Edukira joan

Garlan

Garlan
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Bretainia
Departamendua Finistère
BarrutiMorlaixeko barrutia
Kantonamenducanton of Lanmeur
AlkateaJoseph Irrien (en) Itzuli
Izen ofizialaGarlan
Posta kodea29610
Geografia
Koordenatuak48°36′04″N 3°45′26″W / 48.6011°N 3.7572°W / 48.6011; -3.7572
Mapa
Azalera13,34 km²
Altitudea18 m, 119 m eta 72 m
MugakideakSaint-Jean-du-Doigt, Plouezoc'h, Morlaix, Lanmeur eta Plouigneau
Demografia
Biztanleria1.043 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 531 (%49,5) (%50,5) 541 alt_right
Dentsitatea78 bizt/km²
garlan.fr

Garlan (bretainieraz Garlann) Bretainiako Finistère departamenduko udalerria da. Azken erroldaren arabera 1.043 biztanle zituen 13,3 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Saint-Jean-du-Doigt, Plouezoc'h, Morlaix, Lanmeur eta Plouigneau.

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima ozeaniko garbia du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima ozeanikoa du, eta Bretainiako klima-sailkapenaren arabera « Littoral doux » zonan dago[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2a zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 11,3 °C-koa da, 10,1 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 980 mm-koa da, urtarrilean 15,6 euri-egun eta uztailean 7,9 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Pleyber-Christ udalerrian dago, 13,3 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 11,7 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 1101,6 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 40,3 °C-koa da, 2022ko uztailaren 18an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -8,3 °C-koa da, 1997ko urtarrilaren 2an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 11,5 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (16,8 °C) eta hotzena otsaila (7,0 °C). Urteko prezipitazioa 1126 mm-koa da; hilabeterik euritsuena abendua da (144 mm) eta lehorrena ekaina (61 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,24 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (10,8 °C) baino 1,4 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2014, 2020, 2022, 2023 eta 2025. Urterik beroena 2023 izan zen (12,7 °C) eta hotzena 1963 (9,8 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Garlan)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 7.1 7.0 8.3 9.7 12.6 15.2 16.8 16.8 15.0 12.5 9.7 7.7 11.5
Pilatutako prezipitazioa (mm) 130 110 79 82 71 61 62 66 72 117 134 144 1126
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (10,8 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+0,8+0,8+0,9+1,0+1,0+1,0+0,6+0,7+0,3+0,4+0,8+0,4
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 20 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (10,8 °C)
+2 °C−2 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

BiztanleriaUrtea600700800900100011001200130014001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 541 gizon, 531 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.00
0.92
 
90-94
 
0.94
1.85
 
85-89
 
1.88
0.92
 
80-84
 
2.82
0.92
 
75-79
 
3.01
8.69
 
70-74
 
3.95
5.73
 
65-69
 
4.90
2.96
 
60-64
 
6.78
3.88
 
55-59
 
5.84
7.58
 
50-54
 
1.88
9.43
 
45-49
 
12.43
8.50
 
40-44
 
8.66
3.70
 
35-39
 
6.78
5.73
 
30-34
 
3.95
4.81
 
25-29
 
7.72
4.62
 
20-24
 
4.90
13.12
 
15-19
 
5.65
8.32
 
10-14
 
6.59
4.62
 
5-9
 
6.59
3.70
 
0-4
 
4.71
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[7].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Garlan udalerrian 1.040 biztanle zeuden eta 434 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,40 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena seme-alabekin bizi ziren bikoteak ziren (% 36,9). Kide bakarreko elkarbizitza-unitateak % 27,4 ziren, Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[9]

1.040biztanle
434elkarbizitza-unitate
2,40lagun elkarbizitza-unitateko
315familia
Udalerria
% 37
% 26
% 9
% 27
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 315 familia zeuden, eta horien artean seme-alabak etxean zituzten bikoteak ziren ugarienak (160). Guraso bakarreko 40 familietatik 30etan ama zen guraso bakarra. 145 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 77k seme-alaba bakarra zuten etxean, 70k bi, eta 23k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 160 bikoteetatik 5tan (% 3,1) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.[9]

114
160
40
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean145
Seme-alaba bat77
Bi seme-alaba70
Hiru seme-alaba23
Lau edo gehiago0

15 urte edo gehiago zituzten 847 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 4,2 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 42,9. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 25-39 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 81,2).[9]

Bakarrik bizi da
15-24% 4
25-39% 4
40-54% 11
55-64% 22
65-79% 20
80 +% 43
Bikotean bizi da
15-24% 8
25-39% 81
40-54% 78
55-64% 72
65-79% 76
80 +% 40

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 45,8 ezkonduta zegoen, eta beste % 21,1 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 12,4 izatezko bikotean eta % 8,7 PACS bidez lotuta). % 22,4 ezkongabeak ziren, % 5,8 alargunak eta % 4,8 dibortziatuak.[9]

Ezkonduta% 45,8
Ezkongabea% 22,4
Izatezko bikotean% 12,4
PACS bidez lotuta% 8,7
Alarguna% 5,8
Dibortziatuta% 4,8

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 30,4), erdi-mailako lanbideak (% 16,8), eskulangileak (% 12,9), enplegatuak (% 11,8). Talde nagusia (erretiratuak, % 30,4) Finistère departamenduko batez bestekoaren (% 35,9) azpitik dago. 21 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 4,8).[9]

Udalerria
% 9
% 9
% 17
% 12
% 13
% 30
Finistère
% 10
% 15
% 14
% 14
% 36
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 500 etxebizitza zeuden. Horietatik 432 egoitza nagusi ziren, 24 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 45 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (487), eta apartamentuak gutxi ziren (12). Egoitza nagusietatik 352 beren jabearen bizilekuak ziren, 72 alokairuan zeuden, 21 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 8 doan lagata.[10]

500etxebizitza
432egoitza nagusi
487etxe
12apartamentu

Etxebizitza multzoa

432
45
Egoitza nagusia (432)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (24)Hutsik (45)

Etxe mota

487
Etxea (487)Apartamentua (12)

Jabetza egoera

352
72
Jabeak (352)Alokairuan (72)HLM (21)Doan lagata (8)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (120).[10]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik61
1919-194534
1946-197045
1971-1990120
1991-200577
2006-202084

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (275). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (181 etxebizitzatan). 361 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 142 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 271tan bi edo gehiago.[10]

Gela kopurua

1 gela1
2 gela13
3 gela50
4 gela93
5 gela edo gehiago275

Berogailu mota

60
181
175
Gas sarea (1)Fuel-olioa (60)Elektrizitatea (181)Gas botila (14)Bestelakoak (175)

Aparkalekua eta ibilgailuak

361aparkalekua
142ibilgailu 1
271ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 647 biztanleetatik 516 aktibo ziren (% 79,8), horietako 482 lanean (% 74,5) eta 33 langabezian (aktiboen % 6,4).

64715-64 urteko biztanle
% 79,8aktibo
% 74,5lanean
% 6,4langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 50,8
25-54 urte% 95,2
55-64 urte% 59,6
Gizonak% 80,3
Emakumeak% 78,9

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 15,8
BEPC, brebeta% 12,5
CAP-BEP% 5,1
Batxilergoa% 8,5
Goi-mailako +2% 8,9
Goi-mailako +3/4% 1,3
Goi-mailako +5% 1,9

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 6,4). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

132 ez-aktibotik 55 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 41,7), 40 erretiraturik zeuden (% 30,3) eta 36 bestelako ez-aktibo ziren (% 27,3).

Ez-aktiboak

% 42
% 30
% 27
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 8
% 13
% 26
% 20
% 29
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 217 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 482 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

217enplegu udalerrian
% 77,4soldatapeko
% 22,1ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 25.780 eurokoa zen.

25.780 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 26.210 €
  1. ↑ Estazioko erregistroak 1994ko martxoaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 2,3 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre (2010eko ekainaren 18a), «Les types de climats en France, une construction spatiale», Cybergéo : revue européenne de géographie (Frantsesez), 501, doi:10.4000/cybergeo.23155.
  2. ↑ Dubreuil, Vincent (2022ko otsaila), «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen», La Météorologie (Frantsesez), 116, doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012.
  3. ↑ «Le climat en France hexagonale et Corse», meteofrance.com (Frantsesez).
  4. ↑ «Réglementation environnementale RE2020», ecologie.gouv.fr (Frantsesez), 2020ko azaroaren 18a.
  5. 1 2 «Station Météo-France « Pleyber-Christ Sa », fiche climatologique» (PDF), data.gouv.fr (Frantsesez).
  6. 1 2 «Données changement climatique - SIM quotidienne», data.gouv.fr (Frantsesez), Météo-France.
  7. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee», www.insee.fr. 2026ko uztailaren 27an kontsultatua.
  8. ↑ «Naissances de 2008 à 2025», Insee (Frantsesez). 2016ko abuztuaren 10ean kontsultatua.
  9. 1 2 3 4 5 «Couples-Familles-Ménages en 2023», Recensement de la population (Frantsesez), INSEE, 2023.
  10. 1 2 3 «Logement en 2023», Recensement de la population (Frantsesez), INSEE, 2023.

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]