Edukira joan

Iolet

Iolet
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Auvernia-Rodano-Alpeak
DepartamenduaCantal
BarrutiAurillaceko barrutia
Kantonamenducanton of Aurillac 4
Izen ofizialaYolet
Posta kodea15130
Geografia
Koordenatuak44°55′44″N 2°31′56″E / 44.9289°N 2.5322°E / 44.9289; 2.5322
Mapa
Azalera9,82 km²
Altitudea616 m, 969 m eta 737 m
MugakideakGiou-de-Mamou, Polminhac, Saint-Étienne-de-Carlat eta Vézac
Demografia
Biztanleria596 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 293 (%48,7) (%51,3) 309 alt_right
Dentsitatea61 bizt/km²

Iolet (okzitanieraz Iolet, frantsesez eta ofizialki: Yolet) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Cantal departamenduan dago, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. Azken erroldaren arabera 596 biztanle zituen 9,82 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Giou-de-Mamou, Polminhac, Saint-Étienne-de-Carlat eta Vézac.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
YoletYolet
Població amb 747 habitants (2000)Giou-de-Mamou (1,6 km)
Població amb 1103 habitants (2000)Vézac (4,2 km)
Població amb 1113 habitants (2000)Polminhac (4,3 km)
Població amb 1079 habitants (2000)Saint-Simon (5,0 km)
Població amb 288 habitants (2000)Carlat (5,1 km)

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima erdikontinental eta mendi-ertzetako klima du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Massif Centraleko mendebaldea eta ipar-mendebaldeako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: urteko prezipitazioa 900-1500 mm artekoa, gehiena udazkenean eta neguan)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H1c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 10,1 °C-koa da, 6,2 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1352 mm-koa da, urtarrilean 12,7 euri-egun eta uztailean 8,2 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Aurillac udalerrian dago, 9,8 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 10,5 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 1134,7 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 38,1 °C-koa da, 2019ko ekainaren 27an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -24,5 °C-koa da, 1985ko urtarrilaren 9an lortua[oh 1][5].

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[6]

BiztanleriaUrtea3504004505005506006507007501750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 309 gizon, 293 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.00
1.62
 
90-94
 
0.00
1.62
 
85-89
 
0.00
1.62
 
80-84
 
0.00
8.09
 
75-79
 
6.83
4.85
 
70-74
 
6.83
1.62
 
65-69
 
3.41
3.24
 
60-64
 
3.41
4.85
 
55-59
 
6.83
8.09
 
50-54
 
6.83
6.47
 
45-49
 
5.12
8.09
 
40-44
 
5.12
8.09
 
35-39
 
1.71
12.62
 
30-34
 
15.02
3.24
 
25-29
 
13.31
6.47
 
20-24
 
5.12
0.00
 
15-19
 
3.41
3.24
 
10-14
 
5.12
8.09
 
5-9
 
3.41
8.09
 
0-4
 
8.53
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[7].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Yolet udalerrian 596 biztanle zeuden eta 261 elkarbizitza unitate[oh 2], hau da, 2,28 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren (% 35,6). Kide bakarreko elkarbizitza-unitateak % 26,1 ziren, Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[9]

596biztanle
261elkarbizitza-unitate
2,28lagun elkarbizitza-unitateko
192familia
Udalerria
% 32
% 36
% 26
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 192 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (98). Guraso bakarreko 10 familietatik 5etan ama zen guraso bakarra. 113 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 44k seme-alaba bakarra zuten etxean, 30k bi, eta 5k hiru edo gehiago.[9]

98
84
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean113
Seme-alaba bat44
Bi seme-alaba30
Hiru seme-alaba5
Lau edo gehiago0

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: enplegatuak (% 26,4), erretiratuak (% 24,5), eskulangileak (% 20,7), goi-mailako langileak (% 9,6). Talde nagusia (enplegatuak, % 26,4) Cantal departamenduko batez bestekoaren (% 15,2) gainetik dago. 5 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 1,9).[9]

Udalerria
% 10
% 10
% 26
% 21
% 24
Cantal
% 12
% 15
% 13
% 39
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 315 etxebizitza zeuden. Horietatik 261 egoitza nagusi ziren, 24 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 30 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (306), eta apartamentuak gutxi ziren (8). Egoitza nagusietatik 224 beren jabearen bizilekuak ziren, 35 alokairuan zeuden, 6 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 2 doan lagata.[10]

315etxebizitza
261egoitza nagusi
306etxe
8apartamentu

Etxebizitza multzoa

261
30
Egoitza nagusia (261)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (24)Hutsik (30)

Etxe mota

306
Etxea (306)Apartamentua (8)

Jabetza egoera

224
35
Jabeak (224)Alokairuan (35)HLM (6)Doan lagata (2)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (72).[10]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik51
1919-194512
1946-197022
1971-199072
1991-200567
2006-202037

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (151). 90 etxebizitzatan berogailu mota "bestelakoa" erabiltzen zen, INSEEk gehiago zehazten ez duena. 212 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 91 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 159tan bi edo gehiago.[10]

Gela kopurua

1 gela0
2 gela10
3 gela23
4 gela77
5 gela edo gehiago151

Berogailu mota

60
84
24
90
Gas sarea (3)Fuel-olioa (60)Elektrizitatea (84)Gas botila (24)Bestelakoak (90)

Aparkalekua eta ibilgailuak

212aparkalekua
91ibilgailu 1
159ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 378 biztanleetatik 323 aktibo ziren (% 85,4), horietako 309 lanean (% 81,7) eta 14 langabezian (aktiboen % 4,3).

37815-64 urteko biztanle
% 85,4aktibo
% 81,7lanean
% 4,3langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 56,9
25-54 urte% 96,5
55-64 urte% 76,1
Gizonak% 84,7
Emakumeak% 86,2

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 0,0
BEPC, brebeta% 0,0
CAP-BEP% 5,9
Batxilergoa% 4,9
Goi-mailako +2% 4,7
Goi-mailako +3/4% 2,0
Goi-mailako +5% 3,7

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 4,3). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

55 ez-aktibotik 21 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 38,2), 19 erretiraturik zeuden (% 34,5) eta 15 bestelako ez-aktibo ziren (% 27,3).

Ez-aktiboak

% 38
% 35
% 27
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 3]

% 12
% 18
% 30
% 30
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 56 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 309 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 4]

56enplegu udalerrian
% 55,4soldatapeko
% 44,6ez-soldatapeko

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 26.330 eurokoa zen.

26.330 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 24.820 €

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 12 komertzioetatik, 5 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[11]

2009an zeuden norbanakoentzako 7 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 igeltseroa, 1 iturgina, 2 argiketariak eta 2 ile apaindegiak.[12]

2000. urtean Yolet udalerrian 14 nekazaritza-ustiategi zeuden.

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.

  1. Estazioko erregistroak 1945ko abuztuaren 1an eta 2025ko urriaren 2an artekoak dira.
  2. INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  3. Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  4. Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Aurillac », fiche climatologique. .
  6. Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  7. «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  8. (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: Txantiloi:Gaurko data).
  9. 1 2 3 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  10. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  12. Nombre d'équipements des services aux particuliers

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]