Edukira joan

Carbona

Carbona
Carbonne
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Okzitania
Departamendua Garona Garaia
BarrutiMureteko barrutia
Kantonamenducanton of Carbonne
Izen ofizialaCarbonne
Jatorrizko izenaCarbonne
Posta kodea31390
Geografia
Koordenatuak43°17′50″N 1°13′09″E / 43.2972°N 1.2192°E / 43.2972; 1.2192
Mapa
Azalera26,59 km²
Altitudea257,5 m, 183 m, 332 m eta 221 m
MugakideakLongages, Capens, Lacaugne, Lafitte-Vigordane, Latrape, Marquefave, Peyssies, Rieux-Volvestre eta Salles-sur-Garonne
Demografia
Biztanleria5.563 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 2.887 (%51) (%49) 2.771 alt_right
Dentsitatea209 bizt/km²
Informazio gehigarria
Hiri senidetuakMonmouth
ville-carbonne.fr

Carbona (okzitanieraz Carbona, frantsesez eta ofizialki: Carbonne) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Garona Garaia departamenduan dago, Okzitania eskualdean. Azken erroldaren arabera 5.563 biztanle zituen 26,59 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Longages, Capens, Lacaugne, Lafitte-Vigordane, Latrape, Marquefave, Peyssies, Rieux-Volvestre eta Salles-sur-Garonne.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
CarbonneCarbonne
Població amb 995 habitants (2000)Marquefave (2,9 km)
Població amb 194 habitants (2000)Lacaugne (3,8 km)
Població amb 456 habitants (2000)Peyssies (4,2 km)
Població amb 40 habitants (2000)Mailholas (5,3 km)
Població amb 462 habitants (2000)Capens (5,3 km)

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak Hego-mendebaldeko arroko klima du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Csa motakoa da: Mediterraneoko klima epela, uda bero eta lehorrarekin[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima ozeaniko aldatua du, eta Akitania eta Gaskoiniako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio ugariak udaberrian; uda beroa (19,5 °C); haize ahulak; ekaitzak maiz udan)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 13 °C-koa da, 15,5 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 792 mm-koa da, urtarrilean 9,6 euri-egun eta uztailean 5,7 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Lherm_(Garona_Garaia) udalerrian dago, 17,5 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 13,6 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 620,4 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 41,8 °C-koa da, 2023ko abuztuaren 23an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -14,7 °C-koa da, 2012ko otsailaren 9an lortua[oh 1][5].

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[6]

Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 2.771 gizon, 2.887 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.83
0.90
 
90-94
 
2.04
1.12
 
85-89
 
4.23
2.27
 
80-84
 
3.71
4.98
 
75-79
 
4.54
7.83
 
70-74
 
7.76
6.35
 
65-69
 
8.11
4.11
 
60-64
 
5.44
6.03
 
55-59
 
6.06
7.90
 
50-54
 
8.94
7.07
 
45-49
 
7.55
8.55
 
40-44
 
5.26
5.12
 
35-39
 
5.47
3.68
 
30-34
 
4.43
2.53
 
25-29
 
4.40
4.22
 
20-24
 
1.42
7.83
 
15-19
 
5.72
8.26
 
10-14
 
7.76
7.90
 
5-9
 
4.30
3.32
 
0-4
 
2.04
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[7].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Carbonne udalerrian 5.486 biztanle zeuden eta 2.568 elkarbizitza unitate[oh 2], hau da, 2,14 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 36,5), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[9]

5.486biztanle
2.568elkarbizitza-unitate
2,14lagun elkarbizitza-unitateko
1.600familia
Udalerria
% 24
% 28
% 11
% 37
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 1.600 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (722). Guraso bakarreko 271 familietatik 216etan ama zen guraso bakarra. 832 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 316k seme-alaba bakarra zuten etxean, 346k bi, eta 105k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 607 bikoteetatik 60tan (% 9,9) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.[9]

722
607
271
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean832
Seme-alaba bat316
Bi seme-alaba346
Hiru seme-alaba80
Lau edo gehiago25

15 urte edo gehiago zituzten 4.688 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 4,0 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 44,8. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 40-54 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 73,8). 80 urte edo gehiagoko 400 biztanleetatik 340 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 60 kolektibitateren batean.[9]

Bakarrik bizi da
15-24% 4
25-39% 12
40-54% 11
55-64% 27
65-79% 31
80 +% 45
Bikotean bizi da
15-24% 6
25-39% 70
40-54% 74
55-64% 70
65-79% 62
80 +% 36

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 42,4 ezkonduta zegoen, eta beste % 17,2 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 9,7 izatezko bikotean eta % 7,5 PACS bidez lotuta). % 24,1 ezkongabeak ziren, % 8,3 alargunak eta % 8,0 dibortziatuak.[9]

Ezkonduta% 42,4
Ezkongabea% 24,1
Izatezko bikotean% 9,7
Alarguna% 8,3
Dibortziatuta% 8,0
PACS bidez lotuta% 7,5

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 39,6), enplegatuak (% 17,4), erdi-mailako lanbideak (% 13,7), eskulangileak (% 13,1). Talde nagusia (erretiratuak, % 39,6) Garona Garaia departamenduko batez bestekoaren (% 22,7) gainetik dago. 10 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 0,4).[9]

Udalerria
% 14
% 17
% 13
% 40
Garona Garaia
% 20
% 18
% 15
% 10
% 23
% 9
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 2.789 etxebizitza zeuden. Horietatik 2.563 egoitza nagusi ziren, 33 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 193 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (2.246), eta apartamentuak gutxi ziren (533). Egoitza nagusietatik 1.643 beren jabearen bizilekuak ziren, 873 alokairuan zeuden, 210 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 47 doan lagata.[10]

2.789etxebizitza
2.563egoitza nagusi
2.246etxe
533apartamentu

Etxebizitza multzoa

2.563
Egoitza nagusia (2.563)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (33)Hutsik (193)

Etxe mota

2.246
533
Etxea (2.246)Apartamentua (533)

Jabetza egoera

1.643
873
Jabeak (1.643)Alokairuan (873)HLM (210)Doan lagata (47)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 2006-2020 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (590).[10]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik274
1919-1945148
1946-1970387
1971-1990530
1991-2005572
2006-2020590

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (1.135). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (1.347 etxebizitzatan). 1.929 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 1.195 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 1.126tan bi edo gehiago.[10]

Gela kopurua

1 gela12
2 gela205
3 gela396
4 gela815
5 gela edo gehiago1.135

Berogailu mota

714
1.347
406
Gas sarea (714)Fuel-olioa (72)Elektrizitatea (1.347)Gas botila (24)Bestelakoak (406)

Aparkalekua eta ibilgailuak

1.929aparkalekua
1.195ibilgailu 1
1.126ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 3.302 biztanleetatik 2.551 aktibo ziren (% 77,3), horietako 2.292 lanean (% 69,4) eta 259 langabezian (aktiboen % 10,2).

3.30215-64 urteko biztanle
% 77,3aktibo
% 69,4lanean
% 10,2langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 40,5
25-54 urte% 92,4
55-64 urte% 63,2
Gizonak% 78,7
Emakumeak% 75,9

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 20,3
BEPC, brebeta% 17,4
CAP-BEP% 10,4
Batxilergoa% 11,4
Goi-mailako +2% 7,7
Goi-mailako +3/4% 6,2
Goi-mailako +5% 4,5

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 10,2). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

751 ez-aktibotik 298 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 39,7), 189 erretiraturik zeuden (% 25,2) eta 264 bestelako ez-aktibo ziren (% 35,2).

Ez-aktiboak

% 40
% 25
% 35
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 3]

% 12
% 14
% 23
% 30
% 20
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 2.777 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 2.292 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 4]

2.777enplegu udalerrian
% 82,9soldatapeko
% 17,1ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 25.160 eurokoa zen, eta biztanleen % 15 pobrezian bizi zen (bizimoduaren medianaren % 60tik behera).

25.160 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 27.040 €
% 15,0pobrezia-tasa▼ Dep.: % 15,9

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 356 komertzioetatik, 8 erauzte enpresak ziren, 7 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 21 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 55 eraikuntza enpresak ziren, 83 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 10 garraio enpresak ziren, 11 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 4 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 13 finantziazio enpresak ziren, 16 higiezinen enpresak ziren, 41 zerbitzu enpresak ziren, 55 administrazio publikoko enpresak ziren eta 31 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[11]

2009an zeuden norbanakoentzako 107 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 3 banku bulegoak, 3 funerariak, 8 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 1 ibilgailuen alokairu bulegoa, 1 autoeskola, 12 igeltseroak, 9 margolariak, 9 zurginak, 8 iturginak, 10 argiketariak, 3 eraikuntza enpresak, 10 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 8 jatetxeak, 11 higiezinen agentziak, 2 tintoreriak eta 4 apaindegiak.[12]

2009an zeuden 38 establezimendu komertzialetatik, 2 supermerkatuak, 2 120 m2 baino gehiagoko dendak, 2 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 5 okindegiak, 2 harategiak, 3 liburu dendak, 5 arropa dendak, 2 etxerako tresna dendak, 2 zapata-dendak, 2 elektrotresna dendak, 1 kirol-denda zen, 1 drogeria zen, 1 lurrin-denda zen, 2 bitxi-dendak eta 6 lore-dendak ziren.[13]

2000. urtean Carbonne udalerrian 28 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.512 hektarea erabiltzen.[14]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an psikiatriko 1 , 2 botika eta 2 anbulantzia zegoen.

2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen. Carbonne udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 816 ikaslekin.

  1. Estazioko erregistroak 1996ko irailaren 1an eta 2025ko urriaren 2an artekoak dira.
  2. INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  3. Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  4. Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Muret-Lherm », fiche climatologique. .
  6. Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  7. «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  8. (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: Txantiloi:Gaurko data).
  9. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  10. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  12. Nombre d'équipements des services aux particuliers
  13. Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009
  14. Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]