Hongwu
Hongwu enperadorea (1328ko urriaren 21a - 1398ko ekainaren 24a), jaiotzez Zhu Yuanzhang izenekoa, Txinako Ming dinastiaren sortzaile eta lehen enperadorea izan zen, 1368tik 1398ra bitartean errege izan zena.
1328an Anhui probintziako nekazari-familia batean jaioa, Zhu Yuanzhang epidemien, goseteen eta Txinan mongoliarrek gidatutako Yuan dinastiaren agintepean izandako matxinada ugarien garaian hazi zen. 16 urte zituela, gurasoak eta anaia epidemia baten ondorioz hil zitzaizkion. Umezurtz geratu ondoren, Zhu monje hasiberri gisa bizi izan zen denbora labur batez; limosna eske ibili zen, eta herritar xeheen bizimodu gogorraren berri izan zuen. Liburuetan gehiegi oinarritzen ziren jakintsuekiko gaitzespena ere garatu zuen. 1352an, Yuan dinastiaren agintea botatzea helburu zuen Turban Gorrien matxinatu-mugimenduarekin bat egin zuen, eta azkar lortu zuen bere armadaren agintea. 1356an Nanjing hartu zuen, eta Txinako hegoaldean eskualdeko erregimen boteretsu bat eraiki zuen. Yuan dinastiaren administrazio-jardunbideak bereganatu eta gero eta zabalagoa zen bere lurraldean aplikatu zituen. Han Lin'er Turban Gorrien mugimenduaren buruzagi sinbolikoaren agintea formalki aitortzen bazuen ere, Zhu gero eta modu independenteagoan jardun zen. Beste matxino lehiakideak garaitu ondoren, Wuko errege izendatu zuen bere burua 1364an.[1][2]
1368ko hasieran Txinako hegoaldea eta erdialdea menderatzea lortu ondoren, Zhuk Wu Erresumari Da Ming izena ematea erabaki zuen; izen horrek "Distira Handia" esan nahi du. Hongwu izena hartu zuen bere aro-izen gisa, "Indar Militar Izugarria" esan nahi duena. Hurrengo lau urteetan izandako gerran, Yuan dinastiari leial zitzaizkion indar mongoliarrak kanporatu eta herrialdea bateratu zuen, baina ez zuen Mongolia konkistatzea lortu. Hongwu enperadorearen 30 urteko erregealdian, Ming Txinak hazkunde nabarmena izan zuen, eta gerra luzeen ondorioetatik suspertu zen. Enperadoreak gizartearen egituraren ulermen sakona zuen, eta erakundeak hobetzeko erreformak ezartzearen aldekoa zen. Ikuspegi hori Konfuzioren sinesmenetik aldentzen zen; izan ere, haren arabera, agintariaren jokabide moral eredugarria zen faktore garrantzitsuena. Hongwu enperadoreak, halaber, herritarren segurtasuna eta mendekoen leialtasuna lehenetsi zituen, eta pragmatismoa zein zuhurtzia erakutsi zituen gai militarretan. Diziplina zorrotzeko armada mantendu zuen, eta gerrak biztanleria zibilarengan zuen eragina ahalik eta gehien murrizteko ahaleginak egin zituen. 1398an hil zen, eta haren biloba Jianwen enperadoreak hartu zuen haren lekua. 1402an, Hongwu enperadorearen laugarren semeak, Zhu Dik, Jianwen enperadorea tronutik kendu zuen gerra zibilaren ondoren, eta tronua hartu zuen Yongle enperadore izenarekin.[3][1][4]
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- 1 2 Dreyer, Edward L. (1982), Early Ming China: A Political History (Ingelesez), Stanford University Press, ISBN 0804711054.
- ↑ Mote, Frederick Wade; Twitchett, Denis Crispin (1988), The Ming dynasty: 1368-1644, The Cambridge history of China, 7–8. lib., Cambridge university press, ISBN 978-0-521-24332-2.
{{Erreferentzia}}:|sartze-data=erabiltzeko|url=behar da (laguntza) - ↑ Chan, Hok-lam (2023ko maiatzaren 31a), «Ming Taizu's Problem with His Sons: Prince Qin's Criminality and Early-Ming Politics», Ming Taizu (r. 1368–98) and the Foundation of the Ming Dynasty in China, Routledge: VI_45–VI_104, doi:10.4324/9781003420842-6, ISBN 978-1-003-42084-2. 2026ko azaroaren 11n kontsultatua.
{{Erreferentzia}}: Erreferentzien mantentzea: lana parametroa ISBNarekin (lotura) - ↑ Farmer, Edward (1995), Zhu Yuanzhang and Early Ming Legislation: The Reordering of Chinese Society Following the Era of Mongol Rule, Sinica Leidensia, 34. lib., BRILL, ISBN 978-90-04-10391-7.
{{Erreferentzia}}:|sartze-data=erabiltzeko|url=behar da (laguntza)