Edukira joan

Etxauri

Etxauri
 Nafarroa Garaia, Euskal Herria

Bandera

Etxauriko armarria
Armarria


Mapa
Kokapena
Herrialdea Euskal Herria
Lurraldea Nafarroa Garaia
Merindadea Iruñea
EskualdeaIruñerria
Administrazioa
Estatua Espainia
Erkidegoa Nafarroa
Izen ofiziala Etxauri
AlkateaIdoia Aritzala Etxarren
(EHBildu)
Posta kodea31174
INE kodea31085
Herritarraetxauriar
Geografia
Koordenatuak42°47′38″N 1°47′24″W / 42.793888888889°N 1.79°W / 42.793888888889; -1.79
Azalera13,64 km²
Garaiera410 metro
Distantzia13 km (Iruñetik)
Demografia
Biztanleria671 (2025:  9)
alt_left 321 (%47,6) (%52,4) 353 alt_right
Dentsitatea0,49 bizt/km²
Euskara
Euskaldunak[1]% 30.3 + % 15.4 hartzaile (2021)
Kaleko erabilera [2]% 
Etxauri 21-3-24

Etxauri[3] ([etʃa.uɾi]) Nafarroa Garaiko erdialdean dagoen udalerri bat da, Iruñerrian kokatua. Iruñetik 13 kilometrora dago, eta 674 biztanle zituzten 2025. urtean.

Iruñerriko Mankomunitatea, zaborra biltzeaz, ur-horniduraz eta bestelako zerbitzuak eskaintzeaz arduratzen da, Iruñea inguruko gune metropolitarreko beste hainbat herritan bezala.

Etxauri Iruñeko merindadearen hegoaldean kokatzen da Lizarrako merindadearen ondoan. Arga ibaiak udalerria zeharkatzen du. Herrira heltzeko Oltza Zendeako Ibero kontzejutik, Ziritzara doan errepidea hartu behar da.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Mugakide ditu iparraldean Oltza, hegoaldean Ziritza eta Zabaltza, ekialdean Zizur Zendea, eta mendebaldean Goñerri eta Gesalatz.

Etxauriko Otazu izeneko gunean, itsasoaren mailatik 387 metrora dago eta Nafarroako gobernuak 1976an jarritako estazio meteorologikoa dago.[4]


Etxauri ibarraren ikuspegia.

Historiaurreko hainbat aztarna aurkitu dira baina Etxauriri buruzko lehen dokumentu ofiziala 1055. eta 1069. urte artekoa da. Erdi Aroan zehar, erregearen bizitoki izan zen eta Iruñeko katedralak ondasunak izan zituen Etxaurin. Horren ondoren, XIX. mendera arte, nobleziaren jaurerria izan zen. 1846. urtean, Nafarroan egin administrazio aldaketekin, herriak Etxauribar izeneko ibarra utzi eta udalerri independentea bihurtu zen. Ibarra osatzen zuten gainontzeko bederatzi herriek ere independentzia eskuratu zuten.

1896an lehendabizikoz agertu zen mahats-zorria Nafarroa Garaian, Etxaurin hain zuzen ere. Buztin-lurrek eta uda beroek bertatik hiru aldetara zabaldu zuten intsektua.[5][6]

Biztanleriaren tamainaUrtea350400450500550600650700189019201950198020102040EtxauriBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 353 gizon, 321 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
100+
 
0.00
0.00
 
95-99
 
0.31
0.00
 
90-94
 
0.62
0.85
 
85-89
 
1.56
1.13
 
80-84
 
2.18
5.38
 
75-79
 
2.18
5.67
 
70-74
 
6.54
7.37
 
65-69
 
6.85
6.80
 
60-64
 
8.41
8.78
 
55-59
 
8.10
6.80
 
50-54
 
9.03
7.37
 
45-49
 
8.10
6.23
 
40-44
 
8.72
6.23
 
35-39
 
5.30
5.67
 
30-34
 
2.80
5.95
 
25-29
 
3.43
5.10
 
20-24
 
3.43
5.95
 
15-19
 
5.61
5.10
 
10-14
 
6.54
7.37
 
5-9
 
7.17
2.27
 
0-4
 
3.12
Iturria: Nafarroako Estatistika Institutua / Instituto Nacional de Estadística
Hazkunde begetatiboa
Hazkunde begetatiboa (pertsonak)Urtea−4−202468200820112014201720202023EtxauriHazkunde begetatiboa
Urtea20082009201020112012201320142015201620172018201920202021202220232024
Hazkunde begetatiboa 767−32−204262−2−411−1−2
Honakoa hazkunde begetatiboa erakusten duen grafiko bat da, hau da, urte batean jaiotakoei hildakoak kentzearen emaitza. Datuak Nastat erakundeak eskaintzen ditu[7] eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.
Batez besteko adina
AdinaUrtea4040,54141,54242,54343,544200320072011201520192023EtxauriBatez besteko adina
Urtea20032004200520062007200820092010201120122013201420152016201720182019202020212022202320242025
Batez besteko adina 41,4241,4141,3441,2741,3640,740,6140,4740,9641,5242,0342,0542,3742,4642,743,1242,8743,1343,643,7343,3843,4943,8
Honakoa batez besteko adina erakusten duen grafiko bat da. Datuak Nastat erakundeak eskaintzen ditu[8] eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 26,3 udalerri berean jaioak ziren[9], probintziako batez bestekoaren (% 37,3) azpitik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak (EAE barne) % 15 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 7,1 —probintzian % 19,8—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Nafarroako mapa
Udal
Prob
Best
Udalerri berean · % 26,3Probintzia berean · % 51,6Beste erkidegoa · % 15Estatutik kanpo · % 7,1
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Biztanleria atzerritarra

Espainiar estatutik kanpo jaiotako 48 biztanleren artean, gehienak Amerikan jaioak dira (% 52,1)[10]. Jaiotza herrialde nagusiak Maroko, Paraguai, Brasil dira.

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Amer
Euro
Afri
Amerika · % 52,1Europa · % 33,3Afrika · % 14,6
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 394 etxebizitza zeuden: 269 (% 68,3) nagusiak eta 125 (% 31,7) ez-nagusiak.[11]

Tasazio-datuen arabera, 2023an udalerrian tasatutako etxebizitzen batez besteko prezioa 1.573 €/m²-koa zen (desbideratze tipikoa: 668 €/m²), eta prezio-tarte ohikoena 1.200-1.400 €/m² artekoa. Tasatutako etxebizitzen batez besteko azalera 198 m²-koa zen. 2022tik 2023ra % 82,9 igo zen (860 €/m²). Balio hori Nafarroako udalerrien medianaren (891 €/m²) % 76,5 gainetik zegoen.[12]

394etxebizitza
269etxegune
1.573€/m² batez beste (2023) Nafarroako mapa

Etxebizitza multzoa Nafarroako mapa

269
125
Etxebizitza nagusia (269)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (125)

Guztira 269 etxegune zeuden, eta horietatik 82 (% 30,5) pertsona bakarrekoak ziren.[13]

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 182
2 pertsona67
3 pertsona66
4 pertsona40
5 edo gehiago14

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 555 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 49,5 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 20,0; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 21,1; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 9,4.[14] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 45,9 zen 2021ean eta % 49,5 2024an; beraz, 3,7 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 9,9 izatetik % 9,4 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 52,6 ziren, eta gizonen artean % 46,7; 5,9 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 7,8 eta gizonen % 10,8 ziren.

555biztanle 15 urte edo +, 2024
% 49,5goi-mailako ikasketak+3,7 puntu 2021etik mapa
% 9,4lehen hezkuntza edo gutxiago−0,5 puntu 2021etik mapa
% 11,5ikasten ari dira, 2024
% 9,4
% 21,1
% 20,0
% 49,5
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 9,4Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 21,1Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 20,0Goi-mailako ikasketak · % 49,5
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Nafarroako mapa

Xeheago, goi-mailako ikasketak zituztenen % 66,5 unibertsitate-tituludunak ziren (gradua, diplomatura, lizentziatura, masterra edo doktoretza), eta % 33,5 goi-mailako lanbide-heziketakoak. Guztira, 8 pertsonak zuten doktore-titulua. Bigarren etapakoen artean, batxilergoa zutenak % 50,5 ziren, eta erdi-mailako lanbide-heziketa zutenak % 49,5. Ikasketarik gabekoak, azkenik, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 0,9 ziren.[14]

Ikasketa-maila xehatua
Ikasketarik gabe
% 0,9
DBH eta antzekoak
% 21,1
Erdi-mailako LH
% 9,9
Goi-mailako LH
% 16,6
Graduak (≤240 ECTS), diplomaturak
% 15,1
Graduak (>240 ECTS), lizentziaturak
% 11,2
Masterrak eta espezialitateak
% 5,2
Ehunekoak 15 urte edo gehiagoko biztanle guztien gainekoak dira; koloreak goiko barrako lau maila nagusiei dagozkie.
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Etxauri, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak275% 49,5134% 46,7141% 52,6
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa111% 20,059% 20,652% 19,4
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)117% 21,163% 22,054% 20,1
Lehen hezkuntza edo gutxiago52% 9,431% 10,821% 7,8
Guztira555% 100,0287% 100,0268% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Etxauri, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 45,9% 21,1% 23,1% 9,9536
2022% 45,7% 21,1% 23,4% 9,7525
2023% 48,2% 19,4% 22,9% 9,5537
2024% 49,5% 20,0% 21,1% 9,4555

Ikasten ari direnak

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 11,5 ikasten ari zen (64 pertsona).[15] Ikasten ari zirenetatik, % 45,3 goi-mailako ikasketetan zebilen, % 25,0 erdi-mailako lanbide-heziketan, % 25,0 batxilergoan eta % 3,1 DBHn edo antzekoetan. Sexuaren arabera, ikasten ari ziren emakumeen % 50,0 goi-mailako ikasketetan zebilen, eta gizonen % 40,6; erdi-mailako lanbide-heziketan, aldiz, gizonen % 28,1 eta emakumeen % 21,9. Adinaren arabera, 15–19 urtekoen % 100,0 ikasten ari zen, 20–24 urtekoen % 59,3 eta 25–29 urtekoen % 16,1; 30 urtetik gorakoen artean, berriz, % 1,7 baino ez.[16] 20–24 urtekoen artean, emakumeen % 54,5 ari zen goi-mailako ikasketak egiten, eta gizonen % 56,3.

Ikasten ari direnak, adin-taldeka
15–19 urte
% 100,0
20–24 urte
% 59,3
25–29 urte
% 16,1
30–34 urte
% 7,1
35–39 urte
% 0,0
40–44 urte
% 4,1
45–49 urte
% 3,6
50–54 urte
% 0,0
55 urte edo +
% 0,8
Egiten ari diren ikasketa-maila
Maila zehaztu gabe
% 0,0
Goi-mailako ikasketak
% 45,3
Erdi-mailako LH
% 25,0
Batxilergoa
% 25,0
DBH eta antzekoak
% 3,1
Lehen hezkuntza edo beheragokoa
% 1,6
Ezkerrean, adin-talde bakoitzean ikasten ari direnen ehunekoa; eskuinean, ikasten ari direnen banaketa mailaren arabera (2024).

Jaiolekuaren arabera

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 92,3 estatuan jaio zen, eta % 7,7 atzerrian.[14] Ikasketa-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 49,1 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 7,9; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 18,2 eta % 45,5, hurrenez hurren. Estatuan jaiotako emakumeen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 54,3 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 6,5; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 33,3 eta % 23,8, hurrenez hurren.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 49,1
Goi-mailakoak
% 18,2
% 21,1
Batx. / erdi LH
% 13,6
% 21,9
DBH
% 22,7
% 7,9
Lehen H. edo gutx.
% 45,5
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 54,3
Goi-mailakoak
% 33,3
% 18,6
Batx. / erdi LH
% 28,6
% 20,6
DBH
% 14,3
% 6,5
Lehen H. edo gutx.
% 23,8
Ehuneko bakoitza jatorri- eta sexu-taldearen barnekoa da (2024).

Ikasten ari zirenei dagokienez, 2024an estatuan jaiotako 15 urte edo gehiagokoen % 12,1 ari zen ikasten, eta atzerrian jaiotakoen % 4,7.[15] Ikasten ari zirenen artean, goi-mailako ikasketetan zebiltzanak % 45,2 ziren estatuan jaiotakoetan eta % 50,0 atzerrian jaiotakoetan. Konparazio hauek ez daude adinaren arabera doituta: talde bakoitzaren adin-egiturak (gazteen proportzioak, batez ere) eragin handia du emaitzan.

2008ko erroldaren arabera, Espainiaz kanpoko 27 etorkin bizi ziren herrian, biztanleriaren %5,30 (Nafarroako batez besteko kopuruaren azpitik).

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2024. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 17.663 euro-koa zen[17], eta etxegune bakoitzeko 44.422 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (17.701 euro) parean dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.948 euro) gainetik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 25.929 euro zen. Errenta gordina 22.151 euro-koa izan zen pertsonako.

Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 61,5[18]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 21,9), beste diru-sarrerak (% 11,7), langabezia-prestazioak (% 2,1), beste prestazioak (% 2,8).

62%
22%
12%
Soldata · % 61,5Pentsioak · % 21,9Langabezia · % 2,1Beste prestazioak · % 2,8Beste sarrerak · % 11,7
Diru-sarreren banaketa iturriaren arabera.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[19][oh 1]. Udalerrian indizea 24,2 da, probintziakoaren (30,4; Nafarroako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (31,9) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,2 da, probintziakoaren (2,6; Nafarroako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (2,6) azpitik.

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Etxauri udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 338 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 62,0; gainerako % 38,0 inaktibo zeuden (erretiratuak % 50,7, beste inaktiboak % 36,2 eta ikasleak % 13,0).[20] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 7,7 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 61,4 zen eta emakumezkoena % 62,6; langabezia-tasa, aldiz, % 7,6 eta % 7,8 zen, hurrenez hurren.[20]

Okupatuen kopurua 289 zen 2023ean, 2021eko 284etik gora.[21] Emakumeek okupatuen % 49,5 osatzen dute, eta gizonek % 50,5.

289okupatu, 2023+% 1,8 2021etik
% 49,5emakumeak okupatuen artean
% 62,0jarduera-tasa, 2024
% 7,7langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
% 57,2
% 19,3
% 13,8
Okupatuak · % 57,2Langabeak · % 4,8Ikasleak · % 5,0Erretiratuak · % 19,3Beste inaktiboak · % 13,8
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Etxauri, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak312% 57,2159% 56,8153% 57,7
Langabeak26% 4,813% 4,613% 4,9
Inaktiboak207% 38,0108% 38,699% 37,4
Guztira545% 100,0280% 100,0265% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 70,2), industria (% 24,9), eraikuntza (% 3,5) eta nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 1,4).[21] Xeheago, jarduera-adarrik handiena manufaktura-industria da (% 23,5), ondoren hezkuntza (% 14,9) eta osasuna eta gizarte-zerbitzuak (% 10,7) datoz.

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Nafarroako mapa
% 24,9
% 70,2
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 1,4Industria · % 24,9Eraikuntza · % 3,5Zerbitzuak · % 70,2
Jarduera-adar zehatzak
Manufaktura-industria
% 23,5
Hezkuntza
% 14,9
Osasuna eta gizarte-zerbitzuak
% 10,7
Merkataritza
% 10,4
Jarduera profesionalak
% 6,9
Administrazio publikoa
% 6,6
Beste zerbitzu batzuk
% 3,8
Garraioa eta biltegiratzea
% 3,5
Gainerako 13 jarduera-adarrak
Eraikuntza
% 3,5
Administrazio-jarduera lagungarriak
% 3,1
Jarduera artistikoak eta aisialdikoak
% 3,1
Ostalaritza
% 2,4
Informazioa eta komunikazioak
% 2,1
Etxeetako jarduerak
% 2,1
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza
% 1,4
Higiezinen jarduerak
% 0,7
Ur-hornidura eta hondakinak
% 0,7
Erauzketa-industriak
% 0,3
Energia elektrikoa eta gasa
% 0,3
Finantza- eta aseguru-jarduerak
% 0,0
Lurraldez kanpoko erakundeak
% 0,0

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak dira talderik ugariena, okupatuen % 39,8; ondoren, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak daude (% 39,8), eta oinarrizko okupazioak % 14,5.[22] Sexuaren arabera, gizonen artean langile kualifikatuak dira nagusi (% 41,8), eta emakumeen artean goi eta erdi maila (% 44,8).

% 39,8
% 39,8
% 14,5
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 39,8Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 39,8Oinarrizko okupazioak · % 14,5Ez dago jasota · % 5,9
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Etxauri, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak115% 39,851% 34,964% 44,8
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak115% 39,861% 41,854% 37,8
Oinarrizko okupazioak42% 14,520% 13,722% 15,4
Ez dago jasota17% 5,914% 9,63% 2,1
Guztira289% 100,0146% 100,0143% 100,0

Okupatuen % 85,1 besteren konturako langileak dira, eta % 14,9 norberaren konturakoak.[23]

% 13,5
% 67,5
% 17,6
Norberaren kontura, langileak dituena · % 1,4Norberaren kontura, langilerik gabe · % 13,5Besteren kontura, finkoa/mugagabea · % 67,5Besteren kontura, aldi baterakoa · % 17,6
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Etxauri, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura43% 14,927% 18,516% 11,2
Besteren kontura246% 85,1119% 81,5127% 88,8
Guztira289% 100,0146% 100,0143% 100,0

Jaiolekuaren arabera

Jarduera

16 urte edo gehiagokoen % 91,9 estatuan jaio zen, eta % 8,1 atzerrian.[20] Jarduera-egoerak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 54,2 okupatuak dira, % 27,9 erretiratuak, % 6,8 bestelako inaktiboak, % 6,4 langabeak eta % 4,8 ikasleak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 55,6 okupatuak dira, % 27,8 bestelako inaktiboak, % 11,1 langabeak eta % 5,6 ikasleak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 56,0 okupatuak dira, % 21,4 bestelako inaktiboak, % 14,5 erretiratuak, % 6,0 ikasleak eta % 2,1 langabeak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 48,0 okupatuak dira, % 40,0 bestelako inaktiboak, % 8,0 langabeak eta % 4,0 erretiratuak.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 54,2
Okupatuak
% 55,6
% 6,4
Langabeak
% 11,1
% 4,8
Ikasleak
% 5,6
% 27,9
Erretiratuak
% 0,0
% 6,8
Beste inakt.
% 27,8
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 56,0
Okupatuak
% 48,0
% 2,1
Langabeak
% 8,0
% 6,0
Ikasleak
% 0,0
% 14,5
Erretiratuak
% 4,0
% 21,4
Beste inakt.
% 40,0
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Okupazioa

Okupatuen % 92,4 estatuan jaio zen, eta % 7,6 atzerrian.[22] Okupazio-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 40,4 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 36,8 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 13,2 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 60,0 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 20,0 oinarrizko okupazioetakoak eta % 10,0 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 47,3 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari dira, % 38,2 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial eta % 12,2 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 50,0 oinarrizko okupazioetakoak dira, % 33,3 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial eta % 16,7 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 36,8
Goi eta erdi maila
% 10,0
% 40,4
Langile kualifikatuak
% 60,0
% 13,2
Oinarrizko okup.
% 20,0
% 9,6
Ez dago jasota
% 10,0
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 47,3
Goi eta erdi maila
% 16,7
% 38,2
Langile kualifikatuak
% 33,3
% 12,2
Oinarrizko okup.
% 50,0
% 2,3
Ez dago jasota
% 0,0
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Jarduera-sektoreak

Jarduera-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera.[24] Estatuan jaiotako gizonen artean, % 58,1 zerbitzuetan ari dira, % 34,6 industrian, % 4,4 eraikuntzan eta % 2,9 nekazaritzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 50,0 industrian ari dira, % 30,0 zerbitzuetan eta % 20,0 eraikuntzan. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 84,7 zerbitzuetan ari dira, % 13,7 industrian; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 83,3 zerbitzuetan ari dira, % 16,7 industrian.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 2,9
Nekazaritza
% 0,0
% 34,6
Industria
% 50,0
% 4,4
Eraikuntza
% 20,0
% 58,1
Zerbitzuak
% 30,0
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 0,0
Nekazaritza
% 0,0
% 13,7
Industria
% 16,7
% 1,5
Eraikuntza
% 0,0
% 84,7
Zerbitzuak
% 83,3
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 12 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 697 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[25][oh 2]. Udalerriaren azalera 13,6 km² denez, NAE lurraldearen % 51,1 da[26]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 78,5 larre iraunkorrak (547 ha, ustiategi batean), % 20,2 lur goldagarria (141 ha, 11 ustiategitan), % 1,3 arbolak (8,9 ha, 5 ustiategitan) eta norberaren kontsumorako baratzeak (0,08 ha, 4 ustiategitan)[oh 3].

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)
NAE udalerriaren azaleran
51%
49%
NAE · 697 ha (% 51,1)Gainerako azalera · 667 ha (% 48,9)
NAE, lur-erabileraren arabera
20%
79%
Lur goldagarria · 141 ha (% 20,2)Larre iraunkorrak · 547 ha (% 78,5)Arbolak · 8,9 ha (% 1,3)Baratzeak · 0,08 ha (< % 0,1)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 439 gidari zeuden erroldatuta: 246 gizon (% 56) eta 193 emakume (% 44)[27]. Biztanleen % 65,1 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 567 ibilgailuk osatzen zuten: 374 turismo, 60 motozikleta, 53 furgoneta, 39 kamioi eta 14 ziklomotor[27]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 555 turismokoa zen, probintziako (512) eta Espainiako (525) batez bestekoen gainetik.

Turismoen batez besteko adina 13 urtekoa zen; turismoen % 10,7k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 12,3k 25 urte baino gehiago[27]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 59,1 diesel zen eta % 39,4 gasolinazko; 8 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 1,4; probintzian % 1,3). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 4,8k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 31k ez zuen etiketarik[oh 4].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
32%
32%
31%
0 etiketa · 10 (% 1,8)ECO · 17 (% 3)C etiketa · 178 (% 31,9)B etiketa · 180 (% 32,3)Etiketarik gabe · 173 (% 31)
Turismoak, adinaren arabera
11%
13%
26%
38%
12%
< 4 urte · 40 (% 10,7)4–8 urte · 48 (% 12,8)8–15 urte · 97 (% 25,9)15–25 urte · 143 (% 38,2)≥ 25 urte · 46 (% 12,3)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Etxauriko udaletxeko idazkaria Ziritza, Etxarri eta Bidaurretako idazkari ere bada.

  • HELBIDEA: Plaza Zaldualdea, 1

Udal hauteskundeak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2003an bezala, Etxauriko alkatea sentsibilitate abertzaleko[28] Herri Kandidatura (HK-CP) ekimeneko José Javier Erro Larrea atera zen 2007ko udal hauteskundeetan. Hauteskundeetara talde bakarra aurkeztu zen eta aukeratzeko zeuden zazpi zinegotziak lortu zituen, gehiengo osoa. Zuri emandako botoak 62 izan ziren (emandako boto guztien %23,66), eta baliogabeko botoak 50(emandako botoen %16,03). Abstentzioa %28,44koa izan zen.

Etxauriko Udala 2007
AlderdiaBotoakZinegotziak
Herri Kandidatura2007

Aldiz, 2011n bi zerrenda aurkeztu ziren eta Agrupación Independiente Etxauritarra gailendu zen, boto alde txikiz. Santiago Huarte Astiz aukeratu zuten alkate.

Etxauriko Udala 2011
AlderdiaBotoakZinegotziak
Etxauritarra1884
Herri Kandidatura1753

Hauek izan dira Etxauriko azken alkateak:

Alkatea Agintaldi hasiera Agintaldi amaiera Alderdia
1979 1983
1983 1987
1987 1991
1991 1995
1995 1999
1999 2003
Jose Javier Erro Larrea 2003 2007 Herri Kandidatura
Jose Javier Erro Larrea 2007 2011 Herri Kandidatura
Santiago Uharte Astitz 2011 2015 Agrupación Independiente Etxauritarra
Idoia Aritzala Etxarren 2015 2019 EH Bildu
Idoia Aritzala Etxarren 2019 Jardunean EH Bildu[29]

La Pamplonesa autobus konpainiak Etxauri Iruñearekin batzen du. Autobus lineak ibilbide hau egiten du:

Horrez gain, autobus konpainia beraren beste linea batek honako ibilbidea egiten du:

La Estellesa autobus konpainiaren Iruñea eta Lizarra arteko lineak ere geltokia du Etxaurin. Lineak honako ibilbidea egiten du:

Etxauriko haitzak (1.136 m) ezagunak dira eskalada eskolagatik. Sarbil edo Cabezón de Etxauri izenak ere hartzen dituzte. Eskalatzeko bide klasikoak dira El Kiriako, Cantero, La Rueca eta El Huso.

Bestela, Etxauriko harria delakoa harri landugabe bat da, harri jasotze probak egiteko erabilia. 136,5 kilo pisatzen du. Irregularra izaki, zaila da jasotzen. Urtero harri-jasotzaile ospetsuak lehiatzen dira, harriari altxaldi gehien nork egin.

  • Herriko jaiak ekainean ospatzen dira, San Antonio egunaren (ekainak 13) inguruan.
  • Santa Eulaliaren omenez jaiak ospatzen dira abenduan.

Ondasun nabarmenak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Etxauriko Otazu dorretxea.

Herritar ospetsuak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  2. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  3. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Euskararen Adierazle Sistema. Euskara-gaitasuna adinaren eta sexuaren arabera. EAE (eskualdeka/udalerrika), Eusko Jaurlaritza.
  2. ↑ «Kaleko erabilera herrialdez herrialde», Euskararen erabilera, Wikipedia.
  3. ↑ Euskaltzaindia, 155. araua: Nafarroako udal izendegia (PDF).
  4. ↑ Nafarroako Meteorologi Agentziaren webgunea.
  5. ↑ Piqueras, J (2005), «La filoxera en España y su difusión espacial: 1878-1926», Cuad. de Geogr. (77): 101-136.
  6. ↑ Oestreicher, A. (1996), «La crisis filoxérica en España - Estudio comparativo sobre las consecuencias socio-económicas de la filoxera en algunas regiones vitivinícolas españolas», Hispania, LVI/2 (193): 587-622.
  7. ↑ «Indicadores municipales - Nastat», Nafarroa.eus. 2026ko abuztuaren 3an kontsultatua.
  8. ↑ «Indicadores municipales - Nastat», Nafarroa.eus. 2026ko abuztuaren 3an kontsultatua.
  9. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Nafarroa.tab.
  10. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Nafarroa.tab.
  11. ↑ «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera», 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), Espainiako Estatistika Institutua, 2021.
  12. ↑ Mapa interactivo de precios de la vivienda en España (Gaztelaniaz), CoHispania, 2023.
  13. ↑ «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera», 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), Espainiako Estatistika Institutua, 2021.
  14. 1 2 3 «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios (Municipios de 500 habitantes o más)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
  15. 1 2 «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
  16. ↑ «Población de 15 y más años por sexo, edad (grupos quinquenales) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
  17. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Nafarroa.tab.
  18. ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Nafarroa.tab.
  19. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  20. 1 2 3 «Población de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y relación con la actividad (agrupado) (Municipios de 500 habitantes o más)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
  21. 1 2 «Ocupados de 16 y más años por sexo y actividad económica (1 letra) (Municipios de 500 habitantes o más)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
  22. 1 2 «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y ocupación (agregada) (Municipios de 500 habitantes o más)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
  23. ↑ «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (Municipios de 500 habitantes o más)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
  24. ↑ «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y rama de actividad (Municipios de 500 habitantes o más)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
  25. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Nafarroa.tab (Wikimedia Commons).
  26. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q984884.
  27. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Nafarroa.tab (Wikimedia Commons).
  28. ↑ Etxauri reivindica la ikurriña como su bandera frente al Gobierno de UPN[Betiko hautsitako esteka], Diario de Navarra, 2011ko otsailaren 7a.
  29. ↑ «Base de datos de Alcaldes y Concejales:: Ministerio de Política Territorial y Función Pública ::», www.mptfp.gob.es (Gaztelaniaz). 2020ko maiatzaren 13an kontsultatua.

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]