Edukira joan

Culhat

Culhat
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Auvernia-Rodano-Alpeak
Departamendua Puy-de-Dôme
Izen ofizialaCulhat
Posta kodea63350
Geografia
Koordenatuak45°51′45″N 3°20′12″E / 45.8625°N 3.3367°E / 45.8625; 3.3367
Mapa
Azalera18,74 km²
Altitudea289 m, 373 m eta 327 m
MugakideakBeauregard-l'Évêque, Bulhon, Crevant-Laveine, Joze, Lempty eta Lezoux
Demografia
Biztanleria1.182 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 573 (%50) (%50) 574 alt_right
Dentsitatea63 bizt/km²
culhat.fr

Culhat (frantsesez eta ofizialki: Culhat) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Puy-de-Dôme departamenduan dago, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. Azken erroldaren arabera 1.182 biztanle zituen 18,74 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Beauregard-l'Évêque, Bulhon, Crevant-Laveine, Joze, Lempty eta Lezoux.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
CulhatCulhat
Població amb 1027 habitants (2000)Joze (2,6 km)
Població amb 320 habitants (2000)Lempty (4,0 km)
Població amb 5508 habitants (2000)Lezoux (5,2 km)
Població amb 442 habitants (2000)Bulhon (5,3 km)
Població amb 433 habitants (2000)Saint-Laure (5,5 km)
Població amb 426 habitants (2000)Chavaroux (6,0 km)
Població amb 2635 habitants (2000)Maringues (6,2 km)
Població amb 563 habitants (2000)Seychalles (6,5 km)
Població amb 653 habitants (2000)Entraigues (6,6 km)
Població amb 1872 habitants (2000)Orléat (6,7 km)

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak Erdialdeko eta Iparraldeko lautaden klima ozeaniko degradatua du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Massif Centraleko ipar-ekialdeako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: urteko prezipitazioa 800-1200 mm artekoa, urte osoan ondo banatuta)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H1c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 11,5 °C-koa da, 16,6 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 753 mm-koa da, urtarrilean 9,2 euri-egun eta uztailean 7,2 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Courpière udalerrian dago, 21,9 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 11,8 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 876,9 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 40,3 °C-koa da, 2023ko abuztuaren 24an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -15,6 °C-koa da, 2005ko martxoaren 1an lortua[oh 1][5].

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[6]

BiztanleriaUrtea60080010001200140016001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 574 gizon, 573 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
3.49
1.74
 
90-94
 
5.24
3.48
 
85-89
 
0.87
2.61
 
80-84
 
6.28
0.87
 
75-79
 
2.62
4.53
 
70-74
 
2.62
2.61
 
65-69
 
8.03
4.53
 
60-64
 
6.28
9.76
 
55-59
 
3.49
0.87
 
50-54
 
6.28
9.76
 
45-49
 
5.41
9.76
 
40-44
 
6.11
9.76
 
35-39
 
10.65
5.40
 
30-34
 
6.28
5.40
 
25-29
 
5.41
3.48
 
20-24
 
0.87
5.23
 
15-19
 
5.24
4.36
 
10-14
 
6.11
7.84
 
5-9
 
5.24
8.01
 
0-4
 
3.49
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[7].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Culhat udalerrian 1.083 biztanle zeuden eta 455 elkarbizitza unitate[oh 2], hau da, 2,38 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren (% 35,8). Kide bakarreko elkarbizitza-unitateak % 24,8 ziren, Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[9]

1.083biztanle
455elkarbizitza-unitate
2,38lagun elkarbizitza-unitateko
338familia
Udalerria
% 32
% 36
% 25
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 338 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (163). Guraso bakarreko 29 familietatik 19etan ama zen guraso bakarra. 178 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 61k seme-alaba bakarra zuten etxean, 74k bi, eta 25k hiru edo gehiago.[9]

163
146
29
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean178
Seme-alaba bat61
Bi seme-alaba74
Hiru seme-alaba20
Lau edo gehiago5

15 urte edo gehiago zituzten 973 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 2,8 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 19,4. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 25-39 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 84,0). 80 urte edo gehiagoko 108 biztanleetatik 39 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 69 kolektibitateren batean.[9]

Bakarrik bizi da
15-24% 3
25-39% 6
40-54% 7
55-64% 20
65-79% 19
80 +% 19
Bikotean bizi da
15-24% 17
25-39% 84
40-54% 82
55-64% 74
65-79% 74
80 +% 16

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 42,2 ezkonduta zegoen, eta beste % 24,9 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 11,6 izatezko bikotean eta % 13,3 PACS bidez lotuta). % 16,9 ezkongabeak ziren, % 10,0 alargunak eta % 6,1 dibortziatuak.[9]

Ezkonduta% 42,2
Ezkongabea% 16,9
PACS bidez lotuta% 13,3
Izatezko bikotean% 11,6
Alarguna% 10,0
Dibortziatuta% 6,1

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 37,4), eskulangileak (% 15,4), erdi-mailako lanbideak (% 13,6), enplegatuak (% 13,2). Talde nagusia (erretiratuak, % 37,4) Puy-de-Dôme departamenduko batez bestekoaren (% 31,8) gainetik dago. 5 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 1,1).[9]

Udalerria
% 12
% 14
% 13
% 15
% 37
Puy-de-Dôme
% 11
% 15
% 15
% 13
% 32
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 527 etxebizitza zeuden. Horietatik 457 egoitza nagusi ziren, 23 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 47 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (504), eta apartamentuak gutxi ziren (11). Egoitza nagusietatik 393 beren jabearen bizilekuak ziren, 55 alokairuan zeuden, 0 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 8 doan lagata.[10]

527etxebizitza
457egoitza nagusi
504etxe
11apartamentu

Etxebizitza multzoa

457
47
Egoitza nagusia (457)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (23)Hutsik (47)

Etxe mota

504
Etxea (504)Apartamentua (11)

Jabetza egoera

393
55
Jabeak (393)Alokairuan (55)Doan lagata (8)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 2006-2020 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (97).[10]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik68
1919-194529
1946-197043
1971-199091
1991-200587
2006-202097

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (251). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (199 etxebizitzatan). 415 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 131 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 312tan bi edo gehiago.[10]

Gela kopurua

1 gela7
2 gela8
3 gela35
4 gela156
5 gela edo gehiago251

Berogailu mota

44
199
185
Gas sarea (5)Fuel-olioa (44)Elektrizitatea (199)Gas botila (24)Bestelakoak (185)

Aparkalekua eta ibilgailuak

415aparkalekua
131ibilgailu 1
312ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 675 biztanleetatik 560 aktibo ziren (% 83,0), horietako 531 lanean (% 78,7) eta 29 langabezian (aktiboen % 5,2).

67515-64 urteko biztanle
% 83,0aktibo
% 78,7lanean
% 5,2langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 50,9
25-54 urte% 95,4
55-64 urte% 66,4
Gizonak% 81,6
Emakumeak% 84,3

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 13,3
BEPC, brebeta% 4,8
CAP-BEP% 8,4
Batxilergoa% 6,2
Goi-mailako +2% 2,2
Goi-mailako +3/4% 0,0
Goi-mailako +5% 2,3

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 5,2). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

116 ez-aktibotik 46 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 39,7), 34 erretiraturik zeuden (% 29,3) eta 36 bestelako ez-aktibo ziren (% 31,0).

Ez-aktiboak

% 40
% 29
% 31
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 3]

% 16
% 28
% 22
% 27
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 155 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 531 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 4]

155enplegu udalerrian
% 77,4soldatapeko
% 22,6ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 27.060 eurokoa zen.

27.060 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 26.040 €

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 25 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 9 eraikuntza enpresak ziren, 7 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 3 zerbitzu enpresak ziren eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.[11]

2009an zeuden norbanakoentzako 11 zerbitzu publikoetatik, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 1 igeltseroa, 3 iturginak, 3 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa eta 1 jatetxe.[12]

2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra 120 m2 baino gutxiagoko denda bat zen.[13]

2000. urtean Culhat udalerrian 27 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.751 hektarea erabiltzen.[14]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.

  1. Estazioko erregistroak 2003ko ekainaren 1an eta 2025ko urriaren 2an artekoak dira.
  2. INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  3. Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  4. Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Courpière », fiche climatologique. .
  6. Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  7. «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  8. (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: Txantiloi:Gaurko data).
  9. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  10. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  12. Nombre d'équipements des services aux particuliers
  13. Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009
  14. Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]