Edukira joan

Izorra

Izorra
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Akitania Berria
Departamendua Pirinio Atlantikoak
BarrutiOloroe-Donamariako barrutia
KantonamenduAramitzeko kantonamendua
Izen ofizialaIssor
Posta kodea64570
Geografia
Koordenatuak43°06′05″N 0°39′42″W / 43.1014°N 0.6617°W / 43.1014; -0.6617
Mapa
Azalera23 km²
Altitudea280 m, 1.206 m eta 535 m
MugakideakAramitze, Ereta, Asasp-Arros, Lourdios-Ichère eta Zarrantza
Demografia
Biztanleria256 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 131 (%53,3) (%46,7) 115 alt_right
Dentsitatea11 bizt/km²

Izorra[1] (frantsesez eta ofizialki: Issor, okzitanieraz: Issòr) Pirinio Atlantikoak departamenduko udalerri bat da, Baretosko ibarrean (Bearno) kokatua. Azken erroldaren arabera 256 biztanle zituen 23 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Aramitze, Ereta, Asasp-Arros, Lourdios-Ichère eta Zarrantza.

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima ozeaniko garbia du[2]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[3]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Pirinio Atlantikoetako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio handiak (>1200 mm/urte) urte osoan; negu oso epela (7,5 °C lautadan), haize ahulak)[4]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2c zonan dago[5].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 12,6 °C-koa da, 13,4 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1468 mm-koa da, urtarrilean 11,3 euri-egun eta uztailean 9,8 egun izanik[2]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Oloron-Sainte-Marie udalerrian dago, 9,3 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 13,1 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 1491,4 mm-koa delarik[6]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 40 °C-koa da, 2023ko abuztuaren 24an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -11,4 °C-koa da, 2012ko otsailaren 12an lortua[oh 1][6].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 11,7 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena abuztua da (18,9 °C) eta hotzena urtarrila (5,4 °C). Urteko prezipitazioa 1445 mm-koa da; hilabeterik euritsuena azaroa da (165 mm) eta lehorrena abuztua (90 mm).[7]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,28 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (10,9 °C) baino 1,4 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenetatik lau 2000tik aurrerakoak dira (2020, 2022, 2023 eta 2025). Urterik beroena 2022 izan zen (13,2 °C) eta hotzena 1963 (9,9 °C).[7]

    Datu klimatikoak (Izorra)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 5.4 5.7 8.4 10.1 13.7 16.9 18.7 18.9 15.9 12.7 8.2 6.2 11.7
Pilatutako prezipitazioa (mm) 133 113 113 142 141 114 95 90 100 118 165 124 1445
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (10,9 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+0,9+0,4+1,5+1,1+1,3+1,1+0,4+1,0−0,3+0,5+0,8+1,2
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 20 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (10,9 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

BiztanleriaUrtea20030040050060070080090010001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 115 gizon, 131 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.00
0.00
 
90-94
 
0.00
3.48
 
85-89
 
0.00
0.00
 
80-84
 
6.87
3.48
 
75-79
 
6.87
7.83
 
70-74
 
10.69
7.83
 
65-69
 
6.87
15.65
 
60-64
 
3.82
7.83
 
55-59
 
3.82
11.30
 
50-54
 
10.69
4.35
 
45-49
 
6.87
15.65
 
40-44
 
13.74
15.65
 
35-39
 
3.05
0.00
 
30-34
 
0.00
0.00
 
25-29
 
3.82
0.00
 
20-24
 
0.00
0.00
 
15-19
 
3.05
3.48
 
10-14
 
9.92
3.48
 
5-9
 
6.87
0.00
 
0-4
 
3.05
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Issor udalerrian 256 biztanle zeuden eta 122 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,10 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Horietatik 42 kide bakarrekoak ziren, 37 etxean seme-alabarik ez zuten bikoteek osatuak eta 28 seme-alabekin bizi ziren bikoteek. Datuok erroldaren laginketan oinarritzen direnez, udalerri honetako kopuruak biribilduta daude eta zehaztasun mugatukoak dira.[10]

256biztanle
122elkarbizitza-unitate
2,10lagun elkarbizitza-unitateko
74familia
28Bikotea seme-alabekin
37Bikotea seme-alabarik gabe etxean
9Guraso bakarrekoak
42Kide bakarrekoa
5Bestelakoak
Laginketan oinarritutako datuak, biribilduta; ez dira ehunekotan adierazten.

Udalerrian 74 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (37). Guraso bakarreko 9 familietatik 9etan ama zen guraso bakarra. 47 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean.[10]

37
28
9
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra

2023 erroldaren arabera, udalerrian 199 etxebizitza zeuden. Horietatik 125 egoitza nagusi ziren, 53 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 21 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (194), eta apartamentuak gutxi ziren (4). Egoitza nagusietatik 102 beren jabearen bizilekuak ziren, 16 alokairuan zeuden, 0 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 8 doan lagata.[11]

199etxebizitza
125egoitza nagusi
194etxe
4apartamentu

Etxebizitza multzoa

125
53
21
Egoitza nagusia (125)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (53)Hutsik (21)

Etxe mota

194
Etxea (194)Apartamentua (4)

Jabetza egoera

102
16
Jabeak (102)Alokairuan (16)Doan lagata (8)

Eraikuntza garaia

1919 aurretik53
1919-194510
1946-19709
1971-199018
1991-20059
2006-202021

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (71). 93 etxebizitzatan berogailu mota "bestelakoa" erabiltzen zen, INSEEk gehiago zehazten ez duena. 93 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 43 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 74tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela3
2 gela4
3 gela17
4 gela30
5 gela edo gehiago71

Berogailu mota

20
93
Fuel-olioa (7)Elektrizitatea (20)Gas botila (5)Bestelakoak (93)

Aparkalekua eta ibilgailuak

93aparkalekua
43ibilgailu 1
74ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 142 biztanleetatik 115 aktibo ziren (% 81,0), horietako 106 lanean (% 74,6) eta 9 langabezian (aktiboen % 7,8).

14215-64 urteko biztanle
% 81,0aktibo
% 74,6lanean
% 7,8langabezia-tasa

27 ez-aktibotik 5 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 18,5), 15 erretiraturik zeuden (% 55,6) eta 8 bestelako ez-aktibo ziren (% 29,6).

Ez-aktiboak

% 19
% 56
% 30
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Udalerrian 38 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 106 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 4]

38enplegu udalerrian
% 50,0soldatapeko
% 47,4ez-soldatapeko

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 22.940 eurokoa zen.

22.940 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 26.300 €
AlkateaAgintaldiaAlderdia
Jean-Jacques Cazaurang1995-2001CPNT
Jean-Jacques Cazaurang2001-2008CPNT
Jean-Jacques Cazaurang2008-2014CPNT
  1. ↑ Estazioko erregistroak 2006ko ekainaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 1,0 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Euskaltzaindiaren 149. araua: Euskal Herri inguruko exonimoak
  2. 1 2 Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre (2010eko ekainaren 18a), «Les types de climats en France, une construction spatiale», Cybergéo : revue européenne de géographie (Frantsesez), 501, doi:10.4000/cybergeo.23155.
  3. ↑ Dubreuil, Vincent (2022ko otsaila), «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen», La Météorologie (Frantsesez), 116, doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012.
  4. ↑ «Le climat en France hexagonale et Corse», meteofrance.com (Frantsesez).
  5. ↑ «Réglementation environnementale RE2020», ecologie.gouv.fr (Frantsesez), 2020ko azaroaren 18a.
  6. 1 2 «Station Météo-France « Oloron », fiche climatologique» (PDF), data.gouv.fr (Frantsesez).
  7. 1 2 «Données changement climatique - SIM quotidienne», data.gouv.fr (Frantsesez), Météo-France.
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee», www.insee.fr. 2026ko uztailaren 27an kontsultatua.
  9. ↑ «Naissances de 2008 à 2025», Insee (Frantsesez). 2016ko abuztuaren 10ean kontsultatua.
  10. 1 2 «Couples-Familles-Ménages en 2023», Recensement de la population (Frantsesez), INSEE, 2023.
  11. 1 2 «Logement en 2023», Recensement de la population (Frantsesez), INSEE, 2023.

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]