Edukira joan

Izeste

Izeste
Izeste
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Akitania Berria
Departamendua Pirinio Atlantikoak
BarrutiOloroe-Donamariako barrutia
Kantonamenducanton of Arudy
Izen ofizialaIzeste
Jatorrizko izenaIzeste
Posta kodea64260
Geografia
Koordenatuak43°05′31″N 0°25′33″W / 43.0919°N 0.4258°W / 43.0919; -0.4258
Mapa
Azalera6,84 km²
Altitudea411 m, 1.368 m eta 707 m
MugakideakBielle, Arudy, Bilhères eta Louvie-Juzon
Demografia
Biztanleria442 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 225 (%51) (%49) 216 alt_right
Dentsitatea65 bizt/km²

Izeste Frantziako Pirinio Atlantikoak departamenduan dagoen udalerria da. Azken erroldaren arabera 442 biztanle zituen 6,8 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Bielle, Arudy, Bilhères eta Louvie-Juzon.

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima ozeaniko aldatua du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Pirinio Atlantikoetako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio handiak (>1200 mm/urte) urte osoan; negu oso epela (7,5 °C lautadan), haize ahulak)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 12,4 °C-koa da, 14 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1503 mm-koa da, urtarrilean 11,3 euri-egun eta uztailean 9,7 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Asson udalerrian dago, 13 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 13,2 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 1376,5 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 42,1 °C-koa da, 2003ko abuztuaren 13an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -17,6 °C-koa da, 1985ko urtarrilaren 15an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 11,2 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena abuztua da (18,3 °C) eta hotzena urtarrila (5,1 °C). Urteko prezipitazioa 1508 mm-koa da; hilabeterik euritsuena azaroa da (172 mm) eta lehorrena abuztua (94 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,28 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (10,4 °C) baino 1,4 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenetatik lau 2000tik aurrerakoak dira (2020, 2022, 2023 eta 2025). Urterik beroena 2022 izan zen (12,8 °C) eta hotzena 1963 (9,4 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Izeste)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 5.1 5.3 7.8 9.5 13.1 16.2 18.1 18.3 15.3 12.3 7.8 5.9 11.2
Pilatutako prezipitazioa (mm) 138 118 118 148 147 119 99 94 104 123 172 130 1508
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (10,4 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+1,0+0,4+1,6+1,1+1,3+1,1+0,3+0,9−0,4+0,5+0,8+1,3
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 20 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (10,4 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

BiztanleriaUrtea3504004505005506006501750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 216 gizon, 225 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.00
0.00
 
90-94
 
4.44
7.41
 
85-89
 
7.11
0.00
 
80-84
 
7.11
5.09
 
75-79
 
2.22
5.09
 
70-74
 
7.11
5.09
 
65-69
 
9.33
9.72
 
60-64
 
7.11
9.72
 
55-59
 
2.22
9.72
 
50-54
 
4.89
5.09
 
45-49
 
7.11
5.09
 
40-44
 
7.11
2.31
 
35-39
 
4.89
2.78
 
30-34
 
4.89
7.41
 
25-29
 
2.67
0.00
 
20-24
 
0.00
0.00
 
15-19
 
4.89
10.19
 
10-14
 
4.89
15.28
 
5-9
 
0.00
0.00
 
0-4
 
12.00
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[7].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Izeste udalerrian 442 biztanle zeuden eta 226 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 1,96 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 42,9), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren gainetik (% 39,2).[9]

442biztanle
226elkarbizitza-unitate
1,96lagun elkarbizitza-unitateko
129familia
Udalerria
% 21
% 27
% 9
% 43
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 129 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (61). Guraso bakarreko 20 familietatik 20etan ama zen guraso bakarra. 76 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean.[9]

61
48
20
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 43,4), erdi-mailako lanbideak (% 20,8), eskulangileak (% 15,9), artisau, merkatari eta enpresa-buruak (% 7,1). Talde nagusia (erretiratuak, % 43,4) Pirinio Atlantikoak departamenduko batez bestekoaren (% 34,1) gainetik dago. 5 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 2,2).[9]

Udalerria
% 21
% 16
% 43
Pirinio Atlantikoak
% 11
% 16
% 15
% 12
% 34
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 268 etxebizitza zeuden. Horietatik 221 egoitza nagusi ziren, 29 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 18 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (211), eta apartamentuak gutxi ziren (57). Egoitza nagusietatik 158 beren jabearen bizilekuak ziren, 60 alokairuan zeuden, 0 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 4 doan lagata.[10]

268etxebizitza
221egoitza nagusi
211etxe
57apartamentu

Etxebizitza multzoa

221
29
Egoitza nagusia (221)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (29)Hutsik (18)

Etxe mota

211
57
Etxea (211)Apartamentua (57)

Jabetza egoera

158
60
Jabeak (158)Alokairuan (60)Doan lagata (4)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1946-1970 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (58).[10]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik54
1919-194525
1946-197058
1971-199056
1991-200510
2006-20209

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (130). Gas sarea zen berogailu mota nagusia (92 etxebizitzatan). 163 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 87 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 108tan bi edo gehiago.[10]

Gela kopurua

1 gela0
2 gela7
3 gela40
4 gela44
5 gela edo gehiago130

Berogailu mota

92
64
53
Gas sarea (92)Fuel-olioa (11)Elektrizitatea (64)Gas botila (2)Bestelakoak (53)

Aparkalekua eta ibilgailuak

163aparkalekua
87ibilgailu 1
108ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 249 biztanleetatik 201 aktibo ziren (% 80,7), horietako 184 lanean (% 73,9) eta 17 langabezian (aktiboen % 8,5).

24915-64 urteko biztanle
% 80,7aktibo
% 73,9lanean
% 8,5langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 50,0
25-54 urte% 94,3
55-64 urte% 64,2
Gizonak% 77,9
Emakumeak% 84,3

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 42,9
BEPC, brebeta% 9,1
CAP-BEP% 9,4
Batxilergoa% 7,8
Goi-mailako +2% 0,0
Goi-mailako +3/4% 6,5
Goi-mailako +5% 10,5

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 8,5). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

48 ez-aktibotik 19 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 39,6), 13 erretiraturik zeuden (% 27,1) eta 17 bestelako ez-aktibo ziren (% 35,4).

Ez-aktiboak

% 40
% 27
% 35
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 12
% 8
% 40
% 12
% 26
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 77 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 184 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

77enplegu udalerrian
% 83,1soldatapeko
% 16,9ez-soldatapeko

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 23.710 eurokoa zen.

23.710 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 26.300 €
  1. ↑ Estazioko erregistroak 1970ko urtarrilaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 2,0 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre (2010eko ekainaren 18a), «Les types de climats en France, une construction spatiale», Cybergéo : revue européenne de géographie (Frantsesez), 501, doi:10.4000/cybergeo.23155.
  2. ↑ Dubreuil, Vincent (2022ko otsaila), «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen», La Météorologie (Frantsesez), 116, doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012.
  3. ↑ «Le climat en France hexagonale et Corse», meteofrance.com (Frantsesez).
  4. ↑ «Réglementation environnementale RE2020», ecologie.gouv.fr (Frantsesez), 2020ko azaroaren 18a.
  5. 1 2 «Station Météo-France « Asson », fiche climatologique» (PDF), data.gouv.fr (Frantsesez).
  6. 1 2 «Données changement climatique - SIM quotidienne», data.gouv.fr (Frantsesez), Météo-France.
  7. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee», www.insee.fr. 2026ko uztailaren 27an kontsultatua.
  8. ↑ «Naissances de 2008 à 2025», Insee (Frantsesez). 2016ko abuztuaren 10ean kontsultatua.
  9. 1 2 3 «Couples-Familles-Ménages en 2023», Recensement de la population (Frantsesez), INSEE, 2023.
  10. 1 2 3 «Logement en 2023», Recensement de la population (Frantsesez), INSEE, 2023.

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]