Edukira joan

Ganaltze

Ganaltze
 Nafarroa Garaia, Euskal Herria
  
Mapa
Kokapena
Herrialdea Nafarroa Garaia
EskualdeaPirinioak
UdalerriaGaloze
Administrazioa
Motaherri hustu
Izen ofiziala Canales / Ganaltze
Posta kodea31451
Herritarraganalztar
Geografia
Koordenatuak42°46′51″N 1°06′45″W / 42.78071729°N 1.11247641°W / 42.78071729; -1.11247641
Garaiera698 metro
Distantzia70,9 km (Iruñetik)

Ganaltze[1][a] Zaraitzuko Galoze udalerriko herri hustu bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Pirinioak eskualdean.

1427n jada despopulatu bezala agertzen zen. Bere lurrak Zaraitzuko Unibertsitatera pasa ziren, eta ondoen Galozeko Udalara.

Zaraitzun kokatuta da, Atabea kiñoian. Bertako biztanleak ganalztarrak ziren.

Ganaltze toponimoa beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:

Gainera, toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:[2]

  • Canales (1366)
  • Garrares (1534)
  • Gavares (1567)
  • Canales (1695)
  • Canales (1704)
  • Canales (1800)
  • Ganaltze (1975)

Ganaltzeko armarria Zaraitzuko armarria da. Armarri honek honako blasoi hau du:[3]

« Hondo gorri batez eta aurrean otso beltz batez osatuta dago, urrezko azazkalekin eta ahoan arkume zuri batekin, urrezko adar eta apatxekin. »

Ganaltzeko bandera Zaraitzuko bandera da. Armarria, gainean kasket bat eta bi aldeetan lanbrekinak dituela irudikatzen da, baita azpian "Azkenean konta" goiburua duela ere. Bandera honek Zaraitzuko armarri eskuinerantz biratzea dauka San Andresen gurutze gorri baten gainean, hiruki berdez inguratua. Bandera hau bera da Zaraitzu osatzen duten herri guztientzat, Otsagabiarentzat izan ezik; izan ere, herri honek bandera bera erabiltzen du, baina hiruki urdinak ditu.

Ganaltze Zaraitzun barruan dago. Ibar hau Pirinioetako ibarra da, Aezkoa eta Erronkaribar artekoa. Ibarra zeharkatzen du Zaraitzu ibaiak, Irati ibaiaren adarrak.

Inguru naturala eta kokapena

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Iruñea Nafarroako hiriburutik 71 kilometrora kokatzen da Zangozako merindadearen ipar-ekialdeko muturrean eta Zaraitzun, Pirinioetatik gertu. Herria NA-178 errepideak zeharkatzen du bai eta, iparraldetik hegoaldera, Zaraitzu ibaiak ere. Aretako mendilerroak herria mugatzen du mendebaldean, Erremendia eta Beiegu ttonttorrak tartean.

Klima eta landaredia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Izizeren behealdeko guneetan, mediterraneoaren antzeko klima dago, eta gune altuetan, atlantiar motako klima. Oro har, bi klimak nahasten diren arren, batez besteko tenperatura aldakorra da puntu batetik bestera, 6º eta 10º bitartekoa. Prezipitazioa, berriz, 900 eta 1200mm ingurukoa da, eta urteroko egun euritsuak 115 dira, batez beste.

Jatorrizko landaredia pinu basatiek osatzen dute, basoen azaleraren %51,6. Basoak, oro har, udalerriaren ekialdean daude, eta pinuez gain, haritzak eta pagoak ere badaude, azken bi espezie hauek, gunerik euritsuenetan kokatzen dira. Birlandatutako espezieen artean, haritz amerikarra eta Austriako pinu beltza daude.

Estazio meteorologikoak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Zaraitzun dagoen Ezpartza udalerrian, itsasoaren mailatik 695 metrora, Nafarroako Gobernuak 1974n jarritako estazio meteorologikoa dago.[4]

    Datu klimatikoak (Ezpartza, 1974-2020)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) 19.0 23.0 25.0 28.0 32.0 36.0 38.0 38.0 35.0 29.0 23.0 21.0 38
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 8.2 9.6 12.6 14.2 18.7 23.5 26.8 26.6 22.6 17.4 11.7 8.6 16.7
Batez besteko tenperatura (ºC) 3.4 4.3 6.8 8.7 12.6 16.6 19.2 19.1 15.6 11.6 6.8 4.1 10.7
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) -1.3 -1.0 1.0 3.2 6.6 9.7 11.5 11.5 8.5 5.8 2.0 -0.4 4.8
Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) -17.0 -14.0 -13.0 -4.0 -2.0 1.0 3.0 0.0 0.0 -3.0 -10.0 -13.0 -17
Batez besteko prezipitazioa (mm) 106.8 99.9 88.5 124.4 101.6 64.1 45.4 51.2 79.7 122.1 136.5 139.0 1159.2
Prezipitazio maximoa 24 ordutan (mm) 63.5 51.0 55.7 45.4 42.7 53.0 57.4 82.0 76.0 111.2 77.0 74.2 111.2
Prezipitazio egunak (≥ 1 mm) 13.4 11.7 12.1 15.5 15.9 10.1 7.7 8.4 10.1 14.2 14.6 13.8 147.5
Elur egunak (≥ 1 mm) 4.8 5.2 3.7 2.7 0.5 0.0 0.0 0.0 0.0 0.1 1.9 4.1 23.1
Iturria: Nafarroako klimatologia zerbitzua[5]


Zaraitzuko antzinako lekua. Uskartzetik hurbil zegoen, Galoze eta Zerrenkanogoitiren ondoan. 1366an su kapare bakarra zuen. Hurrengo mendearen hasieran despopulatu egin zen.[6]

  1. ↑ /ganált͡s̻e/ ahoskatua (laguntza)
    Azentua: zorrotza bigaren silaban

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Euskaltzaindia: Euskal Onomastikaren Datutegia.
  2. ↑ «Ganaltze - Lekuak - EODA», www.euskaltzaindia.eus. 2021eko abuztuaren 30ean kontsultatua.
  3. ↑ Otazu Ripa, Jesús Lorenzo (1977), Heraldica municipal, merindad de Sangüesa (I) : Abaurrea-Izalzu, Diputación Foral de Navarra, Dirección de Turismo, Bibliotecas y Cultura Popular, ISBN 84-235-0076-4, OCLC 911388951. 2021eko abuztuaren 31n kontsultatua.
  4. ↑ Meteo Navarra, «Estazioko datuak - Ezpartza», meteoeu.navarra.es. 2021eko irailaren 1ean kontsultatua.
  5. ↑ Ezpartzako estazioko balio klimatologikoak, Nafarroako Gobernua. 2020ko abuztuaren 24an kontsultatua.
  6. ↑ Nafarroako Entziklopedia Handia | GANALTZE. 2022ko otsailaren 15ean kontsultatua.

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]