Edukira joan

Basaburua

Artikulu hau Nafarroako udalerriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Basaburua (argipena)».
Basaburua
 Nafarroa Garaia, Euskal Herria

Bandera

Basaburuko armarria
Armarria


Mapa
Kokapena
Herrialdea Euskal Herria
Lurraldea Nafarroa Garaia
Merindadea Iruñea
Administrazioa
Estatua Espainia
Erkidegoa Nafarroa
Izen ofiziala Basaburua
AlkateaRicardo Arangoa Legarra
(Bildu)
Posta kodea31866
INE kodea31049
Herritarrabasaburuar
Geografia
Koordenatuak43°00′05″N 1°48′06″W / 43.001388888889°N 1.8016666666667°W / 43.001388888889; -1.8016666666667
Azalera82,3 km²
Garaiera545 metro
Distantzia34 km (Iruñetik)
Demografia
Biztanleria819 (2025:  −14)
alt_left 357 (%43,6) (%56,4) 462 alt_right
Dentsitatea1 bizt/km²
Euskara
Euskaldunak[1]% 71.3 + % 9.7 hartzaile (2021)
Kaleko erabilera [2]% 

Basaburua[3] ([bas̺aβuɾua]) Nafarroa Garaiko udalerria da, Iruñeko merindadekoa, herrialdearen iparraldean dagoena. 82,87 km²ko eremua du eta 819 biztanle zituen 2025. urtean. Jauntsarats da kontzeju nagusia. -a artikulua du izenak amaieran, eta beraz Basaburuko, Basaburura baina Basaburuan deklinatzen da.[4]

Basaburua Udalerri Euskaldunen Mankomunitateko (UEMA) kide egin zen 2008an.

Inguru naturala eta kokapena

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Basaburua Iruñeko merindadearen iparraldean dago, Nafarroako hiriburutik 34 kilometrora. Iparraldean, Ezkurra, Eratsun, Saldias eta Beintza-Labaien udalerriekin egiten du muga; ekialdean, berriz, Ultzamarekin; mendebaldean, Leitza eta Larraunekin; eta hegoaldean Imotzekin.

Hamahiru herri eta etxaldek osatzen dute Basaburua: Aizarotz, Arrarats, Beramendi, Beruete, Erbiti, Gartzarun, Igoa, Ihaben, Itsaso (1857ko errolda baino lehen berezko udalerria zuena), Jauntsarats (herriburua), Ola, Orokieta eta Udabe.

Klima eta landaredia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Basaburuko klima ozeaniar-atlantikoa da, prezipitazioak ugariak dira urte osoan zehar, gehienak neguan eta udazkenean; egun euritsuak, berriz, 180 inguru dira urtean. Urteko batez besteko tenperatura 8º eta 12 °C bitartekoa da, eta prezipitazioak 1.400 eta 2.000mm ingurukoak.

Klima atlantiarreko landaredia nagusi da. Bertan, pagoak dira zuhaitzik ugarienak (4.000 hektarea baino gehiagoko azalera). Pagoak, iparralde eta hegoaldeko mendietan hazten dira batez ere, baina herrigunetik gertu ere badaude. Haritzak, udalerri osoan hazten dira (765 hektarea), eta birlandatutako pinu lariziarrek 180 hektarea hartzen dituzte.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Ezkurra, Eratsun, Saldias, Labaien, Ultzama, Leitza, Larraun eta Imotz.

Sakontzeko, irakurri: «Nafarroako parke eolikoak»

Basaburuko Beruete kontzejuaren mugetan, Leitza eta Basaburu bitartean, Nafarroako gobernuak eraikitako "Aritz" izeneko parke eolikoa dago. Parkeak duen instalaturiko potentzia 19,20 megawattekoa da. Parkearen jabea Acciona da gaur egun.

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2024. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 19.025 euro-koa zen[5], eta etxegune bakoitzeko 44.392 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (17.701 euro) gainetik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.948 euro) gainetik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 25.625 euro zen. Errenta gordina 23.530 euro-koa izan zen pertsonako.

Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 54,9[6]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 24,8), beste diru-sarrerak (% 15,7), langabezia-prestazioak (% 1,6), beste prestazioak (% 3).

55%
25%
16%
Soldata · % 54,9Pentsioak · % 24,8Langabezia · % 1,6Beste prestazioak · % 3Beste sarrerak · % 15,7
Diru-sarreren banaketa iturriaren arabera.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[7][oh 1]. Udalerrian indizea 26,9 da, probintziakoaren (30,4; Nafarroako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (31,9) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,1 da, probintziakoaren (2,6; Nafarroako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (2,6) azpitik.

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Basaburua udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 431 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 57,9; gainerako % 42,1 inaktibo zeuden (erretiratuak % 65,9, beste inaktiboak % 19,4 eta ikasleak % 14,6).[8] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 7,0 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 55,2 zen eta emakumezkoena % 61,2; langabezia-tasa, aldiz, % 6,0 eta % 8,0 zen, hurrenez hurren.[8]

Okupatuen kopurua 405 zen 2023ean, 2021eko 406etik behera.[9] Emakumeek okupatuen % 45,4 osatzen dute, eta gizonek % 54,6.

405okupatu, 2023−% 0,2 2021etik
% 45,4emakumeak okupatuen artean
% 57,9jarduera-tasa, 2024
% 7,0langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
% 53,8
% 27,8
% 8,2
Okupatuak · % 53,8Langabeak · % 4,0Ikasleak · % 6,2Erretiratuak · % 27,8Beste inaktiboak · % 8,2
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Basaburua, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak401% 53,8218% 51,9183% 56,3
Langabeak30% 4,014% 3,316% 4,9
Inaktiboak314% 42,1188% 44,8126% 38,8
Guztira745% 100,0420% 100,0325% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 65,7), industria (% 20,7), nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 9,1) eta eraikuntza (% 4,4).[9] Xeheago, jarduera-adarrik handiena manufaktura-industria da (% 18,3), ondoren hezkuntza (% 10,6) eta merkataritza (% 9,9) datoz.

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Nafarroako mapa
% 9,1
% 20,7
% 65,7
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 9,1Industria · % 20,7Eraikuntza · % 4,4Zerbitzuak · % 65,7
Jarduera-adar zehatzak
Manufaktura-industria
% 18,3
Hezkuntza
% 10,6
Merkataritza
% 9,9
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza
% 9,1
Administrazio publikoa
% 7,9
Osasuna eta gizarte-zerbitzuak
% 7,9
Ostalaritza
% 5,4
Garraioa eta biltegiratzea
% 5,2
Gainerako 13 jarduera-adarrak
Eraikuntza
% 4,4
Beste zerbitzu batzuk
% 4,0
Jarduera artistikoak eta aisialdikoak
% 3,7
Jarduera profesionalak
% 3,5
Administrazio-jarduera lagungarriak
% 3,0
Etxeetako jarduerak
% 2,0
Informazioa eta komunikazioak
% 1,7
Ur-hornidura eta hondakinak
% 1,5
Finantza- eta aseguru-jarduerak
% 1,0
Erauzketa-industriak
% 1,0
Higiezinen jarduerak
% 0,0
Energia elektrikoa eta gasa
% 0,0
Lurraldez kanpoko erakundeak
% 0,0

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 48,1; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 34,3), eta oinarrizko okupazioak % 12,8.[10] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 53,4 eta emakumeen % 41,8).

% 34,3
% 48,1
% 12,8
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 34,3Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 48,1Oinarrizko okupazioak · % 12,8Ez dago jasota · % 4,7
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Basaburua, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak139% 34,363% 28,576% 41,3
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak195% 48,1118% 53,477% 41,8
Oinarrizko okupazioak52% 12,827% 12,225% 13,6
Ez dago jasota19% 4,713% 5,96% 3,3
Guztira405% 100,0221% 100,0184% 100,0

Okupatuen % 76,8 besteren konturako langileak dira, eta % 23,2 norberaren konturakoak.[11]

% 20,0
% 61,2
% 15,6
Norberaren kontura, langileak dituena · % 3,2Norberaren kontura, langilerik gabe · % 20,0Besteren kontura, finkoa/mugagabea · % 61,2Besteren kontura, aldi baterakoa · % 15,6
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Basaburua, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura94% 23,266% 29,928% 15,2
Besteren kontura311% 76,8155% 70,1156% 84,8
Guztira405% 100,0221% 100,0184% 100,0

Jaiolekuaren arabera

Jarduera

16 urte edo gehiagokoen % 95,5 estatuan jaio zen, eta % 4,5 atzerrian.[8] Jarduera-egoerak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 53,8 okupatuak dira, % 33,5 erretiratuak, % 6,0 ikasleak, % 4,0 bestelako inaktiboak eta % 2,8 langabeak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 40,0 okupatuak dira, % 26,7 bestelako inaktiboak, % 20,0 langabeak, % 6,7 erretiratuak eta % 6,7 ikasleak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 57,4 okupatuak dira, % 22,0 erretiratuak, % 11,8 bestelako inaktiboak, % 5,6 ikasleak eta % 3,3 langabeak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 50,0 okupatuak dira, % 33,3 bestelako inaktiboak, % 11,1 langabeak eta % 5,6 erretiratuak.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 53,8
Okupatuak
% 40,0
% 2,8
Langabeak
% 20,0
% 6,0
Ikasleak
% 6,7
% 33,5
Erretiratuak
% 6,7
% 4,0
Beste inakt.
% 26,7
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 57,4
Okupatuak
% 50,0
% 3,3
Langabeak
% 11,1
% 5,6
Ikasleak
% 0,0
% 22,0
Erretiratuak
% 5,6
% 11,8
Beste inakt.
% 33,3
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Okupazioa

Okupatuen % 96,3 estatuan jaio zen, eta % 3,7 atzerrian.[10] Okupazio-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 53,5 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 28,4 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 12,1 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 50,0 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 33,3 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 16,7 oinarrizko okupazioetakoak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 42,3 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari dira, % 42,3 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial eta % 12,0 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 44,4 oinarrizko okupazioetakoak dira, % 33,3 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial eta % 22,2 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 28,4
Goi eta erdi maila
% 33,3
% 53,5
Langile kualifikatuak
% 50,0
% 12,1
Oinarrizko okup.
% 16,7
% 6,0
Ez dago jasota
% 0,0
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 42,3
Goi eta erdi maila
% 22,2
% 42,3
Langile kualifikatuak
% 33,3
% 12,0
Oinarrizko okup.
% 44,4
% 3,4
Ez dago jasota
% 0,0
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Jarduera-sektoreak

Jarduera-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera.[12] Estatuan jaiotako gizonen artean, % 53,0 zerbitzuetan ari dira, % 27,4 industrian, % 12,1 nekazaritzan eta % 7,4 eraikuntzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 66,7 zerbitzuetan ari dira, % 33,3 industrian. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 79,4 zerbitzuetan ari dira, % 13,1 industrian eta % 6,3 nekazaritzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, guztiak zerbitzuetan ari dira.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 12,1
Nekazaritza
% 0,0
% 27,4
Industria
% 33,3
% 7,4
Eraikuntza
% 0,0
% 53,0
Zerbitzuak
% 66,7
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 6,3
Nekazaritza
% 0,0
% 13,1
Industria
% 0,0
% 1,1
Eraikuntza
% 0,0
% 79,4
Zerbitzuak
% 100,0
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 76 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 2.013 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[13][oh 2]. Udalerriaren azalera 82,3 km² denez, NAE lurraldearen % 24,5 da[14]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 97,5 larre iraunkorrak (1.962 ha, 75 ustiategitan), % 2,1 lur goldagarria (41,3 ha, 14 ustiategitan), % 0,5 arbolak (9,2 ha, 6 ustiategitan), norberaren kontsumorako baratzeak (0,48 ha, 18 ustiategitan) eta berotegiak edo babes garai irisgarriak (0,03 ha, ustiategi batean)[oh 3].

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)
NAE udalerriaren azaleran
24%
76%
NAE · 2.013 ha (% 24,5)Gainerako azalera · 6.217 ha (% 75,5)
NAE, lur-erabileraren arabera
97%
Lur goldagarria · 41,3 ha (% 2,1)Larre iraunkorrak · 1.962 ha (% 97,5)Arbolak · 9,2 ha (% 0,5)Baratzeak · 0,48 ha (< % 0,1)Berotegiak · 0,03 ha (< % 0,1)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Abeltzaintza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 2.111 behi, 2.853 ardi eta ahuntz, 17 txerri eta 1.700 hegazti zeuden[15].

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 564 gidari zeuden erroldatuta: 330 gizon (% 58,5) eta 234 emakume (% 41,5)[16]. Biztanleen % 68,9 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 983 ibilgailuk osatzen zuten: 564 turismo, 145 furgoneta, 96 kamioi, 60 motozikleta eta 12 ziklomotor[16]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 689 turismokoa zen, probintziako (512) eta Espainiako (525) batez bestekoen gainetik.

Turismoen batez besteko adina 13,9 urtekoa zen; turismoen % 6,9k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 12,8k 25 urte baino gehiago[16]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 68 diesel zen eta % 30,5 gasolinazko; 13 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 1,4; probintzian % 1,3). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 3,8k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 40,3k ez zuen etiketarik[oh 4].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
28%
27%
40%
0 etiketa · 13 (% 1,4)ECO · 23 (% 2,4)C etiketa · 270 (% 28,4)B etiketa · 261 (% 27,5)Etiketarik gabe · 383 (% 40,3)
Turismoak, adinaren arabera
12%
25%
43%
13%
< 4 urte · 39 (% 6,9)4–8 urte · 69 (% 12,2)8–15 urte · 139 (% 24,6)15–25 urte · 245 (% 43,4)≥ 25 urte · 72 (% 12,8)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).
Biztanleriaren tamainaUrtea60080010001200140016001800189019201950198020102040BasaburuaBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 462 gizon, 357 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
100+
 
0.28
0.00
 
95-99
 
0.84
0.65
 
90-94
 
0.84
3.25
 
85-89
 
1.68
3.25
 
80-84
 
3.08
4.98
 
75-79
 
4.48
6.06
 
70-74
 
6.16
8.23
 
65-69
 
8.96
8.66
 
60-64
 
8.68
9.31
 
55-59
 
7.00
9.09
 
50-54
 
10.36
8.01
 
45-49
 
10.64
2.81
 
40-44
 
6.44
6.06
 
35-39
 
4.48
4.11
 
30-34
 
4.76
5.19
 
25-29
 
4.48
6.06
 
20-24
 
3.08
5.19
 
15-19
 
5.04
4.11
 
10-14
 
5.60
2.60
 
5-9
 
1.40
2.38
 
0-4
 
1.68
Iturria: Nafarroako Estatistika Institutua / Instituto Nacional de Estadística
Hazkunde begetatiboa
Hazkunde begetatiboa (pertsonak)Urtea−9−6−30369200820112014201720202023BasaburuaHazkunde begetatiboa
Urtea20082009201020112012201320142015201620172018201920202021202220232024
Hazkunde begetatiboa 667−10−5−73−3−5−6−1−2−6−3−4−5
Honakoa hazkunde begetatiboa erakusten duen grafiko bat da, hau da, urte batean jaiotakoei hildakoak kentzearen emaitza. Datuak Nastat erakundeak eskaintzen ditu[17] eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.
Batez besteko adina
AdinaUrtea444546474849200320072011201520192023BasaburuaBatez besteko adina
Urtea20032004200520062007200820092010201120122013201420152016201720182019202020212022202320242025
Batez besteko adina 45,7746,4845,5944,8244,444,0944,2844,544,6444,7345,0345,1545,545,6546,1446,3746,6447,3147,8947,8347,8648,449
Honakoa batez besteko adina erakusten duen grafiko bat da. Datuak Nastat erakundeak eskaintzen ditu[18] eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 31,1 udalerri berean jaioak ziren[19], probintziako batez bestekoaren (% 37,3) azpitik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak (EAE barne) % 13,7 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 5,1 —probintzian % 19,8—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Nafarroako mapa
Udal
Prob
Best
Udalerri berean · % 31,1Probintzia berean · % 50,1Beste erkidegoa · % 13,7Estatutik kanpo · % 5,1
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Biztanleria atzerritarra

Espainiar estatutik kanpo jaiotako 42 biztanleren artean, gehienak Europan jaioak dira (% 38,1)[20]. Jaiotza herrialde nagusiak Maroko, Argentina, Bulgaria dira.

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Amer
Euro
Afri
Amerika · % 35,7Europa · % 38,1Afrika · % 23,8Asia · % 2,4
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 511 etxebizitza zeuden: 354 (% 69,3) nagusiak eta 157 (% 30,7) ez-nagusiak.[21] INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 6 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 45 plazarekin (7,5 plaza etxebizitzako).[22]

Tasazio-datuen arabera, 2023an udalerrian tasatutako etxebizitzen batez besteko prezioa 1.184 €/m²-koa zen (desbideratze tipikoa: 411 €/m²), eta prezio-tarte ohikoena 1.200-1.400 €/m² artekoa. Tasatutako etxebizitzen batez besteko azalera 154 m²-koa zen. Prezioa ia aldatu gabe egon zen 2022tik 2023ra. Balio hori Nafarroako udalerrien medianaren (891 €/m²) % 32,9 gainetik zegoen.[23]

511etxebizitza
354etxegune
6etxebizitza turistiko (2026) Nafarroako mapa
1.184€/m² batez beste (2023) Nafarroako mapa

Etxebizitza multzoa Nafarroako mapa

354
157
Etxebizitza nagusia (354)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (157)

Guztira 354 etxegune zeuden, eta horietatik 126 (% 35,6) pertsona bakarrekoak ziren.[24]

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 1126
2 pertsona87
3 pertsona67
4 pertsona53
5 edo gehiago21

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 750 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 41,1 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 22,0; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 28,9; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 8,0.[25] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 37,0 zen 2021ean eta % 41,1 2024an; beraz, 4,1 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 11,9 izatetik % 8,0 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 49,5 ziren, eta gizonen artean % 34,6; 15,0 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 9,2 eta gizonen % 7,1 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.

750biztanle 15 urte edo +, 2024
% 41,1goi-mailako ikasketak+4,1 puntu 2021etik mapa
% 8,0lehen hezkuntza edo gutxiago−3,9 puntu 2021etik mapa
% 9,9ikasten ari dira, 2024
% 8,0
% 28,9
% 22,0
% 41,1
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 8,0Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 28,9Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 22,0Goi-mailako ikasketak · % 41,1
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Nafarroako mapa

Xeheago, goi-mailako ikasketak zituztenen % 57,5 unibertsitate-tituludunak ziren (gradua, diplomatura, lizentziatura, masterra edo doktoretza), eta % 42,5 goi-mailako lanbide-heziketakoak. Guztira, 2 pertsonak zuten doktore-titulua. Bigarren etapakoen artean, batxilergoa zutenak % 32,1 ziren, eta erdi-mailako lanbide-heziketa zutenak % 67,9. Ikasketarik gabekoak, azkenik, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 0,5 ziren.[25]

Ikasketa-maila xehatua
Ikasketarik gabe
% 0,5
DBH eta antzekoak
% 28,9
Erdi-mailako LH
% 14,9
Goi-mailako LH
% 17,5
Graduak (≤240 ECTS), diplomaturak
% 11,1
Graduak (>240 ECTS), lizentziaturak
% 8,9
Masterrak eta espezialitateak
% 3,3
Ehunekoak 15 urte edo gehiagoko biztanle guztien gainekoak dira; koloreak goiko barrako lau maila nagusiei dagozkie.
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Basaburua, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak308% 41,1147% 34,6161% 49,5
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa165% 22,0114% 26,851% 15,7
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)217% 28,9134% 31,583% 25,5
Lehen hezkuntza edo gutxiago60% 8,030% 7,130% 9,2
Guztira750% 100,0425% 100,0325% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Basaburua, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 37,0% 22,1% 29,0% 11,9730
2022% 38,9% 21,7% 30,0% 9,4743
2023% 40,5% 21,7% 29,3% 8,4750
2024% 41,1% 22,0% 28,9% 8,0750

Ikasten ari direnak

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 9,9 ikasten ari zen (74 pertsona).[26] Ikasten ari zirenetatik, % 45,9 goi-mailako ikasketetan zebilen, % 32,4 batxilergoan, % 18,9 erdi-mailako lanbide-heziketan eta % 2,7 DBHn edo antzekoetan. Sexuaren arabera, ikasten ari ziren emakumeen % 43,8 goi-mailako ikasketetan zebilen, eta gizonen % 47,6; erdi-mailako lanbide-heziketan, aldiz, gizonen % 16,7 eta emakumeen % 21,9. Adinaren arabera, 15–19 urtekoen % 95,7 ikasten ari zen, 20–24 urtekoen % 42,1 eta 25–29 urtekoen % 3,1; 30 urtetik gorakoen artean, berriz, % 1,9 baino ez.[27] 20–24 urtekoen artean, emakumeen % 50,0 ari zen goi-mailako ikasketak egiten, eta gizonen % 30,8.

Ikasten ari direnak, adin-taldeka
15–19 urte
% 95,7
20–24 urte
% 42,1
25–29 urte
% 3,1
30–34 urte
% 2,8
35–39 urte
% 4,4
40–44 urte
% 5,4
45–49 urte
% 3,8
50–54 urte
% 3,9
55 urte edo +
% 0,3
Egiten ari diren ikasketa-maila
Maila zehaztu gabe
% 0,0
Goi-mailako ikasketak
% 45,9
Erdi-mailako LH
% 18,9
Batxilergoa
% 32,4
DBH eta antzekoak
% 2,7
Lehen hezkuntza edo beheragokoa
% 0,0
Ezkerrean, adin-talde bakoitzean ikasten ari direnen ehunekoa; eskuinean, ikasten ari direnen banaketa mailaren arabera (2024).

Jaiolekuaren arabera

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 94,0 estatuan jaio zen, eta % 6,0 atzerrian.[25] Ikasketa-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 35,1 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 6,5; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 26,1 eta % 17,4, hurrenez hurren. Estatuan jaiotako emakumeen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 50,8 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 8,9; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 31,8 eta % 13,6, hurrenez hurren.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 35,1
Goi-mailakoak
% 26,1
% 26,9
Batx. / erdi LH
% 26,1
% 31,6
DBH
% 30,4
% 6,5
Lehen H. edo gutx.
% 17,4
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 50,8
Goi-mailakoak
% 31,8
% 15,5
Batx. / erdi LH
% 18,2
% 24,8
DBH
% 36,4
% 8,9
Lehen H. edo gutx.
% 13,6
Ehuneko bakoitza jatorri- eta sexu-taldearen barnekoa da (2024).

Ikasten ari zirenei dagokienez, 2024an estatuan jaiotako 15 urte edo gehiagokoen % 10,1 ari zen ikasten, eta atzerrian jaiotakoen % 6,7.[26] Ikasten ari zirenen artean, goi-mailako ikasketetan zebiltzanak % 46,5 ziren estatuan jaiotakoetan eta % 33,3 atzerrian jaiotakoetan. Konparazio hauek ez daude adinaren arabera doituta: talde bakoitzaren adin-egiturak (gazteen proportzioak, batez ere) eragin handia du emaitzan.

2008ko erroldaren arabera, Espainiaz kanpoko bost etorkin bizi ziren herrian, biztanleriaren %0,60 (Nafarroako batezbestekoaren azpitik).

Udal hauteskundeak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Basaburuko alkatea Eusko Abertzale Ekintza alderdi politikoko Juan Benito Alberro Goñi atera zen 2007ko udal hauteskundeetan. Udaleko zazpi zinegotziak lortu zituen, gehiengo osoa. Baliogabeko botoak 22 izan ziren (emandako guztien %4,20) eta boto zuriak 121 (%24,10). Abstentzioa %29,28koa izan zen.

Basaburuko Udala (2007)
AlderdiaBotoakZinegotziak
Eusko Abertzale Ekintza3817

2011n ere zerrenda bakarra aurkeztu zen, kasu honetan Bildurena. Alkate Ricardo Arangoa Legarra izendatu zuten. Hauteskunde kanpainan Yolanda Barcinak Aizarotzen eman zuen mitinak polemika piztu zuen; Barcinak Nafarroako iparraldeko zenbait herritan alderdi espainolistek zerrendak osa ez ditzaten pairatzen omen dituzten presioak salatzeko asmoa zuen baina bisitaldiak kritikak jaso zituen[28].

2007-2011Juan Benito Alberro GoñiEAE
2011-Ricardo Arangoa LegarraBildu

Basaburuko udaleko idazkaria, Imozko idazkari ere bada.

  • HELBIDEA: Jasokunde kalea, z/g (Jauntsarats kontzejua)

Basaburuko euskara tarteko hizkeratzat hartzen du Koldo Zuazo dialektologoak, hau da, haren iritziz, erdialdeko euskara edo gipuzkera eta nafarreraren artekoa da. Basaburua "Euskararen Kudeaketarako Ipar Nafarroako Mankomunitateko" kidea da.

Udalerriko euskal hiztunen kopurua gaur egun oso handia da, %70etik gorakoa.

"Esan Erran Irratiak Basaburuan du egoitza.

Ultzamako Zerbitzu Sozialen Mankomunitateko kide da Basaburua.

Basaburuar ospetsuak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  2. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  3. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Euskararen Adierazle Sistema. Euskara-gaitasuna adinaren eta sexuaren arabera. EAE (eskualdeka/udalerrika), Eusko Jaurlaritza.
  2. ↑ «Kaleko erabilera herrialdez herrialde», Euskararen erabilera, Wikipedia.
  3. ↑ Euskaltzaindia, 155. araua: Nafarroako udal izendegia (PDF).
  4. ↑ «EODA - Bilaketa - Basaburua», www.euskaltzaindia.eus. 2026ko ekainaren 3an kontsultatua.
  5. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Nafarroa.tab.
  6. ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Nafarroa.tab.
  7. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  8. 1 2 3 «Población de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y relación con la actividad (agrupado) (Municipios de 500 habitantes o más)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
  9. 1 2 «Ocupados de 16 y más años por sexo y actividad económica (1 letra) (Municipios de 500 habitantes o más)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
  10. 1 2 «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y ocupación (agregada) (Municipios de 500 habitantes o más)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
  11. ↑ «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (Municipios de 500 habitantes o más)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
  12. ↑ «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y rama de actividad (Municipios de 500 habitantes o más)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
  13. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Nafarroa.tab (Wikimedia Commons).
  14. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q1773013.
  15. ↑ INE, «Explotaciones ganaderas por tipo de ganado», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE abeltzaintza Nafarroa.tab (Wikimedia Commons).
  16. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Nafarroa.tab (Wikimedia Commons).
  17. ↑ «Indicadores municipales - Nastat», Nafarroa.eus. 2026ko abuztuaren 3an kontsultatua.
  18. ↑ «Indicadores municipales - Nastat», Nafarroa.eus. 2026ko abuztuaren 3an kontsultatua.
  19. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Nafarroa.tab.
  20. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Nafarroa.tab.
  21. ↑ «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera», 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), Espainiako Estatistika Institutua, 2021.
  22. ↑ «Etxebizitza turistikoak, plazak eta plazak etxebizitza turistiko bakoitzeko. Udalerriak», Etxebizitza turistikoen kopuruaren neurketa (estatistika esperimentala) (Gaztelaniaz), Espainiako Estatistika Institutua, 2026.
  23. ↑ Mapa interactivo de precios de la vivienda en España (Gaztelaniaz), CoHispania, 2023.
  24. ↑ «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera», 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), Espainiako Estatistika Institutua, 2021.
  25. 1 2 3 «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios (Municipios de 500 habitantes o más)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
  26. 1 2 «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
  27. ↑ «Población de 15 y más años por sexo, edad (grupos quinquenales) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
  28. ↑ Barcina obtiene el peor resultado para UPN en el valle de Basaburua en los últimos treinta años, Diario de Noticias, 2011ko maiatzaren 26a.

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]