Edukira joan

Espalion

Espalion
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Okzitania
Departamendua Aveyron
BarrutiRodezeko barrutia
Kantonamenducanton of Espalion
Izen ofizialaEspalion
Posta kodea12500
Geografia
Koordenatuak44°31′21″N 2°45′47″E / 44.5225°N 2.7631°E / 44.5225; 2.7631
Mapa
Azalera36,6 km²
Altitudea330 m, 764 m eta 500 m
MugakideakBessuéjouls, Bozouls, Le Cayrol, Condom-d'Aubrac, Coubisou, Gabriac, Lassouts eta Saint-Côme-d'Olt
Demografia
Biztanleria4.605 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 2.397 (%52,1) (%47,9) 2.202 alt_right
Dentsitatea126 bizt/km²
Informazio gehigarria
Hiri senidetuakLanghirano
espalion.fr

Espalion (frantsesez eta ofizialki: Espalion) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Aveyron departamenduan dago, Okzitania eskualdean. Azken erroldaren arabera 4.605 biztanle zituen 36,6 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Bessuéjouls, Bozouls, Le Cayrol, Condom-d'Aubrac, Coubisou, Gabriac, Lassouts eta Saint-Côme-d'Olt.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
EspalionEspalion
Població amb 227 habitants (2000)Bessuéjouls (2,9 km)
Població amb 532 habitants (2000)Coubisou (4,2 km)
Població amb 2759 habitants (2000)Bozouls (6,4 km)
Població amb 285 habitants (2000)Le Cayrol (7,7 km)
Població amb 431 habitants (2000)Gabriac (8,0 km)

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima ozeaniko aldatua du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Massif Centraleko hego-ekialdeako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: urteko prezipitazioa 1000-1500 mm artekoa, gutxiena udan, gehiena udazkenean)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 12,3 °C-koa da, 4,6 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1036 mm-koa da, urtarrilean 11,9 euri-egun eta uztailean 6,2 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Saint-Côme-d'Olt udalerrian dago, 5,2 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 12,5 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 951,5 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 42,9 °C-koa da, 2025ko abuztuaren 12an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -15,4 °C-koa da, 2012ko otsailaren 9an lortua[oh 1][5].

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[6]

BiztanleriaUrtea2500300035004000450050001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 2.202 gizon, 2.397 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.23
 
95+
 
0.83
0.91
 
90-94
 
2.92
2.50
 
85-89
 
6.93
4.31
 
80-84
 
5.88
4.09
 
75-79
 
5.42
7.99
 
70-74
 
7.97
7.95
 
65-69
 
7.97
7.95
 
60-64
 
7.76
7.45
 
55-59
 
7.72
7.18
 
50-54
 
7.05
5.99
 
45-49
 
5.76
4.04
 
40-44
 
3.63
5.86
 
35-39
 
4.71
6.31
 
30-34
 
5.13
3.81
 
25-29
 
2.71
4.95
 
20-24
 
2.46
4.18
 
15-19
 
4.46
5.04
 
10-14
 
4.42
6.58
 
5-9
 
3.05
2.68
 
0-4
 
3.21
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[7].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Espalion udalerrian 4.370 biztanle zeuden eta 2.305 elkarbizitza unitate[oh 2], hau da, 1,90 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 44,7), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren gainetik (% 39,2).[9]

4.370biztanle
2.305elkarbizitza-unitate
1,90lagun elkarbizitza-unitateko
1.278familia
Udalerria
% 16
% 30
% 45
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 1.278 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (711). Guraso bakarreko 187 familietatik 138etan ama zen guraso bakarra. 775 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 256k seme-alaba bakarra zuten etxean, 191k bi, eta 56k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 380 bikoteetatik 33tan (% 8,7) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.[9]

711
380
187
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean775
Seme-alaba bat256
Bi seme-alaba191
Hiru seme-alaba47
Lau edo gehiago9

15 urte edo gehiago zituzten 4.017 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 16,9 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 37,5. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 55-64 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 69,1). 80 urte edo gehiagoko 592 biztanleetatik 457 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 135 kolektibitateren batean.[9]

Bakarrik bizi da
15-24% 17
25-39% 23
40-54% 21
55-64% 26
65-79% 29
80 +% 38
Bikotean bizi da
15-24% 17
25-39% 67
40-54% 66
55-64% 69
65-79% 65
80 +% 38

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 44,5 ezkonduta zegoen, eta beste % 14,2 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 9,9 izatezko bikotean eta % 4,3 PACS bidez lotuta). % 22,2 ezkongabeak ziren, % 12,2 alargunak eta % 6,9 dibortziatuak.[9]

Ezkonduta% 44,5
Ezkongabea% 22,2
Alarguna% 12,2
Izatezko bikotean% 9,9
Dibortziatuta% 6,9
PACS bidez lotuta% 4,3

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 41,4), enplegatuak (% 17,2), eskulangileak (% 12,9), erdi-mailako lanbideak (% 10,2). Talde nagusia (erretiratuak, % 41,4) Aveyron departamenduko batez bestekoaren (% 37,5) gainetik dago. 35 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 1,5).[9]

Udalerria
% 10
% 17
% 13
% 41
Aveyron
% 13
% 14
% 13
% 38
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 3.276 etxebizitza zeuden. Horietatik 2.309 egoitza nagusi ziren, 651 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 316 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (1.750), eta apartamentuak gutxi ziren (1.522). Egoitza nagusietatik 1.483 beren jabearen bizilekuak ziren, 773 alokairuan zeuden, 57 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 52 doan lagata.[10]

3.276etxebizitza
2.309egoitza nagusi
1.750etxe
1.522apartamentu

Etxebizitza multzoa

2.309
651
316
Egoitza nagusia (2.309)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (651)Hutsik (316)

Etxe mota

1.750
1.522
Etxea (1.750)Apartamentua (1.522)

Jabetza egoera

1.483
773
Jabeak (1.483)Alokairuan (773)HLM (57)Doan lagata (52)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (703).[10]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik298
1919-1945212
1946-1970508
1971-1990703
1991-2005333
2006-2020255

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (851). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (1.144 etxebizitzatan). 1.662 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 1.139 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 845tan bi edo gehiago.[10]

Gela kopurua

1 gela78
2 gela306
3 gela498
4 gela576
5 gela edo gehiago851

Berogailu mota

346
478
1.144
319
Gas sarea (346)Fuel-olioa (478)Elektrizitatea (1.144)Gas botila (21)Bestelakoak (319)

Aparkalekua eta ibilgailuak

1.662aparkalekua
1.139ibilgailu 1
845ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 2.417 biztanleetatik 1.861 aktibo ziren (% 77,0), horietako 1.740 lanean (% 72,0) eta 121 langabezian (aktiboen % 6,5).

2.41715-64 urteko biztanle
% 77,0aktibo
% 72,0lanean
% 6,5langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 53,8
25-54 urte% 94,2
55-64 urte% 52,0
Gizonak% 79,0
Emakumeak% 75,0

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 10,6
BEPC, brebeta% 11,9
CAP-BEP% 7,8
Batxilergoa% 7,0
Goi-mailako +2% 4,6
Goi-mailako +3/4% 3,4
Goi-mailako +5% 3,3

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 6,5). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

556 ez-aktibotik 175 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 31,5), 237 erretiraturik zeuden (% 42,6) eta 144 bestelako ez-aktibo ziren (% 25,9).

Ez-aktiboak

% 31
% 43
% 26
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 3]

% 12
% 11
% 20
% 31
% 23
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 2.387 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 1.740 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 4]

2.387enplegu udalerrian
% 81,7soldatapeko
% 18,3ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 24.860 eurokoa zen, eta biztanleen % 13 pobrezian bizi zen (bizimoduaren medianaren % 60tik behera).

24.860 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 24.780 €
% 13,0pobrezia-tasa▼ Dep.: % 14,5

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 420 komertzioetatik, 7 erauzte enpresak ziren, 14 janari enpresak ziren, 20 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 57 eraikuntza enpresak ziren, 105 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 15 garraio enpresak ziren, 34 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 9 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 19 finantziazio enpresak ziren, 28 higiezinen enpresak ziren, 46 zerbitzu enpresak ziren, 42 administrazio publikoko enpresak ziren eta 24 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[11]

2009an zeuden norbanakoentzako 112 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 6 banku bulegoak, 2 funerariak, 10 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekuak, 3 autoeskolak, 7 igeltseroak, 13 margolariak, 6 zurginak, 13 iturginak, 7 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 8 ile apaindegiak, 2 albaitariak, 16 jatetxeak, 8 higiezinen agentziak, 2 tintoreriak eta 3 apaindegiak.[12]

2009an zeuden 60 establezimendu komertzialetatik, 2 supermerkatuak, 1 brikolaje denda handia zen, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 9 okindegiak, 5 harategiak, 1 arraindegi zen, 6 liburu dendak, 16 arropa dendak, 2 etxerako tresna dendak, 4 zapata-dendak, 1 elektrotresna denda zen, 1 altzari denda zen, 1 kirol-denda zen, 3 lurrin-dendak, 2 bitxi-dendak eta 4 lore-dendak ziren.[13]

2000. urtean Espalion udalerrian 55 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.419 hektarea erabiltzen.[14]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an tratamendu laburretarako ospitale 1 , iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1 bat, tratamendu luzeetarako ospitale 1 bat, psikiatriko 1 bat, 3 osasun-zentro, 3 botika eta 2 anbulantzia zegoen.

2009an 2 haur-eskola eta 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Espalion udalerrian 2 Bigarren Hezkuntzako ikastetxe eta 1hezkuntza orokorreko lizeoaBigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 503 ikasle zeuden eta hezkuntza orokorreko lizeoetan 114.

  1. Estazioko erregistroak 2002ko ekainaren 1an eta 2025ko urriaren 2an artekoak dira.
  2. INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  3. Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  4. Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « St-come-d'olt », fiche climatologique. .
  6. Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  7. «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  8. (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: Txantiloi:Gaurko data).
  9. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  10. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  12. Nombre d'équipements des services aux particuliers
  13. Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009
  14. Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]