Ereta
- Artikulu hau Okzitaniako herriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Ereta (argipena)».
| Ereta | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Frantziako udalerria | |||||||||||
| Administrazioa | |||||||||||
| Estatu burujabe | |||||||||||
| Frantziaren banaketa administratiboa | metropolitar Frantzia | ||||||||||
| Eskualdea | |||||||||||
| Departamendua | |||||||||||
| Barruti | Oloroe-Donamariako barrutia | ||||||||||
| Kantonamendu | Aramitzeko kantonamendua | ||||||||||
| Izen ofiziala | Arette | ||||||||||
| Posta kodea | 64570 | ||||||||||
| Geografia | |||||||||||
| Koordenatuak | 43°05′44″N 0°43′00″W / 43.0956°N 0.7167°W | ||||||||||
![]() | |||||||||||
| Azalera | 92,23 km² | ||||||||||
| Altitudea | 292 m, 2.315 m eta 806 m | ||||||||||
| Mugakideak | Lourdios-Ichère, Osse-en-Aspe, Leze-Athaze, Izaba, Urdatx / Santa Grazi, Landa (Bearno), Aramitze eta Izorra | ||||||||||
| Demografia | |||||||||||
| Biztanleria | 1.032 (2023ko urtarrilaren 1a) | ||||||||||
| |||||||||||
| Dentsitatea | 11 bizt/km² | ||||||||||
| Informazio gehigarria | |||||||||||
| Hiri senidetuak | Izaba eta Erronkari | ||||||||||
| arette64.fr | |||||||||||
Ereta[1] (frantsesez eta ofizialki Arette eta okzitanieraz Areta) Pirinio Atlantikoak departamenduko udalerria da, Baretoseko ibarrean (Bearno) kokatutakoa. Azken erroldaren arabera 1.032 biztanle zituen 92,2 km²-ko azaleran.
San Martingo Harriko eski estazio ezaguna dago udalerrian.
Geografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Udalerri mugakideak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Honako udalerri hauek ditu mugakide: Lourdios-Ichère, Osse-en-Aspe, Leze-Athaze, Izaba, Urdatx / Santa Grazi, Landa (Bearno), Aramitze eta Izorra.
Klima
[aldatu | aldatu iturburu kodea]CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima erdikontinental eta mendi-ertzetako klima du[2]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[3]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Pirinio Atlantikoetako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio handiak (>1200 mm/urte) urte osoan; negu oso epela (7,5 °C lautadan), haize ahulak)[4]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2c zonan dago[5].
1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 12,8 °C-koa da, 13,4 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1392 mm-koa da, urtarrilean 11,7 euri-egun eta uztailean 9,8 egun izanik[2]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Ligi-Atherei udalerrian dago, 14,7 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 13,1 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 1528,1 mm-koa delarik[6]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 40 °C-koa da, 2003ko abuztuaren 4an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -12,5 °C-koa da, 1985ko urtarrilaren 9an lortua[oh 1][6].
Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 9,0 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena abuztua da (16,3 °C) eta hotzena otsaila (2,8 °C). Urteko prezipitazioa 2119 mm-koa da; hilabeterik euritsuena azaroa da (267 mm) eta lehorrena abuztua (108 mm).[7]
1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,24 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (8,5 °C) baino 1,4 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2020, 2022, 2023, 2024 eta 2025. Urterik beroena 2022 izan zen (11,2 °C) eta hotzena 1972 (7,4 °C).[7]
| | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | 3.0 | 2.8 | 5.2 | 6.9 | 10.4 | 14.0 | 15.9 | 16.3 | 13.2 | 10.3 | 5.9 | 4.0 | 9.0 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 216 | 183 | 179 | 201 | 184 | 139 | 111 | 108 | 142 | 182 | 267 | 207 | 2119 |
| Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua | |||||||||||||
Demografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]| Biztanleria-piramidea 2022 Guztira: 556 gizon, 494 emakume | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8]. | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Hazkunde begetatiboa | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
Familiak eta etxeguneak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2023 erroldaren arabera, Arette udalerrian 1.032 biztanle zeuden eta 505 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,04 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 37,2), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[10]
Udalerrian 313 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (174). Guraso bakarreko 30 familietatik 25etan ama zen guraso bakarra. 209 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 51k seme-alaba bakarra zuten etxean, 42k bi, eta 11k hiru edo gehiago.[10]
15 urte edo gehiago zituzten 897 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 8,2 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 46,2. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 25-39 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 75,0).[10]
15 urte edo gehiagoko biztanleen % 41,2 ezkonduta zegoen, eta beste % 20,4 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 14,4 izatezko bikotean eta % 6,0 PACS bidez lotuta). % 26,0 ezkongabeak ziren, % 7,8 alargunak eta % 4,3 dibortziatuak.[10]
Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 36,8), enplegatuak (% 14,7), artisau, merkatari eta enpresa-buruak (% 12,1), eskulangileak (% 11,9). Talde nagusia (erretiratuak, % 36,8) Pirinio Atlantikoak departamenduko batez bestekoaren (% 34,1) gainetik dago. 25 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 5,0).[10]
Taula osoa: elkarbizitza-unitateak eta familiak, 2023 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Etxebizitza
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2023 erroldaren arabera, udalerrian 1.451 etxebizitza zeuden. Talderik handiena bigarren egoitza edo noizbehinkakoa ziren (904), 509 egoitza nagusiekin alderatuta eta 38 hutsik. Apartamentuak ziren nagusi (725), etxeak baino gehiago (722). Egoitza nagusietatik 371 beren jabearen bizilekuak ziren, 114 alokairuan zeuden, 7 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 24 doan lagata.[11]
Etxebizitza multzoa
Etxe mota
Jabetza egoera
Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (163).[11]
Eraikuntza garaia
Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (315). 274 etxebizitzatan berogailu mota "bestelakoa" erabiltzen zen, INSEEk gehiago zehazten ez duena. 393 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 241 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 230tan bi edo gehiago.[11]
Gela kopurua
Berogailu mota
Aparkalekua eta ibilgailuak
Taula osoa: etxebizitzak, 2023 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Ekonomia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Enplegua
2023 urtean 15-64 urteko 596 biztanleetatik 473 aktibo ziren (% 79,4), horietako 440 lanean (% 73,8) eta 33 langabezian (aktiboen % 7,0).
Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).
Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera
Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 7,0). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.
123 ez-aktibotik 36 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 29,3), 51 erretiraturik zeuden (% 41,5) eta 37 bestelako ez-aktibo ziren (% 30,1).
Ez-aktiboak
Lanbide-kategoria[oh 4]
Udalerrian 374 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 440 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]
Diru sarrerak
2023 urtean, diru-sarreren mediana 23.340 eurokoa zen.
Departamenduarekiko konparaketa xehea |
|---|
|
Pobrezia-tasa adinaren arabera (departamendua) Pobrezia-tasa etxebizitza-erregimenaren arabera (departamendua) Eskuragarri dagoen errentaren osaera (departamendua) INSEEk «eskuragarri dagoen errenta» horrela eraikitzen du: jarduera-errenta + pentsioak + ondarea + gizarte-prestazioak (batuz % 100 baino gehiago ematen dute) ken zuzeneko zergak (batez ere errentaren gaineko zerga). Jarduera-errenta zatitzen bada: soldatak % 57,3, ez-soldatapekoen errenta % 5,5, langabezia-sariak % 2,3. |
Alkateak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]| Alkatea | Agintaldia | Alderdi politikoa |
|---|---|---|
| Ignace Camou | 1793 - 1800 | |
| Jean Lassalle | 1800 - 1807 | |
| Pierre Hum | 1808 - 1813 | |
| Jean-Pierre Salet | 1813 - 1831 | |
| Jean Carrère | 1831 - 1835 | |
| Pierre Camgros | 1835 - 1837 | |
| Étienne Superville | 1837 - 1843 | |
| Jean-François Sérée | 1843 - 1848 | |
| Pierre-Joseph Castéran | 1848 - 1853 | |
| Jean-François Sérée | 1853 - 1856 | |
| Philippe Salies | 1857 - 1861 | |
| Charles-Henri Fischer | 1861 - 1872 | |
| Jean Bergé | 1872 - 1877 | |
| Charles-Henri Fischer | 1877 - 1884 | |
| Emmanuel Salet | 1884 - 1890 | |
| François Dabancens | 1890 - 1892 | |
| Charles-Henri Fischer | 1892 - 1894 | |
| Jean-Baptiste Labourdette | 1894 - 1906 | |
| Vincent Lagrave | 1906 - 1907 | |
| Bernard Trébucq | 1907 - 1916 | |
| Pierre Casabonne | 1919 - 1942 | |
| Michel Lagrave | 1942 - 1952 | |
| Jean-Marie Lonne-Peyret | 1952 - 1989 | |
| Joseph Arrègle | 1989 - 2001 | |
| Pierre Casabonne | 2001 - 2026 | DVD |
Herri senidetuak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Ereta ondorengo herriekin senidetuta dago:
Oharrak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ Estazioko erregistroak 1970ko urtarrilaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
- ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 1,2 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
- ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
- ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
- ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ Euskaltzaindiaren 149. araua: Euskal Herri inguruko exonimoak
- 1 2 Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre (2010eko ekainaren 18a), «Les types de climats en France, une construction spatiale», Cybergéo : revue européenne de géographie (Frantsesez), 501, doi:10.4000/cybergeo.23155.
- ↑ Dubreuil, Vincent (2022ko otsaila), «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen», La Météorologie (Frantsesez), 116, doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012.
- ↑ «Le climat en France hexagonale et Corse», meteofrance.com (Frantsesez).
- ↑ «Réglementation environnementale RE2020», ecologie.gouv.fr (Frantsesez), 2020ko azaroaren 18a.
- 1 2 «Station Météo-France « Licq-Atherey », fiche climatologique» (PDF), data.gouv.fr (Frantsesez).
- 1 2 «Données changement climatique - SIM quotidienne», data.gouv.fr (Frantsesez), Météo-France.
- ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee», www.insee.fr. 2026ko uztailaren 27an kontsultatua.
- ↑ «Naissances de 2008 à 2025», Insee (Frantsesez). 2016ko abuztuaren 10ean kontsultatua.
- 1 2 3 4 5 «Couples-Familles-Ménages en 2023», Recensement de la population (Frantsesez), INSEE, 2023.
- 1 2 3 «Logement en 2023», Recensement de la population (Frantsesez), INSEE, 2023.
- ↑ «Wayback Machine - Nafarroako herri eta hiri senidetuak» (PDF), web.archive.org. 2022ko maiatzaren 13an kontsultatua.
{{Erreferentzia}}: Izenburu generikoa erabiltzen da (laguntza)
Kanpo estekak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- (Frantsesez)(Gaztelaniaz)(Ingelesez)Eretako eski estazioko webgunea

