 1991 | 1995 | 1999 | 2003 | 2007 | 2011 | 2015 | 2019 | |
| Caparroso, Orainaldi eta Iragana | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 3 |
| Nafarroako Alderdi Sozialista | 4 | 3 | 5 | 6 | 5 | 5 | 4 | 5 | 4 | 4 | 3 |
| Caparroso Aurrera | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 3 |
| Navarra Suma | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 2 |
| Caparrosoko Ezkerreko Asanblada | - | - | - | - | - | - | - | 1 | 1 | 1 | 0 |
| Nafar Herriaren Batasuna | - | 3 | 6 | - | 6 | 6 | 6 | 5 | 4 | 4 | - |
| Nafarroako Alderdi Popularra | - | - | - | - | - | - | - | - | 2 | 2 | - |
| Aralar | - | - | - | - | - | - | 1 | - | - | - | - |
| Nafarroako Demokraten Elkargunea | - | - | - | - | - | 0 | - | - | - | - | - |
| Caparrosoko Talde Indepdendentea | - | - | - | 4 | - | - | - | - | - | - | - |
| Nekazaritza eta Abeltzaintza Alderdia | - | - | - | 1 | - | - | - | - | - | - | - |
| Caparrosoko Asanblada Independentea | - | - | - | 0 | - | - | - | - | - | - | - |
| Aliantza Popularra-Alderdi Demokrata Popularra | - | 4 | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Euskadiko Ezkerra | - | 1 | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Caparrosoko Independenteak | 6 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
Foru hauteskundeak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Hauek dira Nafarroako Parlamenturako hauteskundeen azken bi deialdiak:
|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Udala
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Udalaren egoitza eta udaletxea herrigunean dago.
Antzinako udaletxea udalerriko alde zaharrean egon zen Plaza Zaharrean elizaren ondoan. Gaur egungo udaletxea herriaren zabalgunean dago eta zaharra eraistean eraiki zen 1958an. Beheko solairu eta honen gainean eraikitako beste hiru solairu dauzkan adreiluzko fatxadadun eraikina da. Fatxadako alde batean arkuak ageri dira.
- HELBIDEA: Espainia Plaza, 12
Egungo banaketa
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Caparrosoko udala zinegotzik eta alkateak osatzen dute, demokratikoki hautatuak. Alkatea Carlos Alcuaz Monente da, Nafarroako Alderdi Sozialista zerrendakoa. Zinegotziak 10 daude:
- Gabriela Diez Luqui (Caparroso Aurrera)
- Jorge Moreno Laserra (Caparroso Aurrera)
- Carlos Ukar Arana (Caparroso Aurrera)
- Liliana Goldaraz Reinaldo (Caparroso, Orainaldi eta Iragana)
- Aquilino Jimenez Pascual (Caparroso, Orainaldi eta Iragana)
- Francisco Javier Pejenaute Carreras (Caparroso, Orainaldi eta Iragana)
- Hugo Lizarraga Monente (Navarra Suma)
- Francisco Javier Roncal Alfaro (Navarra Suma)
- Marcos Guemberena Inestrillas (Nafarroako Alderdi Sozialista)
- Ana Rosa Uzqueda Pascual (Nafarroako Alderdi Sozialista)
Alkateak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]1979tik, Caparrosok 9 alkate izan ditu:
| Alkatea | Agintaldi hasiera | Agintaldi amaiera | Alderdia[39] | |
| Felix Aicua | 1979 | 1983 | Caparrosoko Independenteak | |
| Francisco Arana Arana | 1983 | 1987 | Alianza Popular | |
| Alberto Labiano Amadoz | 1987 | 1991 | Nafar Herriaren Batasuna | |
| Alfonso Igea Perez | 1991 | 1995 | Nafarroako Alderdi Sozialista | |
| Pedro Tabar Oneca | 1995 | 2007 | Nafar Herriaren Batasuna | |
| Irene Jimenez Iribarren | 2007 | 2011 | Nafarroako Alderdi Sozialista | |
| Maria Jose Lasterra Echeverria[40] | 2011 | 2015 | Nafar Herriaren Batasuna | |
| Aquilino Jimenez Pascual[41] | 2015 | 2019 | Nafarroako Alderdi Popularra | |
| Carlos Alcuaz Monente[42] | 2019 | jardunean | Nafarroako Alderdi Sozialista | |
Garraioa
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Nafarroako Hiriarteko Garraioa sareko 325 eta 350 linea zerbitzua ematen diote udalerri honi. Herriak bi autobus geldialdi du zeharkarrikan: bat Arradarantz eta beste bat Tafallarantz.
|
Gainera, Condaren Iruñea eta Lodosa bitarteko lineak geltokia dauka herrian. Eguneko zerbitzu bakarra izaten da norabide bakoitzean.
Kultura
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Euskara
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Caparroso ez-euskal-eremuan saiklatu zen.[43]
Koldo Zuazok, 2010ean, Caparroso ez-euskal-eremuan sailkatu zen.[44]
Nafarroako Gobernuak onartutako Euskararen Foru Legearen arabera, Caparroso eremu ez-euskalduneko udalerria da, eta hori dela eta, hizkuntza ofizial bakarra gaztelania da. 2001eko erroldaren arabera, herritarren %1,30k zekien euskaraz hitz egiten, 2010ean % 1,26k eta 2018n % 1,20k.
Kirolak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Herriak bi kirol talde nagusi ditu, batetik Azkarrena futbol taldea, eta bestetik, Peña Roya izeneko txirrindularitza kluba.
Horrez gain, kirolean aritzeko, hainbat instalazio daude herrian: Santa Fe futbol estadioa (bi futbol zelaikoa), estalitako kiroldegia, gimnasioa, udako igerilekuak, igerileku estalia, eta bi pilotaleku, estalia eta irekia.
Jaiak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- San Babil eguna, urtarrilaren 24an
- San Marko eguna, apirilaren 25an
- Gazteriaren jaiak, uztailaren bigarren asteburuan
- Santa Feko jaiak, irailaren lehengo asteburuan
Ondasun nabarmenak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Santa Fe eliza, XVI. mendean eraikitako krisitiau eliza, gotiko-pizkundar estiloan.
- Kristoko eliza, XIV. mendean eraikitako kristiau eliza, gotiko estiloan.
- Zalduko Andre Mariaren baseliza, XVIII. mendean eraikitako kristiau baseliza.
- Caparrosoko gaztelua, Erdi Aroko gaztelu zaharra.
- Caparrosoko zubia, Aragoi ibaiaren gaineko zubia, Erdi Aroan eraikia.
Caparrosoar ezagunak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Juan Baskardo (1584-1653), eskultorea.
- Ricardo Zarikiei Ezenarro (1870-1943), pediatra, entomologo eta espeleologoa.
- Celestino Peralta (1879-1929), erlijioso eta euskaltzalea.
- Rafael Aizpun (1889-1981), politikaria.
- Pablo Rada (1901-1969), militarra.
- Pedro Tabar (1945-), politikari eta herriko alkate ohia.
- Joaquín Luki (1948-2005), kazetari eta irrati esataria.
- Florencio Dominguez Iribarren (1956-), kazetaria.
- Jesús Aientsa (1997-), futbolaria.
Herri senidetuak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Caparroso ondorengo herriekin senidetuta dago:
Irudiak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Herria Santa Fe elizatik
Oharrak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Jose Maria Jimeno Jurio (zuzendaria), Nafarroako toponimia eta mapagintza. XXXV, Iruñea, 1996. ISBN 84-235-1505-2.
- ↑ Euskararen Adierazle Sistema. Euskara-gaitasuna adinaren eta sexuaren arabera. EAE (eskualdeka/udalerrika), Eusko Jaurlaritza.
- ↑ «Kaleko erabilera herrialdez herrialde», Euskararen erabilera, Wikipedia.
- ↑ Euskaltzaindia, 155. araua: Nafarroako udal izendegia (PDF).
- ↑ «Caparroso - Lekuak - EODA», www.euskaltzaindia.eus. 2021eko abuztuaren 30ean kontsultatua.
- ↑ Baionako Euskal Idazkaritza (1974), «Euskal Herriko leku-izenak», Jakin, 8: 164–179.
- ↑ «Kaparrotsu: Euskal Herriko AEK», www.aek.eus. 2023ko abenduaren 4an kontsultatua.
- ↑ «Kaparrotsuko Ikastolatik ere jaso dugu 'Lau Teilatu' abestiaren bertsioa», EITB, 2019ko abenduaren 13a. 2023ko abenduaren 4an kontsultatua.
- ↑ Otazu Ripa, Jesús Lorenzo (1990), Heraldica municipal, merindad de Olite, Diputación Foral de Navarra, Dirección de Turismo, Bibliotecas y Cultura Popular, ISBN 84-235-0276-7, OCLC 1122942662, PMC 911388951. 2021eko abuztuaren 31n kontsultatua.
{{Erreferentzia}}: Egiaztatu|pmc=balioa (laguntza) - ↑ (Gaztelaniaz) Mairaga-Erdialdea Mankomunitatearen webgunean adierazten dute eskualde horretakoa dela.
- ↑ Euskaltzaindiak 151. arauan (5. orrialdea) dio «Aragoi beherea (-a)» izena duela Nafarroako eskualde geografiko horrek.
- ↑ Meteo Navarra, «Estazioko datuak - Caparroso», meteoeu.navarra.es. 2021eko irailaren 1ean kontsultatua.
- ↑ Caparrosoko estazioko balio klimatologikoak, Nafarroako Gobernua. 2020ko abuztuaren 24an kontsultatua.
- 1 2 Gran Enciclopedia de Navarra | CAPARROSO. 2022ko maiatzaren 27an kontsultatua.
- ↑ «Caparroso», www.ine.es, Espainiako Estatistika Institutua. 2021eko abuztuaren 31n kontsultatua.
- ↑ «Indicadores municipales - Nastat», Nafarroa.eus. 2026ko abuztuaren 3an kontsultatua.
- ↑ «Indicadores municipales - Nastat», Nafarroa.eus. 2026ko abuztuaren 3an kontsultatua.
- ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Nafarroa.tab.
- ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Nafarroa.tab.
- ↑ «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera», 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), Espainiako Estatistika Institutua, 2021.
- ↑ «Etxebizitzak erabilera-intentsitatearen arabera (kontsumo elektrikoa)», 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), Espainiako Estatistika Institutua, 2021.
- ↑ «Etxebizitza turistikoak, plazak eta plazak etxebizitza turistiko bakoitzeko. Udalerriak», Etxebizitza turistikoen kopuruaren neurketa (estatistika esperimentala) (Gaztelaniaz), Espainiako Estatistika Institutua, 2026.
- ↑ Mapa interactivo de precios de la vivienda en España (Gaztelaniaz), CoHispania, 2023.
- ↑ «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera», 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), Espainiako Estatistika Institutua, 2021.
- 1 2 3 «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios (Municipios de 500 habitantes o más)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
- 1 2 «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
- ↑ «Población de 15 y más años por sexo, edad (grupos quinquenales) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
- ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Nafarroa.tab.
- ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Nafarroa.tab.
- ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
- 1 2 3 «Población de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y relación con la actividad (agrupado) (Municipios de 500 habitantes o más)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
- 1 2 «Ocupados de 16 y más años por sexo y actividad económica (1 letra) (Municipios de 500 habitantes o más)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
- 1 2 «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y ocupación (agregada) (Municipios de 500 habitantes o más)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
- ↑ «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (Municipios de 500 habitantes o más)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
- ↑ «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y rama de actividad (Municipios de 500 habitantes o más)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
- ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Nafarroa.tab (Wikimedia Commons).
- ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q1641846.
- ↑ INE, «Explotaciones ganaderas por tipo de ganado», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE abeltzaintza Nafarroa.tab (Wikimedia Commons).
- 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Nafarroa.tab (Wikimedia Commons).
- ↑ «Base de datos de Alcaldes y Concejales:: Ministerio de Política Territorial y Función Pública ::», www.mptfp.gob.es (Gaztelaniaz). 2020ko maiatzaren 5ean kontsultatua.
- ↑ Maria Jose Lasterrak UPNren hautagai gisa errepikatuko du Caparroson www.diariodenavarra.es
- ↑ Navarra.com, «Caparrosoko alkatea buru izango duen auzo elkarte berri bat aurkeztuko da udal hauteskundeetara», Navarra.com (Gaztelaniaz). 2022ko maiatzaren 27an kontsultatua.
- ↑ Noticias, Diario de, «Caparrosok herriko jaiak bertan behera utzi ditu Santa Fedearen omenez», www.noticiasdenavarra.com (Gaztelaniaz). 2022ko maiatzaren 27an kontsultatua.
- ↑ Luis Luziano Bonaparte. Carte des Sept Provinces Basques, montrant la delimitation actuelle de l´euscara, et ses divisions en dialectes, sous-dialectes et varietés, 1863.
- ↑ Koldo Zuazo. El euskera y sus dialectos. Alberdania, 2010.
- 1 2 «Wayback Machine - Nafarroako herri eta hiri senidetuak» (PDF), web.archive.org. 2022ko maiatzaren 13an kontsultatua.
{{Erreferentzia}}: Izenburu generikoa erabiltzen da (laguntza)
Ikus, gainera
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Kanpo estekak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
- ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
- ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
- ↑ Beste abere mota batzuen datuak ez dira argitaratu, sekretu estatistikoa dela eta (ustiategi gutxi dagoenean, INEk ez ditu datuak zabaltzen, ustiategiak identifika ez daitezen).
- ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.
<ref> tags exist for a group named "oh", but no corresponding <references group="oh"/> tag was found.



