Eulate

Biztanleria-piramidea 2025; Guztira: 150 gizon, 128 emakume
	Iturria: Nafarroako Estatistika Institutua / Instituto Nacional de Estadística

Eulate
	Nafarroa Garaia, Euskal Herria
Kokapena
Herrialdea	Euskal Herria
Lurraldea	Nafarroa Garaia
Merindadea	Lizarra
Eskualdea	Lizarraldea (Ameskoagoiena ibarra)
Administrazioa
Estatua	Espainia
Erkidegoa	Nafarroa
Izen ofiziala	Eulate
Alkatea	Beñat Ruiz de Larramendi Lopez; (Agrupacion Electoral Eulate)
Posta kodea	31271
INE kodea	31100
Herritarra	eulatear
Geografia
Koordenatuak	42°46′35″N 2°12′22″W / 42.7764°N 2.2062°W
Azalera	8 km²
Garaiera	721 metro
Demografia
Biztanleria	278 (2025: 7)
Dentsitatea	26,39 bizt/km²
Zahartzea	% 20,42
Ugalkortasuna	‰ 14,93
Ekonomia
Jarduera	% 78,57 (2011)
Desberdintasuna	% 0 (2011)
Langabezia	% 11,61 (2013)
Euskara
Euskaldunak	% 19.9 + % 16.7 hartzaile (2021)
Kaleko erabilera	%
Datu gehigarriak
Webgunea	http://www.eulate.es

Eulate^[4] ([eulate]) Nafarroa Garaiko mendebaldeko udalerria da, Lizarrako merindadekoa. Iruñetik 70 kilometro dago. 278 biztanle zituen 2025. urteko erroldaren arabera.

Geografia

Kokapena eta inguru naturala

Herria Nafarroa Garaiko mendebaldean dago, Urbasa mendilerroaren hegoaldean, NA-7185 errepidean. Eulatek Urbasako mendilerroarekin egiten du muga iparraldean, Ameskoabarrenekin ekialdean, Aranaratxerekin mendebaldean, eta Lanarekin hegoaldean.

Eulatek hiru auzo ditu: Erdigunekoa elizaren inguruan, ekialdean Copalacioko auzoa, eta mendebaldean Gonea. Urbasako mendilerroaz gain, Lokizgo mendilerroa ere udalerritik gertu dago.

Klima eta landaredia

Udalerriaren iparraldean klima atlantikoa eta azpiatlantikoa nagusitzen da; herrigunean eta Eulateko gunerik beherenetan, berriz, ezaugarri mediterraneoak dauzka. Urteko batez besteko tenperatura 8 eta 10 gradu bitartekoa da, eta prezipitazioak 1.000 eta 1.400 mm artekoak, ugariagoak iparraldeko mendietan. Urteko egun euritsuak 120 inguru izaten dira.

Herriaren inguruko basoetan, haritz eta ametzak dira espezierik ohikoenak, guztira 652 hektarea hartzen baitute. Horrez gain, iparraldean pagoak ere badira.

Udalerri mugakideak

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Ameskoabarrena eta Aranaratxe.

Mapa — Eulate eta ondoko udalerrien arteko muga administratiboak.

Demografia

Oharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.

Hazkunde begetatiboa

Urtea	2008	2009	2010	2011	2012	2013	2014	2015	2016	2017	2018	2019	2020	2021	2022	2023	2024
Hazkunde begetatiboa	3	−5	−1	−8	−9	−4	−6	−4	−6	−3	0	−3	−5	−6	−4	−4	−1

Honakoa hazkunde begetatiboa erakusten duen grafiko bat da, hau da, urte batean jaiotakoei hildakoak kentzearen emaitza. Datuak Nastat erakundeak eskaintzen ditu^[5] eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.

Batez besteko adina

Urtea	2003	2004	2005	2006	2007	2008	2009	2010	2011	2012	2013	2014	2015	2016	2017	2018	2019	2020	2021	2022	2023	2024	2025
Batez besteko adina	47,95	48,76	49,79	50,59	50,03	50,92	50,62	50,53	49,44	49,07	49,67	50,28	50,26	50,92	51,2	51,98	52,03	52,73	52,79	52,3	53,07	53,96	54,74

Honakoa batez besteko adina erakusten duen grafiko bat da, hau da, urte batean jaiotakoei hildakoak kentzearen emaitza. Datuak Nastat erakundeak eskaintzen ditu^[6] eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.

Politika

Udaletxea

Eulateko udaleko idazkaria, Larragoa eta Aranaratxeko idazkari ere bada.

HELBIDEA: Kale Nagusia, 156

Udal hauteskundeak

2023ko udal hauteskundeetara hautagai-zerrenda bakarra aurkeztu zuten Eulaten: Agrupacion Electoral Eulate. Zerrenda horretako burua, Beñat Ruiz de Larramendi, da herriko alkatea.^[7]^[8]

Alkateak

Hauek izan dira Eulateko azken alkateak:

Alkatea	Agintaldi hasiera	Agintaldi amaiera	Alderdia^[9]
Francisco Javier Perez Martinez^[9]	1979	1983		Isasia
Juan San Perez^[9]	1983	1987		Independenteak
Luis Javier Garcia de Eulate Garcia de Eulate^[9]	1987	1991		Independenteak
Luis Javier Garcia de Eulate Garcia de Eulate^[9]	1991	1995		Agrupacion Electoral Eulate
Juan Ignacio Garcia de Eulate Corres^[9]	1995	1997 ^a		Agrupacion Electoral Eulate
Pedro Antonio Ruiz de Larramendi Garcia^[9]	1997	1999		Agrupacion Electoral Eulate
Pablo Garcia de Eulate Garcia de Eulate^[9]	1999	2003		Agrupacion Electoral Eulate
Angel Maria Martinez Remiro^[9]	2003	2007		Agrupacion Electoral Eulate
Juan Ignacio Ruiz de Larramendi Mugica ^[9]	2007	2011		Agrupacion Electoral Eulate
Juan Ignacio Ruiz de Larramendi Mugica^[9]	2011	2015		Agrupacion Electoral Eulate
Juan Ignacio Ruiz de Larramendi Mugica^[9]	2015	2019		Agrupacion Electoral Eulate
Idoya Martinez de la Hidalga Jauregui^[9]	2019	2023		Agrupacion Electoral Eulate
Beñat Ruiz de Larramendi Lopez^[10]^[7]^[11]	2023	Jardunean		Agrupacion Electoral Eulate

^a Alkateak ez zuen legegintzaldia bukatu.

Azpiegitura eta garraioak

Automoviles Urederra autobus konpainiak Eulate Lizarrarekin batzen du. Autobus lineak, honako ibilbidea egiten du:

Larraona - Aranaratxe - Eulate - Zudaire - Barindano - Etxabarri - eta Lizarra

Zerbitzuak

Antzin-Ameskoako Zerbitzu Sozialen Mankomunitatea, zaborra bildu, ura hornitu eta bestelako zerbitzuez arduratzen da Eulate eta eskualdeko beste hainbat herritan.

Euskara

1986ko Euskararen Foru Legearen arabera, Eulate eremu ez-euskalduneko udalerria zen, eta hori zela-eta, hizkuntza ofizial bakarra gaztelania zen. 2017ko ekainaren 22an Nafarroako Parlamentuak eremu mistora pasatzea erabaki zuen, beste 43 udalekin batean.^[14]

2023an aurkitu zen Eulateko dotrina, Juan Migel Gartzia de Bakedanok XVIII. mendearen bukaeran edo XIX.aren hasieran idatzitakoa. Testu horrek frogatzen du garai hartan bazirela euskaldunak Ameskoan, nahiz eta, ordurako, elebidunak ziren segur aski, eta euskara itzaltzen ari zen. Izan ere, bestelako iturriei esker, jakina zen 1800. urtean Aranaratxeko Fernando Albizu Iturmendin apez aritzeko egokitzat jo zutela, besteak beste, euskaraz zekielako. Hartara, dudarik ez dago etxetik zekarrela euskara, hangoa baitzuen familia, eta Araban ibili zenean ere hango parrokietan erabili zuela, herri horiek orduan euskaldunak ziren-eta.^[12]

Ameskoan, Larragoa lehentxeago erdaldundu zela dirudi, baina Eulatek, Burundarekiko loturaz edo, hobeki eutsi bide zion hizkuntzari. Bestalde, Bonaparte printzeak Bruno Etxenikeri 1863ko apirilaren 7an idatzi zion gutunean ziotsonez (frantsesetik itzulia): "Ziurtatu didate Lizarrako partidu osoan Ameskoabarrengo herri hauetan baino ez dutela pertsona batzuek oraindik euskaraz egiten: Eulate, San Martin, Ekala, Bakedao, Zudairi, Gollano, Urra, Barindano, Artatza".^[12]

Eulateko dotrinak, bada, Eulaten euskara bizi zela erakusteaz gain, euskara hori nolakoa zen jakiten ere lagundu du. ^[13]

Ondasun nabarmenak

Balbino García de Albizu etnografo eta dibulgatzailea. (Arg: Dani Blanco, Argia,
San Martin Tourskoaren eliza, XVI. mendean harriz eginiko eraikina da, baina ondorengo mendeetan, eta XVIII. mendean aldaketa sakonak jasan zituen dorre eta teilatuan. Udalerriak baditu beste baseliza batzuk: San Joan Bataiatzailearen baseliza aurregotikoa, XIII. mendean eraikia, eta Nunilo eta Alodia Sainduen omenezko baselizak, biak XVI. mendekoak.
Eulateko jauregia, XVI. mendean eraiki eta 1835 suntsitutako jauregia. Gaur egun, jauregiaren arrastoak babesturik daude. Bertan, XIV mendeko iturriek gotorlekua bazegoela aipatzen dute, Alvarez de Eulate leinuarena.
Hipolitoren etxea, dorretxea

Eulatear ospetsuak

Juan Eulate (1583-1655), militarra.
Juan Migel Gartzia de Bakedano (1739-1820), apaiz eta idazlea.

Erreferentziak

1 2 3 4 5 Euskal Herriari Begira. Udalbiltza.
↑ Euskararen Adierazle Sistema. Euskara-gaitasuna adinaren eta sexuaren arabera. EAE (eskualdeka/udalerrika). Eusko Jaurlaritza.
↑ «Kaleko erabilera herrialdez herrialde» Euskararen erabilera (Wikipedia).
↑ Euskaltzaindia. 155. araua: Nafarroako udal izendegia. .
↑ «Indicadores municipales - Nastat» Nafarroa.eus (kontsulta data: 2026-08-03).
↑ «Indicadores municipales - Nastat» Nafarroa.eus (kontsulta data: 2026-08-03).
1 2 (Gaztelaniaz) «Los vecinos de 54 ayuntamientos ya saben quién será su alcalde al concurrir solo una candidatura» Diario de Noticias de Navarra 2023-04-26 (kontsulta data: 2025-03-17). Aipuaren errorea: Invalid <ref> tag; name ":5" defined multiple times with different content.
↑ 38 udalek eta 77 kontzejuk ez dute hauteskunderik egingo hautagaitzarik ez dutelako. fnmc.es (kontsulta data: 2023-12-1).
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 (Gaztelaniaz) «Base de datos de Alcaldes y Concejales: Ministerio de Política Territorial y Función Pública.» www.mptfp.gob.es (kontsulta data: 2020-04-30).
↑ «Toki entitateen gida» Nafarroako Udal eta Kontzejuen Federazioa (kontsulta data: 2025-03-29).
↑ (Gaztelaniaz) «Todos los alcaldes y alcaldesas de Navarra, pueblo a pueblo» Diario de Noticias de Navarra 2023-06-18 (kontsulta data: 2025-03-18).
1 2 3 Santazilia, Elaitz. Ameskoako euskaraz idatzitako testu zahar bat agertu da. Argia, 2023ko azaroak 27, CC BY-SA, argia.eus (kontsulta data: 2023-11-29).
1 2 Santazilia, Ekaitz. «Eulate euskaldun XVIII. mendean (edo)» Euskera (Euskaltzaindia) 68.
↑ Nafarroako 44 herri eremu mistora igaro dira. Eitb, 2017ko ekainak 22, eitb.eus (kontsulta data: 2023-11-30).

Bibliografia

García de Albizu, Balbino; Aranzadi, Telesforo de. (2010). Conociendo el pasado amescoano. Lamiñarra ISBN 978-84-613-9872-0.

Ikus, gainera

Kanpo estekak

(Gaztelaniaz) Eulateri buruzko informazioa Turismo Navarra webgunean.^{[Betiko hautsitako esteka]}
(Gaztelaniaz) Eulateri buruzko informazioa Nafarroako gobernuaren webgunean.
Auzo Erdia kalearen ikuspegia Google Street View-n.

Datuak: Q1641873
Multimedia: Eulate / Q1641873
Liburuak: Euskal Herriko bidaia-gida/Herriz herri/Eulate

Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Euskal Herriko Wikiatlasa

[Udalbiltza-1] 1 2 3 4 5 Euskal Herriari Begira. Udalbiltza.

[2] Euskararen Adierazle Sistema. Euskara-gaitasuna adinaren eta sexuaren arabera. EAE (eskualdeka/udalerrika). Eusko Jaurlaritza.

[Erabilera-3] «Kaleko erabilera herrialdez herrialde» Euskararen erabilera (Wikipedia).

[4] Euskaltzaindia. 155. araua: Nafarroako udal izendegia. .

[5] «Indicadores municipales - Nastat» Nafarroa.eus (kontsulta data: 2026-08-03).

[6] «Indicadores municipales - Nastat» Nafarroa.eus (kontsulta data: 2026-08-03).

[:5-7] 1 2 (Gaztelaniaz) «Los vecinos de 54 ayuntamientos ya saben quién será su alcalde al concurrir solo una candidatura» Diario de Noticias de Navarra 2023-04-26 (kontsulta data: 2025-03-17). Aipuaren errorea: Invalid <ref> tag; name ":5" defined multiple times with different content.

[8] 38 udalek eta 77 kontzejuk ez dute hauteskunderik egingo hautagaitzarik ez dutelako. fnmc.es (kontsulta data: 2023-12-1).

[:0-9] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 (Gaztelaniaz) «Base de datos de Alcaldes y Concejales: Ministerio de Política Territorial y Función Pública.» www.mptfp.gob.es (kontsulta data: 2020-04-30).

[10] «Toki entitateen gida» Nafarroako Udal eta Kontzejuen Federazioa (kontsulta data: 2025-03-29).

[11] (Gaztelaniaz) «Todos los alcaldes y alcaldesas de Navarra, pueblo a pueblo» Diario de Noticias de Navarra 2023-06-18 (kontsulta data: 2025-03-18).

[argia-12] 1 2 3 Santazilia, Elaitz. Ameskoako euskaraz idatzitako testu zahar bat agertu da. Argia, 2023ko azaroak 27, CC BY-SA, argia.eus (kontsulta data: 2023-11-29).

[:1-13] 1 2 Santazilia, Ekaitz. «Eulate euskaldun XVIII. mendean (edo)» Euskera (Euskaltzaindia) 68.

[14] Nafarroako 44 herri eremu mistora igaro dira. Eitb, 2017ko ekainak 22, eitb.eus (kontsulta data: 2023-11-30).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]